Валеология денсаулық туралы ғылым

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1 ВАЛЕОЛОГИЯ ПӘНІН ҚАЛАЙ ТҮСІНЕМІЗ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
2 ВАЛЕОЛОГИЯ ДЕНСАУЛЫҚ ТУРАЛЫ ҒЫЛЫМ ... ... ... ... ... ... ... 6
3 ДЕНСАУЛЫҚТЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ САҚТАУ ... ... ... ... ... ... ... .10
4 АҒЗАҒА ЗИЯН ЗАТТАРДАН ДЕНСАУЛЫҚТЫ САҚТАУ. ... ... ...13
5 ҚОРТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
6 ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
Денсаулық – адам өміріндегі ең жоғары бағалы дүние. Өмірдің шаттығы мен қызығы денсаулыққа байланысты. Адам бақыты – денсаулық. «Денсаулық – зор байлық». Адамзат баласының тіршілік өміріндегі ең бір бағалы нәрсе, оның денсаулығы. Денсаулықты сақтап, оны орынсыз ысырап етпеу керек, үнемі денсаулықтың қорын көбейтіп отыру керек. Денсаулыққа немқұрайлы қарау дұрыс емес. Оған пассивті түрде емес, активті түрде қарау керек. Денсаулықты сақтаудың жолын үйрену әрбір адамның басты міндеті. Сондықтан да қазіргі кезде «Валеология» пәнінің маңызы зор. Валеология сөзі грек және латын сөздерінен алынған. «Валео» - денсаулық , «логос» - ғылым. Оның негізін алғаш рет қалаған Ицкович Брехман. Ол медицина ғылымдарының докторы, профессор. 1987 жылы ол валеология терминін ғылымға енгізді.
1. Валеология. Республикалық педагогикалық әдістемелік журнал.- №6, 2003
2. Валеология. Республикалық педагогикалық әдістемелік журнал.- № 1, 2003
3. Ж.Ж.Жатқанбаев. Валеология. - Алматы 2003
4. Х.Қ.Сәтбаева, Ж.Б.Нілдібаева. Валеология (Оқу - әдістемелік құрал). – Алматы, 1999
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
.....................................3
1 ... ... ... ... ... ... ДЕНСАУЛЫҚТЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ САҚТАУ.............................10
4 ... ЗИЯН ... ... ... ... ... ... ... – адам ... ең ... ... ... ... мен қызығы денсаулыққа байланысты. Адам бақыты – ... – зор ... ... баласының тіршілік өміріндегі ең
бір бағалы ... оның ... ... ... оны ... ... керек, үнемі денсаулықтың қорын көбейтіп отыру керек.
Денсаулыққа немқұрайлы ... ... ... Оған ... түрде емес,
активті ... ... ... ... ... ... үйрену әрбір
адамның басты ... ... да ... ... ... маңызы зор. Валеология сөзі грек және ... ... ... - ... , «логос» - ғылым. Оның негізін алғаш ... ... ... Ол ... ғылымдарының докторы, профессор.
1987 жылы ол валеология терминін ғылымға ... ... ... ... ... көңілді жүру әркімнің
қолынан келетін іс. Міне, жоғарыда айтылған ... жан- ... іске ... ... міндеті. Сондықтан да валеология
пән ретінде студенттерге ұсынылып ...... және ... өмір сүру салты туралы
ғылым!
1. ВАЛЕОЛОГИЯ ПӘНІН ... ... - екі шет ... ... . Латын сөзі «Vale» («Сау болу»,
«Аман болу») қазақша деніңізсау болсын деген мағынаны береді. А.С. Пушкин
өзінің ... ... ... ... әрқашан «Vale» деген сөзді қосып
отырған. «Деніңіз сау болсын » деген сөз. Бір ... ... ... ... ... ... 1987 жылы орыс ... – медицина ғылымдарының
докторы, профессор – фармакогносист И.И.Брехман ғылымға енгізген болатын.
Адам денсаулығының төмендеуі, ... ... және шет ел ... ... ... ... Денсаулық туралы қазіргі
заман адамдарының ұғымдары онша көп емес ... және олар ... мән ... ... ... – адамдардың денсаулығымен шұғылданатын, тек медицина
ғылымдары ғана. Бірақ медицина ғылымы ... ... ... да ... пайда болуымен айналыспайды.
Ауру адамдардың физиологиясы мен тек физиология ғылымдары шұғылданады.
Ұлы физиолог И.П.Павлов өзінің еңбегінде былай деп жазған еді.
«... ... ... ... әлі ... дейін организмнің (ағзаның) негізгі
принципі – «денсаулық» деп аталатын сыртқы және ішкі біркелкі қалыптың
айқын ... жоқ ...» Иә, ... ... ... көне болғанымен ,
денсаулық туралы анықтама бере ... ХХ ... ... ... ... ... госпитальдық, емханалық соңғы он жылдықтар бойына
ықшам мамандандырылған анықтама бере бастады.
Сондықтан да осы уақытта ... ... ... атай ... ... медициналық энциклопедиядан тиісті орын алған. Бұл ғылыми жинақта
денсаулық туралы толық түрде анықтама берген. «Медицина» - көне ... ... адам ... ... ... алдын алуды мақсат еткен ғылыми
жүйе деп жазған . Бұл ... ... зер ... ... ... ... сөз ... .
Адамзат баласының денсаулығы айналаны қоршаған сыртқы ... және ішкі ... ... ... ... ... денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) , ... ... ...... аурулардың не болмаса физиологиялық
кемістіктің жоқтығы ғана ... ол ... ... , ... ... ... аман – есендік . Академик ... (1989) ... ... туралы анықтамасы бұдан да толығырақ баяндалды. Оның
анықтамасы бойынша, денсаулық ... ... ұзақ өмір сүру ... және ... ... мен ... жұмыскерлігінің ,
әлеуметтік белсенділігінің , сондай-ақ жас ерекшеліктеріне байланысты дені
сау ... ... ... ... мен ... И.И. Брехманның (1987) анықтамасы бойынша , денсаулық ... ... ... ... ... ... сонымен бірге
сенсорлық, вербалды және құрылымды ақпараттарды қабылдау қабілеттілігі.
2. ... ... ... ... — баға ... жалғыз ғана асыл дуние. Ол ... ... не ... не күш-жігерді, не еңбекті барлық икемді аямай
жұмсау ... үшін ... бір ... ... болады. Денсаулықсыз өмір
қызықсыз әлем деп есептеймін.
Мен өзімді әлемге қандай болуым ... ... алып ... Адам
болуым үшін қандай болуым керек – ақылды , әдемі және денсаулығым күшті
болуы керек .
Иммануил ... ... ... ... ... байлығын қалай болса
солай шашумен айналысып келеміз, денсаулықтың қандай қазына екендігіне
түсінбестен ... ... Ол ... келген байлық. Біз денсаулықты
есепсіз ... ... ... ... тырысамыз, денсаулықтың келешекте не
болатынын ескермейміз де. Денсаулықтың не ... , оның ... ... ғана ... ... ... ... емес. Ол медицина ғылымдарына
жатпайды. Оның өзінің алдына қойған мақсаты мен міндеттері бар. Өз алдына
дара ғылым. Өзінің ... ... ... ... ... ... валеология туралы былай деп жазды:
«Денсаулық туралы ... ... ... ... ... . Оның ... болуы,
дамуы және қазіргі кездегі жағдайы экологиямен, биологиямен, медицинамен,
психологиямен, ... және т.б. ... ... ... болады.
Жаңа интегралды ғылым болғандықтан ол міндетті түрде философиялық ойды және
ғылыми түсініктерді жүйеге келтіріп дамытып отырды.
Валеология — медицина ғылымдарының ... ... Ол ... ғылымдарына
жатпайды. Оның өзінің аддьна қойған мақсаты мен міндеттері бар. Өз алдына
дара ... ... ... арнаулы функциялары ... ... ... валеология туралы былай деп жазды:
"Денсаулық туралы ғылым интегратды түрде болуы ... ... ... жәме қазіргі кездегі ... ... ... ... және т.б. ғылымдармен тығыз
байланыста болады. Жаңа интегралды ғылым болғандықтан ол ... ... ойды және ... ... ... ... ... И. И. Брехманың айтуына қарағанда, ол адамтану ... ... ... Оның ... ... ... денсаулығын арттыру,
ауруларды болғызбау, аурулардың алдынг алу. Денсаулықты ... ... үшін ең ... зор. . ... кезде валеология ғылымына
сұраныстар көбейіп отыр. ... ... ... ... ғылымына сұраныс көбйді.
Денсаулық адамның ... ... Ол ... жер деп ... тығыз байланыста болады.
Табиғат байлығнмен бірге өсіп, біте ... келе ... Адам ... ... арттыруға көмектеседі.
Адамды емдеу дәрігерлердің алғашқы қадамынан бастап осы уақытқа дейін
адамдардың денсаулығын қорғау медицинаның бірінші ... ... ... ел ... ... ... Адамдардың денсаулығының мықты болуына да
дәрігерлер ... үлес ... ... "Медицина ғылымы кейбір
ғалымдардың пайымдауынша медицина адамдарды емдеуді өзінің бірінші мақсаты
етіп ... ... ... медицинаның міндеті, сондықтан да мсдицина —
ауру ... ... (И. И. ... ... ... деп ... И. Давыдовский жеке отандъгқ
ғалымдар және шетел ғалымдары, адамдар ағзасының ... ... ... ... ... ... ... өзіндік табиғи қорғаныс күші бар
екенін дәрігер байқады. Ағзаның ... ... өте ... ... ... ... осыған байланысты, 1960 жылдан бастап саналогия ... ... дами ... ... дегеніміз - жалпы ілім - ағзаның
ауруларға ... тұру ... Оның ... ... ... Санагенез -
ағзалардың айналаны қоршаған сыртқы орта ... ... ... динамикалық комплексі. Ол төтенше қоздырғыш
факторлардың әсерінен пайда болады. Бұл бағытты дамытқан С. М. ... С. Ф. ... еді. ... ... карагаңда, санагенездің көптеген
механизмі арнаулы түрде ... ... ... ... дами түседі деді. Ағза түрлі жұқпалы ауруларға ... тұра ... ... ... ... неше ... ... қарсы түратыны, туа пайда
болатын иммунитеттен болатыны байқадды.
И.И.Брехманның айтуына карағанда саналогия - ағзалардың дерттсрдсн
айығуы туралы ... ... Оны ... ... ... деп есептеуге
болмайды.
Сондықтан да валеология ... ... ... ... жеке дара ... кейінгі кезде ... ... ... ... шешу үшін экология, медицина басқа
ғылымдар ... ... ... ... ... ... тән ... және негізгі
зсртгсйтін міндеттері бар. ... ... ... ... ... білу;
2) актуальдылығы жөнс потенциалды мүмкіидігін анықтау;
3) денсаулықтың сакталу факторларын зерітттеу.
Осы және ... ... шешу үшін өмір ... ... сүру ... зерттеп шешуге болады.
Валеология - биология ... ... жас ... зертгейтін мамандар көп емес. Денсаулықтың сақталуының нсгізі
неге байланысты екені әлі де ... ... ... ... ... ғылыми зертгеулер жүргізілуі қажет.
Валеологияның интегративтілігі ... ... ... байланыстылығы адам денсаулығын күшейтеді.
Экология ... ... ... ... тірі ... ... ... ғылым. Ол ... ... ... орта
факгорларының денсаулыкқа тигізетін әсерін анықтайды. Ал физиология ... ... ... ... ... денсаулықтағы маңызын
анықтайды. Адамиың ішкі ... ... ... ... ... жас ... қарай анықгама береді. Дәрігерлер
дені сау адамның параметрін анықтайды. Ауруды емдейді, аурудың алдын алады.
Ауырмаудың жолын ... ... орай ... ... ... ... ... Жас жеткіншектерді аурудан сақтандыру тек ... ... ... ... бұл ... ... да қатынасуы керек.
Педагогика тәрбие туралы ғылым. Тұлғаның қалыпты жағдайда өсуі мен дамуына
өз үлесін қосады. Жас ... ... ... өз ... ... белгілі бір
тіршілік стилін тауып өмір сүруі мүмкін.
Адамдар адекваггы тіршілік етуге ... ... ... ... ... ... ... өмір сүру салты ғылымы. И. ... ... ... бьлай деп жазды "Адам және ... ... деп ... ... ... тіліне аударған
кезде, ол кітаптың алғы ... " ... ... ... "-деп ... ... негін адам деисаулығы мен дені сау адам ... ... ... ... ... ... ... сыртқы ортаның
факторлары адам денсаулығына қалай әсер ететінін карастырады. Сондай-ақ,
биоәлеуметтік жағдайдың ... ... ... ... ... ... ... жақындасады.
3 ДЕНСАУЛЫҚ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ ... - зор ... ... ... ... ... ... алдын-алу мен оларды емдеу бағыттары ... ... ... ... — макроэкономика), медициналық және
биологиялық (физиологиялық) ... ... ... пен ... жағдайын
жақсарта беру, аурулардың алдын алу. Халықтың дене және ... ... дами ... ... ... ... халыққа тегін,
жалпыға бірдей, жоғары дәрежедегі мамаңдандылған ... ... ... ету ... ... ... мемлекетіміздің аса
маңызды міндеттерінің ... Бүл ... ... ата заңымызда
(конституциямызда) кең ... ... ... ... ... 2002 жылы — денсаулық жылы деген атаудың өзінен аңғартады.
Елімізде денеаулық сақтау ісімен денсаулық ... ... ... ... ... ... ... жүргізіп
отырады. Кейінгі кездс халықтьң денсаулығы өте нашарлап кетті. Оның ... ... бірі ... жағдайларға байланысты. Қазақстан
жерінің экологиясы басқа ... ... өте ... ... Республикасыңда емдсу-пракгикалық мекемелер арқылы ... ... ... ... ... ... ... арнаулы турде қаржы бөлініп отырады. Балалар дәрігерлік көмекті
балалар ауруханасы мен ... ... ... ал 3 ... ... ... орындарыньң бақылауында болады. Дснсаулық дегеніміз -
ағзаның айналаны қоршаған сыртқы орта факторларына бейімделуі. ... ... орта ... ... ... ... ол дами ... ... ... бірнеше түрі бар екені ... ... ... - ағза ... ... өсу деңгейі.
Оның негізін морфологиялық және функциялық кезектер калайды. ... ... ... ... ... ... ... - Ол адам ... мен ... ... ... Оның ... ... жеке басы ... бағдарламасы реттейді.
3. Психикалық денсаулық - ол адамның психикалык, сфсрасының жағдайы.
Ауруды болдырмау, адекватты реакцияларды ... адам ... ... ... бәрі ... және ... ... туындайды.
Ағзасында функциялардың өздігінен ретгенуі, функциалық үрдістердің
келісімді түрде өтуі, айналаны қоршаған ... орта ... ... ... ... ... жатдайда болуы.
4. Рухани денсаулық - ол адамдардың информацияны ... ... ... ... арасындағы карым-қатынасгардың сипаттамасын
көрсетсді. Оның негізгі бағалық жүйесі ... ... орны ... ... ... ... : баяндайды. Ол адамның көніл-күйін анықтайды.
Өйткені рухани ... ... ... ... ... және жан ... ... көрсетеді.
Физикалық, соматикалық, психикалық және рухани денсаулықтардың
өздерінің ... ... мен ... ... Соматикалық жөне физикалық денсаулықың критерийі мен бәрін "өзім
жасай аламын" деп ... ... ... ... критерийі — маған қажет затгардың
бәрін "өзім тауып аламын";
3. ... ... ... ... — мен ... жасауым керек".
Денсаулықты көрсететін негізгі белгілер;
1) Адам ағзаларында арнаулы (иммунды) жене арнаулы емес ... ... ... ... және оны бұзатын факгорларға денсаулықтың қарсы
түра алатындығы;
2) Ағзаның өсуі мен ... ... ... қор ... ... ... және функционалдық
жағдайын ... ... ... дефектілерге байланысты дамымай калған немесе бір ауруларға
сәйкес денсаулыктьң, болмауы жәнс денсаулық деңгейі;
5) Моральді еріктің деңгейі және ... ... ... неге ... ... дегсн сауалға келетін
болсақ, денсаулықты шартсыз түрдс 100 пайыз етіп ... оның 20% ... 20% ... ... ... орта ... экологиялық
факторлардың әсеріне, 10 - денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... сақтау жүйесі жақсы
түрде жұмыс істейтін ... және ... ... ... адамдардың денсаулығы артатүсетіні сөссіз. Неше түрліжұқпалы дертке
адам ағзасы қарсы тұра алады.
Өйткені адам ағзасы ... өзі ... ... ... 50%-і жақсы болуы адамдардыің өздеріне байланысты болатынын
медицина және ... ... ... ... дәлелдеп шықты. Көптеген
адамдар олардың ішіне жас ... ... ... ... отыр. Олар: ішімдік ішу, ... олар ... ... ... және ... ... иіскеу, немесе денелеріне ... ... ... олар адам өміріне өте қысқартып жіберетіні
сөсіз.
4 ... ЗИЯН ... ... ... АЛКОЛЬ ЖӘНЕ ДЕНСАУЛЫҚ.
Тарихи деректерге қарағанда ... ... ... ... V -ҮІ ... ... байқалады. Бұл үрдісті ... көне ... еді. ... ес ... зат ... ... Кейде алкоголь- рахаттану деген ... ... ... қуат ... ... Нерв ... қоздыратын
жасанды зат. Алкоголь миға ... әсер ... Мида ... ... шеңбер құрылады. ... ... пада ... неше ... ойға ... ... ауыр ... жасайды.
Әртүрлі ішімдіктерде алкоголь бір мөлшерде болмайды. Сырада орта
есеппеи ... — 3-6 %, ... ... ... да көп мөл ... алкоголь-
спирт болуы мүмкін - 10- 17%, Шарапта — 10-14%.. виски, арақ, ... ром, ... 40-50% ... ... мәні ... % ... ... сездірмейді. Ал
бұл мөлшерден алкоголь асса көз ... ... ... ... Ал ... ... ... 0,40% болса адам ес-түсінен
айырылады. Ал алкоголь ... ... % ... адам ... себебтерінің ішіндегі ... ... ... ... ... ... биологиялық тепе-тендіктің бұзылуы, санитарлық-гегиеналық
тапшылық адам ... ... ... ... қолайсыздықтар, физиологиялық-биохимиялық және
экологиялық факторлар.
Алкоголизмнің дамуының үрдісін Х.Қ.Сәтпаева үш кезеңге бөледі:
1) Невростеникалық. Ағзалар мен нерв ... ... ... ... физиологиялық өзгерістер пайда болады да, олар дами түседі.
Үйқы ... ... Ой ... ... қабілет мүлдем жойылып кетеді.
Бас ауырады, ашуланшақ ... ... Не ... ... ... ... ... алкогольдік психоз. Спиртке ... ... Адам ... тұра алмайтын жағдайға келеді. Тұрақты
маскүнемдік көзге ... ... - ол ... у. Ол ... органдарды зақымдайды. Ағзаның
жүқпалы ауруларға қарсы туратын қабілетін бірден ... ... ... ... ... уақытта өліп кетуіне әкеп соғады. Ішкен арақты аш ішек
тез арада ... ... ... ... Қан ... барлық денеге
таратады. Ол ең алдьмен мидың қызметін бұзады.
Адамның миы жұмыс істемей калады. Спиртгің у ... ... ... Бұл мөлшер қандағы спирттің мөлшерінен ... көп. ... ... да көп жиналады -48 %. Алкоголъ ағзаға өте тез
арада сіңеді, ... 5-7 ... ... ... ... бірі-нешс
биохимиялық-физиологиялық өзгеріетер тугызады. Нерв ... ... ... ... ... бакытсыздықгы ... ... ... ... ... 20% арақ ... болады. 50%
автокөлік апаты осы арақ ішуден туындайды.
Алкоголь ағзалардағы болатын витамиңдердің (В1 , РР, С, А, Ғ) ... ... ... да зат ... ... ... кенет
төмендеп ... ... ... ... 80-90% арақ ішіп мас ... ... ... кетеді. Мүндай жаңдайда балалар азап шегеді, ауыр
салмақ балаларга ... адам ... ... істесе де немқұрайлы қызмет атқарады.
Алкоголъдің ауыр жүгі ... ... ... ... ... жер бстінен жоқ болады. Мұның бәрі ғылыми ... ... ... ... деп ... Оньң белгілі ... ... ... ... 3% ... ... ... келеді екен. Сонша адамзат ... ... ... ... ... ... денсаулыққа залалын тигізеді.
4.2. ДЕНСАУЛЫҚ ЖӘНЕ ... ...... кең ... у. Темекі түтінінің
негізгі бөлігі. Таза күйінде сарғыш келген май ... ... ... ... иісі ... ... денсаулыққа тигізер зияны орасан зор. ... зат ... ... ... түрлері зардап шегеді. Оттектің
жеткіліксіздіг қан ұю, холестерин деңгейінің өсуі, барлық ішкі ... ... ... ... Ер ... ... ... Бойжеткеңдер мен жас әйелдерде етеккір циклі бұзылады. Әсіресе
темекі түтіні үрық және ... ... ... туар
баланың жана шығып келе жатқан орталық жүйке ... ... ... Жүктілік токсикоздың дамуыиа әкеп соғатын факторлардың
бірі ... ... ... ... ... ... саны өте ... кетті. Осыған
байланысты өлім-жетім де көбейіп тұр.
Темекі түтінімен ... ... ... ... ... ... ... бірнеше есе көп.
Осылайша біздің Жер деп аталатын планетамызда тұратын адамзат баласының
миллион ... ... 4 күн ... ... ер 3 күн ... ... ... әр 3 күн сайын ... ... ... 1 адам ... ... ЕСІРТКІ ЗАТТАР ЖӘНЕ ДЕНСАКЛЫҚ.
Зинды дағдылдар: темекі тарту, арақ-шарап ішу, есірткі және ... ... жнне ... ... ...... Қытайда біздің заманымызға дейінгі 3500
жыл бұрын аурулардан сауқтану үшін пайдаланған. Ассириялықтар сораны шылым
ретінде шеккен. Шығыс елдерінде сорадан әр ... ... ... ... ... ... қолданған. Олар: анаша, банг (бонг, ганжа, харос және
т.б. қосылыстар).
Бұл тараудың ... ... ... және ... адам ағзасына
ішімдіктің темекің, есірткінің әсерлеріне ғылыми тұрғыдан түсінік беру.
Зиянды дағдылардың алдын ... ... ... ... ... ... етіп ... беру, Оқушылардың, студенттерді және
халық арасына кең ... ... ... арақ-шарап ішу, есірткекелік
заттармен әурелену, улы қосылыстарды иіскеп, ... жағу мен ... алу ... ... ... ... ... практикалық
сабақтар өткізу. Зиянды дағдылардың түрлерінен есірткі қосылыстарының
қазіргі кездегі классификациясына түсінік беру. ... ... ... ... ... ... Адам ... әсіресе жас
жеткікшектер ағзасына есірткенің (наркотикалық заттардың) тигізетін әссрін
түсіндіру. Арақ-шарап ішу мен ... ... ... ... ... адам ... ... Зиянды дағдыларды болдырмауға қолдан
келгеннің бәрін жасау керек екенін ... ... ... ... (Жасыратыны
жоқ жер шарының көптеген мемлекеттерінде залалды дағдалар қисапсыз көбсйіп
кеткені туралы газст ... күн ... түн ... ... ... ... есірткі заттарды аяусыз түрде отқа ... ... ... ... ... жатыр. Осындай қатаң шараларға карамастан, есірткі
сатушылар азайыап-ақ тұр. Олар ... ... ... ... кең ... ... бір қатар Ғалымдар және педагогтар, психологтар, медиктер
алдыңғы қатарлы саналы жәнс сауатты ... ... ... апат ... Бүл ... ... ... нағыз бақытсыздық. Мұны ғалымдар
өркениет ауруы ... ... ... ... ... ... ... шешуі табылмай келе жатқан мәселе.
Адам денсаулығына зиян келтіретін дағдылар: ... ... ... ... ... және улы ... (токсикоманиямен)
айланысу. Айта кететін бір жайт барлық наркотикалық заттар тек қана ... ... ... ... өңдіріледі. Оларды көне
заманнан бері ... ... ... Ал ... түрі де жеткілікті. Бір ғана
Жамбыл облысының территориясьнда 500 мың гектар жерде конопля өседі.
Ш.Айтматов өзінің ... ... ғой. ... ... ... оның
тозаңдарын жинап алып, сақтап, кептіріп сатуға даярлайды. Бүл үлкен қылмыс.
Одан анаша өндіріледі. Наркотикалық ... үш ... ...... екіншісі — ішу, үшіншісі арнаулы инелер (шприц) ... ... ... ... Бұл үшеуінің ішіндегі ең ауыры наркотикалық
заттарды инекциялап денеге тарату. Бұл тәсіл емдеуге ... ... ... ... ... ... әсср ... Мұндаймен Шұғлданған адамдар
ұзақ ғұмыр ... 25-26 ... ... ... ... ... жөне екінші тәсілмен айлалысқан адамдарды емдеп жазуға болады. Ол
үшін өте күшті ерік болуы тиіс. ... ... ... ... ... — бір ... бірнеше қимылды бірнеше рет ... ... ... бірге табиғатына танылып қалатын мінез-құлықтағы
"автоматтандырылған элемент". Адамның нерв ... ... ... шарты рефлекстер тізбегі пайда болып, ол дами ... ... ... ... ... ... Егер, таң ертең гимнастика
жасаса, ... ... ... ... ... ... тәртібін қатаң
сақтаса, зиянды дағдылардан адам емін-еркін құтылып кетеді. Ағза тазарады,
қан құрамы өзгереді. Адамның ... ... ... ... ЫҚА ЗИЯН ... ... ... тудыратын заттардың өдерінде травиалды және ғылыми
термиадері болады. ... ... ... дұрыс.
1. алкагольді-барбитурат түріндегі ... ... ... ... ... және ... ... түріндегі химиялық косылыстар (амфетамин, фенметразин
және т.б.).
3. ... ... улы ... ... тіс ... қолданады,
тістің ауырғнын сезбей қаласыз). Кока ... ... ... ... ... ... Конопля түріндегі улы косылыстар (марихуана, гашиш ... ... Ол ... ... ... ... ... түріндегі улы заттар (лизергед — ЛСД деген ... ... ... Ката түріндегі улы қосылыс (Catha);
7. Апыйын ... улы ... ... - рак дерті мен ауырған
адамдарға қолданылады, ұйықтады, героин - апыйыинан өндіріледі өте улы зат,
кофеин-шәйлардың ... ... шәй ... ... шәй ... басы ... ... Өйткені кофеин қан клеткаларын
кеңейтеді. Шәй ішкеішен кейін адамдар жадырап, көңіл-күйі көтеріле түсетіні
осыдан, яғни шәйді наркотиктың бір ... ... және ... ... ... ... ... (аэрозоль), ацетон
тетрахлорметан) және тағы басқа улы қосылыстар. Олардың саны қисапсыз ... ... ... ... пайдалана бергендіктен дағды қалыптаса
бастайды- Есірткі заттар қатарына темекі де енеді. Онда никотин бар. ... у. ... ... ... қазақ қыздары да тартатын болды.
Темекінің түтініңде не бар екенін олар қайдан білсін. Оқыман ... ... ... зәр ... ... ... ... радиоактивті
злемент бар. Олар ерте ме, кеш пе, әйтеуір өкпе рагын тудыратыны сөзсіз.
Өзіңіз біліңіз, қазақ елінде бір ... сөз бар: ... ... ал ... ... ... ... әсерін кейін көресің.
Осы кезде есірткі мен улы қосылыстар ... ... ... кетіп, мемлекеттік бағдарламаға ... ... және ... ... ... ... ... болғандықтан ауруларды
емдеуге қолданып келген. Ауырған жерді білдіртпейтін эйфорлық қасиегі
болған. Бұған ... ... ... ... ... Ағзаға наркотикалық
заттарды енгізіген кезде, адамның беті ... ... дене ... рахатқа
бөлене бастайды. Тері женіл-желпі қышиды. Кейін жайбірахаттық үрдіс бойды
алады. Ойға неше ... ... жоқ ... келе ... ... өте тез калыптасатын зат. Кейіннен адам өз еркінен мүлдем айырылып
қалады. Бірте-бірте қоғмдық ... ... ... ... ... -жігері баяулап, кейіннен мүлде жоғалып кетеді. Наркомандар, көбіне
дөрекі, өзімшіл, ... ... ... ... ... ... ... жағдайларға тап болғанын байқамайды. Наркомандардың
денесінде (гипотрофия, дистрофия) ... ... ... олар дами
түседі. Ағзасы неше ... ... ... ... ... ... ... массасы азая түседі. Сүйек жүқарып кетеді жөне тіс ... ... әжім көп ... Көз көру ... ... ... ... Ағзада Брадикория құбылысы байқалады (ешбір ... ... ... Ауру ұлғая түседі. Адамгершілік
қасиеттен адам ... ... ... Сол кезде ауыр ... ... Кез ... ... ... ... ... Оларды соттау мүмкін
емес. Өйткені олар ауру адамдар. Міне наркотикалық ... ... ... ... әкелетіні осыдан. Наркотикалық улы қосылыстар
адамзат баласының досы емес, нағыз қас ... ... ... ... ... ... бере алмайды. Гүлденген экономика жағдайында-ақ өз денсаулығын
дұрыс ... және ... ... ластануы салдарынан науқас адамдардың
саны жылдан-жылға өсіп ... ... ... ... ... ... ... болуы қоршаған табиғи ортаның тазалығына
байланысты. Бұл мақсатты іске ... ... ... ... ... ... болдырмау және салауатты өмір сүру ... ... ... ... ... өмір сүру ... ... халықтың денсаулығына әсер ететін маңызды фактор. Аурулардың алдын
алу дегеніміз таза су мен ... асты ... ... ... ... ... ... және экологиялық зиян келтіретін
обектілерді қысқартуды, ... да ... ... ... ... шараларды білдірсді.
Салауатты өмір салтыи ынталандыру ... дснс ... ... ... ... темекі мен алкогольді
түтынуды қойып, тазалық пен санитария шараларын сақтауы-мызға бағытталған.
Жеткілікті кұралдар болмай тұрган жағдайда ауруларға ... ... ... ... ... ... ... азаматтарымызды салауатты
өмір салтына әзірлеуден басталады. Салауатты өмір ... мен ... ... псн санитария ережелерін насихаттайтын пәрмеңді
ақпараттық іс-шаралар жүргізілуі қажет. Олар мыналарды қамтуға тиіс:
Нашақорлық пен ... ... ... ... ... мен таратуға
қолданылатын жазаны нығайту және осыған байланысты бірқатар елдсгідсй, оның
ішінде Малайзия мсп Сингапурдегідей өлім ... ... ... пс? ... ... ... ... керек. Есірткі — өте ерекше және түпке
жететін сала, сондықтан бұл ... ... ... қандай
дәрсжсдс қолданылуы үлкеи мәселе. Таразының бір ... оны ... ... ... тұрса, екінші басында соның көмегімен қор болған
есірткі тұтынушылардың ғұмыры тұр.
Темекі мен алкогольді тұтынуды қысқарту. Алкоголь мсн ... ... ... ... ... ... етпейді. Халықаралық тәжірибс бұл
салада мелекеттік саясатты жүргізудің алкоголь мсн ... ... ... ... ... ... салық салық салудан ... ... ... ... Біз бұл ... байыпты байыпты саясат
жүргізуіміз керек. Контрабанданың ағыны мен қылмыскерліктің өсу сияқты кері
нәтижеге ... ... үшін бұл ... ... ... ... ... шығу керск. Бастапқы кезде алкоголь мсн темекні жарнамалауға барлық
жерде және түпкілікті тыйым салынуға тиіс. Шылым шегу ... ... ... ... ... ... ... ығыстырылуы
қажет. Мүны басқаларға үлгі болу үшін мемлекеттік жүйлер мен ... ... ... ... ... өз денсаулықтарын күртьп, ... ... ... ... Мен ... шылым шегушілерге
ымырасыз болуға шақырамын.
Қоғамдық сана мен моралъ алкогольге барынша қарсы болуға ... ... ... ... ... ... өкіметі жылдарында арақ ... ... ... тереңдеп енді. Ол ауыддық ... адам ... ... ... ... алды. Бүгін көпшілік киыншылыққа тап
боп, күйзеліске түскенде ішкілікке салыну артып ... ... бұл ... ... ... ... жете ... қарамастан кейбір елдер ұтымды ақпараттық және түсіндіру саясатын
жүргізу, мәдениет пен білім ... ... ... қол жеткізді.
Өнеркәсібі дамытған елдерде ішімдікті пайдаланушылар мен ... саны кеми ... ... ... ... ... ... өмір салтын теріс әдеттерден спортқа көшіру ... бірі ... ... қоршаған орта мен экологияның тазалығын жақсарту.
Экологиялық нашар ахуал бүгінде адам өлімінің 20 просентіне себеп болып
отыр: ал ... ... ... ... да ... ... үштен
бірі сапасыз ауыз-суды пайдаланады. Жеткілікті және дұрыс тамақтанбау да
теріс демографиилық салдарға әкеп ... ... ... ... мен ауыз суға ... ... тиіспіз. Біздің мамандарымыз қалай дұрыс тамақтану керек ... ... ... өз ... қалай құру керек екенін, қазіргі заманда
жеке басының тазалығы ережелерін орындауды, сапасы төмсн ауыз судың зиянын
қалай ... ... ... құралдары арқылы тусіндіруден жалықпау
керек. Экологиялық, санитарлық-эпидемиологиялык қызмсттер мен стандарттау
органтдары ... ... ... ... ... ... тиіс.
Кез келген сапасыз тамақ өнімдерін өткізушілср мен өндірістерге, табиғи
ортаны ластаушылардың бәріне тосқауыл ... ... ... ... ... бәрінде де үлгі көрсетуге
тиіс. Сонымен қатар дінбасылар мен қоғамның басқа да құрметті адамдарын осы
процсске ... ... Бүл — ... зор ... ... мен он ... ... өмірі осы шараларға тікелей
байлапысты.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Валеология. Республикалық педагогикалық әдістемелік журнал.- №6, ... ... ... ... ... ... № 1, ... Ж.Ж.Жатқанбаев. Валеология. - Алматы 2003
4. Х.Қ.Сәтбаева, Ж.Б.Нілдібаева. Валеология (Оқу - әдістемелік құрал). ... 1999

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Валеология ғылымы жайлы5 бет
Валеология – денсаулық туралы ғылым7 бет
Валеологиялық білім беру25 бет
Денсаулық – медицинаның басты сұрағы11 бет
Оқушылардың денсаулығы басты назарда24 бет
Салауатты өмір сүру стилі5 бет
Өмір салты және денсаулық10 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
Денсаулыққа қатерлі негізгі факторлар11 бет
Колледж студенттеріне салауатты өмір сүру салтын қалыптастыру аспектілері107 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь