Мәдениеттану пәнінен семинар сабақтарына арналған әдістемелік нұсқаулар

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

1. Семинар сабағының маныздылығы мен көкейтестілігі ... ... ... ... ... ... ... ... 7
2. Семинар сабақтарына дайындықтың негізгі талаптары ... ... ... ... ... ... ... ...9
3. Семинар сабақтарын өткізу формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
4. Семинар сабақтарының мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
1 тақырып: Мәдениет жайлы түсінік пен оның мәні, құрылымы
Мәдениет және өркениет. Мәдени.тарихи типология ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2 тақырып: Алғашқы қауымдық мәдениет. Ежелгі Мысыр және Қосөзен мәдениеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
3 тақырып: Ежелгі Үндістан және Қытай мәдениеттері ... ... ... ... ... ... ... ... .23
4 тақырып Ежелгі Греция және Рим мәдениеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
5 тақырып. Исламдық мәдениет әлемі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
6 тақырып. Ортағасырлық Европа мәдениеті. Қайта өркендеу мәдениеті
және Реформация ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
7 тақырып. ХVІІІ.ХІХ ғ.ғ. Батыс Европа мәдениеті. Бүгінгі күнгі
мәдениеттің дамуындағы ағымдар мен өзекті мәселелер.
Мәдениеттің келешегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
8 тақырып. Қазақ мәдениетінің бастаулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
9 тақырып. Қазақтардың дәстүрлі мәдениеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43
10 тақырып. ХVIII. ХХІ ғ.ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті ... ... ... ... ... ... .46
4. Семинар сабақтарына арналған жеке тапсырмалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...52
Кіріспе

«Мәдениеттану» курсы – жоғары оқу орындарындағы гуманитарлық білім беру жүйесінің құрамды бөлігі. Ол әлемдік және отандық мәдениеттің тарихы мен теорисының негізгі сұрақтарын қамтиды.
Курстың басты мақсаты – студенттердің бүкіл адамзатқа тән құндылықтар жайындағы түсініктерін тереңдетіп, дамытып отыру, барлық замандарда «мәңгілік» деп саналатын идеяларды айқындап кейін рефереттар арқылы талдауға усыну.
Пәннің мақсаттары
- мәдениет теориясының фундаменталды ұғымдарына сипаттама беру (мәдениет мазмұны, қызметтері, құрылымы, мәдениет үдірісінің, дамуы, мәдениет деиерминаттары және дамуының ішкі заңдылықтары);
- әртүрлі мәдениеттердің құндылыктары, түрлері мен типтері жойында түсініктерді қалыптастыру;
- Қазақстан мәдениетінің тарихын зерттеп, оның әлемдік мәдение жүйедегі орны мен ролін айқындап оқыту;
- Нақты ұлтың, халықтың мәдени жетістіктерін зерттей отырып, оның қалыптасуы мен дамуының ерекшеліктеріне баға беруге үйрету.
Курста мағлұматтар мен мәліметтерді еңгізілуі принципы әлемдік шығармашылық ойдың даму тарихындағы мәнділігімен ғана емес, олардың оригиналдылығымен, көзкарастарының, ұйғарымдарының жаңашылдығымен және кәзіргі заманғы әлеуметтік-мәдени талаптардан туындаған.
«Мәдениеттану» курсын оқып тәмамдаған студент
- «Мәдениеттану» пәнінің гуманитарлық пәндер жүйесіндегі орнын ажыра білуі;
- кәзіргі замандағы негізгі мәдениет танушы бағыттар, мектептер және теориялар жолтында түсінігі;
- «Мәдениет» және «өркениет» феномендерін түсініп қана қоймай түсіндіре білуі керек;
- Мәдениет және өркениет формаларын, әлемнін негізгі тарихи-мәдени орталықтары мен аумақтарын, олардың тарихи дамуы мен қызмет ету заңдылықтарын;
- Қазақстан мәдениетінің тарихын, оның әлемдік мәдени жүйедегі орнын түсініп және түсіндіріп бере алуы
Әдебиеттер тізімі:

1. Негізгі әдебиеттер:

1. Ғабитов. Т. Мәдениеттануға кіріспе. А., 1996.
2. Ғабитов Т., Мүтәліпов Ж., Құлсариева Т. Мәдениеттану. Оқулық А., 2001.
3. Ғабитов Т., Мүтәліпов Ж., Құлсариева Т. Мәдениеттану. Оқулық А., 2002.
4. Ғабитов Т.Х. және т.б. Мәдениеттану сөздігі. А., 2001.
5. Ғабитов Т. Қазақ мәдениетінің типологиясы. А., 1998.
6. Кокумбаева Б. және т.б. Мәдениеттану негіздері. Павлодар, 2002
7. Культурология. Под ред. А.Д.Попова. М., 1994.
8. Культурология. Под ред. А.Н.Марковой. М., 2000.
9. Культурология. Под ред. В.Г.Драча. Ростов-на-Дону, 1996.
10. Культурология. Под ред. В.А.Радугина. М., 1996.
11. Культурология. Под ред. Н.Г.Багдасарьяна. М., 1996.
12. Мамытов М.М. Мәдениет таным шығармашылық Шымкент 2000
13. Маданов Х.М. Қазақ мәдениетінің тарихы. А., 1998.
14. Маданов Х.М. Қазақ мәдениетінің қалыптасуы кезеңдері. А., 1995
15. Можейко И. Әлемні жеті және отыз жеті кереметі. А., 1988.
16. Мүтәліпов Ж. Мәдени диалог және өркениеттер тоғысы. А., 2002.
17. Риквин Б. Өнердің ықшам тарихы. А., 1988
18. Серікалұлы Дүниетану даналығы А., 1994
19. Төлебиев Э. Өнер өрісі А. 1996
20. Төкенов Ө.С. Мәдениеттану негіздері А., 2000
21. Тимошинов В. Культурология. А., 2001
22. Философия және мәдениеттану. А., 1998.

2. Қосымша әдебиеттер

а) Мәдениет теориясы.
1. Актуальные проблемы культуры ХХ века. М., 1993
2. Аверинцев С.С. и др. Древние цивилизации. М., 1989
3. Амосов Н.А. Человек и культура будущего. М., 1995
4. Библер В. Цивилизация и культура. М.1993.
5. Бердяев Н.А. Философия свободы. Смысл творчества. М., 1989.
6. Ван Дейк. Язык. Познание. Коммуникация. М., 1989.
7. Взаимосвязь культур Востока и Запада. М., 1989.
8. Вернадский В.И. Научная мысль как планетарное явление. М., 1991.
9. Ильенков Э.В. Философия и культура. М., 1991.
10. Кассирер Э. Опыт о человеке // Человек. 1990. №3.
11. Климович Л.И. Книга о Коране. М., 1986.
12. Крывелев И.А. Библия: историко-критический анализ. М.,1982
13. Кребер А., Клакхон С. Культура. Критический анализ концепций и дефиниций. М., 1992.
14. Кьеркегор С. Страх и трепет. Л., 1991.
        
        Мәдениеттану пәнінен семинар сабақтарына арналған әдістемелік нұсқаулар
Мазмұны
Кіріспе……………………………………………………………………………6
1. Семинар сабағының маныздылығы мен
көкейтестілігі................................7
2. Семинар сабақтарына дайындықтың негізгі
талаптары...............................9
3. Семинар ... ... ... ... тақырып: Мәдениет жайлы түсінік пен оның мәні, құрылымы
Мәдениет және өркениет. Мәдени-тарихи
типология.....................................15
2 тақырып: Алғашқы қауымдық мәдениет. Ежелгі ... және ... ... ... ... және ... тақырып Ежелгі Греция және Рим
мәдениеттері..........................................26
5 тақырып. Исламдық мәдениет
әлемі...............................................................30
6 тақырып. Ортағасырлық Европа мәдениеті. ... ... ... ... ... ғ.ғ. Батыс Европа мәдениеті. Бүгінгі күнгі
мәдениеттің дамуындағы ағымдар мен өзекті мәселелер.
Мәдениеттің
келешегі....................................................................
......................36
8 тақырып. Қазақ мәдениетінің
бастаулары.......................................................40
9 ... ... ... ... ХVIII- ХХІ ғ.ғ. ... Қазақстан
мәдениеті.........................46
4. Семинар сабақтарына арналған жеке
тапсырмалар......................................50
Қорытынды...................................................................
.........................................51
Әдебиеттер
тізімі......................................................................
.............................52
Кіріспе
«Мәдениеттану» курсы – жоғары оқу орындарындағы гуманитарлық білім беру
жүйесінің құрамды бөлігі. Ол әлемдік және ... ... ... ... ... ... ... басты мақсаты – студенттердің бүкіл адамзатқа тән құндылықтар
жайындағы түсініктерін тереңдетіп, дамытып ... ... ... деп ... ... ... кейін рефереттар арқылы
талдауға усыну.
Пәннің мақсаттары
- мәдениет теориясының фундаменталды ... ... ... ... ... құрылымы, мәдениет үдірісінің,
дамуы, мәдениет деиерминаттары және дамуының ішкі заңдылықтары);
- әртүрлі мәдениеттердің құндылыктары, түрлері мен типтері ... ... ... ... ... зерттеп, оның әлемдік мәдение
жүйедегі орны мен ролін айқындап оқыту;
- Нақты ұлтың, халықтың мәдени жетістіктерін ... ... ... мен ... ... баға ... ... мағлұматтар мен мәліметтерді еңгізілуі принципы ... ... даму ... ... ғана ... ... ... ұйғарымдарының жаңашылдығымен және
кәзіргі ... ... ... ... ... оқып ... ... «Мәдениеттану» пәнінің гуманитарлық пәндер жүйесіндегі орнын
ажыра білуі;
- кәзіргі замандағы негізгі ... ... ... ... ... жолтында түсінігі;
- «Мәдениет» және «өркениет» феномендерін түсініп қана ... ... ... ... және ... ... әлемнін негізгі тарихи-мәдени
орталықтары мен аумақтарын, олардың тарихи дамуы мен ... ... ... ... тарихын, оның әлемдік мәдени жүйедегі
орнын түсініп және түсіндіріп бере алуы
1. Семинар ... ... мен ... өмір ... ... ... әлемінде қазіргі таңдағы өтіп жатқан
демократиялық өзгерістер, оның сапалы жаңа ... ... ... ... әрі кең ... Бұл процестердің мәнін тереңірек түсіну үшін
жоғары мектеп ... ... жаңа ... аса ... Осы тұста
Қазақстан Республикасының Білім туралы жаңа заңы тұлғаның калыптасуында,
тәрбиесі мен дамуына құқықгық негіз ... ... ... шығармашылық
қабілетін, терең ойлау касиетін ашу, оқытылып ... ... ... ... ... таңдағы ең өзекті мәселелердің бірі, яғни жоғарғы
оқу орнының түлегінің жан жақты кәсіби дайындығы мен интеллектуалдық ... орын ала білу ... ... ... оқу ... ... ... әлі таныс емес, қыры мен сыры беймәлім ортаға ... ... ... дағдылана бастайды. Сондықган да оқу
мерзімінің алғашқы ... ... ... бойында оның жеке
қабілеттерін дамыту арқылы құштарлығын, ерік - ... ояту өте ... ... жалпы білім беру процестеріне тарту ісі үлкен ролге ие.
Мазмұны мен әдістемелік жағынан терең, құнды ... ... ... ... ... ... бастайды. Сонда да ... ... жеке ... ... мен ... көбірек мүмкіндік береді. Яғни оған ... ... ... мәселелерді талқылауға қатысу, ақикатты іздестіру мен пікір
таластар семинар барысында жүзеге ... ... ... ... білімді пысықтау формасы ғана емес, ол
сондай-ақ студенттің өз еркімен шығармашылықпен айналысу, талдаудың ең
алғашқы ... ... ... ... ... мен меңгерілуі,
мазмұнды ойлауды шыңдай түсу мен мәселені тұтас түсіну болып табылады. Дәл
казіргі ... ... ... және әдістемелік деңгейін көтеру, оның
жастарды, болашақ мамандарды тәрбиелеу мен оқыту мүмкіндіктерін толыққанды
жүзеге асыруға мүмкіндік беретін ... ... оның ... ... семинар сабағын дайындау мен өткізу күрделі іс, ол жан-жақты
талдау мен ... ... ... ... ... ... және ... шамалы семинар өткізу көп жұмысты талап етпейді:
бірнеше ... ... ... ... ... ... қайта
түсіндірмесі, студенттерді семинар сабағына дайындалып келуге үндеу. Мұндай
семинардың ұтымдылығы мен ... де ... ... карсы сипаттағы семинарда оның әрбір қатысушысы
самарқаулық таныта алмайды, студенттердің ... ... ... ... ... және оны ... терендетуге ұмтылады. Мұндай семинарды
өткізу, жақсы жазылған лекцияларды оқып шығудан да ... ... ... өз ... өткізу жас оқытушыдан терең білім, үлкен
ұйымдастырушылық қабілет пен жеке ... ... ... етеді.
Семинар сабағы өз атауын латынның "seminarium" деген сөзінен алған, ол
қазақ тіліне "орда" немесе ... ... деп ... ... ... ... білім берудің көбірек таралған түрі
оқытушының оқушымен өзіндік бір ... бар ... ... ... ... авторлар Сократтың әдістемелік өнері туралы көп айтатын: гректің ұлы
философы Сократ өзінің әңгімелесіп отырған адамына ... кою ... ... ... ... және осы ... жағдайдың негізсіз,
сандырақ екендігіне көзін жеткізіп, оған дұрыс бағыт көрсетіп, белгілі бір
нәтижеге жеткізеді. Осы ... оқу ... ... ... ... ... ... байқауға болады. Ал Платон мектебінде оның
шәкірттері өз ... ... ... ... шешуге, пікір сайысына, басқа
да философиялық ... ... ... ... ... ... ой бәсекесіне түсуі Платонға шынайы және көркем
түрде философиялык. проблемаларды талқылауға ... ... ... одан әрі ... ... ... ... калыптасады.
Марк Фабия Квинтилианның айтуынша, оқытушылар қатысушыларды разрядтарға
бөліп, оларды әркайсысының қабілеттеріне қарай ... ... ... ... ... ... сөйлегендеріне өзіндік пікірлер айтылды.
Оқушылардың арасында бәсеке, жарыс өрбіп, олар бірінші разрядқа ұмтылды.
Разряд алу ... ... ... ... Мұнда айта кететін мәселе, ежелгі
антикалық Греция мен Римде білім ... біз ... ... деп ... ... ... Ежелгі Римде, мысалы, оқытушы өз шәкірттерінің тікелей
алдына шығып ... ... ... ... ... тек ... халық алдында сөйлеген ... ... ... ... ... Осы ... ұстаздар накыштап сөйлеуді үйретіп,
болашақ қоғамдық кайраткерлер үшін ... ... бере ... Европада университеттік білім беру шіркеудің бақылауына
тәуелді бола отырып, білім берудің жаңа бір ... ... ... ... ... ... тәсілі біртіндеп өз маңызын жоя
бастады. Ол кезде ... ... ... ... мақсаты мен
негізгі міндеті ақиқатты іздеу емес, діни догмалардың корғалуы мен олардың
негізін қалыптастыру еді. XIX ғ. ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз екендігі айқын бола бастады. XIX ғ. ... ... ... ... ... практикалық
сабақтар, яғни атап айткаңда ... ... ... ... ... ... ... Практикалык сабақгар біртіндеп заң
факультетінде де жүргізіле бастады. ... ... жаңа ... ... көптеген алдыңғы қатарлы професорлар іздестіре бастады. Дегенмен
семинар сабағы оқу процесінің ... ... ... қарастырылмады және
профессорлардың көпшілігі мен ... ... де ... ... ... болатын.
Қазан төңкерісінен кейін 1917 ж. кеңестік жоғары мектепте практикалық
сабақтар (гуманитарлық ғылымдарда семинар деп ... ... рет, ... ... ... ... Қазақстан Республикасының университеттерінде оқу процесінде
жүргізілетін сабактарының ... ... ... және ... ) сабақтар болып табылады.
2. Семинар сабақтарына дайындықтың негізгі талаптары.
«Мәдениеттану» оқу курсы гуманитарлық пәндер ... ... ... оқу бағдарламасымен шектелгендіктен уақыттың негізі көлемі
семинарларға берілген. ...... ... ... түрінің бірі. Сонымен қатар студенттің семинар кезінде жүйелі
және тиянақты жұмыс істеуі оның білімін семестр соңындағы емтихан ... дер ... және ... ... ... ... ... жету үшін студентке алғашында оқу бағдарламасымен, оқу және
анықтамалық ... ... ... ... ... отырмыз. Бұл төменде
көрсетілген семинарлар тақырыптарының әрқайсысына дайындалуға көмектеседі.
Мәдениеттанудан оқу ... көп ... ... аударыңыздар.
Мазмұны мен құрылымында айтарлықтай айырмашылықтар жоқ болғандықтан сіздер
олардың әрқайсысын қолдануларыңызға болады.
Сөздіктер мен ... ... ... ... ... толықтырып, білмегеніңізді айықындап беруге арналған әдебиет
түрі. Сонымен қатар, ... ... ... ... білу ... ... кәсіптілік ептілігінің көрсеткішінің бірі болып табылады.
Семинар тақырыбы жарияланғаннан кейін оның жоспарымен мұқият танысып
қажетті ... ... ... Оқу әдебиеттерімен танысуға
мүмкіндігіңіздің ... ... ... ... ... еске ... Сіз бұл ... ақпарат алудың басқа көзін
іздестіруініз ... ... ... білімділігіңіз бен, немесе белгілі
ақпаратты сараптау және жинақтаудағы іскерлігіңіз мәдениеттану ... ... ... ... рольді атқармайтыны анық. Бұл
осы пәннің ерекшілігі. Ол жайында мәдениеттану пәнінің бірінші лекциясынан
білесіз. Бұған тек ... ... қана ... ... белсенділігіңізді
қажет етілетінін есте сақтаңыз. Сіздің шығармашылық ниетіңіз оқытушының
лекциясында қысқа ... ... ... ... ... мен ... мысалдарын қоғамның күнделікті мәдени өмірінен
іздестіре отырып тұжырымдау. Осы ... ... Сіз ... ... есте сақтап қана қоймай, семинарға дайындық жасау әрекетін жасаған
боласыз.
Әдебиетпен жұмыс істеу оны дұрыс және дер ... ... ... ғана ... Бұл ... ... текстердің дұрыс конспектілеу,
оқығаныңызды талдау, негізгі түйінді ойды таңдап алу дағдыңыз қажет.
Сізді ... ... ... ... ... ... мәлімдеме
жасауыңызға болады. Осы жұмыс барысында қандай қиындықтармен кездесуіңіз
мүмкін? ... ... ... ... ... көп ... оны қысқарту жолын білмесеңіз, алдын-ала оны ауызша айтып алуға
тырысыңыз. Алғашында ... ... ... ... ... ұмытып
кетсеңіз одан қымсынбаңыз. Есімдерді, даталарды, қалалар атауларын бөлек
қағазға жазып алып ... ... ... ... болады.
Мәлімдемеңіздің қысқаша жоспарын жасап алуыңыз ... ... ... ... докладты қағаздан көзін алмай, кейде тіптен өз ... ... ... жол ... ... студенттер ауызша сөйлей алмайтынын көрсетеді. Бұл
олардың кінәсі ... ... ... және ... барысында жұмыс істеу
бұл олқылықты жоюға көмектеседі. ... ... ... ... жағын жетілдіргіңіз келсе оқытушымен керекті әдебиетті таңдау,
жауабыңыздың жоспарын жасау бойынша ақылдасуыңыз қажет. ... ... ... ... ... қағазсыз жеткізуге тырысыңыз. Осы
әрекет барысында Сіздің пікірлесіңіз мәлімдемеңіздің логикасын түсіне
алмай, ... ... ... түзетуге тырысса, немғұрайлық көрсетсе
жұмысыңызды жетілдіру және ... жою ... ... ... ... бірі ... өз сөзін қысқаша
қорытындылай алмауы. Осы жайында алдын-ала ойланыңыз. ... ... ... ... ... және ... қандай сұрақтары
болатынын ескергеніңіз де жөн.
Көп жағдайда, студенттердің өз баяндамасын жасап ... ... ... ... және қатысуы бәсеңдейтіні байқалады. Бұл дұрыс
емес. Семинарды ... ... және ... ... ... ... бағаңызды төмендетуі мүмкін. Сіз
өзіңіздің белсенділігіңізді және ... ... ... ... қажет. Сіздің белсенділігіңіз басқа баяндаушыларға сұрақ койып,
толықтырып немесе жауаптарын, көрсеткен ... ... ... ең ... студентке қажет екенін ұмытпаңыз. Сіздің
белсенділігіңіз және қызығушылығыңыз біліміңізді дер кезінде және ... ... ... ... дайындалу барысында студент барлық тақырыптар бойынша оқылған
материалдарының конспектісін және мәдениеттану сөздігін жасап отыруы ... ... ... және ... дәрежеңізге ерекше назар аударыңыз.
Осы мақсатта студенттер тақырып бойынша барлық бақылау ... ... ... ... тақырып бойынша бір сұраққа жазбаша (қол жазба көлемі 2
парақтан кем емес) және тест ... ... ... ... ... ... тақырып соңында берілген ұғымдардың сөздігін жасауыңыз ... және ... ... ... ... пішінде болатынын
білуіңіз қажет. Олардың тізімі нұсқаудың соңында ... ... ... ... ... ... формаларын таңдау түрлі факторларға, жағдайларға
байланысты: ... ... ... ... және ... мен деректердің сипатына қарай, сондай-ақ оның көлеміне,
дайындыктың ... ... ... өткізілгелі отырған
оқу тобының белсенділігіне, оның мамандығы мен кәсіптік бағдарына, ... ... ... сабақтарда қолданылған әртүрлі семинар ... ... ... ... ... формасы оның барлық
қызметін түгел жүзеге асыруға мүмкіндік беруі қажет.
Жоғарғы оқу орындарында ... ... ... практикалық
сабақтардың көптеген формаларын қарастыруға болады: кең ауқымдағы терең,
мазмұнды ... ... мен ... ... ... оқу, өз ... ойлауға негізделген жаттығу, ... ... ... ... ... ... бақылау жұмысы, семинар-коллоквиум және т. б.
Осы семинар формаларының әрқайсысына қысқаша тоқталайық.
Кеңейтілген әңгіме - семинар сабағының ең кең ... ... ... ... бірдей көрсетілген міндетті түрдегі және қосымша әдебиеттер
арқылы студенттердің ... ... ... сұрағына дайындығын талап
етеді; студенттің өзінің оқу тобы алдыңда сабақ айтуы және олардың ... ... ... ... ... ... айтқаны мен
қорытындылауы. Кеңейтілген әңгіме жүргізу мәселені талқылауда студенттердің
көпшілігін әңгімеге ... ... ... ... олардың
белсенділігін көтеруде басқа да барлық мүмкіншіліктерді қолдану кажет.
Семинар сабағында сөйлеген ... және ... ... алдын-ала ойланып,
жүйеленген сұрақтар қою, сабақ айтып тақтаға ... ... ... ... ... ... назарын аударту, оқу процесі барысында
әрбір жаңа мәліметтерге студенттердің ерекше ... ... және ... ... ... ... студент өз деңгейінде
дайындалмаған болса, егер ... ... ... ... ... өзі толықтырып және туралап отыруына тура келген
жағдайларда, студенттердің енжарлық таныткан сәттерінде сабақ ... ... ... айналып кетуі ықтимал.
Кеңейтілген әңгіме кейде жеке студенттердің кейбір қосымша ... ... ала ... сабақ айтуын жоққа шығармайды. ... ол ... ... ... ... ... жүріп жаткан
езгерістер туралы хабарлама болуы мүмкін, ауданның, университеттің, өздері
машықтанып жүрген ғылым саласындағы жаңалықтар, жаңа ғана ... ... ... туралы айтылуы мүмкін. Бірақ мұндай хабарламалар оны талқылау
үшін емес, талқыланған мәселеге қосымша ретінде қарастырылады.
Семинар баяндамаларының ...... ... ала ... ... ... жүйесі; бұл оқу процесінің жалпы мақсатынан
бөлек, студенттің ғылым дағдыларын, шығармашылық жұмысты меңгеріп, ... ... ой ... алу ... ... жаңа идеяларды, фактілер
мен мысалдарды іздестіруге ... мен ... ... болып
табылады.
Талқылауға екі-үштен артық баяндама берілмейді. Оның оқылуы да ... ... ... ... оқытушының немесе студенттердің ұсынысымен
баяндамаға оппоненттер де белгіленеді. Мұнда ... ... ... мазмұнымен танысып шығады. Мүндай семинардың да әдістемесінің
әлсіз жағы бар. Баяндамашы, оппоненттен ... ... ... ... ... ... өзі бір ғана ... карастырып
келетіндігін де ұмытпаған жөн. Сондықтан ... ... ... ретінде сөйлеуге, оппонент ретінде ... ... ... ... ... Оның ... ... мұндай сабақ, студенттерге әдеттегі
семинарда жасалған баяндама, аталмыш тақырыптан тыс мәселелерге арналған
және тақырыптан өзге ... ... ... ... та ... ... мен баяндамашылар жүйесін шартты түрде ... ... ... ... олардың арасындағы ұқсастықтарды да
ажыратуға болады. Кеңейтілген түрдегі ... оқу тобы ... ... кең ... ... ... және өз ... іздену жағдайларында,
іс жүзінде баяндамаға айналады. Семинар сабағының деңгейін көтеруге әрдайым
назар аударылуы кажет. Ал баяндама тақырыбы барынша алуан ... ... ... ... жоспары сұрақтарының жүйесіне сай келуі ... ... ... мазмұны жағынан кандай да бір ғылыми мақала ... ... ... ... ... назарын
аудартады. Кеңейтілген әңгімелесуде оқу ... ... ... ... етіп ... де ... жасау керек.
Реферат талқылау – бұл студенттің қандайда бір философиялық мәселеге,
сондай-ақ күнделікті болып ... ... ... тұрғыдан
түсіндірілуі, оқытушының жетекшілігімен жүргізілген ... ... ... ... Ережеге сай оның мазмұны баяндамаға карағанда терең
зерттелуі керек, жеке ізденістерді өз ... ... және одан ... ... ... ... оны ... автордың өзі оқиды,
кейде оны аддын ала студенттер қарап шығады. Бұл варианттардың ... ... ... өйткені олардың әрқайсысының өзіндік артықшылықтары бар.
Рефератты дайындауға ұзақ ... ... ... ... одан да көп ... әзірленуі-студенттің ғылыми зерттеу жұмысына араласуының негізгі
бір түрі ... ... ... студенттің кұрған жоспарымен танысады, жалпы
тақырыпка сәйкес берілген әдебиеттерден ... ... ... ... ... ... береді, реферат авторына кеңес береді және ең соңынан
дайын тексті, яғни дайындалып біткен ... ... ... және ... ... ... ... Мұның соңғысы студенттің мәнерлі оқи
алуын, ... ... ... ... ... ... шығудың дұрыстығын
меңгеруіне негізделеді. Егер студенттер бірнеше рефераттар жазып ... онда оның ... жеке жеке ... ... ... ... ... бар уақытын бір реферат дайындауға ... ... ... ... ... мүмкін, осы кезде семинар сұрақтары
талқыланбай, тек рефератка ғана көңіл бөлініп ... ... ... ... ... ... қана ... талқылануына ұсынылады. Белгілі жағдайларда
бұл туралы мәселені семинар өткізілетін топтың белсенділері шешеді. ... ... ... баяндамалар көпшілік қатысқан аудиторияда және
басқа да студенттік топтар алдында оқылады.
Семинар-диспут - оқу тобында немесе бірнеше топтардың ... ... ... ретінде өткізіледі. Әдетте семинарда ... ... ... семинардың бұл түрі суденттердің пікір таласу, ой
бөлісу, ... ... ... ... ... мен
идеяларды шұғыл және дәлелдемелермен ашуға кеңірек жол береді.
Диспут өз ... ... ... ... және ... да ... бір ... ретінде де бола алады. Мұның бірінші ... ... одан да көп оқу ... ... ... бір ... ... екіншілерін оппоненттері ретінде қатыстырылып ... өте ... ... ... Мұндай семинарға ұсынылған сұрақтар
теориялық және ... ... ... ... ... ... әдеттегі семинардың бір элементі ретінде оқытушының алдын ала
жоспарлауы арқылы немесе ... ... ... ... болады. Ой
таластыру кейде шашыранды, ұйымдаспаған күйде басталып, пайда болады. Егер
талкылаушылар дайын ... онда ... ... және ... -бұл баяндама жасау жүйесінің бір түрі ... ... ... ... ... ... ... баяндама
ретінде жасап келуді студенттерге тапсырады. Келесі сабақта қысқаша кіріспе
сөзден кейін, оқытушы бірінші сұрақ бойынша ... ... ... ... ... ... сол ... байланысты бір бір сұрақтан қояды.
Мүнда сұрақ жауап жүйесі семинардың басты бөлігін ... ... ... ... ... тақырыпқа студенттің дайындығын көрсетеді.
Дайындық өте жақсы болса, онда сұрақтың да мәні ... әрі ... ... сұрақка баяндамашы жауап береді, одан кейін сол сұрақ бойынша ... ... ... кез ... студент жауап береді. Әсіресе бұл
жағдайдағы белсенділер ... ... яғни ... ... егер ол ... ала ... ... болса. Ережеге сай,
талданыпып отырған мәселе ... қызу ... ... Бұл ... біткен соң оқытушы 2-ші мәселе бойынша келесі баяндамашыға кезек
береді. Өзінің корытынды ... ... ... ... ... немесе семинар
сабағының соңында айтады.
Теориялық конференция семинардың бір түрі ... ... ... ... ... ... Әдетте әртүрлі топтардың
студенттерінің баяндамалары мен ... ... ... бір үлкен
тақырыпқа немесе семинар сабағының бір бөліміне ... ... сол ... ... сипатында жазылады. Мұңдай семинардың
өзгешелігі сонда, яғни студент едәуір кең аудитория алдында өзінің ... ... ... соң, ... жауапкершілігі арта түседі, әрі
бұл топ аралық бәсекелестің өзіндік бір түрі болғандықтан, өз ... ... ... ... ... ... ... түсіндірмелі түрде оқып шығу берілген әдебиеттермен
студенттің мұкият жүмыс жасап, олардың мазмұнын меңгеруіне ықпал етеді. Бүл
кеңейтілген әңгімелесу ... ... ... бір элементін ғана
қүрайды және 15-20 минуттан аспайды. Түсіндірмелі оқу ... ... ... жол ... бетінше ойлауға арналған жаттығу тәсілі. Әдетте ол кеңейтілген немесе
баяндаманы талқылаудың бір эелменті ... ... ... сол сабаққа немесе жағдайға қатысы бар, танымалы ойшылдардың
айтып кеткен ... ... ... осы ... ойлардың
авторларын айтпай тұрып, осы ойларға анализ жасауды ұсынады. Көрнекілік
ретінде сол ... ... ... плакаттар пайдаланылады.
Студенттердің жазбаша бақылау жұмысы үшін семинарда 10-15 ... ... ... беріледі. Сабақтың тақырыбы студенттерге алдын ала
ескертіледі, кейде ... ... ... бір ... жүгізіледі. Мұндай жұмыс барлық студенттердің семинар сабағының
белгілі бір бөлімі бойынша білімін ... ... ... табылады.
Жұмыстарының мазмұны кезектегі сабақта оқытушы ... ... Бұл ... назарын аудартып, келесі ... ... ... итермелейді. Егер бақылау жүмысына 10-15 ... ... онда ... ... ... ... ... әдеттегі тәртіп бойынша
одан әрі жалғасады. Семинар ... ... ... ... ... жұмысын жүргізіледі.
Коллоквиум - әңгімелесу тәсілі оқытушы мен студенттер арасында курстың
сол немесе баска тақырыбына байланысты білімді ... ... ... ... Әдетте ол семинарда белсенділік таныта алмай жүрген
студенттерге арналып қосымша сабақ ретінде ұйымдастырылады.
Жоғарыда қарастырылған ... ... ... формасының өзіндік
артықшылықтары мен қоса кемшіліктері де бар екендігін айта ... ... ... да бір ... талкылағанда оқытушы қандай максатты
көздеп отырғанына байланысты ... ... ... ... ... кең қолданылады. Сабақтың мұндай аралас түрі сабақ
барысында әңгімелесудің әртүрлі формасының ... ... ... ... ... үзінділерін түсіндірмелі түрде оқу,
кейбір мәселелерді студенттердін өз ... ... ... шешу ... қамтиды.
Оку процесі барысында семинар формаларын күрделендіру қажеттіліктері де
туындап отырады. Әдетте алғашқы семинар ... ... ... ... ... оның ... көптеген көрсетілген деректерден
үзінділерді де келтіріп, түсіндірмелі түрде оқып шығу да қамтылады. Кейін
баяндама, рефераттар беріліп, өз ... ... ... ... Семинар сабақтарының мазмұны
1 тақырып: Мәдениет жайлы түсінік пен оның ... ... ... ... ... ... мазмұны
Мәдениеттану пәні мен оның әдістері. Мәдениет мәдениеттанудың нысаны мен
зерттеу заты ретінде. Мәдениет жүйе ... ... ... ... Мәдениеттанудың әлеуметтік және ... ... ... Мәдениеттің құрылымы: материалдық және ... ... ... ... құндылықтық табиғаты.
Мәдениет морфологиясы: мәдениет түрлерінің сан қилылығы және құрылымының
күрделілігі. Мәдениеттің кеңістігі мен ... ... ... мен ... ... дәстүрлер мен инновациялар
динамикасы.
Адам дүниесі мәдениет ретінде. ... тілі және онық ... ... дүниеге қарым-қатынасының сан-қилылығы. Мәдениет
адамдар арасындағы тұрақты байланыс пен оны реттеуші жүйе ... ... ... ... және ... ... және қарым-
қатынас. Мәдениет таңбалар мен мәндер әлемі ретінде. Тіл мәдениеттегі қарым-
қатынас пен тасымалдаудың тәсәілі ... ... ... ... таңба- рәміз-
бейне архетипті. Мәдениет мәтін ретінде.
Мәдениеттің түрлері: өнер, дін, мораль, саясат, ғылым.
Өнердің ... Өнер және ... ... ... ... ... Дін мәдениеттің сакральді түрі ретінде.. Адамгершілік мәдениетті
айқындаушы негіз ретінде. Құқық және ... ... ... ... ... ... ... саяси мәдениеттің ерекшеліктері.
Мәдениет жүйесіндегі ғылымның орны. Ғылым ... ... ... ... және ... ... Дүниенің танымдық
моделдері. Ғылымның этикалық императиві.
,,Мәдениет`` және ,,өркениет`` ұғымдары, ... ... ... ... даму ... мен ... ... Өркениет адамның
сыртқы, ал мәдениет ішкі дүниесі ретінде. Мәдени-тарихи даму ... және ... ... ... ... типтері.
О,Шпенглер, Н.Я. Данилевский, Н.А. Бердяев, А. Тоинби, П.А. ... ... ... ... ... ... түсіну мен өмір салтының шығыстық және батыстық типтері ,,Шығыс-
Батыс,, дилеммасындағы Қазақстан. Қазақстанның модернистік стратегиясындағы
мәдениеттанымдық ... ... ... мен зерттеудің тәсілдері ретінде. Мәдени-
тарихи типологиялардың құрылу қағидалары. ... ... ... классификациясы.
Тарихи процесс мәдени типтердің алмасуы ретінде. Мәдениет ... ... ... ... пен ... ... және ... теориялар мен тұжырымдамалар. Әлеуметтік-мәдени динамика
модельдері. Мәдениет синергетикалық жүйе ретінде.
Семинар ... ... пәні мен ... әдістері. Мәдениет мәдениеттану пәнінің
объектісі ретінде.
2. Мәдениет ұғымы мен оның мәні. Мәдениет құндылықтары.
3. Мәдениеттің құрылымы: материалдық және рухани мәдениеттер.
4. ... ... ... және ... ... Мәдениеттанудың әлеуметтік және
гуманитарлық аралас ғылымдармен байланысы (философия, антропология,
этнология, ... ... және ... ... және «өркениет» ұғымдары, олардың өзара қатыстықтылықтары.
7. Мәдени- тарихи даму процесінің формациялық және өркениеттік тәсілдері.
8. Өркениеттің мәдени – ... ... ... ... ... П.А.Сорокиндердің еңбектеріндегі өркениет
құбылысының тұжырымдалуы.
9. Дін мәдениеттің сакралді түрі ... және оның ... ... ... ... ... ... ұғымдары. Имандылық мәдениеттің
анықтаушы негізі ретінде.
11. Саясаттың ... ... ... және ... Саяси мәдениет
түсінігі.
Семинар сұрақтары:
1. Мәдениет дегеніміз не?
2. Неліктен зерттеушілер «мәдениет» ұғымына әр түрлі анықтамалар береді?
3. Мәдениеттану дегеніміз не? ... ... ... пәні ... ... ... және ... мәдениет дегеніміз не?
5. Мәдениеттің қандай негізгі қызметтерін білесіздер?
6. Раскройте основные функции культуры.
7. Экономикалық мәдениет дегеніміз не?
8. ... ... ... беріп, оның негізгі құрылымдық элементтерін
атаңыздар.
9. Бұқаралық мәдениетке анықтама беріңіздер. Бұқаралық мәдениетті ... ... ... ... ... принциптері қандай?
11. Мәдениет мен дін арақатынасын сипаттаңыздар.
12. «Мәдениет» және ... ... ... ... ... ... ... жасаудың негізгі принциптерін атаңыздар.
14. Мәдение-тарихи үрдісті О. Шпенглер қалай түсінді?
15. ... ... ... А. ... немен байланыстырды?
16. К. Ясперс тарих пен мәдениеттің дамуын қандай кезеңдерге бөлді?
17. З. Фрейдтің ... ... ... ... ... ... ... бойынша архетип өзін қандай формаларда көрсетеді?
19. Мәдениеттің ойындық концепциясына ... ... Э. ... ... ... ... мәні ... Қай мәдениеттанушының концепциясы Сізге ұнады және неліктен?
Негізгі терминдер мен түсініктер:
Мәдениеттану. Мәдениет. Менталитет. ... ... ... Мәдени динамика. Мәдени ареал. Гуманизм. Материалдық ... ... ... ... Ұлттық мәдениет. Басым мәдениет.
Субкультура. Контркультура. Элитарлық мәдениет. Халық мәдениеті. Бұқаралық
мәдениет. ... ... ... ... мұра. Менталитет.
Аккультурация. Архетип. Сублимация. Белдеулік уақыт. ... ... ... және ... ... типтері ретінде.
Герменевтика. Диффузионизм. Ойын теориясы. Семиотика. Рәміз.
Қосымша мәлімдемелер:
1. ... ... ... пен ... ... ... ... және оның ерекшеліктері.
3. Өркениет мәдениеттің синонимі және қарама-қарсылығы ретінде.
4. Культурогенез мәдени динамиканың түрі ретінде
Тест сұрақтары:
1. “Культура” термині алғаш ... ... ... Д. ... ... Н.Кириллов “Карманный словарь”
c) Цицеронның “Тускулан әңгімелері”
d) Гегель “Наука логики”
e) Вольтер “Философиялық хаттар”
2. ,,Мәдениет - екінші табиғат,, ұғымын
кім ... ... ... ... ... ... ... ғылым саласы мәдениетті
тұтастай қарастырады?
a) Тарих
b) Философия
c) Өнер теориясы
d) Дінтану
e) ... Cultura ... ... қандай ұғымыды білдіреді?
a) “топырақ өңдеу”
b) “тәрбиеші, ұстаз”
c) “қалалықтар, қалалықтардың ... ... ... ... “табиғат, жаратылыс”
5. Культура (мәдениет) сөзі бүгінгі ... ең ... рет қай ... ... ... Англияда
c) Италияда
d) Францияда
e) Америкада
6. Мәдениетті ,,антропологиялық,, тұрғыда зерттеген ... ... ?
a) ... ... К.Клакхон
d) Ф.Шеллинг
e) А.Тойнби
7. ,,Мәдениет және этика,, еңбегінің авторы
a) Л.Толстой
b) А. ... ... ... ... Мәдениет қандай құрылымдық бөліктерден тұрады?
a) Материалдық және рухани.
b) Дін, білім, өнер, дүниетаным
c) Әдептілік, тәртіп, сұлулық
d) Жазу-сызу, сәулет өнері, салт-дәстүр
e) Қалалар, ... ... ... ұғымының бастапқы этимологиялық мағынасы
a) Ақыл-ой негізінде құрылған қоғам
b) Мемлекеттік ... ... ... ... ... ,,Ақпараттық қоғам,, терминін кім енгізді?
a) М.Макалюэн
b) А.Тоффлер
c) Дж ... Дж ... ... ... типологиясының тұйық шеңберлік /циклдік/ теориясын ұсынған
мәдениеттанушылар
a) О.Шпенглер, ... ... ... ... ... Д.Вико, Гегель
e) Ф.Ницше, А.Шопенгауэр
12. ,,Белдеулік уақыт,, ілімін кім дамытты?
a) ... ... ... ... ... ... өркениеттер К.Ясперстің пікірі бойынша қай жерлерде пайда
болды?
a) Ніл, Қосөзен, Инд, Хуанхе
b) ... ... ... Орта және ... ... Египет пен Шумерде
e) Үнді мен Қытай
13. ,,Тотем және табу,, еңбегінің авторы кім?
a) К.Юнг
b) К.Ясперс
c) Э.Тайлор
d) М.Мид
e) З.Фрейд
14. ... ... мен ... ... ... кім?
a) Л.Гумилев
b) А.Тойнби
c) М.Бахтин
d) К.Ясперс
e) И.Гердер
15. ,,Еуропаның ақыры,, еңбегінің авторы:
a) К.Ясперс
b) О.Шпенглер
c) А.Тойнби
d) Н.Данилевский
e) ... ... ... ізденісінің авторы:
a) А.Тойнби
b) Э.Тойлор
c) Н.Данилесвкий
d) П.Сорокин
e) К.Ясперс
17. Мәдениеттің функциональдық теориясының авторы:
a) К.Маркс
b) Н.Данилевский
c) А.Тойнби
d) З.Фрейд
e) Б.Малиновский
18. «Заратустра осылай деген…,, атты ... ... ... ... М.Баубер
d) Ф.Ницше
e) С.Кьеркегор
19. Аксиология нені білдіретін ұғым?
a) Өмір ... ... ... Тарихи-мәдени типтер теориясын
d) Құндылықтар теориясын
e) Этногенез теориясын
20. ,,Аккультурация,, ұғымы нені білдірмейді?
a) Мәдени ... ... ... ... ... ... ... Мәдени изоляция, оқшаулықты
e) Мәдени диффузия, бір-бірінің сіңісуі
2 тақырып: Алғашқы қауымдық мәдениет. Ежелгі Мысыр және Қосөзен
мәдениеттері.
Тақырып мазмұны:
Алғашқы қауымдық ... ... бөлу ... ... мәдениеттің кезеңдері, материалдық және рухани негіздері. ... ... ... ... қауым адамдарының
дүниені түйсінуі мен ... ... ... қауымдық мәдениеттің
синкреттілік сипаты. Алғашқы қауым адамдарының ... миф пен ... ... ... ... ... ... формасы және
рәміздік қиюласуы.
Өнердің пайда болуы оны ... мен ... ... ... ... негізі. Алғашқы қауымдық жанұя. Архаикалық адамдар
өміріндегі ... ... ... ... ... Мистика мен
ритуалдардың пайда болуы. Алғашқы қауымдық діндер ... ... ... шаманизм). Қазіргі өркениет жағдайындағы алғашқы
қауымды мәдениет типінің мәселесі.
Ежелгі ... ... ... ... ... ... деспот. Ежелгі
Шығыс өркениетіндегі мәдени парадигмасындағы жеке ... мен ... ... ... Ежелгі Шығыс дүниесіндегі діндер. Мысыр, Вавилон, ... ... ... мен құдайлар иерархиясы. Ежелгі Шығыстық
мәдениет менталитетіндегі қарым-қатынастық салт-рәсімдік ... ... ... мен тәрбие берудің формалары мен әдістері. Жазу-сызу
Ежелгі шығыстық ... ... ... ... ... Архаикалық миф. Діни сананың алғашқы формалары.
2. Алғашқы қауымдық мәдениеттің синкретикалығы. Өнердің пайда болуы.
3. Алғашқы қауымдық құрылыстағы магия. Рационалды білімнің қалыптасуы.
4. ... ... ... ... ... ... түйсінуі мен дүниеге көзқарасы.
5. Ежелгі шығыстық ... ... ... ... ... дамуының әлеуметтік- тарихи материалды- технологялық
негіздері.
6. ... ... ... ... ... ... ... мәдениеті. Ертегілер мен повестер. Ғылымның дамуы.
8. Ежелгі Мысыр архитектурасы. Сурет өнері.
9. Қосөзен халықтарының мәдениеті мен ... ... Иран ... ... ... ... ... қауымдық мәдениетті дәстүрлі деп атайды?
2. Адамның пайда болуы туралы қай көзқарасты қолдайсыз және неге?
а) креациинизм
ә) эволюционизм
3. Алғашқы ... ... ... ... ... атаңыздар.
4. «Неолит революциясы» дегеніміз не?
5. Адам санасы ... ... ... және ... ... ғылыми
білімдер)?
6. Алғашқы қауымдық қоғамда діннің қандай алғашқы ... ... ... ... ... ... ... болу себептері мен ерекшеліктері
қандай болды?
8. Ежелгі адамдардың материалды мәдениетінің қандай ескерткіштері Сізге
белгілі?
9. Сіздің пікіріңіз бойынша, қазіргі ... ... ... ... ... болу себептері қандай?
10. Ежелгі Мысыр мәдениетінің тұрақтылығын қандай себептермен ... ... діни ... ... ... (политеизм немесе монотеизм) ие
болды? Оның реформасы неге іске аспады?
12. Ежелгі Мысырда білімнің қай салалары және ... ... ... ... ... өнерінің ерекшеліктері қандай?
14. Ассирия қоғамының қатігездігін немен ... ... ... ... мен Вавилон сәулет және сурет өнерлерінің
айырмашылықтары неде?
16. ... ... ... мен ... ... ... мен түсініктер:
Архетип. Антропогенез, Креациинизм. Эволюционизм. Антропосоциогенез,
Инициация, Кроманьондық. Палеолит. Мезолит. ... ... Ру. ... ... ... ... ... Мифология. Анимизм.
Фетишизм. Тотемизм. Магия. ... ... ... Папирус.
Перғауын. Иероглиф. «Ка». Канон. Мумия. Саркофаг. ... ... ... жазу.
Қосымша мәлімдемелер:
1. Инициация дәстүрі.
2. Қазіргі заманғы мифология
3. Эхнатонның діни реформасы.
4. ... ... ... ... ... ... Заростризм дінінің қасиетті
кітабы қалай аталады?
a) Авеста
b) Мириобиблон
c) Пураны
d) Самхит
e) Трипитака
2. Хеопс пирамидасының биіктігі
қандай болған?
a) 146 м
b) 126 м
c) 133 м
d) 156 ... 166 ... ... ... баулары” деп
аталған әлемнің жеті ғажабының бірі
ежелгі заманның қай ... ... ... ... ... ... ... қандай құбылыс?
a) Басы адам, денесі жолбарыс
b) қанатты жылан
c) басы сиыр, денесі Өйел
d) басы ... ... ... ... ... ... ... дамуына қандай идея себеп болды?
a) өлімге деген наразылық
b) фатализм
c) космизм
d) фетишизм
e) үлкенді ... Көне ... ... ... құдайға кім жатады?
a) Ра, Атон
b) Осирис
c) Митра
d) Заратуштра
e) Дингир
7. Жазбаша мәдениет тұңғыш рет қай ... ... ... Шумер және Египетте
b) Египет
c) үнді мен қытайда
d) Аналитикалық мәдениетте.
e) Римде
8. Шумерлік жазу ... ... ... ... ... Пиктограммалық
e) Петроглифтік
9. Иран өркениетінің басты белгілерін атап өтіңіз
a) Зороастрлік дін, арийлердің қоныс аударуы, сыналық сәулет өнері
b) Тайпалар қозғалысы, арийлердің ... ... ... дін, ... ... ... ЕГипет, Грек мәдениеттерінен қор жинау
e) Көшпелілік өмір салты
10.Сиқыр сөзінің баламасы болып табылатын ежелгі ... ... ... ... ... ... Тотемизм
e) Генотеизм
11. Ілкі текті қастерлейтін ежелгі наным
a) Генотеизм
b) Магия
c) Анимизм
d) ... ... ... - ... бұл-
a) тасқа салынған суреттер
b) ағаштардан жасалынған мүсіндер
c) тұрмыстық заттар
d) адамдар киімдерінің түрі
e) тағамдардық түрі
13. Мысырдағы Абу-Симбел ескерткіші неге жаңа ... ... Су басу ... ... ... қалауы бойынша
c) Ескертшікті қайта өңдеу қажеттілігімен
d) Күннің нұры жақсы түспейтіндіктен
e) Ескерткіштің тастары мүжілгендіктен
14. Алғашқы қауым адамдарына тән көзқарас қалай ... ... ... ... Утилитаризм
e) Гедонизм
15. «Алғашқы қауымдық мәдениет» еңбегінің авторы кім?
a) Д. Фрейзер;
b) Э. Тайлор;
c) Л. ... А. ... К. ... ... ... қай ... пайда болды?
a) мезолите
b) неолит;
c) энеолит;
d) қола ғасыры
e) палеолит
17. Ежелгі ... өліп ... ... ... ... Серапис;
b) Анубис;
c) Птах
d) Осирис;
e) Тот
18. Адамның даму процесін көрсететін терминді ата.
a) антропоморфизм;
b) антропогенез;
c) антропонимика;
d) ... ... ... ... ... ай, ақылдылық, жазу және санау құдайы болып
есептелді?
a) ... ... ... ... ... ... ... қай мемлекеттің заң кодекстері?
a) Ассирия;
b) Шумер;
c) Вавилон;
d) Аккад;
e) Парсы
3 тақырып: Ежелгі Үндістан және Қытай мәдениеттері
Тақырып мазмұны:
Ежелгі Үнді мәдениетінің кезеңдері мен ... ... ... ... ... Хараппа мәдениеті Ежелгі Үндістанның мәдени және
қоғамдық ... ... ... ... және ... ... ... Үнді мәдениетінің пайда болуындағы рухани- материалдық
негіздер. ... ... ... болу ... ... ... брахманизм, буддизм, индуизм.
Үнді жазуының ерекшеліктері. Ежелгі Үнді ғылымының жетістіктері. Ежелг
Үнді әдебиеті, ... ... ... ... ... ... ,,Ведалар``,
Махабхарата``, ,,Рамаяна``, Ежелгі Үнді мәдени дәстүрлерінің маңызы.
Ежелгі Қытай мәдениетінің ... ... ... ... пен климаттың ролі.
Ежелгі архаикалық қытай мәдениеті, философиялық мектептердің пайда
болуы. Әдебиет және өнер.,,Өзгерістер кітабы`` және т.б. Қытай ... ... ... ... және ... ... каллиграфиясы. Ғылыми жетістіктер. Даосизм. Конфуцияшылдық.
Ежелгі Қытай мәдениетінің шығыс халықтарының мәдениетіне ... ... ... ... ... ... ... Ежелгі Үндістан мәдениетінің ерекшеліктері мен негізгі бағыттары.
2. Хараппа мәдениеті. ... ... Дін: ... ... буддизм и ислам.
4. Үнді мәдениетінің философиялық концепциялары мен ғылымы.
5. Үнді өнерінің бастаулары мен ... ... әлем ... алатын орны.
7. Қытай мәдениетінің бірегейлігі: дәстүрлі Қытайдағы рәміз бен этика.
8. Діни-философиялық ілімдер: конфуцийлік, даосизм және буддизм..
9. Буддизмнің Қытай мәдениетінде ... ... ... пен ... ... ... ... Қытай өнерінің ерекшелігі: каллиграфия, поэзия мен сурет өнерінің
бірлігі.
12. ... ... ... жетістіктері.
13. Ұлы жібек жолы, қытай мәдениеті және Батыс.
Семинар сұрақтары:
1. Үнді ... тән ... ... ... ... ... қай ... оның әлемдік мәдениетке айналуына
себеп болды?
3. ... Үнді ... ... ... ... ... беріңіздер.
4. Ежелгі Үндістанның қандай ғылыми жетістіктері Сіздерге белгілі?
5. Қытай рухани мәдениетінің негізгі ерекшеліктерін атаңыздар.
6. Конфуцийлік пен ... ... ... ... ... ... мәселелерге қызығушылық тән?
8. Қытай өркениетінің мәдениет, өнер, ғылым мен техника салаларындағы
негізгі жетістіктерін атаңыздар.
Негізгі терминдер мен түсініктер:
Хараппа. ... ... ... ... ... Вайшьилер. Шудралар. Дхарма. Нирвана. Сансара. Карма. Сутралар.
Тримурти. ... ... ... ... ... ... ... Тушь. Қағаз. Каллиграфия. Пагода. Инь. Янь.
Қосымша мәлімдемелер:
1. Дәстүлі қытай мәдениетіндегі өмір, өлім және мәңгілік мәселелері.
2. Йогтар- олар кімдер?
Тест сұрақтары:
1. Қағаз ... ... ... қай ... ... ... ... І ғ.
b) б.э.д. ІІІғ.
c) І ғ.
d) ІІғ.
e) ІІІ ғ.
3. Ежелгі үнділік әдебиеттің інжу-
маржандары ... ... қай ... ... ... І ... ... б.э.д. ІІ мыңжылдықта
c) б.э.д. ІІІ мыңжылдықта
d) б.э.д. ІІ мыңжылдықта
e) б.э.д. І мыңжылдықтың 2-ші
жартысында
3. ... ... ... ... Бань ... Сыма Сян-жу;
c) Чэнь Шоу;
d) Сыма Цянь;
e) Чжан Цан
4. Тадж Махал сәулет ескерткіші ... ... ... ... Бомбейде;
d) Бенаресте
e) Аграда;
5. Буддизмнің қалыптасуы кімнің
есімімен байланысты?
a) Лао-Цзы
b) Сиддхартха
c) Кун-Цзы
d) Арьябхата
e) Калидаса
6. Ұлы ... ... ... ... 1000 ... 3000 ... 5000 ... 6000 км астам
e) 7000 км жуық
7. Қытай ғалымы Чжан ... ... не үшін ... ... ... ... үшін
b) Ауанық ылғалдығын білу үшін
c) Жердің қозғалуын анықтау үшін
d) ... ... білу ... ... ... ... ... тарихында күннің бетінде дақ бар екендігін алғаш рет ... ... ... ғалымдары дәлелдеді?
a) б. з. д. 128 жылы қытайлықтар
b) б. з. д. 228 жылы үндістандықтар
c) б. з. д. 28 жылы ... б. з. д. 28 жылы ... б. з. д. 128 жылы ... Ежелгі қытайда фарфор жасау өндірісі қай ғасырда жетіліп, ерекше дамыды?
a) б. з. д. V ... б. з. д. ІІІ ... б. з. д. ІV ... б. з. д. І ... б. з. д. ІІ ғасырда
10.“Пи”-дің мәнін (3,14) және арифметикалық, геометриялық прогрессияларды
қайсы өркениет ғалымдары ... ... ... ... ... ... ... Ежелғі Римдік
e) Ежелғі қытайлық
11.Магниттік приборларды қай ғасырда және кімдер ойлап тапты?
a) б. з. д. ІІІ ғасырда үнді ғалымдары
b) б. з. д. ІІ ... Грек ... б. з. д.. ІІ ... Рим ... б. з. д. ІІІ ғасырда қытай ғалымдары
e) б. з. д. І ғасырда Иран ғалымдары
12. .“Ведалар” - қай ... ... - ... ... ... ... ... Римдік
d) Ежелгі үнділік
e) Ежелгі Гректік
13. Конфуцийлік құндылықтарға тиесілі емесін көрсет
a) Үлкенді сыйлау
b) Еқбекқорлық
c) Рәсімділік
d) Гуманизм
e) Новаторлық
14. Конфуций ... ... ... ... ... ... Қасірет
e) Бақыт
15.Инь және ян ұғымдары нені білдіреді?
a) Табиғи циклдері
b) Ғарыштық үйлесімділікті
c) Әйелдік және еркектік бастаманы
d) Тәрбиелік принципін
e) Буддизм ұғымдарын
16. ... ... ... ... ... күштеріне қатты сыйынған?
a) конфуцийлік
b) легизм
c) синтоизм
d) буддизм
e) даосизм
17. Саяси қатыгездікті негізгі бағыт ретінде ұстанған ... ... ... ағым
a) даосизм
b) буддизм
c) синтоизм
d) лигизм
e) конфуцийлік
18. Қай шығыс елінде дүние жүзіндегі ең ... 800 ... ... ... ... ... ... Корея
e) Жапония
19. Ежелгі Қытай философтарының ойы бойынша, материалды дүниенің негізі
болып қай ... ... Су, от, ... ... жер
b) Су, от, металл, ағаш
c) Су, от, металл
d) Су, от, ... ... Су, от, ... Синантроп аталған ежелгі адамдардың қалдықтары қай елден табылды?
a) Үндістан
b) ... ... ... Сингапур
4 тақырып Ежелгі Греция және Рим мәдениеттері
Тақырып мазмұны:
Антикалылық ... ... ... ... ... ... ретінде. Ежелгі Грек мәдениетінің қалыптасу кезеңдері. Ежелгі
Грек мәдениетіндегі мифология және ... ... - ... ... ... Адам барлық дүниенің өлшемі ретінде. Ежелгі
Грек мәдениетінің ... ... ... ... ... ... ... және этикалық–саяси ілімдер: Пифагор, Демокрит,
Сократ, Платон, Аристотель. Грек мәдениетіндегі мүсіндік дүниетаным. Грек
поэтикасы: Гомер, ... Грек ... мен ... ... ... ... ... бейнелеу: қызылфигуралық және қарафигуралық
стильдер. Тәрбие және дене тәрбиесі: пайдейя. Аникалық ... ... ... ... ... ... тарих, медицина
салаларындағы жетістіктер.
Ежелгі ... ... ... Рим ... пен ... ... мәдениеттің рухани құндылықтар
жүйесіндегі рим құқығы. Рим философиялық мектептері. Ежелгі Рим ... ... Салт ... мен ... ... ... ... Европа
типтес өркениеттегі антикалылықтың тағдыры.
Антикалық көзқарастардың құлдырауы: христиандықтың таралуы. Еуропа
және әлемдік мәдениеттерде ... ... ... ... ... ... Грек мәдениетінің қалыптасу кезеңдері.
2. Ежелгі Грекия архитектурасы мен өнері.
3. Әдебиет. Театр. ... мен ... ... ... ... Грекиядағы тәрбие және білім мәселелері.
6. Антикалық Элладаның ұлы мұрасы.
7. Рим мәдениетінің ерекшеліктері.
8. Рим ... ... ... ... ... ... Антикалық Римнің дәстүрлік мәдениеті. Антикалық Рим мәдениетіндегі
сабақтастық пен жаңашылдық..
11. Азаматтық құқық- Рим мәдениетінің доминантасы.
12. Рим өнері мен ... Рим ... ... ... ... ғылымның орны. Рим өнері.
15. Христиан дінінің пайда ... мен ... ... рим ... ... ... ... антикалықты еуропа өркениетінің негізі деп атайды?
2. Эллиндік антикалықтың тарихи-мәдени дамуының негізгі кезеңдері мен
ерекшеліктері қандай?
3. «Грек ғажайыбының» алғы ... мен ... ... ... басты құдайларының негізгі қызметтерін сипаттаңыздар.
5. Антикалықтың негізгі философиялық жүйелері туралы ... ... ... Грекия әдебиеті, мүсін және сәулет өнерінің ұлы қайраткерлері
туралы не білесіздер?
7. Ежелгі Грекия үшін ... ... мен ролі ... ... Грекияның ғылым мен білімдегі жетістіктері қандай?
9. Антикалықпен байланысты сөздер, қанатты сөздер,афоризмдерді атаңыздар.
10. Рим өркениетінің ... ... мен ... ... ... ... мен ... дүниетанымының ерекшеліктері қандай?
12. Антикалық мифологияға сипаттама беріңдер. Антикалық мифтердің грек
және рим кейіпкерлері бір-бірімен қандай байланыста ... ... ... ... ... мен ... кең ... Ежелгі Рим өркениетінің қандай жетістіктерін білесіздер?
15. Рим өнер қайраткерлері туралы не білесіздер?
16. Антикалық өркениеттің ... ... ... ... ... шығуының
алғы шарттары қандай?
Негізгі терминдер мен түсініктер:
Антикалық. Крит-Микен мәдениеті. Гомер кезеңі. Архаикалық ... ... ... ... Агонистика. Калокогатия. Антропоморфизм.
Теократия. Натурфилософия. Курос. Кора. Софизм. Киниктер. ... ... ... Музалар. Этрускілер. Гладиаторлар. Патрицилер.
Плебейлер. Тога. Мессия. Катакомба. Капитолий қасқыры. ... ... ... Фаюм ... ... ... мәлімдемелер:
1. Генрих Шлиман және Микен мәдениетін ашудағы оның ролі.
2. Ежелгі Грекиядағы тұрмыс пен отбасы.
3. Грекия мен Рим антикалық мәдениеттері: ... мен ... ... ... мен ... ... ... поэзиясының негізін қалаған
кім?
a) Тит Лукреций Кар;
b) Гай Валерий Катулл;
c) ... ... ... ... ... ... ... туындыларын философиялық
тақырыпта жазған римдік ақын:
a) Кар
b) Пакувий
c) Катулл
d) Вергилий
e) Невий
3. ... ... ... мен ... ... алған кім?
a) Цезарь
b) Цицерон
c) Август
d) Нерон
e) Меценат
4. ''Энеида'' поэмасының авторы кім?
a) Теренций
b) Вергилий
c) Пакувий
d) ... ... ... грек ... ... ... ... Артемида
b) Ника
c) Афина
d) Афродита
e) Гефест
5. Әлемдік сәулет өнерінің ең жарқын
үлгісі – ... ... ... ... ... Гефест
c) Посейдон
d) Афина
e) Афродита.
7. Белгілі Олимпиадалық ойындар
қандай мифологиялыққұдайдың
құрметіне арналып өткізілді?
a) Афинаның
b) Дионистің
c) Артемиданың
d) Герместің
e) Зевстің
9. Олимпиадалық ойындар қай
жылдан ... ... ... 676 ... б.э.д.576 ж.
c) б.э.д.776ж.
d) б.э.д.476 ж.
e) б.э.д.376 ж.
9. Ежелгі Грекия елінде алғаш рет ... ... ... ... ... ... Платон
10. Ежелгі дүниедегі ең үлкен кітапхана:
a) Аристотельдің кітапханасы
b) Периклдің кітапханасы
c) Пергам алтарының кітапханасы
d) Солонның кітапханасы
e) Александрия кітапханасы
11. ... ... ... ... ... салынған?
a) Римде;
b) Парижде;
c) Александрияда;
d) Миланда;
e) Афинада
12. Ежелгі Грек елінде кім ... ... ... Фукидид;
b) Геродот
c) Аристотель;
d) Платон;
e) Демокрит
13. Ежелгі Римдегі гладиаторлар
жекпе жегі өткізілетін арнайы
орталықтар қалай аталған?
a) Акведук
b) Триумф
c) Терма
d) Амфитеатр
e) ... ... ... ... ... қай ... сәулеттік
құрылыстарында ерекше дамыды?
a) Ежелгі Гректік
b) Ежелғі Римдік
c) Ежелғі қытайлық
d) Ежелғі Үнділік
e) Орта ғасырлық
15. Көнегрек ақындарының қайсысы трагедияның атасы ... ... ... ... ... Аристофан
e) Менандр
16. Римнің үш даңқты ақыны
a) Ювенал, Сенека, Тацит
b) Плутарх, Гораций, Нерон
c) Овидий, Тацит, Марциал
d) Вергилий, Горааций, Овидий
e) Гораций, ... ... ... грек ... ... Софокл
c) Вергилий
d) Еврипид
e) Аристофан
18. Калокагатия ұғымы нені ... ... Ізгі ... Білімді
d) Ізгілікті
e) Сұлулықты
19. Көнегрек мәдениетінің шарықтау кезеңі қалай аталады?
a) Архаикалық
b) Гомерлік
c) Эллиндік
d) Классикалық
e) Крит-микендік
20. Көнегрек мәдениетіндегі ... нені ... ... ... ... ... Бәсеке
5 тақырып. Исламдық мәдениет әлемі.
Тақырып мазмұны.
Ислам-әлемдік дін. Ежелгі арабтық мифология. Исламның пайда ... ... ... ... ... дүнитанымдағы өткеннің ,,жоқ болуы,,
болашақтың айқын түсінігі ретінде.
Мұхаммед ... оның ... мен ... ... ... діни ... ... бағыттар мен ағымдар. Исламдық мистицизм. Исламның таралу
ерекшеліктері.
Араб тілдік философия мен ғылым: Әл-Кинди, Әл-Газали, ... ... ... Араб ... ... ... ... ,,Мың бір түн,,.
Философиялық лирика. Саади, Руми, Омар Хайям, Фирдоуси, Навои.
Сәулет ... ... ... ... ... ... ... Арабтық шығыстың мәдениет дәстүрлерінің батысеуропалық
мәдениетке тигізген ықпалы.
Бүгінгі өркениеттегі ... ... ... орны мен ... ... ... ... болуы – арабтық мәдениеттің бастауы. Исламдық
дүниетанымдағы ... «жоқ ... ... ... ... ретінде.
2. Мұхаммед пайғамбар, оның өмірі мен қызметі. Қоран. Исламдық діни
сенім.
3. Исламдағы негізгі бағыттар мен ... ... ... ... ... ... ... Исламдағы сурет өнері проблемалары.
5. Ортағасырлық араб мәдениетіндегі әдебиет пен ... ... ... өркениеттегі исламдық мәдениеттің алатын орны мен ролі.
Семинар сұрақтары:
1. Мұсылманшылыққа дейінгі кезеңде арабтардың әлеуметтік құрылымы мен
шаруашылығына қоршаған орта ... әсер ... ... ... ... жетістіктерінің негізгі
себептері неде? Арабизация мен исламизация үрдістерінің мәні неде?
3. Исламның басқа әлемдік діндермен ұқсастығы ... Араб ... ... ... ... ... құқық) ислам
қалай әсер етті?
5. Араб-мұсылман ... ... ... ... Араб-мұсылман сәулет және сурет өнері, әдебиеті қадай қалыптасты
және дамыды?
7. Ортағасырлық араб ғылымының ... ... не ... ... ... ... ... қалай әсер етті?
9. Қазіргі заманғы ислам қарама-қайшылықтарының негізі неде ... ... мен ... (реформаторлық) арақатынасы
қандай?
Қосымша мәлімдемелер:
1. Исламдық мистицизм.
2. Қазіргі мұсылман елдеріндегі құқық.
Негізгі терминдер мен ... ... ... ... ... ... Шииттер. Суфизм.
Хариджизм. Арабтандыру. Исламизация. Құран. ... ... ... ... Арабеска. Мешіт. Минарет. Медресе. Рубаи. ... ... ... ... ... ... ... Имам. Қағба.
Кәпір. Хадис. Сүре. Аят. Мухаджирлер.
Тест сұрақтары:
1. Жер шарының қай ... араб ... ... түбегінде
b) Сирияда
c) Иранда
d) Солтүстік Африкада
e) Палестинада
2. Араб ... ... ... қай ... басталады?
a) ІІғ.
b) ІІІғ.
c) VІІ ғ.
d) ІХ ғ.
e) Х ғ.
3. Араб мәдениетінің дамуына қай дін
қатты әсер етті?
a) буддизм
b) ... ... ... даосизм
4. Араб мәдениеті дамуының ең
алғашқы орталықтары:
a) Бағдад және Каир
b) Дамаск және Бейрут
c) Халеб және Латакиа
d) Мекке және Мадине
e) ... және ... ... араб ... ... ... ... әл-Беруни
b) әл-Газали
c) әл-Кинди
d) Ибн-Сина
e) Ибн-Рушд
6. Испания жеріндегі араб мәдениетінің
басты орталықтары:
a) ... ... ... ... ... Валенсия, Картахена, Гвадалахара
d) Толедо, Бильбао
e) Мадрид, Виго
7. Ислам жыл санауы қай жылдан
басталады?
a) 522 ж.
b) 622ж.
c) 722ж.
d) ... ... Араб ... ... ... ... ... үнділерден
c) қытайлықтардан
d) түріктерден
e) вавилондықтардан
8. Атақты ақын ірі ғалым Омар Хайям
ортағасырлық Иранның қай қаласында
еңбек етті?
a) Исфахан
b) Мешхед
c) Тегеран
d) Тебриз
e) Решт
9. ... ірі ... ... ... ... ... үлесін қосты?
a) философия
b) география
c) медицина
d) математика
e) астрономия
11. Ортағасырлардағы ең ірі ғалым,
дәрігерді атаңыз?
a) Әл Беруни
b) Әл Хорезми
c) Ибн Хордадбек
d) Абу Али Ибн ... Ибн Әл ... ... ... ... неше сүре ... 75;
b) 77
c) 100;
d) 114;
e) 150;
14. Араб сәулет өнерінің ең тамаша
Үлгісі Альгамбра сарайы ортағасырлық
Испанияның қай қаласында салынған?
a) Гранадада
b) ... ... ... ... ... көбі қай ... Шиизм
b) Сопылық
c) Суннизм
d) Ваххабизм
e) Хариджизм
15. Тадж Махал сәулет ескерткіші қай
қалада орналасқан?
a) Мадраста;
b) Аграда;
c) ... ... ... ''Емдеу ғылымының заңдары'' атты
медициналық еңбектің авторы?
a) Ар Рази;
b) Әл-Хорезми.
c) Аль Хорезми
d) Ибн ... Әл ... ... ... озық ... ''Шахнамэні'' жазған кім?
a) Физули;
b) Фирдоуси;
c) Рудаки;
d) Хайам
e) Навои;
18. « Регистан” атты саулет өнерінің ескерткіші өзбек елінің ... ... ... ... ... ... ... Араб мемлекетінде дамымаған өнердің
түрі
a) Ою- өрнек
b) Сәулет
c) Мүсін
d) Әдебиет
e) Миниатюра
20. Араб – мұсылмандық бейнелеу өнерінде пайда ... ... ... ... ... романтизм
c) символизм
d) арабеска
e) готика
6 тақырып. Ортағасырлық Европа мәдениеті. Қайта өркендеу мәдениеті және
Реформация.
Тақырып мазмұны:
Орта ғасырлық Европалық ... ... мен ... ... ... мәдениеттің қалыптасуы мен дамуының әлеуметтік-
экономикалық алғы шарттары. Орта ... ... ... ... ... және жеке тұлға жайлы түсініктер. Орта ғасырлық мәдениеттегі діни
және ... ... ... мәдени- тарихи мәні. Христиандық философияның
қалыптасуы мен дамуы. Орта ... ... және ... Орта ғасырлық мәдениеттің білім жүйесі мен ... және діни ... Орта ... ... ... ... көркем мәдениет. Өнер. Алғашқы еуропалық стильдердің-
романдық және готика- пайда болуы.
Ақсүйектік және діни ... ... ... ... ... ... мәдениеттің тууы.
Қайта өрлеулік мәдениеттегі адам және гуманизм идеалы. Антикалық
мұраның ... ... ... ... ... ... дүниесінің
секуляризациясы. Адамның жаңа моделі: универсализм, гедонизм, авантюризм.
Қайта ... ... ... қайраткерлері. Солтүстік қайта өрлеу
мәдени дәуір ретінде. Ренессанс ... ... ... ... ... ... келесі сатысына өтуі ретінде.
Реформация: мәдени парадигмалардың алмасуы. Протестанттық ... ... ... бағдарлар, көркемдік саладағы мәселелердің сан-
қилылығы. Реформацияның мәдени маңызы. Кальвинизм және буржуазиялық мораль.
Протестанттық ... және ... жаңа ... ... және ... ғылыми жетістіктері. Эмпирикалық
білімнің пайда болуы. Ұлы географиялық жаңалықтар. Кітап басу ісі.
Қайта өрлеу және ... Жаңа ... ... алғы ... ... ... ... Романдық және готикалық стилдер. Шіркеулер.
2. Рыцарлар әдебиеті. Этикет, рыцарлық ... ... ... ... мәдениеті. Ортағасырлық қалалардағы тұрмыс. ... ... ... ... Карнавал, күлкі мәдениеті.
5. «Қайта өркендеу» ұғымы. Хронологиялық шекаралар мен ... ... ... ... ретінде. Білім және ғылым.
7. Өнер. Қайта өрлеу алыптары.
8. ... және оның ... және ... ... тигізген әсері.
Семинар сұрақтары:
1. Ортағасырлардың мәдени маңызы неде?
2. Ортағасырлардың басы ... ... ... атаңыз? Неліктен?
3. Ортағасырлар мәдениетіне бүгінгі күнгі қызығушылықты немен түсіндіруге
болады?
4. Антикалық және ... адам ... ... ... ... ... ... қалыптасуына дін мен
шіркеу қандай ықпал жасады?
6. Еуропа ... ... және ... ... ... ... ... негізгі ерекшеліктері қандай?
8. Ортағасырлық қалалардың білім мен ... ... ... ... ... ... өнерінің ерекшеліктері қандай?
9. Ортағасырлық мектептер мен университеттерде не және қалай оқыды?
10. Схоластиканың қазіргі ғылымнан айырмашылығы неде?
11. ... ... ... ... ... Итальяндық Қайта өрлеу мәдениетінің дамуында қандай кезеңдерді атап
өтуге ... ... ... пен ... өрлеу мәдениетінің қандай идеялары үндес
болды?
14. Қайта өрлеу заманында өнерде қандай өзгерістер болды?
15. Солтүстік Қайта ... ... ... ... ... ... неміс және француз Қайта өрлеулерінің
айырмашылықтары мен ұқсастықтары неде?
17. Какие ... ... ... движения Реформация қозғалысының
басталуына қандай себептер әсер етті?
18. ... ... ... ... ... ... ... жасады?
19. Контрреформация дегеніміз не?
Қосымша мәлімдемелер:
1. Ортағасырлық Еуропаның халықтық әдет-ғұрыптары мен дәстүрлері.
2. ... ... және ... ... ... ... ... өрлеу сурет өнеріндегі әйел образы.
4. Данте Алигьери – Жаңа заманның алғашқы ақыны.
Негізгі терминдер мен түсініктер;
Сенім символы. Қасиетті ... ... ... ... ... ... ... Миннезингерлер. Трубадурлар.
Ваганттар. Моралите. Витраждар. Медиевистика. Феодализм. Католицизм.
Ересьтер. ... ... ... ... ... ... ... Куртуаздық. Жеті еркін өнер.Антропоцентризм. Қайта өрлеу.
Ренессанс. Гуманизм. ... ... ... ... ... ... Фреска. Гелиоцентрлік жүйе. Перспектива.
Утопия.
Тест сұрақтары:
1. Ваганттар әдебиеті қай елде пайда
болды?
a) Германияда
b) Францияда
c) Англияда
d) Италияда
e) Испанияда
2. ... ең ... ... қай
жылы
ашылды?
a) 1000;
b) 1100;
c) 1250;
d) 1160;
e) 1300;
3.Робин Гуд қай елдің әдеби кейіпкері
болып саналады?
a) Германияның
b) Францияның
c) ... ... ... ... университеті
қай жылы ашылды?
a) 1109ж.;
b) 1209ж.;
c) 1009ж;
d) 1309ж.;
e) 1409ж;
5.Данте Алигьеридің шығармасын
атаңыз?
a) ''Декамерон''
b) ''Лаура''
c) ''Асауға ... ... ... ... ... Мадонна'' атты
суретінің авторы:
a) Рембрандт;
b) Тициан;
c) Леонардо да Винчи;
d) Мазаччо
e) Рафаэль;
7. “Барокко” стилі алғаш рет қай елде
пайда болды?
a) Италияда;
b) Францияда;
c) Германияда;
d) ... ... ... діні қай ... қай ... V ғ. ... ... І ғ. Ежелгі Римде
c) б.д.д. ІІІ ғ. Европа елдерінде
d) ІІ ғ. ... І ғ. ... ... ... ... атты ... елдің әдеби шығармасы?
a) Англия
b) Германия
c) Италия
d) Франция
e) Нидерланды
10. ... ... қай ... ... ... ... ... Флоренция
e) Венеция
11. Альбрехт Дюрер қай елдің суретшісі?
a) Англия
b) Франция
c) Италия
d) Испания
e) Германия
12. Рыцарлық әдебиет қай дәуірлерде пайда болып, дамыды?
a) Ежелғі ... ... ... ... Орта ғасырларда
d) Ағартушылық кезеңде
e) Жаңа заманғы кезеңде
13. Европадағы ортағасырлық мәдениетте ... қай түрі ... ... ... ... Мифология
d) Ғылым
e) Өнер
14. Орта ғасырлар мәдениетіндегі басым дамыған өнер түрі
a) ... ... ... ... ... Көркем сурет
15.Атақты Сикст капелласының қабырғасы мен шаңырағын безендірушісі кім?
a) Тициан
b) Браманте
c) Джорджоне
d) Веронезе
e) Микеланджело
16. Ортағасырлардың ... ... ... ... ... ... Данте
c) Вергилий
d) Петрарка
e) Лукреций
17. Тұқғыш еуропалық гуманист кім?
a) Петрарка
b) Пико Де Ла Мирандола
c) ... ... да ... ... ... Жаңа ... мәдениетінің алғашқы сатысы
a) Империялық бөлінісі
b) Ағартушылық
c) Романтизм
d) Реформация
e) Алғашқы қор жинау
19.Реформацияның басты тұлғаларының бірі
a) Ф.Бэкон
b) Б.Спиноза
c) ... ... ... ... ... атты ... ... кім?
a) И.Хейзинга
b) Д.Лихачев
c) М.Бахтин
d) А.Лосев
e) А.Гуревич
7 тақырып. ХVІІІ-ХІХ ғ.ғ. ... ... ... ... ... ... ... мен өзекті мәселелер. Мәдениеттің келешегі.
Тақырып мазмұны:
«Жаңа заман» түсінігінің хронологиясы мен ... ... ... ... ... ... мен техника ролінің абсолюттілігі.
Классицизмдегі идеалдар мен ... ... ... ... ... ғ. ... ерекшеліктері. Рационализмнен сенсуализмге қарай.
Ағартушылықтың әлеуметтік-мәдени негіздері. ... ... ... ... ... ... синтез,
интеграция мен жан-жақтылық, батыс-еуропалық мәдениеттің қалыптасуының
басты бағыттары ... ... мен ... жаңа ... ... Романтизм мәдениетіндегі адам және дүние.
Декаданс заманының мәдениеті. ... ... ... ... ... ... мен рационализмнің
құлдырауы. Декаданс европоцентризмнің құлдырауы ретінде. Ғылыми-техникалық
революцияның дамуы.
Жаңы заманның мәдени нәтижелері.
ХХ ғасыр мәдениетіндегі негізгі құндылықтар мен ... ... ... ... мен ... ... ... Мәдениет
және нарық. Мәдениеттің коммерциялануы. Бұқаралық ... ... ... мен меркантилдену. Бұқаралық мәдениеттегі
деэстетикалық пен дегуманизациялық ... ... ... ... ... ... адамзаттық табиғаттық, жеке тұлғаның
құндылықтарының сақталынуы.
ХХ ғ. мәдени ... ... Жаңа ... ...... бағыттар. Көркемдік көптүрлілік
проблемалары. Ғылым мен ... ... ... ... мен ... ... әлеуметтік – мәдени негіздері.
3. Мәдениетіндегі философиялық таным: ... ... ... ХІХ ғ. Батысевропалық мәдениеті қалыптасуының негізгі
бағыттары ретінде.
4. ХХ ғ. мәдениетінің негізгі құндылықтары мен қарама- ... ... ... ... ... мен ... дамуының
перспективалары.
6. Модернизмнің негізгі бағыттары.
7. Футурологиялық теориялар мен концепциялардың анализі.
8. Мәдени ... ... ... ... ... ... жаңа ... мәдениетінің қандай белгілері оның өзіндік
ерекшеліктерін анықтайды?
2. XVII- XIX ғғ. ... ... ... ... ... ... ... ролі.
3. XVII- XIX ғғ. Батыс Еуропалық әдебиеттегі негізгі бағыттарды атаңыздар
және сипаттаңыздар.
4. Жаңа ... ... ... ... деген көзқарастарда қандай
өзгерістер пайда болды?
5. Ағартушылық ... ... ... ... ... ... заманының музыка, әдебиет, сурет өнері салаларындағы ірі
өкілдері туралы айтып беріңіздер.
7. XIX ғ. негізгі көркемдік стильдерін сипаттап беріңіздер.
8. Сіздің ... Жаңа ... ... өнеріндегі бағыттар мен
стильдердің көп түрлілігін немен түсіндіруге болады?
9. ХХ ғ. ... ... ... ... Модернизм өнерінің жалпы белгілері қандай?
11. Өнердің дегуманизациялануының мәні неде?
12. ХХ ғ ... ... ... ... ролі ... Қазіргі замандағы білімнің маңызы неде?
14. “Рим клубы” қандай мәселелерді қарастырады?
15. ХХ ғ. ұлы музыканттары, ... ... ... айтып
беріңіздер.
16. Сіздің ойыңызша, қазірг ғылымның жетістіктері – бұладамзаттың прогресі
ме, әлде трагедиясы ма? Өз ойларыңызды дәлелдеңіздер.
Негізгі терминдер мен ... ... ... Радикализм. Классицизм. Романтизм. Эклектизм.
Реализм. Сындық реализм. Символизм. Декаденттік. Импрессионизм. Модерн.
Өндірістік ... ... ... Натурализм. Технократизм. Абсолютизм.
Капитализм.Азаматтық қоғам. Либерализм. ... ... ... ... ... жағдай. Экожүйе.
Глобальды мәселелер. Ақпараттық мәдениет. Постиндустриальды ... ... ... Тоталитаризм. ... ... ... ... ... Дадаизм. Имажинизм. Абсурд өнері. Кубизм. Сюрреализм. Футуризм.
Қосымша мәлімдемелер:
1. Портрет – Ағартушылық заманының ... ... ... ... ... ... ... және утопия
ретінде.
3. Великие гуманисты ХХ ғасырдың ұлы гуманистері.
4. Элитарлық және бұқаралық кино.
Тест сұрақтары:
1. Ағартушылық ... қай ... ... 1789-1889
c) 1889-1989
d) 1689-1789
e) 1489-1689
2. Өркениетті мәдениеттің шырқау шыңы, оның ақыры – деп ... ... А. ... М. ... И. ... Э. Тайлор
c) Ф. Вольтер, Н. Я. Данилевский
d) М. Вебер, А. Морган
e) Ж. Ж. ... Ш. ... ... ... еқ ... ... ғалымдарға қай елдін
ғылыми мекемелері тапсырады?
a) Дания
b) Финландия
c) Исландия
d) Швеция
e) Нидерланды
4. ... ... ... деп ... ... ... V ... Б.д.д. ІІІ ғ.
c) V ғ.
d) XVІІ ғ.
e) XІX ғ.
5. Ж.Б.Мольер қай елдің драматургі?
a) ... ... ... Франция
e) Италия
6. Мәдениетті 1. Индустриалдыққа дейінгі; 2. ... ... ... кейінгі қоғам мәдениеттері деп топтастырған кім?
a) Д. ... Л. ... Н. Я. ... О. ... М. ... Европалық музыка мәдениетіндегі ,,Симфонияның атасы,, атанған кім?
a) ... ... ... ... Ф.Гендель
8. XVІІІ ғасырда әдебиеттегі жанр, стиль ?
a) баллада
b) рыцарлық ... ... ... ... роман
9. Ағартушылар дүниенің жаңаруы мен мәдениеттің дамуын немен байланыстыра
қарастырды?
a) халықтық білімді игеруімен
b) діни еркіндікпен
c) ... ... ... ... ... ... экономиканық тікелей көмегімен
10. Менталитет мәдениеттің қай деңгейімен тығыз байланысты?
a) Суперөркениет
b) Субъмәденет
c) Ұлттық мәдениет
d) Әлемдік мәдениет
e) Рухани ... ... ... ... ... ... ... М. Мид
b) Швейцер
c) Э.Фромм
d) М.Ганди
e) К.Маркс
12. Гуманистік дәстүрдегі күш көрсетпеу этикасы өкілдерінің бірі
a) Л.Толстой
b) А.Сахаров
c) А.Швейцер
d) Гегель
e) Кант
13. ,,Мәдениет және ... ... ... ... ... А. ... Л.Кинг
d) Кант
e) А.Швейцер
14. ,,Ақпараттық қоғам,, терминін кім енгізді?
a) М.Макалюэн
b) Дж Масуда
c) А.Тоффлер
d) Дж Бенигер
e) Д.Белл
15. Экрандық мәдениет ... ... ... ... пайда болды?
a) Ғылыми-техникалық ақпараттық революция және жаңа экономикалық тәртіп
b) Өнеркәсіптік революция
c) Ғылыми-техникалық прогресс
d) ... өнер және ... ... Бұқаралық ақпарат құралдарының сапалық өзгерістері
16. Макиавеллизм дегеніміз не?
a) Мораль нормаларын елемейтін саясат атауы
b) Саяси ... ... ... Мақсатқа жету үшін барлық әдіс-құрал жарамды деген ... ... ... ... ... ... ... Жаңа Заман мәдениетінің әдеп негізі
a) Протестанттық этика
b) үнемділік
c) Утилитаристік этика
d) Гуманизм
e) Прагматизм
18. Еуропалық адамнық ойлау стилі?
a) ... ... ... ... Белсенділік
19. ХХ ғ. жазу мәдениетінен қай мәдениетке ауысу болды?
a) Экрандық
b) Теледидарлық
c) Кітап
d) Бұқаралық
e) Ауызша
20. Ноосфера /парасатты ... ... ... ... ... ... Н.Феодоров
c) Н.Чижевский
d) В.И.Вернадский
e) Н.Бердяев
8 тақырып. Қазақ мәдениетінің бастаулары.
Тақырып мазмұны:
Номадизм өмір сүру образы ретінде. Номадизм және ,,Өндірістің азиялық
әдісі,, ... ... ... бойынша әртүрлі дүниетанымдық
концепциялар анализі. Номад ... ... ... және материалдық-
рухани әлемнің көрінісі ретінде. Еуропалық кеңістікте намод мәдениетінің
негізгі белгілері. Ежелгі көшпенді мифологиясындағы адам ... ... ... ... ... материалдық
мәдениет ескерткіштері. Қазақстан территориясындағы Ежелгі ... ... ... ... діни нанымдар. Түрік өркениеті
және ерекшеліктері. Ежелгі түрік мифологиялық және ... ... ... Тәңірлік мамандық. Әдет-ғұрып және дәстүр. Ортағасырлық
Қазақстан қалаларының негізгі белгілері. Өнердің ерекшеліктері, киімі, үй-
тұрмысы және ... ... ... ... ... ... ... ескерткіштері. Қазақстанда исламның таралуы. Ислам ... ... ... әлеуметтік-этикалық және эстетикалық
көзқарастары. ... ... ... ,,Оғызнама,, ,,Түрік
жазбаларының сөздігі,, ,,Қайрымды білім,, ,,Диуони Хикмет,,. Алтын ... ... ... ... ... жеріндегі алғашқы қауымдық құрылыс: ... ... ... ... ... тайпалар мәдениеті: әдет- ғұрыптары, салт-
дәстүрлері, культтар, діни ... ... ... және оның ... ... түріктер комогониясы
және мифологиясы.Ата баба аруақтарына табыну.Тәңірлік. Шаманизм. Салт-
дәстүрлер.
4. Қазақстандағы орта ғасырлық ... ... ... ... ... кешек, тұрғын үй, әшекейлер. ... ... ... ... ... ...... ескерткіштері.Ислам
дінінің Қазақстанға таралуы. Ислам әлемінің көркем мәдениеті.
Семинар сұрақтары:
1. «Номадизм» түсінігінің мәнін ашып көрсетіңіздер.
2. Номадтар мәдениетінің белгілерін атап беріңіздер.
3. ... VII - VI ғғ. Орта ... ... Сібір тайпаларының
қолданбалы өнерінде «аңдық стиль» пайда болды. Неліктен осылай аталды,
ол суреттердің семантикасы қандай?
4. ... ... ... қандай?
5. Сіздің ойыңызша, неліктен ежелгі көшпенділерде діни нанымдардың ішінде
басымы аруақтарға табыну болып табылды? Қазіргі заманда бұл діни наным
сақталған ба? Өз ... ... ... философиялық мағынасын ашып көрсетіңіздер.
7. Қазақстанда ислам дінінің таралуына қандай жағдайлар себеп болды?
8. Қалалардың пайда болуы мен ... ... ... ... ... Қазақстан жеріндегі исламға дейінгі наным-сенімдер.
2. Ұлы Жібек жолының қазақстандық трассалары
Негізгі терминдер мен түсініктер:
Номадизм. Арийліктер. ... ... ... Мәңгүрт.
Тәңіршілік. Аруақ. Шаманизм. Пассионарлық. ... ... ... ... ... ... Шахристан.
Тест сұрақтары:
1. Кім және қашан қарахандықтардың
дінін ислам діні деп жариялады?
a) Богра хан, Харун бек Мұса, 960 ... ... Х ғ. ... ... 1030 ... Аш ... 1042 жылы;
e) Карахан, 942 жылы.
2. Қазақстан территориясында алдыңғы ... ... ... ... ... ... ... соғдылық;
b) араб және шағатай;
c) соғдылық, курсивтік руникалық,
көнеұйғыр;
d) ұйғыр және араб;
e) орхон-енисейлік және араб.
3. Түрік мифтерінде айтылғандай,
Ашиннің ұрпақтары қайда орналасып,
«түрік» ... ие ... ... ... ... ... жоғары тау үңгірлерде;
c) Алтайда;
d) Моңғол даласында;
e) Солтүстік қытайда.
4. Ежелгі рун жазуын ең ... рет ... ... ... 1890 ... ... 1965 ... Д.А.Егеубаев 1986 ж.;
d) В.В.Радлов 1885 ж.;
e) Н.Малов 1953 ж..
5. Көне түрік аңыздарында адамдардың
тағдыры кімнің қолында деп түсіндірілді?
a) Бюрттің;
b) ... ... ... Жер ... ... ... ... 732 жылы
салынған архитектуралық-мүсіндік
кешені кімге арналған?
a) Бумынның құрметіне;
b) Күлтегінге;
c) Караханға;
d) ... ... ... саулет өнерінің
белгілі ескерткіші Жошы ханның
кесенесі қай ... ... ... Отрарда
c) Есікте
d) Ұлытауда
e) Сайрамда
8. ''Алтын адам'' археологиялық
ескерткіші Қазақстанның қай жерінен
табылды?
a) Аспарада /Жамбыл облысы/;
b) Ақтауда /Маңғыстау облысы/;
c) Отырарда ... ... ... ... /Қарағанды облысы/,
e) Есікте /Алматы облысы/;
9. Ғалымдардың айтулары бойынша
ортағасырда Александрия кітапханасынан
кейін екінші орында болған Қазақстандағы
кітапхана қай қалада болған?
a) Исфиджаб;
b) ... ... ... Яссы,
10. Қазақ арасында кең тараған
бақсылық - діннің алғашқы
формаларының қайсысына жатады?
a) Тотемизмге
b) Анимизмге
c) ... ... ... ... ғ.ғ. ... ... қалалардың құрылымы қандай
болды?
a) ол күрделі түрде болып төрт бөліктен
тұрды;
b) бұрығысынша еш жоспарсыз болды;
c) жоспарға сай салынып, кварталдарға
бөлінді;
d) үш бөліктен ... ... ... ... ... қарағанда
оншалықты өзгерістер болған жоқ.
12. Сопылық - ол
a) Отқа табыну
b) ... ... ... ... ... Ислам дініндегі ортодоксальдік ағым
e) Сиқырлық
13. Қазақ мәдениетінің еуроазиялық бастауы туралы пікірді кім бірінші болып
айтты?
a) Н.Конрад
b) Ш.Уәлиханов
c) Ә. Марғұлан
d) Л.Гумилев
e) ... ... ... ,,архетипіне,, не жатады?
a) Еуроазиялық дала мәдениеті, тәңірлік дін және түрік өркениеті
b) Халық ауыз әдебиеті
c) Көшпенділер мәдениеті
d) Ислам ... ... ... қай ... ... ... ... Түрік
d) Үйсін
e) Скиф-сақ
16. Сопылық бағытты жан-жақты дамытқан ғұлама ... ... Қожа ... ... Ибн Сина
d) Әл-Газали
e) Ибн-Рушд
17. Ғұндар қай тілдік топқа жатады?
a) Прототүріктік
b) Түріктік
c) Слвян
d) Қытай
e) Монғолдар
18.,,Диуани хикмет,, кімнің ... ... ... ... ... А.Иүгініки
19. . ,,Диуани лұғат ат-түрік,, - ,,Түрік сөздерінің грамматикасы,, кімнің
шығармасы?
a) Ж.Баласағұн
b) Әл-Фараби
c) М.Қашқари
d) С.Бақырғани
e) М.Дулати
20. ,,Құтты білік,, ... ... ... М.Қашқари
c) Әл-Фараби
d) А.Яссауи
e) М.Дулати
9 тақырып. Қазақтардың дәстүрлі мәдениеті.
Тақырып мазмұны:
Қазақ халқының этногенезінің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... басқарудың қазақ хандары мен билерінің
ролі және ... ... ... ... ... ... мәдени өзара байланыстары.
Қазақ киіз үйінің символизмі мен оюлары. Космологиялық түсінік. Тіл,
жазу, халықтың медицина. ... ... ... ... ... ... ... шығармашылығы. Қазақтардың
шешендік өнері. Қазақтардың ритуальдық-этикалық нормалары. ... ... ... ... ... ... өзіндік танылымы. Қазақтардың
дүниетанымдық синкретизмі.
Семинар жоспары:
1. Қазақ қоғамының этникалық құрылымы.
2. Қазақ хандығының құрылуы-ұлттық мәдениеттің қалыптасуының ... ... ... эстетикасы: киіз үй, әшекейлер, киім.
4. XVI-XVII ғғ. жазба мәдениетінің дамуы. М. X. Дулати және оның ... ... ... Жалаири «Жамих-ат-Тауарих»).
5. Халық ауыз әдебиеті. Ақындар мен жыраулар Асан ... ... ... ... ... ... Бұқар жырау және
т.б.). Олардың мұраларының негізгі идеялары. Шешендік өнер.
6. Қазақ халқының ғылыми даналығы-астрономия ... ... ... ... ырымдар.
8. Мейрамдар мен ойындар.
9. XVI-XVII ғғ. қазақ халқының материалдық мәдениеті (қалалық мәдениет,
еңбек құралдары, қару-жарақ, қолөнер).
10. ... ... ... ... мен ... ... ... мемлекеті қандай жағдайларда қалыптасты?
2. Қазақтардың ою-өрне өнерінің ерекшеліктерін ашып көрсетіңіздер.
3. Ақындар шығармашылығын сипаттаңыздар.
4. Қазақтардың комологиялық көзқарастарының негіздерін ... Осы ... ... материалдық және рухани мәдениеті туралы
айтып беріңіздер.
Қосымша мәлімдемелер:
1. «Қазақ» терминінің шығуы туралы.
2. Менің шежірем.
Негізгі ... мен ... Жүз. Ру. ... ... ... ... ... Күй.
Шежіре. Мүшел. Наурыз. Ырым. Тұмар. Сал. ... ... ... ... қазақ
жүздерінің басын біріктіру мәселесі
басты орын алған жырау:
a) Асан қайғы;
b) Сыпыра жырау;
c) Бұқар жырау;
d) Қазтуған жырау;
e) Шалкиіз жырау,
2. Ұлы Дала архитектурасының ... ... ... және ... хан ... киіз ... Қожа Ахмет Иассауи кесенесі,
3. ''Жеті жарғы'' заңдар ... ... ... қабылданды?
a) Есім хан;
b) Тәуке хан,
c) Қайып хан;
d) Әбілхайыр хан;
e) Хакназар хан;
4. Киіз үйдің қабырғасы қалай аталады?
a) шаңырақ;
b) уық;
c) ... ... ... ХV ғ. ... ... ... біреуін атаңыз:
a) Тұрмағанбет;
b) Қорқыт;
c) Бұқар жырау;
d) Шалкиіз;
e) Қодан-тайшы,
6. ... ... ... ... ... 29 нұсқасы;
b) 26 нұсқасы;
c) 22 нұсқасы;
d) 31 нұсқасы;
e) 77 нұсқасы,
7. Қазақтың жыл қайыруы қалай
аталады?
a) хиджра
b) ... ... ... ... туар ... Қазақ мәдениетіндегі жырау - ол:
a) бұл қазақ халқының ХІ-ХV ғ.ғ.
ақындарының атаулары,
b) қобызшы - ... күй ... ... ... орта ... ... ғ.ғ/ ... ''Жеті жарғы'' - ол...:
a) қазақтардың діни заңдары;
b) Шыңғысханның заңдары;
c) Әмір Темірдің ... ХVІІ ғ. ... ... ... ... ... Айтыс өнері қазақ мәдениетінің қайсы типінің құрамына ... ... ... ... көркем - шығармашылық
e) еш қайсысына
11. Ұлттық мәдениет несімен
ерекшеленеді?
a) дамуының жоғарғы деңгейі;
b) қайталанбастығы және өзіндігі;
c) қабылдауға оңайлылығы;
d) бір ... ... ... ... бір ... ... Рухани өмірдің қай саласында ұлттық
мәдениеттің түрлері көрінуі мүмкін?
a) өнеркәсіптік өндіріс технологиясы;
b) ғылыми жетістіктер;
c) халықаралық саясат нормалары;
d) ұлттың тілі, ... ... ... және т.б. ;
e) ... рухани мәдениетінің
жетістіктері деңгейі,
14. Ұлттық мәдениетті дамытудағы
негізгі ішкі қауіптің бірі
a) онық тұйықтығы
b) оған «бұқаралық», мәдениет
ықпалының артуы
c) онық ... ... ... ... ... ... Әдет-ғұрыптық белгілі бір орында, белгілі бір уақытта арнайы себеппен
жасалынған формальданған ... ... ... ... ... ... ... рәсімдер
15. Қазақтарда жылқы малының киесі:
a) Ойсыл Қара;
b) Шопан Ата;
c) Шекшек Ата;
d) Қамбар Ата;
e) Диқан баба
16. Қазақтың ұлы үш ... бірі Төле би қай ... ... ... Ташкент
c) Түркістан
d) Шу
e) Ленгір
17. Көрсетлген қай батырлық эпос қазақ ... ... ... ... Ер Тарғын
b) Қобыланды батыр
c) Алпамыс батыр
d) Қамбар батыр
e) Манас
18. Қазақтың апта күндері атаулары қай тілден алынған:
a) Орыс
b) ... ... ... ... ... шығармалардың қайсысы романтикалық бағыттағы эпосқа жатады:
a) Қобыланды
b) Қыз ... Ер ... ... ... ... ... ... жаңа түскен келіндердің бас
киімінің аталуы:
a) Бөрік.
Саукеле.
b) Орамал.
c) Тақия.
d) Тымақ.
10 тақырып. ХVIII- ХХІ ғ.ғ. ... ... ... мазмұны:
Ресей империясының құрамына Қазақстанның қосылуы. ... ... және оның ... ... ... табуы.
қазақ мәдениетіне орыс демократиялық ой-пікірінің ықпалы. Қазақ ағартуының
ерекшеліктері. Ш. Уәлиханов Шығыс мәдениетінің ірі зерттеушісі ретінде.
Қазақ ағартуының ... ... Ы. ... А. ...... ... мәдениеттанымдық еңбектері. Құрманғазы, Тәттімбет, Ақан
сері, Жаяу Мұса және т.б. ... ... ... ... ... ... ой-пікіріндегі негізгі бағыттар. Ә. ... ... М. ... Ж. ... М. ... С. ... ... үкіметінің құрылу және нығайу ... ... ... ... ұғымы. Тоталитарлық-әкімшілік жұмыс
және ұлттық ... ... ... беру және ... өнердің
дамуы. Мәдени саясаттың қарама-қайшылық тенденциялары. ... ... және ... интеллегенциясының халықтық мәдени
дамуындағы жалғастықты ... ... ... ... және ұлттық мәдениеттің ... ... ... ... ... және ... ... жаңғыру: дін, адамгершілік. Қазақ тілі және әдебиеті даму мәселесі.
Өнер және саясат, ... ... өнер және ... ... және ... ... ... мәдениет.
Семинар жоспары:
1. Дәстүрлі көзқарастың күйреуі, оның ақындар шығармашылығында көрінуі.
2. Қазақ әдебиеті, ... ... ... ... ... Ш. ... Ы. ... Абай
Кунанбаев.
4. ХIХ-ХХ ғ.ғ қазақ ... мен ... ... ... ... А. ... ... М.Дулатов, Ж.Аймаутов,
М.Жумабаев, С.Торайгыров, М.Чокаев.
5. Кеңес өкіметінің орнауы мен қалыптасуы жылдарындағы «мәдени құрылыс».
6. ... ... жүйе және ... ... ... ... дамуындағы сабақтастықты сақтаудағы қазақ
оқымыстылары, жазушылары мен шығармашыл зиялылардың қосқан үлестері.
8. Қазіргі ... ... ... мен даму ... ... кезеңдегі өнер мен саясат, ғылым мен білім.
10. Постмодерн заманындағы ұлттық мәдениет.
Семинар сұрақтары:
1. Сіздің ойыңызша, Қазақстан мен Ресей арасындағы ... мен ... ... ... ... қандай ғылыми бағыттар қалыптасты?
3. «Мәдени құрылыс» түсінігінің мағынасын ашып көрсетіңіздер.
4. Тоталитарлы-әкімшілік жүйе дегеніміз не?
5. Кеңес заманында өнердің ... ... мен ... ... ... ... ... қандай қандай бағыттары қалыптасты?
7. Қаззіргі заманғы қазақ мәдениетің ... ... ... ... ... тілі мен ... ... негізгі проблемалар қандай?
9. Біздің елімізде ... ... ... ... ... ұлттық мәдениетін дамытуға егемендігіміз қандай әсер тигізуде?
Қосымша мәлімдемелер:
1. «Мәдени мұра» бағдарламасы
2. Астана-егеменді Қазақстанның орталығы.
Негізгі терминдер мен ... ... ... ... ... Алашорда.
Тоталитарлық жүйе. Демографиялық геноцид. ... ... ... ... Мәдени мұра.
Тест сұрақтары:
1. Аталған ақындардың қайсылары
''Зар заман'' ағымына жатады?
a) Абыл; Абай
b) Жанақ; Жамбыл
c) Махамбет; Қазтуған
d) Шортанбай, ... М. ... ... ... ... танымал ''Сары-арқа''
күйінің авторы:
a) Дәулеткерей;
b) Құрманғазы;
c) Оразалиев;
d) Байсерке;
e) Сүгір,
3. Қазақ кино өнерінің негізін қалаған ең
танымал өнер ... ... ... ... К.Сатпаев
d) Ш.Айманов
e) Ә Мәмбетов
4. Орыстық ұлы жазушысы
Л.Н.Толстоймен хат жазысып тұрған
қазақтың ұлы ақыны, ойшылы:
a) ... ... ... И.Жансүгіров
e) Ш. Құдайбердіұлы
5. Қазақстанда ең алғаш қазақ тілінде
Спектакль қай жерде, қай жылы
қойылды?
a) Шымкент, 1910ж. ;
b) Алматыда, 1918ж. ;
c) ... 1912ж. ;
d) ... 1907ж. ;
e) ... ... ''Қалқаман-Мамыр'', ''Еңлік-Кебек''
поэмаларының авторы кім?
a) А. Құнанбаев;
b) Ж. Жабаев;
c) Ш. Құдайбердиев;
d) С. Торайғыров;
e) Б. Майлин,
7. ''СССР Халық ... ... ... ... ірі опера әншісі:
a) К. Байсейітова;
b) Р. Жаманова;
c) Р. ... Ш. ... ... ... ... шығармашылығы
қазақ классикалық поэзиясының шыңы
деп саналады?
a) Шортанбай;
b) Сүйінбай;
c) Махамбет;
d) Абай;
e) Шәкәрім.
9. ''Ақтабан шұбырынды'' жылдары
қазақ халқының қандай әні туындады?
a) ''Қараторғай'';
b) ''Бозторғай'';
c) ''Елім-ай'';
d) ... ... ''Ақ ... ... тіліндегі ең алғаш оқулықтың
авторы кім?
a) А. Байтұрсынов;
b) Ж. Аймаутов;
c) М. Жұмабаев;
d) А Құнанбаев,
e) Ы. Алтынсарин;
11. ''Оян ... ... кім ... М. Дулатов;
b) С. Сейфуллин;
c) І. Жансүгіров;
d) С. Торайғыров;
e) А. Байтұрсынов,
11. Қазақ ұлттық театрының ең алғаш
қойған пьесасы:
a) 'Шаншар молда'';
b) ''Ревизор'';
c) ... ... ... ... Ең алғаш ұлттық қазақ театрын
ұйымдастырған кім?
a) С. Қожамқұлов;
b) М. Байзақов;
c) Қ. Жандарбеков;
d) Ж. Шанин;
e) А. Жұбанов,
15. М. ... ... ... ... ... ... ... көтеріліске үндеуші , рухтылығы;
e) табиғатқа арналуы,
15. Менталитет мәдениеттің қай деңгейімен тығыз байланысты?
a) Ұлттық мәдениет
b) Суперөркениет
c) Субъмәденет
d) Әлемдік мәдениет
e) ... ... ... ... ... академиясының бірінші академигі:
a) А,Жұбанов
b) Қ.Жұмалиев
c) Ә Марғұлан
d) С.Мұқанов
e) Қ.Сәтпаев
17. Қазақстанның халық суретшісі, қазақ пейзажының ... ... Ә. ... ... С.Мамбеев
e) Н.Тақсықбаев
18. Жоңғар очерктерін кім жазды?
a) Ә. Бөкейханов
b) А.Құнанбаев
c) ... ... Ә. ... ... алфавитінің реформаторы кім болды?
a) А.Құнанбаев
b) Ә. Бөкейханов
c) А.Байтұрсынов
d) Ш.Құдайбердиев
e) Ы.Алтынсарин
20. Қазақстанда сурет өнерінің кешеулетіп дамуына не ... ... ... ... ... орталықтардың болмауы
b) Адамдардың сурет салуға қызығуынық нашарлауы
c) ... ... ... ... ... ... шет ... кетіп қалуы
e) түрлі-түсті бояулардың жетіспеушілігі
4. Семинар сабақтарына арналған жеке ... және ... ... ... ... Әлемнің жеті кереметі.
2. Үлкен Сфинкс.
3. Тутанхамон қабірі..
4. «Өлілер кітабы»
5. Хаммурапи заңдары.
6. Урдағы Зиккурат.
7. Гильгамеш туралы эпос.
8. «Авеста»
9. Ашшурбанипал ... ... Шива ... ... патшаның сарайы.
12. «Махабхарата» и «Рамаяна»
13. Ұлы Қытай қорғаны.
14. ... ... ... и ... ... Пекиндегі «Аспан ғибадатханасы»
16. Танъяндағы темір пагодасы.
17. Миноса сарайы.
18. Афины Акрополы.
19. ... и ... ... ... ... Парфенон.
22. Цицерон мен Цезарь мүсіндері
23. Колизей.
24. Пантеон.
25. Капитолийдегі Юпитер ғибадатханасы
26. Триумф аркасы.
27. Киевтегі Әулие Софияның ... ... ... ... Тадж – Махал.
30. Құран
31. «Шах-намэ» Фирдоуси
32. Иерусалимдегі ... ... ... «Мың бір түн».
34. «Лейла и Меджнун» поэмасы.
35. Париждегі Нотр- Дам соборы.
36. Кельнсоборы.
37. Лондондағы Вестминстер ... ... ... ... ... ... «Утопия» Томаса Мор
41. Статуя «Давид» Микеланджело.
42. Фреска «Құпия жиын» и «Джоконда» Леонардо да ... ... ... Рафаэль Санти.
44. «Юдифь» и «Ұйқыдығы Венера» Джорджоне
45. Римдегі Қасиетті Петр ... ... және ... ... ... Күннің шығуы» К. Моне
48. Жак Луи Давид. «Мараттың өлімі»
49. «Қара квадрат» К. Малевич
50. «Герника» П. Пикассо
51. Огюст Роден. ... ... ... ... ата ... «Оғызнама».
55. «Диуани-лұғат ат түрк».
56. «Құтты білік».
57. «Диуани Хикмет».
58. Ахмета Иассауи кесенесі
59. Жошы хан мазары
60. Алаша хан ... Айша Биби ... ... ... ... өте тамаша, қызықты, нәтижелі өтуі оқытушылардан
жалпы жоғары мәдениетті, ойлаудың ... және ... ... ... сол мамандыққа сүйіспеншілігін, белгілі ұйымдастырушылық
қабілетін, жігерлі ... ... ... өте ... ... ... етеді. Осы касиеттерсіз кез келген әдістемелік ... ... ... күтілген, үміт еткен нәтижелерін бермейді.
Теориялық жағынан күшті дайындығы бар әрбір ұстаз-педагогтың маңызды
қасиеттерінің бірі-өз ғылымына ... ... ... нақгы білімін
студент аудиториясына беруге, жеткізуге тырысушылығы, талпынысы.
Алғашқы жылдар, бұл ...... ... кезеңі болып
табылады және оқу орны ұжымына үйренуіне уақьіт кетеді, ... ... өз ... жас ... әдістемелік көмек көрсету қажет.
Кейде жас оқытушылар тарапынан өздерінің бойында ұстаздыққа деген
әуестілік, ... ... жоқ ... ... ... ... қасиетқе кішкентайынан құштар болған адамдардың тағдырына жазылған
нәрсе, педагог болып тууы кажет ... ... ... жатады. Осындай ой
пікірлермен, пайымдаулармен келісуге әсте ... ... ... ... ... ... ... адамдар қол жеткізеді және
оған міндетті түрде қандай да бір шарт қою қажет ... ... қол ... ... ен алдымен оқытушының
өзінің азаматтық борышының ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық қызметін болмашы ғана күш жұмсап
жұмыс істеуіне жол ... ... ... ... жауапкершілік
оқытушыдан оқу процесінің бүкіл мазмүны мен формасын ... ... ... ... - ... ... деңгейіне қарай, мамандығына
қанағаттану оған деген мол сүйіспеншілік, қызығушылықгы да арттырады. Бүкіл
оқу ... ... ... ... ... бағдар беру ролі кафедраға
беріледі және семинар сабағының жүргізілуіндегі ... ... ... ... ... ... ... оқытушылардың бір-
біріне өзара сабаққа қатысуы үлкен көмек болады, әсіресе ... ... ... ... бар ... ... қатысу керек. Осы арқылы
тәжірибелі мамандар оқытушының өз орнын табуға елеулі ықпалын тигізеді.
Осындай тәжірибе мен ... ... ... жағдайында оқытушының өзінің
кәсіби шеберлікті меңгеруге деген үлкен құштарлығын туындатады. Олай ... ... ... Негізгі әдебиеттер:
1. Ғабитов. Т. Мәдениеттануға кіріспе. А., 1996.
2. Ғабитов Т., Мүтәліпов Ж., Құлсариева Т. Мәдениеттану. Оқулық А., 2001.
3. Ғабитов Т., ... Ж., ... Т. ... ... А., 2002.
4. Ғабитов Т.Х. және т.б. Мәдениеттану сөздігі. А., 2001.
5. ... Т. ... ... ... А., ... ... Б. және т.б. ... негіздері. Павлодар, 2002
7. Культурология. Под ред. А.Д.Попова. М., 1994.
8. Культурология. Под ред. ... М., ... ... Под ред. ... Ростов-на-Дону, 1996.
10. Культурология. Под ред. В.А.Радугина. М., 1996.
11. Культурология. Под ред. Н.Г.Багдасарьяна. М., 1996.
12. Мамытов М.М. Мәдениет таным шығармашылық ... ... ... Х.М. ... ... тарихы. А., 1998.
14. Маданов Х.М. Қазақ мәдениетінің қалыптасуы кезеңдері. А., 1995
15. Можейко И. Әлемні жеті және отыз жеті ... А., ... ... Ж. ... ... және ... тоғысы. А., 2002.
17. Риквин Б. Өнердің ықшам тарихы. А., ... ... ... ... А., ... Төлебиев Э. Өнер өрісі А. 1996
20. Төкенов Ө.С. ... ... А., ... ... В. Культурология. А., 2001
22. Философия және мәдениеттану. А., 1998.
2. Қосымша әдебиеттер
а) Мәдениет ... ... ... ... ХХ века. М., 1993
2. Аверинцев С.С. и др. Древние цивилизации. М., 1989
3. Амосов Н.А. Человек и культура ... М., ... ... В. ... и ... ... Бердяев Н.А. Философия свободы. Смысл творчества. М., 1989.
6. Ван Дейк. Язык. Познание. Коммуникация. М., ... ... ... ... и Запада. М., 1989.
8. Вернадский В.И. Научная мысль как планетарное явление. М., 1991.
9. ... Э.В. ... и ... М., ... ... Э. Опыт о ... // Человек. 1990. №3.
11. Климович Л.И. Книга о Коране. М., 1986.
12. ... И.А. ... ... ... ... ... А., Клакхон С. Культура. Критический анализ ... ... М., ... ... С. ... и ... Л., 1991.
15. Леви-Стросс К. Структурная антропология. М., 1985
16. Любимов Л.Д. Искусство древнего мира. М., 1980.
17. ... Ф. Так ... ... М., ... ... Дж. Эбурдин П. Что нас ждет… Мегатенденции. М., 1992
19. Сапрыкин В.А. Культура: успехи и парадигма. М., ... ... ... ... и развитие. СПб, 1998.
21. Фрейд З. Неудовлетворенность культурой. М., 1990.
22. Фромм Э. Иметь или быть. М., ... ... М. ... и ... М., ... ... Й. Hommo Ludens. Опыт ... игрового элемента культуры.
М., 1992.
25. Швейцер А. Культура и этика. М., ... ... А. ... или ... культуры. Избр.соч. М., 1993
27. Шопенгауэр А. Под завесой истины. Симферополь. 1998.
28. Шпенглер О. Закат Европы. М., 1993.
29. Ясперс К. Смысл и ... ... М., ... ... мәдениеттер және өркениеттер.
1. Античная культура и современная наука. М., 1985.
2. Артамонов С.Д. ... ... ... М., ... ... В.В. ... и культура мусульманства. М., 1992.
4. Баткин Л.М. Итальянское Возрождение как ... тип ... ... ... А.М., ... Я.М. Роль мифа в ... ... картины мира.
Уфа, 1986.
6. Брагина Л.М. Итальянский гуманизм: ... ... ... вв. ... ... история и культура. М., 1989.
8. Бунак В.В. Род Номо, его возникновение и его последующая эволюция. М.,
1989
9. Винничук Л. ... ... и ... ... ... и ... Л., ... Вернан Ж.П. Происхождение древнегреческой мысли. М., 1988.
11. Гуревич А.Я. Средневековый мир: Культура безмолвствующего ... ... ... К.Я. ... средневековой культуры. М., 1987.
13. Еремеев Д.Е. Ислам. Образ жизни и стиль мышления. М., 1984.
14. Ислам: энциклопедический словарь. М., 1991
15. История ... ... ... ... М., ... Культура Древнего Египта. М., 1976.
17. Левак П. Эллинистический мир. М., ... Ле Гофф Ж. ... ... Запада. М., 1992.
19. Любимов Л. Батыс Европа өнері. А., 1982.
20. ... Л. ... орыс ... А., 1989.
21. Мекишев Б. Әлемнің жеті кереметі. А., 1992.
22. Мусалаев Н.Н. ... и ... ... Востока. А., 1995.
23. Ренессанс. Образ и место Возрождения в истории и культуре. М., 1987.
24. Рутенбург В.И. Титаны ... ... ... ... Т.С. ... и ... М., 1978.
26. Самопознание европейской культуры ХХ века. М., ... ... ... ... ... и ... В 5-ти т. Т.3.
М., 1995.
28. Тайлор Э.Б. Первобытная культура. М., 1989.
29. ... Д.Д. ... ... ... ... и религии. М., 1980.
б) Қазақ мәдениетінің тарихы және теориясы.
1. Абай. Шығармалары. А., ... ... К.А. ... и мифология саков. А 1984.
3. Ақатай С. Інжу-маржан секілді. А., 1995.
4. Ал-Фараби. ... ... А, ... ... Н.К ... А., ... ... Қ., Ұлы Жібек жолы және ортағасырлық Қазақстан. А 1992
7. Бұлұтай М.Ж. Ата-баба діні. Түркілер неге мұсылман болды. А. ... ... Л.Н. ... ... М.-Л. ... ... У.Д. Культура казахского ремесла. А., 1982.
10. Елеукенов Г.Ш. Очерк истории средневековой скульптуры ... ... Есім Ғ. ... ... А., ... ... Баласағұн. Құтты білік. А., 1981.
13. Искусство Казахстана. А., 1987
14. Каракузова Ж.К., Хасанов М.Ш. Космос казахской культуры. А., ... ... А.Х. ... и время великих традиций. А., 2001.
16. Кочевники. Эстетика. А., 1993.
17. Кшибеков Д.К. Кочевое общество. А., 1984.
18. ... Ә, ... Т. Көне ... жазбалары. А., 1991
19. Марғұлан. Ежелгі мәдениет түрлері. А., 1966.
20. Махмуд Қашқари. Диуани ... ... А., ... ... Р.М. ... ... обряды у казахов. А., 1992.
22. Орынбеков М.С. Ежелгі қазақтың дүние танымы. А., 1994.
23. Нурланова К. ... мира в ... ... ... в кн.
Кочевники, эстетика. А., 1995.
24. Нурланова К. Человек и Мир: Земля – духовная опора народа. А., 2000.
25. Памятники ... и ... ... А., ... По ... древних культур Казахстана. А., 1979
27. Сатершинов Б. Қазақ мәдениетінің тарихы мен теориясының кейбір
мәселелері. А., ... ... :А. ... ... ... пайымдау. А., 1997
29. Хасенов Ә. Қазақстанның мәдениеті мен өнерінің тарихы. А., 1998.
30. Хожа ... ... Ақыл ... А., ... ... ... шарты. А., 1993
32. Шәкәрім. Үш анық. А., 1991.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогикалық тәжірибені өту43 бет
Әбіш Кекілбаев5 бет
6М070100 «Биотехнология »мамандығының «Тағам өнімдерінің биотехнологиясы» пәнінің тәжірибелік сабақтары бойынша ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР12 бет
Алгоритм жайлы6 бет
Алгоритм ұғымы7 бет
Бұйрықтар. Нұсқаулар мен жарлықтар. Қаулылыар, шешімдер, хаттамалар9 бет
Информатикадан сыныптан тыс жұмыстар әдістемесі4 бет
Кең көлемді халықаралық стандарттау8 бет
Сұрақ кітапшасы 3804 нұсқа 8 сынып12 бет
"Физика" пәнінен тест сұрақтар6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь