Театрдың пайда болу сипаты

1 Кіріспе
Театрдың пайда болу сипаты
2 Негізгі бөлім
а) Театрдың даму кезеңі
ә) Қазақ театрының қалыптасуы
3 Қорытынды бөлім
Театрдың замануи даму жағдайы
Қолданылған әдебиет
Театр – грек сөзінен аударғанда ойын-сауық деген мағынаны білдіреді. Театр өмір көріністерін драмалық әрекет арқылы көрермендердің көз алдында актерлер күшімен бейнеленетін сымбатты өнердің бір түрі, ойын-сауықтар, сонымен қатар жалпы мәдени шаралар өткізілетін орын-жай.
Театрдың әрекет пен сауыққа негізделген мән-мағынасы тарихи тұрғыда, оның өмірге алғаш келіп тууымен байланысты айқындалады. Адамзат тарихымен қоса жасап келе жатқан театрдың қайнар көзі ежелгі замандағы аңшылық пен ауыл шаруашылық ойын-сауықтарына халық мерекелері мен салт-жораларына саяды. Осы негізде пайда болған алғашқы трагедиялық және комедиялық характердегі дәстүрлі ойын-сауықтар мазмұнынан драмалық тартыстар мен сюжеттердің нышандары, сондай-ақ хор әндері, билер, диалогтар, киім киіп сән-салтанат құру, маскамен бет-әлпетін өзгерту секілділері бой көрсетті.
1) Қазақ өнер энциклопедиясы
2) «Уақыт және театр» Бағыбек Құндықбаев. Алматы: Өнер, 1981.
3) «Бел-белестер» Бағыбек Құндықбаев. Алматы: Өнер, 1986.
4) «Театр тағылымы». Әшәрбек Сығай. Алматы: Дәуір, 2003.
        
        Жоспар
1 Кіріспе
Театрдың пайда болу сипаты
2 Негізгі бөлім
а) Театрдың даму ... ... ... ... ... ... ... даму жағдайы
Кіріспе
Театрдың пайда болу сипаты
Театр – грек сөзінен аударғанда ойын-сауық деген ... ... өмір ... ... әрекет арқылы көрермендердің көз алдында
актерлер күшімен бейнеленетін сымбатты ... бір ... ... ... ... мәдени шаралар өткізілетін орын-жай.
Театрдың әрекет пен сауыққа негізделген мән-мағынасы тарихи тұрғыда,
оның өмірге алғаш келіп тууымен байланысты ... ... ... ... келе жатқан театрдың қайнар көзі ежелгі замандағы аңшылық пен
ауыл шаруашылық ойын-сауықтарына ... ... мен ... Осы ... ... ... ... трагедиялық және комедиялық
характердегі дәстүрлі ойын-сауықтар мазмұнынан ... ... ... ... ... хор ... ... диалогтар, киім киіп
сән-салтанат құру, маскамен бет-әлпетін өзгерту секілділері бой көрсетті.
Ойын-сауық ... ... ... ... арылып бөлінуі,
қаһарманның хор тобынан алдыңғы қатарға ... және ... ... ... ... айналдыру әдеби дарамалардың тууына
қолайлы жағдай жасады. Актерлермен көрермендерге жіктеліп бөліну ... ... ... ... айқындай түсті. Бұл процесс европаның театр
өнерінің өркен жаюына зор ... ... ... ... ... ... ... бөлім
Театрдың даму кезеңі
Театрдың дамуы кезеңдерінің бірі көне замандағы театр мәдениеті. Ежелгі
Грецияда халық дәстүрі мен гуманистік ойға ... ... ... 5 ... ... ... ... мемлекет қалаларында театр
қоғамдық өмірдің ... ... ... ... ... ... ... Аспан аясында, төбесі ашық алып ... ... ... жиналып, ойын-сауықты тамашалап отырды. Ал мұндай ойын-
сауықтар маман ... ... ... ... ... көрермен
азаматтардың өздерін де қамтитын болған. Бірақ музыка мен би ... ... ... болып қалды.
Ежелгі Грецияда өз техникасы мен дәстүрі бар әр ... ... ... ... ... Сафокл мен Европид тргедияларында аңыз құдайлары
мен қаһармандарының ... ... ... ... игі мұраттар
қорғалып, азаматтық пен ... ... ... ... ежелгі дәуірдің саяси және әлеуметтік күресі бейнеленіп,
қоғамда орын ... ... мен ... ... өткір күлкі отына
ұшырады. Б.з.б. 5 ғ-да импровизациялық халық театры ... ... ... қала мен ... ... тап ... ... байланысты
күлкілі жайларды бейнеледі, кейіннен ол Таяу Шығыс елдері мен ... ... ... ... ... Грек театр мәдениетінің
дәстүрі жаңа қоғамдық өмірдіңт ерекшелігіне орай Ежелгі Рим ттеатрында
спектакльді қою мен ... ... ... ... сахна түрлері өзгерді,
ойын-сауықтың жаңа түрлері, оның ішінде мифологиялық сюжетке ... ...... Бұл ... ... гүлденіп, 5 ғ-ға дейін
негізгі театр жанрларының бірі болып қалады. Ойын-сауықтың көптеген алуан
түрлері ... ... ... де, соның ішінде Жапонияда, Индонезияда,
Қытайда, Үндістанда т.б. елдерде туып, ... ... ... ... ... мазмұнымен байланысты туған мұндай ойын-сауықтар халық
шығармашылығының барлық трлерінің (би, ... ... ... ... ... ... шендестірді; мұның өзі кейннен театр жүйелерінің
көркем тәсілдері бар оригиналды ... ... алып ... Ерте
кезеңдегі Театр түрлерінде жеке, бір адамға тән мінез даралығын емес, жалпы
адамдарға ... ... ... ... ... алды да бұл
тұрақты маскатиптердің тууына себепші болды. Мұндай принцип орта ... ... ... да тән ... Орта ғасырда халық Батыс Европадағы
театрдың дамуы ... ... ... ... шіркеу мен
феодалдардың діни-мистикалық идеологиясына қарсы күресі үстінде өтті. Халық
Театры қала мен село ... ... ... тағы ... ... ...... деп саналса, Ежелгі Русьте ... ... ... ... ... әрі ... ... импровизацияны қайта жаңғыртқан скаморохтар деп саналды.
Орта ғасыр Театрындағы ең ірі жанр болып табылатын ... мен ... ... діни ... өмір әуендері кең көрініс тапты және
әуесқой актерлердің өнері арқылы келген шіркеуге қарсы элементтер тұрмыстың
реализм мен стихиялы ... ... да бой ... ... ... 15-16 ... ... драма сауығы – моралитте өсиет пен мораль ... 14-16 ғ-да ... ... ... ... Германияда
т.б.)фрас секілді орта ғасыр ... ең ... бір түрі ... Бұл алаң ... ... феодалдыққа қарсы кзклген бағытымен, жарқын
сатиралық және өткір әлеуметтік-тұрмыстық бояуының молдығымен ерекшеленеді.
Дәстүр мен импровизацияны ... ... ... алаң театрының алуан
түрлеріне тән тәсілдер осы фарс арқылы қайта өркендеу дәуіріндегі алғашқы
европалық ... ... ... саналатын италянның дель ... (16-17 ғ.) ... ал ... ... маска образдар мен
сценариилерге негізделген ұжымды актерлік шығармашылық бойынша жасалды. ... ... ... емін-еркін қарым-қатынас
жасап ... ... әрі олар ... буффонада, гипербола,
гротескіге құрылған өткір сатираға, нәрлі ... ... мен ... толы ... ... ... ... бұлар да қалың
көрермендерге арналып, көбіне алаңдарда, ағаштан ... ... ... ... драматургия қайта өркендеу дәуірінде өмірге келді.
Театр әдебиеттік негізге ... ... ... ол ... ... ... ... қарай ойысады. Жалпы мәдениеттің даму ... ... ... ... өсуі оның ... ... ... жеке, өз алдына дамуына себепкер болды. Мысалы, 16
ғасырда опера, 18 ғасырдың ортасында балет, 19 ғасырдың ... ... жанр ... бөлініп шығып, қалыптаса бастады.
Қайта өркендеу дәуірінің гуманистік ... көне ... ... қайта жаңғыртып оны халықтың ұлттық дәстүрімен ұластырды. ... ... ... ... теориясы (Аристотель, Горации) мен театр
архитектурасының (Витрувий) осы дәуірдегі сахна өнеріне ... мол ... ... ... ... ... Лопе де Вега,
П.Кольдерон т.б. секілді ұлы драматургтар пьесаларында тарих мәселесі ... және ... ... ... ... олар ... ... орындауға ұмтылған, ойлау мен әрекет жасау ... ... ... ерен ... бейнесін алдыңғы қатарға шығарды.
Жоғары адамгершілік пен қаһармандық ... ... ... деген
философиялық көзқарас, поэзиялық, қайырымдылық пен зұлымдықтың ... ... ... трагедиялықтан комедиялыққа табиғи
түрде ауысып отырушылық т.б. қайта өркендеу дәуірі ... ... және оның ... сол ... сахналық мәдениеттің де,
ерекшеліктерін қалыптастырды. Драматургияның халықтығы Театрдың да халықтық
сипатын ... қою ... ... театр негізінен алаң ойын-сауығына тән
қарапайымдылық пен шарттылық тәсілдерін ұстанды. Драмалық әрекетте музыка,
ән менби ... ... ... ... ... кезбе актерлер
труппасынан басқа театр антрепренерлері ... жеке ... ... ... ... ... кәсіпорындар пайда бола бастады.
Көптеген Театрлары ұйымдасты. 16 ғасырдың аяғы мен 17 ... ... ... ... ... дәуірі реализімінің даму
өрісін тарылтып, Театрдағы демократиялық ағымдарға ... ... ... ... ... ... кең өріс ... тығыз байланысты; ал
классициззмнің қоғамдық негізі 17 ғасырдағы бірқатар европалық елдерде
абсолюттік ... ... және ... ... ... құру ... ... бытыраңқылыққа қарсы күрес жүргізу болды. Жан төзгісіз
қиыншылықтарды, әсіресе қоғамдық игіліктер талабы мен жеке ... ... ... адам ... шарпылысқан екі ұдай сезімді жеңе білетін
қаһармандар бейнесін ... ... ... ... тұсында замани мәселелер дерексіздікпен қатар жалпы маңызды
сиапт алды. Осы кезеңде Францияда қатаң ережеге құрылған ... ... ... ... атты ... ... 1674ж. т.б. ... ғасырдың аяғында дауыл мен тегеурін драматургиясының (Германия),
мелодрамалар мен сатиралық ... ... ... келуі Театрдың
демократиялық негізін кеңейте түсті. 19 ғасыр аралығындағы өткен ... ... ... ... ... да оның өзі ... Театр
жүйесінің демократияландыру мен Театр жүйесінің толассыз өсуіне ықпал етті.
Театрдың бүкіл көркемдік құралдары мен ... ... ... реформа пісіп жетілді. Бұл алдыңғы қатарлы Театрдың ... ... мен ... саласымен), жаңа драмалармен (Чехов, ... Шоу, ... ... т.б. драматургиясы) және ондағы
ізденістермен ... ... 20 ... басындағы күрделі өмір
көріністерінің қайшылықтарын, мүдделерін жан-жақты аша отырып, ... ... ... ... деп ... ... ... бір қырларын табу жолында күрес жүргізді.
19 ғасырдың аяғы мен 20 ... ... ... ... өрлеуімен
байланысты. Россияда да Театр өнері бойынша жаңа эксперименттік ізденістер
жүргізілді. Әсіресе режиссер К.С.Станиславский мен ... ... ... тың ... өте жемісті болды. Осы
кезеңде сахналық образжасау мен актерлерді тәрбиелеутәсілі, яғни ... одан әрі даму ... ... ... жүйесі қалыптасып, іс
жүзінде қолданыла бастады. Төңкерістен бұрынғы орыс Театрындағы ... аса ... ... ... өтті. 1917 жылғы қазан төңкерісі
театрдың жаңа перспективалық дамуына кең жол ашты. Кеңес үкіметі ... ... ... алғашқы сахналық белгілері ғана болған халықтардың
(қазақ, өзбек, қырғыз, тәжік, түрікмен т.б.) театр ... туып ... ... ... ... тәжірибе алмасып отыру ... ... жаңа ... ... ... ... етті. Осы
кездегі Европа мен АҚШ елдеріндегі ... жаңа ... ... ... де алуан жағдайдыбастан кешірді. Италияның неореалистік
театры соғыстан кейінгі қаусаған өмір ... ... ... ... ... ... тұтты.
50 жылдардың ортасында демократиялық ... ... ... режиссер Дж. Литлвуд жетекшілік еткен «Ройял Корт» ... ... ... ... ... жастардың» драматургиясы өмірге
келді.
60 жылдардың аяғында жарқын саяси бояуға толы экспериментті Театрлар
қозғалысы кең етек алды. ... ... мен ... негізінде
ағылшындар қойған постановкалар (Корольдік Шекспир театры, реж. П.Брук,
актерлер П.Скофилд. Д.Тьютин. т.б.) ... ... ... АҚШ-та көркем
қолтума туындылары (Ю.О.Нил, Т.Уильямс, ... т.б.) ... сәті ... болмаса, көбіне мьюзиклдер мен эстрадалық жеңіл ойын-сауықтар
қоюдан аспайтын Бродвей театрларына қарама-қарсы ... ... ... ... ... бар ... тыс» ... театрлар кең өріс
алды. 60 жылдары хеппингтер, саяси ... мен ... ... ... ... ... тыс» шағын экспериментті тетрлар өрістеді. АҚШ
театр мәдениетінің даму жолында университеттік театрлар роль ... ... ден қою ... ... ... ... Жастар
спектакльдері цирк, жәрмеңкелік серуен мен қуыршақ Театрының элементтерін
бойына сіңіріп, пантамима, поэзиялық және деректі Театр, ... ... дель арте ... үрдіс тәсілдерін молынан ... ... ... қала ... ... мен ... жағажайларда қойылып, Театр өнері қалың көрермендер тобын кеңінен
қамтыды. Дүние жүзі ... ... ... ... ... бар.
Спектакльді қоюшы ғана емес, бүкіл ұжымға жетекшілік ететін режиссерсіз
театрдың ... ... ... ... ... ... уақыттағы театрда
режиссер қызметінің және сценография мен музыканың ролі бұрынғыдан да ... ... ... ... ... ... ... дейінгі қыруар
көркемдік тәжірибе жинақталып, ұлттық Театр шығармашылығының мол дәстүрі
қалыптасады. Осы ... мен ... ... 20 ... ... одан әрі пайдаланып, сәтімен игерілді. Романтизм мен реализм
жаңа тарихи даму ... ... тың түр ... ... өткен кеңес
Театрының тәжірибесі толық ... ... ... ... көркемдік
тәсчілдерді ұтымды қолданып, оның мазмұнды болу жағын қарастыу – қазіргі
пргресшіл ... ... ... ... театрының қалыптасуы
Ұлттық театр өнерінің элементтері халықтың ежелден келе жатқан ... мен ... (бет ... ... ... ... ... қыз
кәде, шілдехана), ойын-сауығы ... ... ... қыз ойнақ,
қынаменде, ортеке, судыр-судыр) мен халық қуларының өнеріне (Алдар Көсе,
шаншарлар), ақындар айтысы мен ... ... ... ... ... өнерінің қайнгар көзі ... әнші ... ... мен шешендік өнеге ежелден келе
жатқан әдет-ғұрып пенн ... ... ... жар-жар, жоқтау,
қоштасу, қыз кәде, шілдехана), ойын-сауық (алтыбақан, қызойнақ, ... пен ... ... т.б. ... ... ... өнеріне саяды. 18
және 19 ғ-да күнделіктьі өмірдің өзекті мәселелеріне құрылған ажуа, мысқыл,
шымшыма ... неше ... ... ... ... ... ... әрі оны көрермендер алдында қолма-қол бар бояуымен құлпыртып
орындауы арқылы ... мен ... ... ... ... кең танылды. Қу
немесе «қуақылар» өз өнерін ... ... ... мен жәрмеңкелерде, халық думандарында көрсетіп ... ... ескі ... ... ... қарсы
шығып, керенау жалқаулық, екі жүзділік, сараңдық сияқты жат мінездерді
күлкі, ... етіп ... ... қоса олардың өнері әдетте шапшаң
қимыл-қозғалысқа, басқа ... ... ... ... ... әрекеттер жасауға құрылып отырды. Осыған қоса олардың өнері
әдетте шапшаң ... ... ... ... ... ... ... әрекеттер жасауға құрылып отырды. Импровизация ... ... ... қулар мен «шаншарлардың» өнері театр ... ... ... ... халқының қоғамдық өмірі мен ... ... ... олар ... қисын табар тапқыр, ой-қиялы жүйрік,
ділмар адамның жиынтық бейнесіне айналды.
19 ... ... ... ... (1859), ... (1869) ... (1875) орыс драма театрының негізі қаланып жұмыс ... ... ... ... ... сынды
белгілі орыс актерлерінің гастрольдік сапармен келіп өнер ... ... ... айтарлықтай оқиғаға айналды.
1880 жылы Әулиеатада (Тараз) жергілікті гарнизон офицерлері және
солдаттар күшімен ... ... ... 1890 жылы ... ... мен драмалық өнер әуесқойларының қоғамы» ұйымдасты.
1905-07 ж. Қызылжар, Орал, ... және ... ... ... ... ойын-сауық кештерін өткізді.Мұның барлығы қазақ өнерінің
туып, өмірге келуіне біршама игі әсер етсе де төңкеріске дейінгі ... ... ... ... шын ... кәсіби даму өрісін таппады. 1911-
12 ж. Ақмешіт, Ақмола, ... ... Орал мен ... ... ... ... ... ұйымдаса бастады. 1913-14 ж. Семейде қазақ,
татар мұғалімдері мен оқушы жастар бірлесіп, «шығыс кеші» деген атпен ойын-
сауық кештерін ... ... ... ... ... мәдени-
ағарту тақырыбындағы баяндамалардан, ... ... ... және және ... құралды. Көрермендерді қазақ халқының
тұрмыс-салтымен, жалпы әлеуметтік-рухани өмірімен таныстырып ... ... ... ... ... ... ... театр өнері тарихында
мәні зор ойын-сауықтар: Абайдың қайтыс болғанына 10 жыл толуына ... ... кеш (1914), ... мен Сара ... ... де ... және «Қазақша қыз ұзатудың» (1915, Атбасарда) сахнаға
лайықталған ... ... екі ... Қ.Бекбергенов, Н.С.Құлжанова,
Қ.И.Сәтбаев, т.б. өнерпаздар халықтың ән-күйлерін орындап, Абай Құнанбаев,
Ы.Алтынсарин, ... ... ... Осы ... ұлттық
драматургияның алғашқы туындылары жазылып, баспа бетін ... әрі ... ... ... ... да ... ж. Ақмолада, Әулиеатада, Көкшетауда, Орынборда, ... және ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылып, олардың репертуарынан Ж.Аумауытовтың, Әуезовтың,
М.Дулатовтың, Б.Майлиннің, С.Сейфуллиннің, т.б.-лардың драмалық шығармалары
орын алды. 1918 жылы ... ... ... т.б. ... ... орыс драма театрлары ашылып, А.Н.Островскийдің («Жасаусыз
қалыңдық», «Найзағай», 1918-21, Петропавл), Горькийдің («Шыңырау түбінде»
және «Тоғышарлар» 1918-20, ... және ... ... 1919, ... ... ... ... қоя бастады. Орыс
және татар ... ... ... ... қазақ театр
көркемөнерпаздығының өріс алып дамуына зор ықпал ... ... ... ұжымының алғашқы даму кезінде «Қызыл керуен» мен «Ес-аймақ»
труппаларының мәні зор ... ... ... ... орыс ... қазақтың оқушы-жастары, уездік саяси ағарту бөлімі мен әр түрлі
мекемелерде істейтін қызметкерлер ... ... ... жұмысшы
солдат-депутаттарының жиналыстарынан кейін және әскери бөлімдер ... ... ... бағдарламалары халықтың ... ... ... құралды. Труппаға қатысушылар
қатарында болған ... ... ... ... ... Ж.Шанин өздерінің алғашқы ... осы ... 1922 ж. ... Қазақтың халық ағарту институтының жанынан
тұрақты тұңғыш ... ... ... оның ... ... ... Қожамқұлов, Ж.Оспанов, т.б. қатысады. Түптеп келгенде осындай
әуесқой театр ... ... ... және шығармашылық жұмыс
қазақ сахна өнерін дамытуда үлкен роль атқарды.
1926 ж. Қызылорда қаласында тұңғыш профессионалды театр – ... ... ... ... ... ... ... драма
театры) ашылуы ұлттық мәдени тарихымызда мәні аса үлкен оқиғаға айналды.
1926 ж. ... ... ... – Кебек» спектаклімен бастады. Қазақ
мемлекеттік драма театрындағы алғашқы буын актерлердің ... ... иесі ... бірге ескі ел өмірін, тіршілік-тынысын, тұрмыс-салтын
жақсы білуі нәтижесінде шынайы ... ... ... ... театр
өнерінің қалыптасып даму кезеңі спектакльдерде натуралистік, әлеуметтік-
тұрмыстық және ... ... ... ... ... мол пайдаланылуымен ерекшеленеді. Мұның өзі бір жағынан театр мен
көрермендер ... ... ... ... ... екінші
жағынан актерлердің синтездік өнерді меңгеруіне жол салды. Осы ... ... ... ғана ... ... ... рет ... туындыларын игеруге талпыныс ... ... ... қою жұмысы режиссерлік шеберлікті, орындаушылық өнер мәдениеті
мен актерлік техниканы жетілдіріп ұштауға көп көмектесті.
1928 ж. Қазақтың мемлекеттік ... ... ... жаңа ... ... келді. Қ.Байсейітов, К.Ж.Байсейітова, Елебеков, Ержанов,
Ш.Б.Жиенқұлова, Ә.Т.Шанин, т.б. өнерпаздар театр труппасына тың күш ... ... ... ... ... Майлиннің «Майдан»,
І.Жансүгіровтің «Кек» пен «Түрксіб», т.б.-лардың жаңа өмір ... ... ... ... ... туындыларымен толыға түсті. Қазақ
ауылындағы тап тартысы мен ... ... ... және төңкеріс
тақырыбындағы пьесаларды сахнада қою ... одан әрі өз ... ... осы ... ... ... ... қалыптасу жолында Әуезов
драматургиясы мен Шаниннің режиссерлік қызметінің мәні зор болды. ... ... ... театрының директоры әрі көркемдік жағын
басқарған кезінде ол театрдың шығармашылық және ... ... ... ... һәм ... ... ... драмалық
шығармалардың орын алуына, актерлер мәдениетін көтеруге көп көңіл бөлді.
Ұлттық төл ... ... ... мен ... ... мол ... Драмалық шығармадағы белгілі бір дәуір тынысын
айқындап ашуда пайдаланыт әртүрлі ... ... ... ... ерекше ден қойды. Шанин халық өнерінің көркем озық дәстүрлерін кең
пайдалана ... ... ... ... ... оны ілгері
дамытты. Оның есімі драматург әрі актер ретінде де көпшілікке ... ... ... туған «Торсықбай», «Арқалық батыр», «Айдарбек»,
«Баян батыр», т.б. ... ... ... ... ... орын ... Шанин республикадағы тұңғыш драма театрының
негізін ... оны ... ... ... ... зор еңбек сіңірді. Қазақтың мемлекеттік драма театрының
буыны бекітіліп, қалыптасуына ... ... ... бірі ... ұлы ... ... Әуезовтің есімі, әсіресе, оның көп қырлы
шығармашылығының ең құнарлы бір саласы ұлттық профессионалды театр өнерінің
туып, қалыптасы, ... өсу, ... даму ... ... ... ... ... жазушылық қадамын драматургиялық жанрдан, атап айтқанда,
әйгілі «Еңлік – Кебек» трагедиясынан ... оны өзі бас ... ... ... рет ... барша қауымға белгілі. Осыдан кейінгі іле-шала
«Бәйбіше – ... мен «Ел ... ... ... ... ... жер-жерлерде кең қанат жайған түрлі көркемөнерпаздар үйірмесінің
репертуарынан орын алып, ... ... ... туып, өріс алуына
ұйытқы болды. ... ... ... ... жастайынан оянған Әуезов
алдымен қазақ сахнасының репертуарлық қорын жасау жолында үзіліссіз ұзақ
жылдар бойы өте ... ... ... Оған жазушының қуатты қаламынан туған
«Қарагөз», «Қара қыпшақ Қобыланды», «Абай», «Айман – ... ... ... ... ... толық дәлел. Ол бұған қосы осы ... ... ... ... озық туындыларын қазақ тіліне зор
шеберлікпен аударып, театр репертуарының ... ... ... ... ... ... драма театрлары өз репертуарын Әуезов
драматургиясынан бастады, әрі ... пен ... өнер ... ... ... де ... межеледі. Сайып келгенде, оның драматургиялық
мұрасы қазақ театрары репертуарының алтын ... ... ... айтқанда,
мұның барлығы Әуезов ... ... ... ... ... ... жайлар. Қазақ театр өнерінің қалыптасуы мен
даму барысында оның ... өнер ... мен ... театры», «Қазақстан
мемлекет театры», «Театр, музыка кадры», ... ... ... ... және ... ... атты мақаласының да мән-маңызы аса үлкен
болды. 1926-30 жылдар – қазақ ... ... ... әлі
қалыптаспаған, бірақ профессионалды сахна өнерін меңгеруге қадам ... Осы ... ... ... ... труппасы мен көркемөнерпаздар
үйірмесінің азды-көпті тәжірибесіне, халық шығармашылығының бай ... ... ... ... ... өз ... жинақтады. Бұлар бірін-
бірі қайталамай, керісінше бір-бірін толықтыра түсті, әрі бұқара халыққа
бұрын-соңды бейтаныс болып келген профессионалды ... ... жол ... сол ... ... репертуарындағы пьесалардың көркем-идеялық мазмұны,
актерлік және режиссерлік өнер ерекшелігі, жас театр ... ... жолы ... дәлел сияқты.
30 жылдары қазақ театрының дамуын И.Г.Боров, ... ... т.б. ... дайындығы бар орыс режиссерлерінің
көмегі көп болды. Олар қазақ актерлерін орыс театрының бай ... ... ... ... ... сахна өнеріне
шыңдады, әсіресе орыс, шетел классикасы мен осы заман драматургиясының озық
үлгілерін (Гогольдің, ... ... ... ... ... енгізіп байытуда айтарлықтай еңбек сіңірді.
Республика үкіметінің 1935 жылы «Колхоз-совхоз театрларын құру туралы»
қабылдаған арнайы ... ... 30 ... ... ... ... негізінде пайда болған аудандық және колхоз-
совхоз театрлары кең қанат жайды. Олардың саны 1937 жылы 8 ... 1940 ... ... ... ... ... Теңіз, Атбасар аудандарында және
Жамбылда жұмыс істеген колхоз-совхоз театрлары кезінде көрермендердің
сүйіспеншілігіне ... ... ... ... ... ән-күй,
күлдіргі би мен сықақ әңгімелер, тақпақтар, т.б. концерттік нөмірлерден
құралды. ... ... ... ... қоса драмалық
спектакльдерді де қойып, жергілікті ... ... ... өтеу
ісіне елеулі үлес ... 30 ... ... ... ... ... және Ленинградтағы арнаулы театр оқу ... ... ... ... ... ... ... мен театрлар
студиясын ... ... ... Г.Әбдірахманова,
К.Ш.Әділшінов, З.К.Жақыпов, Б.Қалтаев, Ж.Тұрсынов, ... т.б. ... ... ... ... ... ... студиясын бітірген бір
топ жастар Шымкент облыстық драма құрамына, ал ГИТИС-тің қазақ ... ... ... мемлекеттік академиялық драма ... ... ... ... ... Н.Бейсеков, А.Тоқпанов,
Ә.Ысмайылов сияқты жоғары білімді алғашқы қазақ ... де ... ... ... драма театрының көркемдік жағын Насонов ... ... ... пен ... (1939-40) басқарды. Мұнда Тоқпанов пен
Ысмайылов (1938 жылдан) режиссер ретінде спектакльдер ... ... ... ... ... пен ... ... безендіру ісімен айналысты. Театр труппасында ... ... ... ... ... Майқанова, Өмірзақова,
т.б. сынды актерлердің әр буыфн өкілдері ... ... ... ... ... ол ... ... өткені мен қазіргі кеңес
дәуіріндегі өмірін бейнелейтін ұлттық драматургия туындыларынан ... ... ... ... ... қоюда театр табыссыз болмады.
Бұл жылдары театр репертуарынан шетел классикасының және осы заман
драматургиясының туындылары да мол орын алып ... Осы ... орыс ... ... ... ... Әуезов, Мүсірепов, т.б. драматургтар
аударды. Осымен байланысты театр сахнасынан орыс ... ... да ... көреді. Погодиннің «Мылтықты адам» спектаклі Қазақтың
мемлекеттік академиялық драма театрының түбегейлі жетістігіне айнылды. Осы
спектакльге ... ... ... (Ленин), сонымен бірге
Аймановтың (Иван Шадрин), Өгізбаевтың (Чибисов) рольдері ірі ... ... ... ... ... ... бойынша қойылған
«Ревизор» спектаклі де театр өмірінде елеулі оқиғаға айналып, ұлттық ... біл ... ... Соғысқа дейінгі кезеңде театр өз тұсынан
Шекспир мен Островский драматургиясына да ден ... ... ... ... ... ... (1939, Отелло – Бадыров) және
Островскийдің «Мысыққа күнде той бола бермесі» (1940, екеуінің де режиссері
Соколовский; Ахов – ... ... ... да ... ... ... көп ... тигізді.
Ұлы Отан соғысы жылдары жауға қарсы жаппай күрес жүргізу ісіне қазақ
театрлары да өз шығармашылығымен белгілі бір дәрежеде үлес ... ... ... соғыс кезеңіндегі қызметіне тән қасиет ... ... ... ... ... Театрлар репертуарынан осындай қиын-
қыстау мезгілде ... ... ... ... орын алды.
Уақыт талабына орай ... ... ... да ... құрамымен Р.Т.Бағланова, ... ... ... т.б. өнер шеберлері Ұлы Отан соғысы майданының шептерінде ... ... ... қатысты. Әділшінов, Б.Әмірхамзин, Ә.Есенбаев,
Ә.Сабырбаев, Қ.Қарсақбаев, К.Сыздықов, М.Бақиев, т.б. актерлер ... ... ... ... ... бейбіт халықты жаудан азат ету
жолында ерлікпен күресті. Оларджың ... ... ... труппасына
оралмады.Осы соғыс жылдары Россиядан, Украинадан, т.б. ... ... ... ... ... ... көшіп келді. Бұл
театрлардың шығармашылық қызметі және Ю.А.Завадский, В.П.Марецкая, Н.И.Сац,
Н.М.Ужвий, т.б. сынды ... ... ... ... ... өзара шығармашылық пікір алмасулары мен достық байланыстары
республикамызда актерлік шеберліктің ... ... ... ... ... игі ... ... Режиссер-педагогтар О.И.Пыжова мен
Б.В.Бибиков кекуінің бірлесіп қойған Шекспирдің «Асауға тұсау» спектаклі
Қазақтың мемлекеттік академиялық ... ... ең ... ... ол ... үшін баға ... ... үйрету мектебі болды. Соғыс
жылдары Жамбыл, ... ... ... ... ... ... ... колхоз-совхоз театрлары жергілікті көрермендерге белсенді түрде мәдени
қызмет көрсетті. Республика театр өмірінің көш басында Қазақтың ... ... ... ... Оның ... ... ... Қожамқұлов, Қойшыбаева, ... ... ... Б.Римова, Ә.Хасенов, т.б. еңбек етті. 1941 жылы қазан
айында-ақ театр труппасы Ф.Вольфтың ... ... ... ... спектаклін (реж. М.И.Гольдблат) қойып көпшілікке көрсетті. Сонымен
бірге қазақ сахнасында тікелей әскери тақырыпты ... ... ... ... ... Бұл ... ... болған қазақ
драматургиясындағы отты жылдар кезеңіне байланысты үн ... ... еді. ... осы пьесасында ауыр күндердегі адам ... ... ... ... отырып, ол әр ұлт адамдарының ... ... ... өз ... ... өзек етіп ... Ұлы шайқас
кезіндегі кеңес адамдарының ерлігі мен патриоттық сезімінің артуы, ... ... ... ... ... ... ... негізгі ой-
тұжырыман айналды. Ең соңында ... пен ... ... қарапайым
адамдардың жанқиярлық қажырлы ерлігі спектакльде өзіндік әсерлі ... ... ... ... Ұлты Отан ... ... тарихи оқиғасын
суреттейтін «Намыс гвардиясы» спектаклі де театрдың елеулі табысы ... ... ... ... ... ... генерал И.В.Панфилов
бастаған 28-гвардияшылардың жойқын ерлігі сахнада жан-жақты көрініс табады.
Бұдан кейін де әскери тақырыпқа жазылған бірқатар ... ... ... ... шоқтығы биігі, оның үстіне сахна тарланы ... ... ... де ... ... ... осы ... пен
Әбішевтің «Намыс гвардиясы» спектаклі қаһармандық үнге ... ... ... шыққан қойылым болды. Қазақтың мемлекеттік ... ... ... ... ... мен ... Мүсіреповтің
«Ақан сері – Ақтоқты», Хұсайыновтың «Алдар Көсе», Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш
– Баян сұлу», Әуезовтің «Еңлік – ... ... ... ... спектакльдер де жарық көрді. Қазақ халқының махаббатына
бөленіп, мақтанына айналған әнші-ақыны Ақан серінің ... ... ... сері – ... трагедиясында сыр болып шертіледі. Бұл
пьеса бойынша қойылған спектакльде актерлер Қуанышбаев ... ... ... зор шығармашылық табысқа жетті. ... ... ... ... ... бастаған қыпшақтардың ерлікке ... ... ... «Қара қыпшақ Қобыланды» драмасы негізінде
қойылған спектакльде қаһармандық-эпостық тақырып әсерлі де ... ... ... ... Бөкеева, Майқанова сынды сахна шеберлерінің өрнекті
ойыны спектакльдің табысты ... ... ... Әуезовтің «Еңлік – Кебек»
пен «Қара қыпшақ ... ... ... ... – Баян сұлу» мен
«Ақан сері – Ақтоқты» ... биік ... ... тұптеп
келгенде олардың сахналық ғұмырының ұзақ болуына кепіл болды және аталмыш
туындылар қазақ драматургиясының алтын ... ... Отан ... ... ... академиялық драма театры сияқты облыстық
театрлар репертуарынан да көбіне-көп ... және ... ... жазылған ұлттық драмалық шығармалар орын алды.
1944 жылы Алматы қаласында балалар мен жасөспірімдер театры (қазіргі
Қазақтың мемлекеттік ... ... және ... ... және ... ... балалар мен жасөспірімдер театры) ашылды. Оны
театрдың құрамында орыс (1945) және ... (1948) ... ... ... жылдары мұнда В.Г.Гронский, Б.И.Добронравов, М.Қосыбаев, Е.П.Маркова,
Б.И.Пучкин, Тоқпанов, Хайруллина сынды ... ... ... ... т.б. ... ... жемісті еңбек етті.
Актерлік труппаларын Қ.Ә.Жәкібаев, М.И.Құланбаев, Ә.М.Мәмбетова, Мусин,
К.Өмірзақов, ... ... ... ... ... ... ... т.б. құрады. Балалар мен жасөспірімдер
театры алғашқыда мектеп бағдарламасына сәйкес ... мен ... ... ... ... Д.И.Фонвизиннің «Жетесіз
жеткіншек», Е.Л.Шварцтың «Қарлы ханым», ... ... ... ... ... т.б. ... бар. ... кейінгі он жылдың
ішінде Балалар мен жас ... ... ... осы ... қазақ
және орыс драматургиясының туындылары мол орын алды. Театрт труппалары
мектептегі жас ... мен ... ... ... ... пен отбасының байланысы, жастардың жауынгерлік және еңбектегі
ерлігі, достық қарым-қатысы, ... ... ... ... ... М.Иманжановтың «Дас өмірі» (1949, реж. ... ... ... ... (1950, реж. ... ... ... (1954, реж. ... ... ... (1949, реж. ... ... бойынша Балалар мен жас өспірімдер театры
сахнасында Шекспирдің «Вероналық екі бозбала» мен Шиллердің ... ... ... ... пьеса қойылымдарынан Ақынжановтың «Ыбырай
Алтынсарин» ... ... ... түсті. Ұлыс Отан соғысынан кейінгі
жылдары ... ... ... ... ... ... ... міндетін басты мақсат етіп қойды. Осы кезеңде Қазақтың мемлекеттік
академиялық драма театрымен қатар ... ... ... Қарағандыда,
Семейде және Шымкент қалаларынджа облыс драма театрлары жұмыс істеді. 1955
жылы Еңбекшіқазақ пен ... ... ... ... Талдықорған
облыс драма театры ұйымдасты. Осы театр 1960 жылы Қызылорда қаласына қоныс
аударды да ол осыдан былай ... ... ... ... деп ... ... ... құрамында Ж.Әбілтаев, Ш.Бәкірова, А.Манасбаев, Ш.Мәрденов,
Р.Тәжібаева, т.б. өнерпаздар ойнады. Осы бір кезеңде қызмет ... ... ... ... ... ... ... Қожамқұлов,
Римова, Е.Я.Диордиев, Ю.Б.Померанцев, Харламова, Мусин, ... ... ... Ахметова, Ә.Жаңбырбаев, В.Б.Колпаков,
Ж.Манапова, Е.Е.Орел, К.А.Струнина, Г.М.Шарнин, т.б. сахна өнері шеберлері
өз шығармашылығымен көреремендер ... ... ... ... ... ... шығармашылық
қызметінен өз репертуарын осы заман ... ... ... және ... ... ... толықтырып кеңейтуге деген ұмтылыс айқын
байқалды. ... ... өз ... ... ... ... өміршең
еңбегіне жоғары адамгершілік мұрат-мақсаты мен этикалық ... ... ... ... мемлекеттік академиялық драма театрының өсу ... ... ... ... ... Осы кезеңдегі театр ұжымы
қазіргі заман драматургиясы мен классикаға шұғыл бет ... ... ... ... мемлекеттік академиялық драма театрының сәтті
бастамасы Әбішевтің «Достық пен махаббат» ... (1947, реж. ... ... кешегі сұрапыл соғыс кеізндегі республика адамдарының тылдағы
ерлік еңбектері Қарағанды шахтерлерінің көмір үшін күрестерінің ... ... ... ер жүрек партизандардың отаншылдық, батырлық
қимылдары суреттеледі. Сахнада майдан мен ... ... ... ... да қарапйым адамдардың ұлы жеңіске жетуіне ұйытқы болған халықтар
достығы мен ... ... ... асыл ... үлгілері
көрсетілді. Әбішевтің «Достық пен махаббат» спектаклі осы заман тақырыбын
қозғайтын бірқатар пьесалардың туыына себепкер ... ... 50 ... ... ... әр ... орта және жоғары оқу
орындарын бітірген жас актерлермен толықтырылуы – оның шығармашылық
мүмкіншілігін ... ... ... театр училищесін бітірген А.И.Ружева,
М.Ә.Салықова, З.Н.Шәріпова; ... ... ... Н.С.Жантөрин, Ғ.Р.Сүлейменов, Ж.Шүлембаев; ГИТИС-тің қазақ
студиясын ... ... ... ... т.б. жас
актерлер театр труппасының құрамын толықтырды.
1950 жылдары Қазақтың мемлекеттігінің академиялық драма театры ... ... ... ... ... ... оралып, Гогольдің
«Ревизор» (реж. Рутковский), Горькийдің «Шыңырау ... ... ... «Таланттылар мен табынушылар» (реж. Айманов)
секілді, т.б. спектакльдер сахнаға шығарылды. ... ... ... (1950, реж. Маркова) шығармашылық театрты ұжымының кемелденіп
өсу жолындағы табысты спектакльдерінің бірінен саналады. ... ... ... ... ... ... де әсерлі шығуына байланысты
еді. «Қараңғылық патшалығының» жарық сәулесі ... ... ... әділдікті, ащы шындықты, бас бостандығы мен бақытты сүйетін ... үшін ... ... ... жан кейпінде бейнеленді. Мольердің «Сараң»
спектаклі шетел классикасын игерудегі қазақ сахнасының іргелі табысы болып
табылады. ... ...... ... ... ... ... рольдердің бірі. Әсіресе өткір сатиралық бағыт, бір-біріне
ұқсамайтын шынайы жасалған сан алуан ... ... ... ... ... ... оқиға-әрекет сияқты Мольер комедияларына тән
жайлар қазақ ... ... ... ... ... ... Г.Н.Бояджиев қазақ сахнасында қойылған ... ... ... ... ... ... атап ... мемлекеттік академиялық драма театры өзінің 20 жылдық мерекесімен
байланысты Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды.
1957-58 жылдары Алматы қаласында «Театр ... ... ... ... ... болды. Байқауда бұрынғы Гурьев, Семей және ... ... ... озып ... ... атанды.
Тәжібаевтың «Жалғыз ағаш орман емес» және Қ.Мұхамеждановтың «Бөлтірік
бөрік астында» спектаклбдерін ... ... ... ... драма театрындағы режиссерлік ... ... ... өмір шындығын ұтымды сахналық түр арқылы бейнелеп ... ... мен жан ... көреремендерге терең ашып
жеткізу және сол кезеңдегі театр өнерінің озық тәжірибесін халықтың көркем
ой-дәстүрімен шебер шендестірудегі ... ... ... ... ... өзі ... келгенде ұлттық театр өнерінің жаңа даму кезеңін
айқындады. ... ... ... ... ... академиялық
драма театры мен облыстық драма театрларының шығармашылық даму жолында
өзара ұқсас ... мол ... ... қазіргі және классикалық репертуарды еркін меңгеру
дәрежесіне көтеріліп, қомақты сахналық табысқа жетті. Мұның өзі ... ... ... әрі ... ... мол ... ... кейінгі кезең ұлттық сахна өнерінің даму жолында нағыз
шығармашылық ізденіске толы жылдар болды. Театрлар шығармашылығының ... оның ... ... ... 20 ғ-дың 60 жылдарындағы
республикалық театр өмірі ... ... мен ... жанрының әр
алуандығымен ерекшеленді. Бүгінгі өмірдің көкейтесті мәселелеріне арналған
төл пьесалар қою ісі одан әрі өз ... ... ... ... ... да ... ... қойылды. Осыған қоса
классикалық репертуар қоры да молайып ... Сан ... ... ... ... ... осы жылдардағы театрлар шығармашылығына тәр
ерекшелікті көрсетіп, айқындай түсті.
20 ғасырдың 70 жылдары бүкіл ТМД ... ... ... ... ... шеберлері де өз тұсынан қалыптасқан дәстүрлі
кеңестік атаулар мен ... ... ... ... Олар бұрынғы
театрда қалыптасқан мәдени дәстүрге сүйене отырып, ... ... ... тақырыбын ілгері дамытуға күш салды. Осындай шығармашылық
еңбектің нәтижесінде театрлар ... ... ... ... ... мен «Үшінші шабыты», А.Я.Каплердің «Ленин
1918 жылы», Қ.Ғ.Мырзалиевтың «Данышпан», Жүнісовтың ... ... орын ... жылдары қазақ театрының режиссерлері республикадағы орыс драма
театрлары сахнасында бірқатар ... ... ... пен орыс ... байланыстарды орнықтыруға шама шарқынша күш салды. 1980 жылдардың
аяғы мен 90 жылдардың басында ... ... ... келе жатқан қатал
әміршіл-тоталитарлық жүйенің ... ... ... оның ... ... ... ... түпкілікті орнығуы мен қырағы цензуралық
қысымның жойылуы, ең бастысы ... шын ... ... қол
жеткізуі сияқты тарихи оқиғалар республика театрларының шығармашылық
өміріне жаңа леп ... ... ... ... ... ... ... театрлар ұжымының алдына зор мақсаттар қойып, ... ... ... жаңа ... өмір мен ... ой-көзқарас
пен мақсат-мұраттың талап-талғаныман ... ... ... ... ... молайту, көркем-эстетикалық бейнелеу мен ... ... ... ... оны батыл қолдану бағытында
ауқымды жұмыстар жүргізіп атқаруға бет ... ... ұлт ... ... бел-белестерін жаңаша бағалап бағамдау мәселесі қазақ қаламгерлерінің
драмалық шығармаларынан басты орын алды.
Қазақтың аса көрнекті ақын-жазушыларының мүшелтойына, сонджай-ақ ... ... ... Халықаралық театр күнәмен орайластырып, дәстүрлі театр
фестивалін өткізу де ... ... ... Мысалы, Қазақстанда
Мүсіреповтың ... ... ... жүз ... ... ... фестивалі. 2000 жылы Атырау қаласында аумақаралық театр
фестивалі өткізіліп, оған республиканың батыс өлкесінде орналасқан Ақтөбе,
Атыра, Батыс Қазақстан ... ... және орыс ... ... мен Қызылорда
облысы музыкалы драма театры қатысты.
20 ғасырдың 60-90 жылдарындағы театр спектакльдері ... ... ... ... ... ... және ... ойын шеберлігімен, біртұтас
сахналық ансамблімен, дарқын театрлық бояумен, терең ... ... әрі ... ... ... 1975 жылы
Республикалық орыс драма театры академиялық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік академиялық драма театры 1976
жылы Халықтар достығы орденімен ... Осы жылы ... ... ... бірі ... ... ... Ері атанды, ал
режиссер Мәмбетовке КСРО халық артисі (2000 ... ... ... ... ... атақ ... ... облыстық орыс және
қазақ драма театрлары, сондай-ақ Республикалық орыс ... ... ... орденімен, ал Республикалық корей мен ұйғыр музыкалы ... ... ... ... ... ... ... арнасында
өсіп өркен жайған қазақ театры сахналық жанрлары мен түрлерінің, жаңашыл
ізденіс-бағыттарының сан ... ... мол ... ... ... дүниежүзілік және ТМД елдері өнерінің ... ... ... жағымды қаһармандардың мінез-кейпін ... ... ... ... ... ... ұмтылды. Театр ұжымдары
қайта құру процесі кезінде осы заманғы сахналық өнер ... ... ... ... ... ... жолмен пайдалану арқылы
тәуелсіз республикамыздың театр мәдениетін дамыту ісіне өз үлесін ... ... ... ... табиғатына берік болған алғашқы
актерлердің игі дәстүрін кейінгі буын актерлер де өз ... ... ... ... ... ... ғана ... одан тыс
ТМД елдерінде және шетелдерде де болып, спектальдерін көрсетіп отыруды
жақсы ... ... ... ... ... ... ... облыстарында жұмыс істейтін халық театрлары мен
әуесқойлар ұжымы да ... ... кең ... ... келеді.
Идеялық-көркемдік жағынан уақыт талабына сай сапалы репертуары бар, жүйелі
түрде еңбекшілерге мәдени қызмет көрсетіп отыратын ... ... ... ... халық театры атағы беріледі.
Қорытынды
Театрдың замануи даму жағдайы
Қорыта келе айтарымыз, заманның, ... күрт ... ... туындыларымыздың іші-сыртына, бас-аяғына ... ... ... Сондықтан да, келесі бір ғасырдың табалдырығында тұрып, сымбат-
сәнімен бас ... ұлы ... ... ... ... ... ... емес. Ұлт театры ұрпаққа мұра! Ендеше, сол ... ... ... ... қай ... ... тиіс?!
Театр тоқыраудан аман. Әлбетте, әредікте шығармашылық кібіртік байқалып
қалары рас. Қазақстан театрларын ... ... ... мен ... процестері – мәңгілік проблеме. Үш мың
жылдық аса ұзақ ... бар ... ... ... жол жөнекей көрген
құқайын есептесек уақыт жетпесі анық. Сол сияқты, оның жарқырай ... да ... ... мен мұндалайды. Сондықтан да, осындай толассыз
алмасып, өзгеріп ... ... мен ... ... ... ұжымдары
да құр емес.
Әбден тұралап, діңкесі қүрып, тығырықтант шыға ... ... ... тоқыраудың асқынғаны деп қабылдасақ керек. Ал енді ізденіс жолында бір
жығылып, бір тұрып, шығармашылық кеңістіктерге ... ... ... жазбауға барын да, жанын да салған сахнагерлер мехнатына «түк те жоқ,
бәрі сол ... деп ... ... театр табалдырығын аттап
баспайтындар осынау киелі өнер отауының есігін ешқашан да ашпағандар.
Кеңестік ... ... ... дәл бүгін еске алып, қазіргімен
салыстыра сөйлеудің ... бола ... ... ... ... бөлек-тін.
Гастрольдік сапарлар алдын-ала сызылып қоятын. Тиесілі қаржы-қаражат күні
бұрын бөлініп, ауыл ... ... ... дәл сол ... сағат-секөнтінде қырман басында, немесе элеватор маңында ... ... ... Әр ... ... ... ... қаржы
қарастырылып, республиканы былай қойғанда, Одақ көлемі гастрольдерінің
нақтылы кестесі театр директорларының қолында ... Әр ... ... ... дүниелер жоғары жақтан бекітіліп, ұжым ... ... ... ... жатапайтын. Қысқасы, бәрі де мемлекет
назарында-тын. Аудандық, қалалық партия ... ... ... беріп, театр түңлігі (әр кеш сайын) желпілдеп ... ... ... ... ... ... ... сапасының
төмендігі жөнінде едәуір сәтсіздіктерге ... ... ... ... ... дәуірдің нағыз шындығын өз деңгейінде көркем ... ... ... ... ... ... таяқ жеп жатары ... ... еді. Ал, ... ... дейік, он, он бес жылдың бедерінде
егеменді ел театрларының өз еркі өзінде. Репертуарлық ... ... десе де, ... өнері қайраткерлерінің қолдарын қағар ешбір мекеме
жоқтың қасы. Батыс, ... ... ... ... өз ... оң жамбастарына
келген репертуарды қаужап, қасақана ... мен ... ... ... ... ... ... сахна дүлдүлдерін
көріп едәуір масайрайсыз. Жасырары жоқ, ... ... ... ... ... тап ... ... мүшкіл хал-
күйлеріне куә болғанымыз рас. Себебі түсінікті. ... ... ... кете ... оның ... ... ... төтеп беруді ұға алмай,
уақыт қоғам өзгерістерімен күреске түсуде шабандық танытқан өнер ... ... ... ... әбігерге түсірген. Әбден әбіржіткен.
Бірақ, ол мүлдем құрдымға кетер шыңырау жолы емес еді. ... ... баз ... ... ... емес еді. ... байланысты басқа түскен саяси әлеуметтік жағдаяттардың
әлдеқалай зардаптары болатын. ... ... ... ... ... ... ... қалды. Сахна өнеріне, драма
жанрына деген салқындық айқын сезіледі. Барша жұрт базар ... ... ... өнер ... ... Ол ... де ... артта қалып
барады. Кәзір республика театрларының тынысы кеңейе бастаған. Репертуарлық
ауқым молая түскен.
Көп сериялы ... ... ... мен ... да ... ... қашып құтылудың өзі қиын.
Міне, осыншама қат-қабат көрсетілімдердің арасында аяқ асты ... өз ... өзі ... ... көз ... ... ақырын аяңдап
келе жатқан ұлы ... ... ... ... ... ... жлқ. Әр ... кеште теңселе де шайқала ауыр сырғыған
қырық бес ... ... өз ... ... ... інжу-
маржандарымен үздіксіз сусындатуда. Софокл, ... ... ... ... ... ... ... Ахтанов, Гоголь,
Островский, Патрик, Бөкей шығармаларынан таяныш табу – театрларымыз ... ... ... ... ... – шексіз қиял әлемі.
Режиссер, актер өнерін өсірудегі оның пайдасы өлшеусіз. Классикалық
мұралар – ... әрі ... Оның ... ... ... пәрмен-
қуаты қыруар. Тек, соның рухани кілтін тауып, мәдени қалпымыздың ... ... одан ... олжа бола ... Шекспир данышпан айтқан «Өмір дегеніміз тұнып тұрған тұтас ... ... ... оның ... ... ... өте қисынды қағида дәл
күні бүгін ауызға түскендей. Әруағынан айналайын сақалды шал неткен ... ... еді. Он ... ғасыр мен жиырма бірінші ... ... ... ... классик суреткердің ой сілтесе ... ... ... ... ... мен пәнәйі тірліктің қулық пен сұмдыққа толы
трагедиялары ... ... ... ... ... ... Күнделікті күйбең істердің көп көріністері көшеде , ... ... ... аяқ алып жүре ... ... ... базар аралап, сауда-саттықтың соңында жүр. Үлкені де, кішісі де
сабын, сағыз, сигарет сатып, ертелі-кеш күн ... ... ... ... ... деп ... ауыр ... жоқ шығар. Енді қайтсін!
Жалақы жоқ, қаржы кем. Жә, бұл кезең де өтер деп ... ғой. ... ... ... жоғалтып алған рухани әлемді ертең қалпына келтіре аламыз ба?
Жас ұрпақ өсіп жетілер, болашақ театр ... ... ... ... ... деген ойды демеу тұтсаң да, жол үстінде
жүйткіп келіп, бағдарламаға ... ... ... «иномаркалардың»
терезесін сүрткіштеген жас жеткіншектерді көріп, көңіл су сепкендей
басылатыны да шын ... тек ... ... жүр. Ұлт ... ... де мойын бұрар
түрлері жоқ. Рас, бірлі-жарым құдайына қарағандары кездеседі, бірақ олардың
саны аз. Кедей ... ... ... ... ма? ... мың ... тұрғанда оған кім өкпелер. Жоқ-жітік жанның қолы ... ... ... де, өнер ... ... ... да түсі жылы,
жүзі жарқын. Ұйқысы ... ... ... ... ... дәм-тұзы
жараспағанын асқан шеберлікпен жазған ... ... бір ... ... ... не үміт, не қайыр?! Өзінің әдебиетін, мәдениетін
оқып үйренген кісі жер ... ... ... қай ... екендігі
көрсетілмесін, қос азаматтық берілсін деп даурығар ма еді? Рухани жұтандық
осылай мендесе керек...
Хош, осындай екіұдай ... ... ... ... ... ... театр жайлы сөз қозғау жауапты шаруа деуіміздің бір ... ... тән, ... ... Театр ұжымдары көбіне-көп
өздерімен өздері. Ерсілі-қарсылы барып келіп ... аса ... өз ... ... жоқ. ... мен ... ... ұзынқұлақтан болса да
мәдени оқиға боларлық, дыбысы дүңк ете қалған қойылым ... ... ... ... ... бірде бұлай, теледидардан өзге сырлас
жоқтай. Құлағымыз сол бар ... ... ... ... ... ... ... ғұмыры уақытпен өлшенеді.
Театр – өзінің жаратылысында қазіргі болмыс, бүгінгі күннің, қас қағым
сәттің өнері. ... ... ... ... ... Ол ... ... ертең жоқ. «Сахналық өнер рақымсыз өнер. Өйткені ол творчество сәтінде
ғана өмір кешеді және құдіретті әсерімен бүгіннің ... ... ... ... ... деп ... ... театр туралы Белинский.
Алайда, театр өнерінің шығармалары көз ... ... ... ... ... ... рухани қазыналарының қатарына
қосылады.
Қолданылған әдебиеттер
1) Қазақ өнер энциклопедиясы
2) «Уақыт және ... ... ... ... ... 1981.
3) «Бел-белестер» Бағыбек Құндықбаев. Алматы: Өнер, 1986.
4) ... ... ... ... ... Дәуір, 2003.

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Драмадағы тарихи тұлға.қазіргі қазақ комедиясы (конспект)8 бет
Мұхтар Әуезов көрнекті совет жазушысы8 бет
Ғ. Мүсіреповтің пьесалары3 бет
Қазақ ұлттық драма театрының қалыптасуы мен дамуы62 бет
Қазақстан опера өнерінің негізін салушы сахна жұлдыздары4 бет
Антикалық дәуір музыкасы. қайта өрлеу дәуіріндегі музыкасы. 18-ғасырдағы музыка11 бет
Қазақстан театрлары. Театр тағдыры және көркемдік сапа10 бет
Әшірбек Сығай – сыншы76 бет
Алматы театрлары» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу43 бет
Ежелгі Грекия және Театр өнері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь