Қазақстанның Ұлттық банкі,оның мақсаты мен міндеттері, қызметінің бағыттары, пайдасы

1. Қазақстанның Ұлттық банкі,оның мақсаты мен міндеттері, қызметінің бағыттары, пайдасы.
2. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің қызметтері мен операциялары.
3. Қазақстан Республикасының банк жүйесі.
4.Ұлттық банктің құрылымы.
Пайдалынған әдебиет
Орталық банктер бүкіл елдің несие жүйесін бақылаушы әрі реттеуші бас органның ролін атқара отырып, ерекше орынға ие және экономикалық басқарудың ролі мемлекеттік органы болып табылады. Олардың басшылық ролі мемлекет берген үлкен өкілеттіліктермен анықталады.
Орталық банк елдің эмиссиялық, резервтік және кассалық орталығы, сондай-ақ ол норма шығару, басқру құқықтарына ие «банктердің банкі», «соңғы сатыдағы несие беруші» ролін атқарады, ақша несиелік және валюталық саясатты анықтайды,оның негізгі мақсаты пайда табу емес, ақша несие саясатын жүзеге асыру және несиелік жүйесін басқару болып табылады.
Әлемдік тәжірибеде көрсеткендей, мемлекеттің Орталық банкіге кең өкілеттік беруі екінші деңгейлі банк жүйесінің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.
1. Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша,несие,банктер» Оқулық – Алматы: Экономика, 2005ж.
        
        Жоспар:
1. Қазақстанның Ұлттық банкі,оның мақсаты мен ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің қызметтері мен операциялары.
3. ... ... банк ... ... ... Қазақстанның Ұлттық банкі,оның мақсаты мен міндеттері, қызметінің
бағыттары, пайдасы.
Орталық банктер бүкіл елдің несие жүйесін бақылаушы әрі реттеуші ... ... ... ... ерекше орынға ие және экономикалық
басқарудың ролі мемлекеттік органы болып ... ... ... ... ... үлкен өкілеттіліктермен анықталады.
Орталық банк елдің эмиссиялық, резервтік және кассалық орталығы,
сондай-ақ ол норма шығару, басқру ... ие ... ... «соңғы
сатыдағы несие беруші» ролін ... ақша ... және ... ... негізгі мақсаты пайда табу емес, ақша несие
саясатын ... ... және ... жүйесін басқару болып табылады.
Әлемдік тәжірибеде көрсеткендей, мемлекеттің Орталық банкіге кең
өкілеттік беруі ... ... банк ... ... жұмыс істеуін
қамтамасыз етеді.
Орталық банк мемлекет берген эмиссиялық құқығы ... ... ... тұрақтандыру саясатын, тауар-ақша тепе-теңдік саясатын
жүргізеді.Орталық банк ... ... ... ... ... қолма-қол және қолма-қолсыз ақша массасы жатады,
оның ... ... ... ... әр ... ... ... болады. Қазіргі даму сатысында ақша несиелік сипат алады,
яғни ақша массасы, негізінен, ... ... ... ... болады, сондықтан Орталық банк ақша айналымының құрылымын
және көлемін екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... ... туралы» Заңы бойынша
Қазақстан ... ... ... және ... ... ... ... болып табылады.
Жоғарыда айтылғандай, КСРО-ның мемлекеттік банкінің ... ... ... ... ... ... ... құрылған. Ол жай
клиенттерге қызмет көрсететін мемлекеттік банктер орталық эмиссиялық ... және ... ... ... ... ... резервтердің барлығы Ұлттық банкке
шоғырланады және олардың шаруашылық айналымға түсуі ... ... ... коммерциялық банктердің кассаларын толтыру негізінде
жүреді. Барлық банктер қолма-қолсыз есеп айырысуларды Ұлттық ... ... ... ал ... жағдайда Ұлттық банктен несие
алады. Осының нәтижесінде қолма-қол және ... есеп ... ... ... және оның мекемелерінде шоғырланады.
Ұлттық банк-ақша резервтетінен, алтын валюта резервтерінен, басқа да
материалдық ... ... ... ... бар ... ... ... – банк ісінен түскен табыстар, бағалы қағаздардан түскен
табыстар және ... ... ... дотациялар жатады.
Заңның 9-бабына сәйкес Ұлттық банк жарғылық қорын 10 млрд теңге
көлемінде мына ... ... ... ... бюджеттен
бөлінген қаражаттар, мемлекеттен алынған негізгі қорлар және Ұлттық банк
тапқан пайдадан аударымдар.
Әлемдік тәжірибеде, ... ... ... ... банктің
жұмысын ұйымдастырудың әр түрлі құқықтық формалары ... оның ... ... 100 ... ... қаражаты
есебінен болатын унитарлық банк;
- акцияларының бөлігі мемлекетке тиесілі ... ... ... қоғам;
- бірлестік типтес ұйым ( ... ... ... ... банкінің қызметін бірігіп атқаратын тәуелсіз банктер
жүйесі.
АҚШ-та ... ... ... мемлекет қатыспайды, олардың
капиталы Федералды резервтік жүйенің (ФРЖ) мүше банктерінің жарна ... ... ... банк ... ... ... табылады. Мемлекет –
жарғылық қордың жалғыз иесі. Негізгі қор – ғимараттардан, құрылғылардан,
көлік және басқа да ... ... ал ... ... – банкке
тиесілі ақша қаражаттарынан тұрады. Ұлттық банк резервтік және ... ... ... қор ... ... ... ол ... есебінен толтырылады және осы қорға байланысты нормаларға ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жылдағы пайдасы сол жылға жатқызылатын
табыстар мен шығындардың айырмасы ретінде анықталады. Ондай ... ... оның ... ... мен манеталардың
құндарының бір бөлігі жатады.
Пайданың жарғылық, резервтік және басқа қорларды ... ... ... ... аударылады.Ұлттық банк және оның мекемелері
барлық салықтар мен ... ... ... Ұлттық банкінің негізгі міндеті –
Қазақстан Республикасының ұлттық ... ішкі және ... ... ету ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банкіне мынадай
қосымша міндеттер жүктеледі:
- Қазақстанның ... ... және оның ... ... ... ... ... ақша
айналысы, несие, банктік есептеулерді және валюталық қатынастар
саласындағы мемлекеттік саясатты жасау және жүзеге асыру;
- ... және банк ... ... ... ... ... және ... неиелік мекемелердің қызметін реттейтін
ережелерді жасау және ... ... ... ... банк несие берушілердің, салымшылардың мүдделерін
қорғауы.
Ұлттық банк ... ... ... елдегі несиелік ресурстарды және ақша айналысын басқару;
- өзіне бағынышты мекемелер арқылы ақшалай түсімді инкассациялауды
ұйымдастыру және ... ... ... шаруашылығындағы несиелік,есеп айырысу және ... ... ... ... ... әдістемелік
инструкиялық нормативтік актілерді шығару (барлық ... есеп ... және ... есеп ... ... банк ісін ... ... реттеудің әдістерінің
формаларын талдау;
- банк ісін бақылау және қадағалау;
- елдің банк жүйесінің тәуесіз балансын жасау;
- ... және ... ... ... ... ... жүргізу ережелерін және тәртібін жасау,
біркелкі валюталық саясатын жүргізу және ... ... ... ... мыналардың есебінен құралады:
- меншікті қаражаттары;
- басқа банктерден ... және ... ... Ұлттық
банкіге орналастырылған ақшалай қаражаттар;
- Қазақстан Республикасынан тыс жерлерден тартылған қаражаттар;
- Мемлекеттік арнайы ... және ... ... бос
қаражаттарынан.
2. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің қызметтері мен операциялары
Ұлттық банк «Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... мен операцияларды орындайды:
- айналыстағы ақша массасының көлемін ... ... ... ... ... ... эмитент болып табылады;
- кепіл берүшісі Үкімет болып табылатын ... ... ... ... қарызына қызмет көрсетүге қатысады;
- Қазақстан Республикасы аумағында еншілес банк ... ... ... ... Республикасы аумағында, одан тыс жерлерде банк
филиалдарын, өкілдіктерін ... ... және банк ... ... береді;
- Банктердің бағалы қағаздар эмиссиясы жобасының, оның тіркелуіне
дейін өзі ... ... пен ... ... жүргізеді;
- Ол банктерге несие берүге, банктердің қарыз капиталы нарығындағы
ашық позициясына бақылау жасауға ... ... ... ... ... ... қайта қаржыландыру саясатын жүргізеді;
- Банктердің жұмысына және шетелдік валютаны сатып алу, сату ... ... ... мен қадағалау жүргізеді, әрі
пруденциялдық нормативтер белгілейді;
- ... ... ... ... деңгейін реттеуді
жүргізеді;
- Қазақстан Республикасында информациялық процестерді ақша-несие
реттеуі әдістерімен бәсеңдете алмаған ... ... ... ... бойынша несиелік салымдарды шектеу және
пайыз ... ... ... ... Республикасында есеп айырысу тәртібін, ... ... ... ... ... ... ... мезгілінде және үзіліссіз жүргізүін қамтамасыз ететін
жүйенің жұмыс істеуін ұйымдастыруы тиіс;
- ... ... ... реттеу мен валюталық бақылауды
жүзеге асырады және валюталық операциялардың барлық түрін жүргізүге
болады;
- Банк ісі, есеп, есеп айырысу, ... ... ... ... валютаны сатып алу, сату және айырбастау операцияларын
жүзеге асыратын мекемелерге және олардың клиенттеріне орындауға
міндетті ... ... ... ... ... ... бақылайды;
- Бақылау және қадағалау функцияларын қамтамасыз ету үшін ... ... ... алу, ... ... айналысатын
ұйымдарға бухгалтерлік, статистикалық, тағы ... есеп ... ... және ... ... Егер ... ... басқалары қарастырылмаса, ... ... ... ... және ... ... ... асырылатын есеп айырысу, ағымдағы
бюджеттік және басқа да шоттардан төлем ... ... ... реттеу мақсатында бекіте алады;
- Ұлттық банкке жүктелген функцияларды жүзеге асыруға ... ... және ... ... ... құқылы;
- Қолма-қол банкноттар мен монеталарды есепке алу, сақтандыру, тасу
және инкассациялау ... ... ... мен ... ... және ... қамтамасыз етуге қатысады,
банкноттар мен монеталардың мемлекеттік резервтік қорларын құрады;
- Қазақстан Респупликасы ... ... ... ... ... түрде жариялайды;
- Қазақстан Республикасы банктерінің жиынтық балансын құруда және
тұрақты түрде жариялайды;
- Ішкі және ... ... ... болжамды есептер шығарады;
- Ақшалай қаражаттарды есепке алуда қате кеткенде ... ... ... ... ... алынған қаражаттар анықталған
жағдайда клиенттердің және банктердің шоттарынан ақша қаражаттарын
сөзсіз шегеру құқына ... ... ... ... ... кадрларды дайындауға
қатысады;
Сирек жағдайларда мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... және Ұйымдардың кассалық қызмет
көрсетумен ... ... ... Республикасының заңдарына сәйкес болатын басқа да қызметтер
атқарады.
3. Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ... реформалаудың
қажеттілігі, Дүниежүзілік ... ... ... қысқа мерзімді
мәселелер категориясының бар болуымен түсіндіріледі және оларды ... ... ... ... ... кедергі етуі мүмкін деп
санайды. ... ... ... орталықтандырылған
экономикадан мұра боп қалған мақсатгы ... мен ... ... ... ... ескі тәжірибесімен келісілген қаржылык
ресурстарды дұрыс орналастырмау ... ... ... ... ... (мерзімі өткен) қарыздары мен мемлекеттік зиянды
кәсіпорындарын жатқызады. Бұл мәселелер өміршең (несие ... ... және жеке ... ... ... қол жеткізуіне
кедергі болып, банктік қаржылық ресурстардың өміршен емес (шығынды)
кәсіпорындардан ... ... жол ... ... ... жүйе ... мен кәсіпорындар арасында төлем
төлеулер мен есеп айырысуларды дұрыс жүргізе алмады.
1992 жыл ішінде Қазақстанның экономикасына несиелік ... ... 1992 ... I тоқсанында несиенің сомасы жалпы ұлттық өнімнің -
11,3%-ын ... ал IV ... - 29,8% ... Бұл ... ... және Ұлттык банктің несиесі ... ... әрі бұл ... ... Орталық банкінің ... ... ... ... ... куәландырады: 1992 жылдың I
тоқсанында Ұлттық банктің коммерциялық банктерге берген несиелерінің сомасы
- ... ... IV ... - 17,8%-ды құраған. Мұндай несиелік
ресурстарды арнайы банктер арқьшы орталыктандырылған әкімшілдік ... ... емес ... ... ... ... беру ... жұмыс жасамайтын несиелердің яғни ... ... ... ... ... ... соқтырады.
1993 ж. Ұлттық банктен 7,5 млрд теңге сомасында орталықтандырылған
несие берілді, 5,6 млрд теңгесі - ... ... ... 75%-ды ... олар бойынша жалпы қайтарылатын сома 138,5 млн теңгеге немесе 3,9%-ға
тең ... ... ... ... ... ... табылды.
Ұлттық банкінің ... ... ... ... ... ... қаржылық емес несиелерге емін-еркін ... ие бола ... ... ... өз ... ... ... Бұдан басқа, мұндай несиелерді субъективтік негізде
орналастыруда банктердің жұмыстарының тиімділігі ескерілмейді, ... ... ... ... бөлінбейді. Несиелерді тиімді
орналастыруға кедергі болған тағы да бір ... - бұл ... ... ... Төмен пайыздық мөлшерлеме қарыздарға деген
қажеттіліктін көбеюіне және ... ... ... ... несиелендірілген мемлекеттік кәсіпорындардың қаржылық тәртібінің
әлсіреуіне әсер етеді.
Мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... үшін емес, яғни жалақы төлеуге және ... ... үшін ... ... деңгейі мен Ұлттық банк
несиесінің номиналдық пайыз мөлшерлемесін салыстыруға болады: ... ... ... ... 25% ... ... құраса, бөлшек сауда бағаларының
жылдық инфляциясы 500%-дан жоғары болған. 1992 жылы ... ... ... мөлшерлемесі 65%-ға дейін жоғарылағанда, ал ... ... Бұл ... ... ... алатын кәсіпорындар өздерінің қаржылық
жағдайын жақсартуға және жұмыстарын қайта құруға асыға қоймады.
Осылайша мемлекеттік кәсіпорындарды ... ... ... ... ... мөлшерлеме саясатымен берілуі несиелік
ресурстарды дұрыс орналастырмауға әкелді.
Арнайы банктердің өздерінің ... ... ... тікелей несиелендіруі - мерзімі өтіп кеткен қарыздардың ұлғаюына
әкеліп соқтырады, ал осы кезде жаңадан пайда ... ... ... ... ... несие алуға қол жеткізе алмады.
Төменгі пайыз мөлшерлемесінің саясаты жинақ ақшаларды банктерге толық
мөлшерде жұмылдыруға мүмкіндік берген жоқ. ... мен ... ... ... ... ... ... салғанды
қалады. Кәсіпорындар өздерінің тауарлар қорын арттырса, ... ... ... ... пен ұзақ ... ... тауарлар
сатып ала бастады. Нақты активтер ақшалай ... ... ... ең ... ... ... ... Салымдар үшін төлейтін
банк пайыздары инфляциядан туындайтын шығынның орнын жаппады. Мекемелер мен
жергілікті ... ... ... ... ... ... ресурстар жеткіліксіздігі
банктердің тиімді мекемелерге несие беруге мүмкіндік бермейді.
Несиелік ... ... ... ... субсидиялық және жеңілдетілген несиелерді беру тәжірибесі
әсері ықпалын тигізді. Субсидиялық несиелер деп – кәсіпорындардың өздеріне
тән ... ... ... ... ... ... бірге, кәсіпорының дәстүрлі ... ... ... т.б. Олар ... ... қайта қаржыландыратын
несиелерге қарағанда, ... ... (1992 ж. IV ... 65% ... бойынша берілді. Қаражаттандырылған несиелер саясаты кәдімгі
несие мен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар өтемеді.
Ауыл шаруашылық кәсіпорындарға және есеп айырысуда өзара есептесуді
жүргізу үшін жеңілдікті несиелерді беру тәжірибесі кеңінен қолданады. ... ... ... ... ... үлесі барлық қайта қаражыландырған
несиелердің 70%-ын немесе барлық несиелік салымнын 42%-ын ... ... ... ... ауыл шаруашылық және дайындаушы
кәсіпорындардың үлесіне тиді.
Ұлттық банк кәсіпорындар қарыздарының ... есеп ... ... ... ... ... жеңілдетілген несиелер
берді. 1992 ж. осы мақсаттарға берілген несиелердің үлесі барлық жеңілдік
несиелердін 30%-зы ... ... ... ... өтелмей қалды.
Дегенмен жоғарыда аталған несиелер кәсіпорындардың ... ... ... де, олар ... ... қаржыландырудың
құралына айналды. Сонымен қатар, субсидиялық және жеңілдетілген несиелер
бойынша номиналды пайыздық мөлшерлемесі мен ... ... ... ... - қаржылық алып сатарлыққа мүмкіндік туғызды.
Несиелік нарықтын мәселелері қолма-қолсыз есеп айырысудың бұрынғы
жүйесі және есеп ... ... ... несиелеу жойылған кезде
байқалды. Кәсіпорындар өздерінің өнімдерін алушыларға жабдықтаудың ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін тексермеді.
Егер сатып алушының шотында ақша қаражаты болмаса, онда банк оған ... ... бұл ... ... ... деген болмайтын. Бұл жуйені
алып тастаган соң (кәсіпорындар несие төлеуге ... ... ... ... ... ... төлемсіздік дағдарысы орын алады; төлемдерді
кешіктіру немесе бірқатар кәсіпорындардың тауарлар мен қызметтер үшін ... ... - ... ... туғызды.
1993 ж. қараша айында Ұлттық банкке ұлттық валютаның ... ... ... ... асыру; бюджетпен, банктермен өзара қарым-қатынаста
классикалық қағидаларды ендіруі, банктердің ... ... ... ... ... ... жүктелді.
Бағдарлама 1995 жылдың соңына дейін сәтті жүзеге асырылған жағдайда
келесілерге қол ... ... ... Ұлттық банктің негізінен классикалық орталық банктерге тән валюталық
және ақшалай-несиелік реттеулердің барлық құралдар жиынтығын ... және оны ... Бұл өз ... ... ... тиімді ақшалай-
несиелік саясатын жүргізуге және банктік ... ... ... ... ... міндеттерді толығымен орындалуына мүмкіндік
береді;
- экономикалық ынталандыруды дұрыс қолдану мен нормативтік реттеуді
жетілдіру және Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... сапасын жақсартуды жүзеге асыру; олардың
капиталдандыру деңгейін жоғарылату және халықаралық стандарттарға жақын
банктер ... ... ... ... және ... ... ... және тереңдету
жолдарымен оларда қалыптасатын пайыздық ... мен ... ... қол жеткізу, ал Ұлттық банк оларға тек өзінің ... ... ... ... ғана ... ... ... бюджеттің тапшылығын Ұлттық банктің тарапынан тікелей
несиелеуден бас тартып, оның ішкі және ... ... ... емес әдістер аркылы қаржыландыруға көшу;
- шаруашылық жүргізуші субъектілер арасында төлем-дердің ... және ... ... ... мақсатында еліміздің төлем жүйесінің
сапалы кызмет ететін жаңа деңгейіне қол жеткізу және ұзақ ... ... ... ... орта және ұзақ ... ... ... инфляциялық емес
несиелеу жүйесінің негізін калау.
1995 ж. бірінші ... ... ... екінші деңгейлі банктерге
беретін несиелерінің негізгі массасы аукцион ... ... 3 ай ... ... ... операциялардың барлық ауыртпалыгы мемлекеттік
бағалы қағаздардың екінші нарығына көше бастады. Сонымен бірге, ... ... ... ... ... бастап ломбардтық несиелеу жүйесі
енгізілді. Базалық ақшалардың өсуін тежеу мақсатында, жылдың әр ... банк ... ... ... шығару (нота) жолымен ақша
массасының өсімін стерилизациялап отырды.
Ақша массасыньщ ... ... ... ... ... банктің өтімділігін реттеудегі мiндетті резервтер деңгейі, 1995
ж. наурыз айында, теңге және ... ... ... ... 20%-ын құрады. Ұлттық банк резервтеудің балама
тәртібіне көшкен банктердің резервтері үшін төлемдік принципін ... ... ... ақы ... ... ... мөлшерлемесінің 25% деңгейде
қалды.
1995 ж. Ұлттық банк ... ... ... ... ... етті, ашық нарықтағы операциялар басталды. Бұл ... ... ... ... ... етуі ... етілді. Нәтижесінде, 1995 ж.
айналыс мерзімі 3 айлык қазынашылық вексельдің көлемі 4,1 млрд ... ... 6 ... ... вексельдер -0,8 млрд теңге көлемінде
айналысқа шығарылды.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... өзгерістерінен туындайтын теңгенін ... ... ... ... ... 1995 ж. ... валюта-қор биржасындағы АҚШ долларын сатып алу түріндегі Ұлттық
банктің интервенциясы ... ... сату ... ... ... ж. ... ... өтімді нарық құруда Ұлттық банктің позитивті
тенденцияларын ескерсек, кәсіпорыннын ішкі валюталық нарықтағы ... ... ... ... ... түрде сату талаптарын
30%-ға дейін төмендету мумкіндігін қарастырса, кейін оны мүлде алып тастау
қарастырылады. Жыл соңында биржадан тыс ... ... даму алды ... ... көлемі биржалықтан асып кетті.
Мұндай ақша-несие саясатын ... ... 1995 жылы ... жүктелген параметрлер негізінен орындалды. Ол инфляцияның
орташа айлық ... (1994 ж.) ... (1995 ж.) 4,8 %-ға ... ... әрі ... ... ... теңгенің бағамы тұрақтанды.
Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... жағдай туғызды. Жалпы ішкі өнімнің құлдырауы (1994 ж„
23,7%) 9%-ға дейін төмендеді. 1997 ... ... ... ... өндірістің өсуі байқалады. Сауда ... ... ... ... ж. ел ... ... ... макроэкономикалық реттеу
мен ақшалай-несиелік және салық бюджеттік саясатты үйлестіру ісінде Ұлттық
банк пен ... ... ... ... беки ... Соның
нәтижесінде, Қаржы шшистрлігінің өзара байланыс практикасы ... ... ... ... мемлекеттік қазынашылық
міндеттемелердің аукцион-дарын өткізу бойынша Қаржы министрлігі агенті
функцияларының атқарылуы жақсарды, ... ... ... ... ... - ... министрлігі қазынашы-лығына беру жөнінде дайындық
жұмыстар жүргізілді.
Экономика талаптарына сай келетін жалпы ... ... ... - тәжірибелік қызетке ендіруге көмек беретін
шаралар жиынтығын көрсететін ... ... ... ... ... ... күрделі жұмыс жұргізді.
Ұлттық банк тәжірибеге жаңа шоттар жоспарын, біртұтас баланс пен
негізгі және көмекші ... ... ... ... ... бірге
Ұлттық банк жүйесіндегі қажетті бухгалтерлік және статистикалық есеп беруді
енгізді. Аталған жұмыс ... ... ... үшін ... ету ... аяқталды.
1995ж. банктік қадағалаудың әдістемелік базасының дамуын қамтамасыз
ететін құжаттарды дайындау ... ... ... ... мына
бағыттарда: үмітсіз жән күмәнді қарыздарды жабуға арнайы резервтер
(провизия) қалыптастыру ... ... ... ... ... тәртіптері бойынша, банктік операцияларды лицензиялауға банктерді
таратудың жұмыс жасап отырған ... ... және ... ... ... ... байланысты.
1995 ж. екінші деңгейдегі банктер жүйесінде өзгерістер ... ... ... ... ... ... Бұған Ұлттық банк
тарапынан екінші деңгейдегі ... ... мен ... ... ... ... әсер ... Нәтижесіңде, бір жыл
ішінде банктердің саны 191-ден 130-ға қысқарды. Сондай-ақ, олардың құрылымы
да ... ... банк ... оның саны ... 6-ға дейін),
шетелдік және бірлескен банктердің саны (6-дан 7-ге дейін) өсті.
Айрықша ... ... ... ... қалыптастыруда орын алды.
Егер жыл басында 60% банктерде жарғылық қор 5 млн теңгеге дейін болса, 1996
ж. олардың саны 35% кем ... 80 млн ... және одан да көп ... бар ... ... ... 30%-ға ... өсті.
Ұлттық банк пен Үкімет біріге отырып, бұрынғы салалық мамандандырылған
банктерді қайта қалыптастыру мен рдан әрі ... ... ... ... ... ... ... ж. функционалдық (атқарымдық) арнайы мемлекеттік банктердің
құрылуы жалғасты. ... ... банк ... ... ... ... бастады.
1995 ж. несиелік нарықтың даму ерекшелігі - несиелік аукциондарды әрі
қарай ... ... ... ... аукциондар ролі төмендеп,
банкаралық ақша нарықтарынын ролі артты.
1995 ж. қымбат бағалы ... ... ... ... 1995 ж. ... № 9372 ... ... металдар және асыл тастармен байланысты
карым-қатынастарды ... ... ... ... ... заң күші бар Жарлығы елімізде ... ... ... ... сату жүйесінен оларды еркін сатуға көшуге рұқсат етеді.
Бұрынғы КСРО республикаларының ... ... ... бағалы металдар
нарығының ырықтандырылуына байланысты алғашқы қадамдарын ... Жеті ... ... операциялар жүргізуге уақытша лицензиялар алады. 1995 ж.
желтоқсан айында алғашқы сауда болды.
Халықаралық стандартқа жауап беретiн, ... ... және ... ... ... ... ... төлем жүйесін құруда бірегей
саясат жүргізу мақсатында 1995 ж. "Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... және ... ... Кеңесін (ҮТК) құру туралы
келісім жасалынды". ҮТК қызметінің ... ... ... көп жақты мүдделеріне жауап беретін Ұлттық төлем жуйесінің
жобасын қарастыруға қатысу; екінші ... ... ... ... және ... қызмет көрсетудің сапасын жақсартуға бағытталған
әдістемелік ұсыныстарды енгізу халықаралық банктік ... шығу ... ... ... ... ... ... және бағдарламалық камтамасыз етілуіне, Ұлттық төлем ... ... ... ... және оқытуға байланысты
туындайтын әр түрлі проблемалардың шешімін табу.
Екінші деңгейдегі банктердің қаражаттарын тиімді пайдалану әрі ... ... үшін ҚР ... ... жанынан Алматы клирингтік
палатасы және Ұлттық ... ... ... ... ... ... да клиринггік палаталар құрылды.
1995 жылы Қазақстан банктiң жүйесi реформалау бағдарламасын жүзеге
асыру орта ... ... ... ... туғызды.
Оның мақсаты мен міндеттері тұтастай алғанда, 1995 ... ... ... ... ... ... банк ... атқарған қызметі
кезінде жинақталған тәжірибесі оған экономикасы дамыған елдерге тән,
нарықтық экономикаға сай ... ... ... ... көшу міндеттерін жүктеді.
4.Ұлттық банктің құрылымы
Екінші деңгейдегі банктер, Қазақстан Ұлттық банк жүйелері өздерінің
дамуы барысында мынадай ... ... ... ... ... Ол ... банк ... қайта
қаржыландыру несиелерінің көлемін реттеу, қайта қаржыландыру ... ... ... ... ... валюталық нарықтағы
интервенцияларды, сонымен қатар, Ұлттық ... ... ... де, ... ... де ... жүргізу сияқты
классикалық ақша-несиелік құралдарын неғұрлым тиімді пайдалану.
Республикамыздағы ... ... беру ... ... ... оның ... 24%-ды құрағаны белгілі, сондықтан
келесіде мұндай несиелерді беру ... Бұл ... ... тек ... ... мерзімді өтімділігіндегі ... үшін ғана ... ... ... банкаралық нарық,
ломбардтық несиелеу, "репо" операциялары және вексельдерді қайта есепке алу
арқылы берілетін болады.
Жалпы ақша нарығының ... ... ... несиелердің ролі
бәсеңдейді де, ол канал біртіндеп банкаралық нарық арқылы ығыстырылады.
Ломбардтық несиелердің көремі, оның ... ... ... емес ... ... себебі оны банктер өте қажет жағдайда ғана
алатын болғандықтан, ол ... ... деп те ... ... несие-
леудің үлес салмағы 5-8%-ды құрайды.
Ұлттық банк бюджетгі таза несиелеудің біртіндеп төмендеуін анықтайтын
Қаржы министрлігімен жаңа қарым-қатынастарды қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... ... монетарлық
ішкі көздердің ролі артады. ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым ұзартылған
мерзімімен жабылып сатылатынын ескерсек, онда 1998 ж. Қаржы министрлік
несиелеу тоқтатылатынына ... ... ... ... ... ... нақты бейнеленуінде
позитивті (яғни инфляцияның деңгейінен жоғары) және Бағдарламаның іске
асуының ... ... ... ... сұранысты реттейтін негізгі параметр
болып саналады.
Ұлттық банктің ақша массасының көлемін шектеу, ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында банктерде депозит
бойынша міндетті ... ... ... ... ... ... бұл құралы ... ... мен ... ... бір ... ... тұру үшін ғана емес, сонымен
бірге шетел валютасындағы депозиттердің өсу ... мен ... ... ... ... Банктер пассивтерін долларлануының өсуі сақталатын ... банк ... және ... ... ... ... ... арқылы жағдайды өзгертуге тырысады.
Ұлттық банк мемлекеттік бағалы қағаздар нарығының бүкіл әлемдік даму
жолымен жүруді қарастыруда. Бірінші нарықтың ... ... ... банк ашық
нарықтағы операциялар көлемін ... және оған ... ... ... ауыртпалығын түсіруде.
Қолма-қол ақша айналымының ырықтандыруын есепке ала отырып,
эмиссиондық ... ... ... ... ... банктерді ақшалармен
қамтамасыз ету оған ... ... ... ... облыстық
(аумақтық) басқармалармен жүзеге асырылады. ... ... ... ақша ... тиімді басқару тұжырымдамасын колдану Ұлттық
банктің сақтау орындарында банкноттар мен ... ... ... ... ... ... инкассациялау қызметі екінші деңгейдегі банктерге
ішінара берілуде.
2. ... ... ... асыру және алтын валюта резервтерін
баскару. Шетел ... ... ... онын ішінде негізгі ұлттық
валюталық ... ... пен ... ... көрсететін теңгенің
валюталық бағамына және экономиканың ... ... ... ... мен ... да факторларға қатысты саясатты ... ... әрі ... ... ... ... ... жинақталған тәжірибені ескере отырып,
Ұлттық банк кәсіпорындардың шетел валютасындағы ... ... ... ... сату ... ... саясатын жүргізеді.
Банкаралық валюталық нарықта (форвард, своп, фьючерс, опцион сияқты)
мерзімді операцияларды ішкі нарыққа ендіру үшін және ішкі нарықта ... ... ... ... ... ... РЕПО, своп, қымбат
бағалы металдар, ломбардтық валюталық несиелер типтес операцияларды ... ... ... ... ... ... ... алтын валюта резервтерін басқару
жөніндегі жасалған ... ... ... ... ... ... яғни стратегиялық инвестициялық ... ... ... ... ... білдіреді.
Бұл орайда өтімділіктің тактикалық портфелі валюталық бағам мен қысқа
мерзімді ... жабу ... ... үшін ... Бұл ... нормасы орналастырудың сәйкес ... ... ... ... ... ... ... негізгі кұралдары
болып ақша нарығының құралдары табылуы тиіс.
Стратегияылқ портфельдің құрамы Ұлттык банктің орта мерзімді (3 ... ... ... және ұзақ ... (3-10 ... ... ... Бұл портфельдің құралдарына - мемлекеттік бағалы ... ... орта және ұзак ... депозиттер және капитал
нарығынын басқа да құралдары жатады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... несие, банктер
3. Банк қызметін реттеу қағидалары мен банктік қадағалау жүйесін
түбегейлі жақсарту. ... ... ... ... қоятын талаптары
банктік қадағалаудың халықаралық стандарттарына сай ... ... ... танылған ... ... ... және банктердің тәуекелдерге бейімделуіне нақты баға
береді, ал бұл өз ... ... ... мен ... ... ... ... қарымқатынастағы Ұлттық банктің жетекшілігінің
әлдеқайда негізделген шешімдер қабылдауына мүмкіндік беріледі.
Банктерді құру және оларды ... ... ... ... қатаңдай түсуі тұрақты, бәсекелестік қабілеті бар ... ... ... ... берді.
Өз капиталының тапшылығын сезетін банктер ... ... ... ... ... мен ... табыс етеді, әрі олардың
орындалуы туралы есеп беріп ... ... ... ... ... алмаған банктер таратылады немесе банктік емес қаржылық мекемелерге
қайта құрылуы керек.
Осы ... ... ... ... ... банк ... тапшылығын
сезетін сол немесе басқа банкке деген карым-қатынасын, оның маңыздылығына,
банктың нарыққа тартылған ... мен ... ... үлесіне
қарай анықтайды.
Осы айтылған белгілермен сәйкесінше банктердің келесідей топтары
бөлінеді:
- жарияланған ... қоры 600 млн ... ... ірі ... ... ірі және ... ұсақ банктер.
Тек ірі банктермен қарым-қатынаста Ұлттық банк олардың қаржылық
сауықтыру бойынша ғана ... ... ... болуға жағдай жасайды,
себебі ондай банктердің жойылуы ... ... ... ... ... ... көрсетуге қажетті жағдай - банктің менеджмент сапасын
нығайту мен ... ... ... ... ... жағдайын бақылап
отыру үшін Ұлттық банктан тұрақты бақылаушыларды ендіру болып табылады.
4. Банк жүйесінің бухгалтерлік есепбі мен статистикасын реформалауды
аяқтау. 1995 ж. орта ... ... ... ... Республикасының
банктері мен басқа да несиелік мекемелеріндегі бухгалтерлік есеп пен есеп
беру жөніндегі біртұтас ... ... ... ... банктік
жүйедегі бухгалтерлік есептің реформалануы аяқталады.
Бағдарламаның қызмет ету аралығында ұлттық шоттар салықтық-бюджеттік,
төлем балансының, қаржылық нарықтық ... үшін ... бар ... қалыптастыруға мүмкіндік беретін екінші деңгейдегі банктер мен
Ұлттық банктің жаңа ... ... ... ... ... әрі ... ... жүзеге асыруда нормативті ережелердің орындалуын
бақылау, жоспарлау және талдауда, сонымен бірге қаржылық ... ... ... шешімдер кабылдауда колданылуда. Айтылған жұмыс сәйкес
нормативті бағаны ... және ... ... қайта дайындаумен
жүргізіледі.
Бұнымен қатар жаңа ... есеп ... ... ... ішкі және ... ... жүргізу тәртібі тауарлы нормативтік база
жетілділеді.
Орта мерзімді ... ... ... ... салыстыруды камтамасыз ететін және ... ... ... ... ... ... жаңа шоттар жоспарына сай
екінші деңгейдегі банктердің статистикалык есеп беруінің жаңа ... және ... ... Ұлттық банктің облыстық (аумактық) басқармалары-ньщ мақсаттары.
Орта мерзімдік кезеңде банктің ... ... ... мән беріледі. Іс жүзінде барлық Жүргізілетін ... ... ... ... арқылы жүзеге асырлады.
Облыстық басқармалар қарыз алушы банкке ... ... ... - ... ... ... ... жүргізуді
жүзеге асыруды қоса, бекітілген жоспарлы шаралар негізінде ... ... 30-40 ірі ... ... ... ... алып, олардый міндеттемелерін ... және ... ... ... ... ... қайта құру жұмыстарын ... ... ... ... жағдайы нашар мемлекеттік
кәсіпорындарды тарату және ... ... ... ... ... ... және ... да
шаралар мен процедуралар кешенін қамтиды. Осыларға ... бұл банк ... ... берілуі көзінен төлем төлеуге қабілетсіз кәсіпорындардың
қызметін өміршеңдік деңгейіне дейін көтеру ... ... Егер ... нақты болашағы болмаса, кәсіпорындар өздерінің
мерзімі өтіп ... ... мен ... ... түсіретін болса,
оларды еріксіз таратады.
Банктік жүйенің аумақты дамуының бір қалыпты еместігін ескергенде,
Қазакстанның ... ... ... ... ... шешудің мүмкін болатын бірден-бір әдісі - ... ... ... да ... ... ... отыратын банктік қызметтің жеке
түрлерін көрсететін пошталық ... ... ... ... ... ... элементінің бірі - депозиттерді ұжымдық
сақтандыру ... ... ... Бұл ... ... банкпен, Банктердін
ассоциациялары және Қаржы министрлігі бірлескен түрде депозиттерді ұжымдық
сақтандыру ... ... ... ... және ... ... ... жасауда жұмыс жүргізуде. Депозиттерді ұжымдық сақтандыру
қоры, мемлекеттік бюджетпен каражаттарды ... ... ... ... бірігуі негізінде, яғни қатысушылардың қосқан қаражаттары
есебінен құрылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша,несие,банктер» Оқулық – ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның ұлттық кадрлерді дайындаудың қазіргі жайы және болашағы85 бет
Ұлттық валюта тұрақтылығы және нақты сектор4 бет
Ұлттық банкі, оның, мақсаты мен міндеттері, қызметінің бағыттары, меншікті қаражаттары мен пайдасы26 бет
Ұлттық банк: оның мақсаттары, міндеттері мен қызметтері27 бет
"Меншікті капиталдың есебі."23 бет
Абай Құнанбаевпен Ыбырай Алтынсариннің педагогикалық көзқарастары4 бет
Жылу двигательдердің пайдасы және зияны4 бет
Компьютердің пайдасы мен зияны6 бет
Меншік капиталының аудиті туралы34 бет
Пайда және өндіріс рентабельділігі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь