Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет қалыптасуының теориялық негіздері

Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алғаннан бастап қоғамның барлық саласында үлкен саяси өзгерістер болды: ескі жүйелер күйреп, жасампаз жаңару дәуірі басталды.
Азаматтық қоғам - әлеуметтік-экономикалық және мәдени-рухани қоғамдық қатынастар жиынтығы. Бұл ашық қоғамның ерекшелігінің өзі сонда, мұнда адамдардың жеке тұлға ретінде дамуына барлық мүмкіндіктер жасалады. Азаматтық қоғам – демократиялық дамудың бастауы, мемлекеттің әлеуметтік негізі. Азаматтық қоғамда адамдардың экономикалық-саяси және рухани өмірінің еркін таңдауына және жүзеге асыруына заң жүзінде кепілдік беріледі. Олар мемлекет тарапынан сенімді түрде қорғалады.
Азаматтық қоғам саяси өмірде барлық азаматтық мемлекеттік және қоғамдық жұмыстарға еркін қатынасуына жағдай жасайды. Қазіргі кезеңдегі басқару жүйесі-Конституциялық құқықтық басқару әрбір жеке индивидтің еркін және құқыққа,саяси билікке қатысуы, яғни әрбір адамды қоғамдағы басты құндылық деп қарап, оған ерекше мән беру. .Азаматтық қоғам дегеніміздің өзі-демократиялық әлеуметтік саяси жүйенің дамуы мен орнығуы.
Бүгінгі саяси салада маңызды сипат алып,қолданыс аясы кеңілген. «Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет» ұғымдарының теориялық негіздеріне толық анықтама беріп көрелік.
        
        Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет қалыптасуының теориялық негіздері
Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алғаннан бастап қоғамның барлық
саласында үлкен ... ... ... ескі ... күйреп, жасампаз
жаңару дәуірі басталды.
Азаматтық қоғам - әлеуметтік-экономикалық және мәдени-рухани қоғамдық
қатынастар жиынтығы. Бұл ашық ... ... өзі ... мұнда
адамдардың жеке тұлға ретінде ... ... ... ... қоғам – демократиялық дамудың бастауы, мемлекеттің әлеуметтік
негізі. Азаматтық қоғамда ... ... және ... ... таңдауына және жүзеге асыруына заң жүзінде кепілдік
беріледі. Олар ... ... ... ... ... ... ... өмірде барлық азаматтық мемлекеттік және
қоғамдық жұмыстарға еркін қатынасуына жағдай ... ... ... ... ... ... әрбір жеке индивидтің еркін
және құқыққа,саяси билікке ... яғни ... ... ... басты
құндылық деп қарап, оған ерекше мән беру. .Азаматтық қоғам дегеніміздің өзі-
демократиялық әлеуметтік саяси жүйенің дамуы мен орнығуы.
Бүгінгі ... ... ... сипат алып,қолданыс аясы кеңілген.
«Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет» ұғымдарының ... ... ... ... ... ... және ... мемлекет құрудың алғышарттары
Өткен жүзжылдықта саяси ойлардың классиктерімен қаралған «Азаматтық
қоғам» ұғымы антикалық ... ... ... Полис гректер үшін
ерікті азаматтардың құқықтары мен ... ... ... қоғамдық
өмірдің саласы. Полис-ең алдымен азаматтарды оған ... ... ... осы ... ... ... және ... жиынтығы. «Полис» термині әдетте адамдарды топтастырушы
аудармада «қала мемлекет» ретінде беріледі, ... ол сол ... ... терминінің семантикасын да береді.
Сондықтан полис ұғымы «азаматтық қоғам» және «мемлекет» дегенді
білдіретін антикалық ... ... ... ... Еуропалық әлеуметтік-саяси трактаттарда,оның
ішінде Ж.Ж.Руссо және И.Кант ... ... ... және ... ... бірін-бірі толықтырушы ретінде қолданылып келген.
Стратификацияның саяси және ... ... жеке ... мемлекеттік-
саяси бақылау саласының эмансипацияға өте бастауы, ерте ... ... ... ... жаңа ... концептуалды-
терминалогиялық бекітілуі кейінірек қабылданады.
Жаңа дәуірдің ойшылары азаматтық қоғам мен ... ... ... ... «азамат», «азаматтық» деген сөздер олардың еңбектерінде
жаңа мәнге ие ... ... пен ... ... арасында теңдік пен
еркіндіктің тарихи ... ... ... ... және т.б.) ... ... ... деп мемлекетке көңілге бөле, этатистік позицияны ала ... ... ... ... ... қоғам концепциясын, оның мемлекетпен өзара тәуелділігін
зерттеуде Г.Гегель еңбектері зор мәнге ие. ... ... ... ... ойшылдарының барлық шығармаларын жүйелеу негізінде
Г.Гегель азаматтық қоғамның орта ғасырдан жаңа кезеңге дейінгі ұзақ ... ... ... ... ... мемлекетке дейінгі
диалектикалық қозғалыстың ерекше даму сатысын білдіреді,-деген ... ... ... мен ... ... болатын
дифференциация, әйтсе де азаматтық қоғамның дамуы мемлекет дамуынан ... ... ... ... ... ... ... көпшілік өмірінен радикалды түрде ерекшеленеді. Азаматтық қоғам
нарықтық экономиканы, әлеуметтік топтарды, корпорацияларды, институттарды
біріктіреді. Олардың негізгі ... ... ... ... ... құқықтың жүзеге асырылуын қамтамасыз ету жатады.
Азаматтық қоғам-азаматтық құқықтармен реттелетін және ... ... ... емес жеке ... ... ... және
институттар комплексін құрайды.
Осылайша Гегель, «жалпы» және ... ... ғана ... бірге
жеке, нақтырақ, жеке меншікті мүдделер саласы да бар деген тоқтамға келді.
Бұл саланы ол ... ... ... ... анықтады.
Ол азаматтық қоғамның төмендегі үш компонентін көрсетеді:
1)индивидтің қажеттіліктері мен оның еңбегі арқылы қамтамасыз ету ... ... ... ... және заң ... ... ... және корпорация көмегімен бір мүддеге жалпы мүдде ретінде
қамқор болу.
Азаматтық қоғамның әрбір ... ... ... және сот ... ... ... тек сот арқылы оған берілген ... ... ... үшін ... ... ... ... қажет, ал басқа жағдайда бұл
құқықтар оған көмек бола ... ... ... ... болу ... ... де ... ол-бағынышты, керісінше азаматтық, қоғам-адамды өзіне ... өзі ... ... ғана ... ... талап ететін алып күш иесі. ... ... ... ... ... ... онда ол отбасында не
болатындай құқықтар мен міндеттерін сақтайды. ... ... өз ... ... ... асу ... ал индивид өз кезегінде азаматтық
қоғамның құқықтарын сақтауға міндетті.
Гегель ... ... ... ... қоғамды құрайтындар
көбінесе тұрақсыз және шиеленістерге бейім болады. Олар жеке мүдденің басқа
бір жеке мүдделермен қақтығысатын күрестің тынымсыз алаңын еске ... ... бір ... ... тыс дамуы оның ... ... ... ... ... азаматтық қоғам
мемлекеттің аясында саяси басқарылмайынша «азаматтық» болып қала алмайды.
Тек жоғарғы көпшілік ...... ... қана әмбебап саяси
қауымдастықта оның ... ... ... ... ... ... Осы позицияда Гегель азаматтық қоғам мен мемлекетті
араластырғаны үшін табиғи құқықтың ... ... ... алады.
Азаматтық қоғам Гегель бойынша жеке мүдделер әлемі және сол сияқты,
әлеуметтік дифференциацияның жоғары деңгейін білдіретін ... ... және ... ... дамыған жүйесі.
Жоғарыда айтып өткендей тарихи буржуазиялық қоғамда көрініс тапқан,
сондықтан гегельдік «burgerlische ... ... де осы ... ... XVII-XVIII ғасырдағы ұғымына өзін-өзі басқаратын
мемлекеттік емес ... ... адам ... ... ... ... ... мүдделерін жүзеге асырушы және
бақылаушы негізгі элементтер кірді.
XVIII ғасырдың аяғында XIX ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... қоғам мемлекетке қарсы»
тақырыбы қызықтыра бастады. Неміс ... ... ... ... ... «мемлекет қызметіне шекара орнату тәжірибесі» еңбегінде
азаматтық қоғам мен ... ... үш ... көрсетеді:
Біріншіден, индивидтерді өздері арқылы «төменнен» жасалатын және
азаматтық қоғамның спецификасын құрайтын ұлттық қоғамдық ... ... ... жүйесі қарсы тұра алады;
Екіншіден, азаматтық қоғам «табиғи және ... ... ал ...
«позитивтік» құқыққа сүйенеді;
Үшіншіден, әрқайсысының субъектісі сәйкесінше «адам» және «азамат»
болып табылады. В.Гумбольдт, ... ... ... ... ... ... субъектісі – адамның мүддесі мен қажеттілігіне
қанағаттандыруына құрал болу ... ... ... ... ... «Адам құқықтары»
памфлетінде, егер ... ... ... ... берілген болса, ал
азаматтық құқық ру-тайпалық қоғамнан мемлекетке өту процесінде жасалды. Бұл
адамның ... ... ... қабілеті жоқ құқықтары. Пейн заңды деп,
жалпылама ... ... ... ... мемлекетті ғана
есептеді. Мұндай мемлекеттік басқару жүйесін ол құқықтық, өркениетті ... ... ... ... ... де ерекше мән берілді.
К.Маркс азаматтық қоғамның гегельдік моделінің ... ... Ол ... азаматтық қоғам жеке меншікке негізделген
буржуазиялық мемлекет қалыптасатын және ... ... ... ... қоғамда адам құқығы жеке эгоистік тұрғыдан емес, қоғамдық тұрғыдан
қаралу ... ... ... адам ... ... ... ... оның
талап-тілектері қоғамнан тыс қарастырылмауы керек. Адамдар ... ... ... мүддесімен сәйкес келуге тиіс.
Шынында да, азаматтық қоғам ... ... ... және ... ... ... ... және дамиды. Ол
буржуазиялық қоғамдық құрылысқа «жол ... ... ... ... XX ... ... көрсеткендей, азаматтық қоғам идеясы
ескірген жоқ, керісінше анағұрлым өзектілік алды XX ғасырда ... ... ... ... ... ... қауіптің негізгі көзі-саяси мемлекеттің құрылым билігінің шектен
тыс өсуі, олардың тек экономикалық қатынастарды ғана ... ... ... ... ... ... адам өмірінің барлық саласын жаулап алуға
әрекеттенуі болды. Мұндай құрылымдардың ... ... ... ... тәртіп, билікті жүзеге асырушылар мен қатардағы
азаматтар арасындағы қатынасты ... ... ... ... адам
өмірінен айқын көрініс тапты.Сондықтан ... ... ... ... ... тәртіпті, тұлғаның құқығы мен бостандығын
сақтауды сынау арқылы жүрді. Қазіргі саяси теорияда ... ... ... ... ... әлеуметтік топтардың ортақ консенсусы мен
әріптестігіне негізделген демократия ... ... ... қоғамның негізгі міндеті-халықтың әр түрлі ... ... ... алу және ... ... ... азаматтық
консенсусқа жеткізу, қарама-қайшылықтарды жою және жеңілдету, интеграциялық
қоғамға ... ... ... ... ... ... қоғам тұжырымдамасының әр түрлі болуы
индивидтің жеке еркіндігі, әрбір ... ... ... ... ... азаматтық қоғамға берілген әр түрлі ... ... ... ... тұжырым жасалады:
Біріншіден, азаматтық қоғам-жеке меншік, жұмысшы күшінің және еркін
кәсіпкерлік нарқының енуі негізінде адамның монарх ... ... ... да азаматтар сияқты заңды құқықтары тең азаматқа айналған ерте
буржуазиялық ... ... ... ... тең ... құқық және өзіндік азаматтық
құндылықтары жоғары қаралған жаңа индивид-азаматтар болмайынша азаматтық
қоғам болуы ... ... ... қоғам-отбасы, білім беру жүйесі, ғылыми және
рухани бірлестіктер, кәсіби, әйелдер, жастардың ... ... әр ... ... ... , ... және ... және
ассоциациялары сияқты мемлекеттік емес институттар арқылы жүзеге асырылатын
жеке мүдделер мен адамдар қажеттілігі саласы ... ... ... ... ... ... үнемі қарама-
қайшылықта болатын саяси емес ұйымдар ... ... ... ... бұйрығымен қалыптаспайды, ол ішкі ... ... ... ... ... салаға кіретін субъектілер бір-біріне
тәуелсіз, еркін және тең ... ... ... ... жасайды.
Төртіншіден, ХХ ғасырдың басына қарай ... ... ... билікке араластырудың қосымша механизмі ретінде азаматтық қоғамның
нақты түрі ... ... ... ... ... заңды
кезең. Ол елдердің экономикалық, саяси дамуының,халықтың әл-ауқатының,
мәдениетінің және ... ... өсуі ... ... ... ... ... ретінде азаматтық қоғам ... ... ... ... мемлекеттің қалыптаса ... ... ... ... ... ... болуының басты шарты-
барлық азаматтарда жеке меншік ... ... ... ... ... ... саяси негізі ретінде тұлғаның ... ... ... ... ... мемлекет қызмет етеді. Мұндай
жағдайда адамдардың мінез-құлқы өзінің жеке мүдделерімен анықталады ... ... ... ... ... ... тұлға басқа
адамдардың заңды мүддесін сыйлай келе,өзінің жеке бостандығын барлығынан
жоғары ... ... ... моделі Батыс Еуропаның алдыңғы қатарлы
елдерінде және АҚШ-та XVIII-XIX ... ... ... ... ... ... ... сарқыншақтардың жойылып,билік
бұтақтарының бөлінуі, сөз, ождан, ұйымдар бостандығының құқықтық ... заң ... ... ... қамтамасыз етіледі. Батыс
елдерінде азаматтардың жеке өміріне мемлекеттің араласпауына, ... ... ... экономикалық еркіндікке және тағы басқаларға кепілдік
конституциямен бекітіледі.
Азаматтық қоғамның шын мәнінде жұмыс істеуі ... және ... құқы ... ... және Франциядағы адам және азамат құқықтарының
Декларациясының қабылдауынан басталады. Осыған орай, қалыптасқан ... ... ... ... мен бостандықтарын қорғауға
негізделген адамдардың теңдігінің заңды түрде бекітілуі ... ... ... ... ... адам және ... ... асырылып,оған кепіл болу деңгейі болып табылады.
Тарихқа көз ... ... ... ... ортасында азаматтардың құқығы мен бостандығы кең ... ... ... ... бұқара бөлігі экономикалық байлықтан және
қоғамның саяси өмірімен шеттетілді. Мұндай жағдайда XIX ғасырдың ортасында
Еуропада ... ... ... ең ... ... халықты
байлыққа және қоғамды басқаруға қатыстыруды өздерінің мақсаты етіп ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар шынайы түрде негізгі
жалпыазаматтық ... ... ... ... құру ... ... ... пікірінше, бұл қоғам бостандық, бірдейлік, әділеттілік,
әлеуметтік ... және ... ... ... ... ... көзқарастары бойынша, жеке меншік, көпқырлы ... ... ... ... қызмет ету қажет.
Басты азаматтық қоғам проблемасына қызығушылықтың туындауы 70-
жылдардың II жартысы мен 80 ... ... Бұл ... ... ... ... алуы жаңа ... мен аймақтардағы либералды ... ... ... ... ... ... ... тарихи процестермен байланысты. (Бұл жерде 70- жылдардың
II жартысынын бастап, Греция, Испания, Португалия халықтары ... ... ... ... ... өту ... ал ... 90-жылдардың басында Шығыс Еуропа ... мен ... ... ... кезеңі болған Еуропалық континент туралы сөз болып отыр).
Сонымен азаматтық ... ... ... ... қорғауды,
демократиялық, құқықтық, жоғары дамыған қоғам қалыптастыруды біріктіреді.
Азаматтық қоғамның даму субъектісі адам ... ... ... ... қоғамдық, жеке мүдделер қойылады. Аталған жүйеге өту ... ... емес ... ... емес ... ... және жеке ... сектор) мемлекеттік аппарат
негізінен бөліп алу жолымен ғана жүреді. Мұндай жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... Хабермас модернизацияны бір
жағынан саяси мемлекет тәртібінен нарықпен басқарылатын ... ... ... ... екінші жағынан азаматтық қоғам қалыптастырудың негізгі
факторының бірі ... ... ... ... деп қарады.
Негізгі критериі-жеке меншіктің ... ... ... бұл ... өрістейтін қоғамдық-саяси бағдарлар мен нормалар жүйесі.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... (сословие,әлеуметтік топ ,тап) бөлінетін азамат
қауымы болып табылады.
Азаматтық қоғам тұжырымдамасы ... ... өз ... ... ... және жауапкершілікті адамдармен құрылған мемлекетке, ... мен ... ... ... ... ... жиынтығы
ретінде қарауды ұсынады.
Азаматтық қоғам кең мағынада ... оның ... ... бөлігі. Ал тар мағынада тұлғаның көп жақты мүдделерін
білдіретін мемлекетке тәуелсіз ұйымдар және ... ... ... ... ... тарапынан қамтамасыз
етілетін, құқықтар мен бостандықтарға ие болған азаматтардың арасында пайда
болған қатынастардан туындайтын қоғамдық қатынастар ... ... ... ... тыс ... әлеуметтік,экономикалық,рухани-қоғамдық
қатынастардың жиынтығы.
Азаматтық қоғам жеке тұрғыдан қарастырғанда ... ... жеке ... ... ... қатынастар. Жалпы айтқанда,
азаматтық қоғамда тұлға жеке, дербес құқықтар мен ... ие. ... ... қоғамда ғана азамат өз еркін экономикалық-саяси ... ... өмір сүре ... ... ... негізгі белгілері ретінде төмендегілерді
айтуға болады:
-бұл ең алдымен индустриалдық қоғам;
-экономикалық қатынаста-бұл нарықтық,типтің қоғамдық жүйесі;
-саяси азаматтық қоғам-билік механизмдерінің ... ... және ... ... ... ... басқаруды және тағы басқаларды
қамтамасыз ететін демократиялық жүйе;
-әлеуметтік құрылым ... ... ... ... салада ойдың және пікірдің көптүрлілігімен,
саяси ... ... және ... ... ашық ... қоғам болып табылады.
Азаматтық қоғамның мәні ... ... ішкі ... ... ... ... ... тұрады. Өзін-өзі басқару
жүйесі және ... ... бұл ... азаматтарды тирания
мүмкіндіктерінен қорғауға негізделеді.
Азаматтық қоғам көппікірлі және әржақты. Мұнда азаматтардың әрқайсысы
өзінің мүдделерін мақсаттарын, ойын ... алу ... ашық ... Жеке салада көпшілікке бағынушы азшылықты көрсетеді.
Азаматтық қоғамның төмендегідей құрылымы бар:
-Ерікті түрде ... ... ... ... (отбасы, ассоциация,
шаруашылық корпорациялары, қоғамдық ұйымдар, түрлі бірлестіктер және т.б.);
-қоғамдағы мемлекеттік және саяси емес қатынастардың: экономикалық,
әлеуметтік, ... ... діни және т.б. ... бұл ... ... ... ... әдет-ғұрпы;
-еркін индивидтерді өзіндік идеяның ... ... және ... оған ... ... ... қорғалған тәуелсіз ұйымдары.
Осылайша, дамушы елдердегі азаматтық қоғамның құрылымын қоғамдық
қатынастардың ауқымды бөлігі, ... әр ... ... ... және тағы ... ... ассоциациялары, қайырымдылық қорлары,
мүдделестер клубы, шығармашылық, кооперативтік ... ... ... діни және тағы ... ұйымдар мен одақтар құрайды. Олардың барлығы
қоғамның барлық саласында әр түрлі әлеуметтік мүдделерді білдіреді.
Осы ... ... мен ... ... ... ... ... бір-біріне қарсы тұрады, жүргізілген саясаттың әр түрлі
негативті жақтарын қатты сынға алады. Олар ... ... ... әр түрлі сұрақтар қою ... ... ... ... ... ... мен құқығын қорғайды, олардың тілегі мен
қажеттіліктерін қанағаттандыруға тырысады.
Сонымен азаматтық қоғамның құрылымдық элементтері:біріншіден, ерікті
еңбек, ... ... ... бірлестіктер; үшіншіден, дін және
діни бірлестіктер; төртіншіден, тәрбие, білім, ... мен ... ... алтыншыдан, ақпарат құралдары.
Азаматтық қоғам азаматтардың мемлекетке ... ... жеке ... ... ... ... ... болып табылады. Ережеге сай,
ол халықтың тікелей белсенділігінің ... ... ... және ... ... ... бірлестіктер, азаматтар комитеті түрінде орын
алады.
Авторитарлық және тоталитарлық жүйеде азаматтық белсенділік ... ... Бұл ... ... ... адамдардың қоғамның
иерархиялық құрылымындағы жағдайы мен статусы ... ... ... ... негізінен ұжымдық шеңберде әрекет еткендіктен, ... жол ... ... ... ... тек
басқарушы орта қалыптастырған формальды ... мен ... ... ... ғана ... асырылады.
Қысқаша айтқанда, демократиялық емес жүйеде тек ресми ауқымда ғана
қызмет жасайтындай етіп, адамдардың ... ... іс ... ... ... ... ... сипат орын алады. Азаматтық қоғам бұл
жерде бір жағынан мемлекеттік ... ... ... өздері
шеше алатын мәселелерге мемлекеттің араласуына жол бермесе, екінші ... ... ... жеке пікірлерге мүдделес мемлекеттік
органдар рөлін көрсетеді. Осылайша, ... ... ... ... ... ... ... мен жеке басқаруды, билік
механизмі мен өзіндік жеке әрекеттің органикалық бірігуін қамтамасыз ... Де ... ... ... ... ... күші әлсіздеу және адам
үшін өте қауіпті» ... ... ... ... өмір ... негізгі саяси
алғышарты жеке және ұжымдық еркіндіктердің құқықтық және заңдық қамтамасыз
етілуі. Мұндай жүйе анархияға жол ... ... ... Бұл ... жеке ... құқықтық сана-сезімін, оның жеке іс-әрекеттерге
азаматтық жауапкершілігін, әлеуметтік шығармашылығын қолдау сезімін оятады.
Нәтижесінде мемлекет заңмен басқарылатын және ... ... ... ... ... ... ... саяси тарихы көрсеткендей қоғамдық
ассоциациялардың ... мен ... ... ... ең ... ... ... әсер етеді:
1.Халықтың білім деңгейін көтеру;
2.Қоғамдық коммуникацияны дамыту;
3.Саяси қарсыластар белсенділігі;
4.Азаматтық қоғам институттары позициясы ұсынған дамудың ... ... ... ... ... тәжірибе және оның әсері.
Азаматтық қоғамның қалыптасуы мен дамуына айтарлықтай қауіп төндіруші
мемлекет ішіндегі корпоративті-бюрократиялық құрылымның әр ... ... ... ... ... ... жеке және ... себебі халық
үшін әлеуметтік жеке құндылықтардың сақталмауы мен адам құқы идеологиясына
қоғамдық пікірдің мән бермеуі. ... ... ... ... өз ... ... үшін күреспейтін жерде, биліктің, іс-әрекетіне қоғам
тарапынан сыни талдау дәстүрі орын ... ... ... ... мойындалмаған жерде орнауы мүмкін емес.
Батыста азаматтық қоғамның жарылыс кезеңі азаматтық жекеліктің
материалдық негізі және ... ... ... жеке құқық
жүйесі заңды түрде ... және ... ... ... ... ... ... азаматтық қоғам, яғни жеке қатынастар ... ... ... Нәтижесінде біріншіден, шынайы азаматтық
қоғам болған жоқ, ... оның ... ... жағдайға ұшырауы
жиі кездесіп отырды.
Идеологиялық прессинг мемлекетке сенімсіздікпен қараушы ... ... ... ... ... ал кейбір
деңгейлерде-сол кезеңдегі тәртіпке мардымсыз қарсылықтарға ... пен жеке ... ... ... айқын
көрінді,мемлекетпен ... ... ... ... ... орын алған жоқ.
Ақырында, жоғарыда көрсетілген мысалдар себебінен жүйенің ... ... ... құрылым жеке салаға қарама-қарсы жағдайда ұзақ
уақыт өмір сүре алмайды. КСРО-да осы ... ... ... өзінің жеке мүддесі мен қажеттіліктері бар ... ... ... Бұл ... ... ... ... жасаған жоқ,
яғни оны ешкім қабылдамады. Азаматтарды мобилизациялауға ... ... бет ... ... ... сипат алды, ал ... ... жету үшін өз ... ... ... ... тауып, мемлекет бұрынғы күйінде сақталып тұра алмады.
Партияның құлауы шешуші сәт болды, артынша ол ... ... ... Бұл ... идеологиялық сипаттағы себебі-олар бір мақсатты
көздеп,бір-бірімен байланысты болды. ... ... тез ... ... мен әлсіз құрылымдағы қоғамдық бұқара сақталды.
Идеологиялық жетіспеушілік қоғамдық қозғалыстармен толықтырылды.
Ол арқылы ... ... ... ... ортақ болды және
ең алдымен, саяси бостандық, адам құқығы сияқты мәселелермен анықталды.
Белсенді саяси жұмыстар КСРО-ның ... ... ... ... ... жаңа ... туындады. Енді жаңа мемлекеттік құрылымды
қалыптастыруға күш қажет болды. Бірақ олар әлі ... ... емес еді. ... ... ... күш ала ... жоқ.
1985 жылдан бастап, қазіргі азаматтық қоғамды тудыру және орнату
мәселелері қолға ... ... еді. ... ... әкімшілік
тоталитарлы жүйені құптамауы, мемлекеттің өз функциясын орындай алмауы және
қоғамдық қатынастарды реттеуші бола ... ... ... ... ойлау парадигмасының өзі өзгеріп, ақырында КСРО-ның
құлауына алып келген саяси өзгеріс болды.
Азаматтық қоғам тарихын саралай келе шығар ... әр ... ... ... ... әлеуметтік және саяси даму
деңгейіне, халықтың дәстүрлері мен менталитетіне ... өз ... ... ... ... пен игіліктің ең ықтимал ... ... ... ал оны іс ... іске ... ... қоғам
болып табылды.
Азаматтық қоғам-ол жеке тұлғаның негізгі ... мен ... ... ... ... және саяси қорғалатын, мемлекеттен тыс
қатынастар саласы тиімді ... ... ... ... ... ... ... қоғамның маңызды белгісі болып табылады.
Азаматтық қоғамның дамуына бағытталған түрлі әлеуметтік ... жеке ... ... мемлекет арқылы қабылданады.
Азаматтық қоғамның даму қажеттілігі тек демократия қажеттіліктерімен
ғана ... ол ... ... ... ... ... бастамалары, әсіресе, шағын және орта бизнес
салалары, тек ... ... ... ... қоғамда берілетін
мүмкіндіктермен тікелей байланысты.
Әріптестікті Дамыту ... ... ... ... ... дамуына бірнеше себептерді көрсеткен сараптамашылар
пікіріне талдау жасап ... ... ... және ... ... ... және сараптамашы Аллан Фаулер:Азаматтық қоғам-бірдей рөлді
емес және ол бір жағдайда қалыптаспайды. Адамдар, яғни оның ... ... ... көздейтін, қажеттіліктерін қанағаттандыратын
және өз құқықтарын қорғайтын бұл жол -әр елде ... ... ... елде ... ішкі ... және ... жүйесі, тарихи және ... бар. ... ... ... ... ... кезеңдерімен
қатар,оның қалыптасу себептері мен даму ... де ... ... қоғам туралы түйіндеудің негізгісі ... ... ... ... ... ортадан,отбасыдан, т.б.
құрылымдардан ерекшелендіретін түсінік. Басқаша айтсақ, азаматтық қоғамның
өз ... бар, ... ... ... өте ... және ... емес.
Сондықтан әрбір елде осы шекараларды анықтау, ақырында азаматтық қоғамның
ішкі және сыртқы бөліктерін ... ... ... қоғам бойынша INTRAC ғылыми-зерттеу жобасының координаторы
Саймон Хип:Азаматтық қоғам-тек бейүкіметтік ұйымдар ғана ... ... ... ... ... топтар, қауымдастықтар, кооперативтер,
қорлар, студенттік, кәсіби және тұтынушылар ассоциациясы, мәдени ... ... ... діни ... ... және ... ... жастар, әйелдер және зейнеткерлер топтасқан ұйымдар, сонымен
қатар адам құқы, білім, қоршаған орта және ... ... ... қызмет етуші адамдар қауымы.
Азаматтық қоғамды дамыту ... ең ... әр ... ... ... қарама-қарсы мүдделерін басқару.Азаматтық қоғамның даму
ерекшелігі қандайда болмасын барлық әлеуметтік проблемаларды ... ... ... ... алу. Бұл өз компоненттерінің дамуын, өсуін
қамтамасыз ететін қорғау функциясымен ... ... ... ... ... ... ... дамуының деңгейімен
сипатталады:
-олардың легитимділігінің дәрежесі(халықаралық және ұлттық заңдармен
сәйкес келуі);
-олардың этикасының дәрежесі(барлық ұлттың, ... мен ... ... ... ... мен ... дәрежесі жыныстық теңдік
мүмкіндіктері дәрежесімен, гендерлік штамптардың болмауымен ерекшеленеді.
1990 жылдары посткеңестік ... ... ... даму ... ... ... Сол кезеңдерде нарықтық қатынастарға жылдам өту науқаны
жүріп, әлеуметтік дотацияны қысқарту, әр түрлі саяси ағымдар тарапынан адам
құқына, ... емес ... ... төну ... ... ... алды.
Әр елдердің тәжірибесі өте түрліше және күрделі. Біз ойлағандай
азаматтық қоғам әлеуметтік-экономикалық ... ... ... өтіп ... ... ... жоқ, яғни ... ағымына байланысты бірнеше жылдар бойына
жинақталған тәжірибе арқылы, сол ... ішкі және ... ... ... ... пісіп жетілген сәтінде қалыптасты.
Бүгінде капитализм азаматтық қоғаммен ... ... ... ... де орын алып жүр. ... ... «барыстары»-
Сингапур; Тайвань, Оңтүстік Кореяда азаматтық қоғам позициясы әлсіз.
Сонымен қатар, экономикалық өсу әрқашан азаматтық ... ... ... ... бұл да қате ... бірі ... ... орын алған Индиямен Бангладеш елдерінде азаматтық қоғам мықтап
орын алған.
Әйтсе де жоғарғы экономикалы Қытайда Азаматтық қоғам ... ... ... көрсетуі бойынша азаматтық қоғамға үш түрлі
көзқараспен қараймыз:
1.Үштік бірлесуші-мемлекет,коммерциялық және ... ... ... яғни ... ... ... қарау немесе ... ... қол ... ... ... ... ішіндегі ең танымалы-біріншісі. Көрсетілген ұйымдар әр түрлі
пропорцияда немесе ... және ... ... ... ... ... ететін әр түрлі қоғамның түрлі позицияларында өмір сүреді.
Азаматтық қоғамның құрылымдық элементтерінде ... ... ... ең
басты рөл атқарады .Ал, мемлекетте азаматтық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік емес бөлігі, адамдар
еркін тәуелсіз субъект ретінде бір-бірімен өзара әрекет етуші ... Оның ... ... ... ... ... қоя алатын және
оған қол жеткізу әдістерін айқындай алатын егеменді тұлға.
Азаматтық қоғам көлденең, биліктік емес байланыстар және ... ... Бұл ... мен ... ... ... ... құрайды. Азаматтық қоғам фундаментін қоғамның тіршілік әрекетін
қамтамасыз етуші қатынастар қалыптастырады. Қазіргі ... ... ... адам мүддесін және қоғам ... ... ... ... ... ... қатынастар құрайды.
Экономикалық плюрализм адамдардың өндіріс құралды жатсынуын туындатпау үшін
қажетті алғышарттарды жасайды. Меншікті иелену жеке ... ... ... ... Меншіктің болуы қандай қоғамда болмасын, адам ... ... шарт ... табылады. Заңмен сенімді түрде қорғалған
меншіктің болуы адамның белгілі бір ... ... ... ... білдіреді. Субъектінің жеке мүддесі, меншігі-оның іс-әрекетінің
күшті стимулы болып табылады.
Келесі деңгей-отбасылы-туыстық, этникалық, діни және ... да ... ... әлеуметтік-мәдени қатынастар. Азаматтық қоғам көптеген
әлеуметтік топтар мен қабаттардың, олардың өкілдерінің әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... қабаты-бұл жеке сайлаулармен, саяси және
мәдени таңдаулармен рухани ... ... ... Бұл ... ... топтар, саяси партиялар(басқарушы емес), қозғалыстар,
клубтар, қысым көрсетуші топтар және т.б. Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... стереотиптерді жоққа
шығарушы мәдени-саяси плюрализмді ұсынады.
Азаматтық қоғамның осы қабаты ... ... ... ... ең ... ... институттарды өзіне біріктіреді .
Осылайша, азаматтық қоғам –қоғамдық өмірдің ... және ... ... ... ... ... ұдайы
өндірісін және ұрпақтан-ұрпаққа жеткізілуін қамтамасыз ететін ... ... ... ... анықтаманы беруге болады:
азаматтық қоғам-мемлекеттің ешбір араласуынсыз қоғамда ерікті негізінде
дамитын индивидтер мен ... ... ... ... ... тұлғааралық, отбасылық, қоғамдық, экономикалық, мәдени,
діни қатынастар және құрылымдардың жиынтығы, қоғамдық өмірдің мемлекеттік
емес ... ... ... ... оның ең негізгісі-өз мүшелерінің
материалды, әлеуметтік және рухани қажеттіліктерін толық қанағаттандыру.
Осы негізгі ... ... ... ... ... төмендегі
әлеуметтік қызметтерді жүзеге асырады:
1.Заңдылық негізінде ол мемлекеттің және ... да ... ... қатаң тәртіппен, бақылаудан адамдар мен азаматтар өмірінің ... ... ... ... қоғамның ассоциациялары негізінде қоғамдық өзін-өзі
басқару механизмі құрылады және дамиды;
3.Азаматтық қоғамның қарама-қарсы ... ... ... және
мықты рычагтың бірі болып ... Ол ... және ... , ... істеріне мемлекеттік биліктің заңсыз араласуынан
қорғайды. Мұндай функцияларды арнайы құралдар ... ... ... ... компанияларына және референдумдарға белсенді қатысу, ... ... және ... көмегімен қоғамдық пікірді қалыптастыруға
кең мүмкіндіктің болуы;
4.Азаматтық қоғамның институттары мен ұйымдары адам ... ... ... ... ... және ... ... қатысуға тең
құқылық негізінде қызмет атқарады;
5.Азаматтық қоғам өз мүшелеріне қатысты әлеуметтік бақылау фукциясын
атқарады. Оны мемлекетке тәуелсіз индивидтерді қоғамдық ... ... ... көмектесуші құралдары мен санкциялары арқылы жүзеге асырады;
6.Азаматтық қоғам сонымен қатар коммуникациялық функцияны орындайды.
Демократиялық қоғамда мүдделердің ... орын ... Осы ... ... ... иеленетін бостандықтарының
нәтижесі болып табылады. Демократиялық мемлекет өз ... ... ... ... ... Азаматтық қоғам институттары
мен ұйымдарының міндеті-тек ... ... ғана ... ... ... ... мемлекетті ақпараттандыру(мұндай
ақпараттың классикалық мысалы ретінде «жасылдар ... ... орта ... ... қатысуынсыз шешу мүмкін емес).
Бірақ азаматтық қоғамның коммуникативті қызметі ақпараттың тек мұндай
көздерімен ғана ... ... ... ол ... ... үшін
азаматтық қоғам ұйымдарымен байланысы ... ... ... ... ... ... саяси тәртіпке қатынасы, қоғамдық пікір
және т.б. ... ең ірі ... ... көзі ... ... ... ... қоғам биліктегі саяси күштің легитимдік
негізі болып табылады.
Алайда ... ... ... ... әр түрлі, көп және әржақты,
сол себепті мемлекет осы барлық мүдделер туралы ақпарат ала ... ... ... ... ұйымдары арқылы қызмет жасайды.
Демократиялық жағдайдағы азаматтық қоғамның қажеттілігі мәселесімен
оның мүикіндіктерін ашуға келсек, демократия азаматтық қоғамды ... ... ... ... ... ол оның ... болуы мен дамуына барлық негізгі
жағдайды туғызады. Олардың ішіндегі ең ... ... ... белсенді өмір сүруінің негізгі шарты-бұл әлеуметтік еркіндік,
мемлекеттік басқару, саяси қызмет пен саяси ... ... ... ... азамат –азаматтық қоғамның негізі. Әлеуметтік бостандық
қоғамдағы адамның ... ... ... ... ... ... қажет
екендігін сезінуге мүмкіндіктер туғызады.
Азаматтық қоғамның қызмет етуінің басты шарты-жариялылық және сонымен
байланысты азаматтардың ақпараттылығының ... ... ... ... ... ... жасауының негізін қолдаушы шарт-
заңның және оның өмір сүруге құқылығына ... ... ... ... ... мен мүмкіндігі мәселесін түйіндесек,
азаматтық қоғамның негізгі ... ... ... ... қажеттіліктерін толық түрде қанағаттандыру.
Қазіргі азаматтық қоғам төмендегі формальды процедуралар ... ... ... жалпы сайлау құқығы;
2) еркін таңдаудың нақты өткізілуі, ... ... ... ... ... ... болуы,
3) саяси оппозиция,
4) тәуелсіз саяси партиялар;
5) альтернативті ақпараттар көздеріне азаматтардың еркін ... ... ... ... ... ... негізгі жағдайлар
қажет десек:
-Экономикалық салада-бұл жеке меншік және ... ... ... ... ... жеке ... ... және тәуелсіз
еңбек етуге қажетті жағдайды туғызады және ол ұсақ ... ... ... ... ... кезеңде жеке меншік дамыған елдерде де
басым емес.АҚШ, ... ... ... ... мемлекеттік меншік
құраса, Швецияда 70%-ға дейінгісін кооперативтік құрайды. Тең жағдайда және
бір-бірімен ... ... әр ... ... ... қоғамның
экономикалық негізін құрайды;
-Әлеуметтік салада-демократиялық қоғамда халықтың ... ... ... орта таптың болуы. Өкінішке ... ... оның ... ТМД елдерінде де бұл қабаттың пайызы аса мардымды
емес. Нарыққа өту ... оның ... өсуі ... ... ... ... ... ұйымдардың, ассоциациялармен т.б. мүдделі
топтардың болуы. Бұл күштердің ... ... пен ... ... кері
байланыс механизмін туғызып, мемлекеттік органдар қызметін бақылайды;
-Рухани өмір саласында-азаматтық сана мен ... ... ... ... ... мен ... ... қажет. Ақырында,
азаматтық қоғам мемлекет түгелдей және әрбір азамат заң ... тең ... ғана өмір ... ... айтсақ, азаматтық қоғам құқықтық
мемлекетпен байланысу арқылы өмір сүре алады. Тек ... ... ... жан-жақты бақылау арқылы қызмет жасайды, ... ... ... ... ие ... азаматтық қоғамды орнату және оның өмір сүруінің негізгі
шарты төмендегілер болып ... ... заң ... ... азаматтық бақылау, бұқаралық саяси және құқықтық сана жүйесін
біріктіру қажет);
-өкілдік ... ... ... мен заң ... шынайы билігін білдіру тиіс);
-нарықтық экономика (еркін бәсекелестікке,қоғамдық өмірдің үш
секторының ... ... ... ... орын ... қоғамның басты мақсаты: жеке меншікке ерік беру, орта
бизнесті дамытуға жол ашу, орта ... ... ... ... ... мемлекет құру, әрбір жеке тұлғаның жан-жақты дамуына
барлық мүмкіндіктер жасау ... ... ... ... ... ... қоғамның басты ядросы. Құқықтық мемлекет-жеке
адам және қоғам мүддесін қорғайтын, заң үстемдік ... ... ... қоғам.
Құқықтық мемлекеттің негізінде екі негізін қалыптастырушы принциптері
бар:
1)мемлекеттегі ... пен ... ... ... игіліктер мен ортақ мақсаттар үшін жүзеге асырылуы және
заңға негізделуі тиіс.
Құқықтық мемлекет-бұл ... ... ... да заң ... тең ... ... ... бара-бар емес. Оны
әділ,еркіндік пен әділдіктің ... ... ... ... ... деп ... ... мемлекет» термині XIX ғасырдың I-жартысында неміс заңгері
Р.Фол Нолем жәнеТ.К.Вельнер ... ... ... ... де оның
идеялары ерте дәуірде пайда болған. Антикалық кезеңде де барлық азаматтарға
бірдей билік заңдары ... ... ... Көне ... ... ... жай ... деп емес, «табиғи құқық», халық құқығын және ... ... ... ... ... деп ... тек ... құлы» болғанда ғана еркін бола алады,-деген.
Орыс ойшылы А.И.Сапега осы түйіндерге тоқтала ... ... ... ... ... тобыры» ретінде түсіндірді. Құқықтық мемлекет
теориясының философиялық негізі-И.Кант еңбектерінде толық көрсетілген. ... ... ... ... ... ... деп ... шығу тегіне, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... адамгершілік заңымен түсіндірілетін категориялық
императив идеясын ұсынды. Категориялық императив ... адам ... ... ... алшақ кетпеу керек, сенің іс-қимылың қоғамға ... ... ... ... ... ғана пайда үшін емес қоғам үшін қажетті
болуы керек.
И.Кант пікірінше халықты құрайтын барлық ... ... ғана ... ... заң ... бола ... философы К.Ясперс құқықтық мемлекетті негіздеген билік ақырында
құқыққа қызмет ететін мемлекет деп көрсетіледі.
Көптеген ойшылдардың барлығы дерлігінің ... ... ... ... мен ... ... және заң ... барлығының
теңдігін қамтамасыз ететін қоғамдық жүйенің құрылуы арқылы ... ... ... ... ... ... шектелгені айқын.
Құқықтық мемлекет ұғымы азаматтық ... ... ... ... күресі нәтижесінде пайда болады, ол әу бастан-ақ
азаматтық қоғаммен анықталды. Азаматтық ... ... ... ... ... ... емес:
а)жалпы құқықтың орнауы, заңдық негізде меншіктің қорғалуы; заңсыз
тұрғыда реттелуі;
б)қоғамда заңның рөлін жоғары қоюға, ... және оны ... ... ... ... ... ... кезекте –бұл қоғамның барлық саласындағы құқықтар мен
заңдардың приоритеті. Бұл елдердің конституциясында заңды ... ... ... мен ... ... қоғамдық келісімдердің тексті
болып табылады. Бұл барлық қоғамдық өмірді ... ... ... ... ... ... күші бар ... Ол құқыққа негізделуі тиіс және
оны бұзуға , тоқтатуға, басқа ... күші бар ... ... ... ... негізгі талап- ол мемлекеттік құқық
арқылы шектеп, азаматтардың құқығын, ... ... ... ... ... ... мемлекеттің келесі ерекшелігі шығады-ол
тұлға бостандығының, оның құқығы мен еркіндігінің намысы мен ... және ... ... және кепіл болу. Адам тумысынан өмір сүреді
және қауіпсіздігін, намысын қорғауға құқылы ... ал ... ... ... ... міндетті.
Адам құқығында:оның әр түрлі салаларында: ... ... ... ... мүмкіндіктері көрсетіледі. ... ... мен ... ... ... оларды шынайы өмірде
сақтау дегенді білдірмейді. Мысалы,1936 жылы ... ... ... ... конституция болып саналды.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғамның қалыптасуының теориялық кезеңдері33 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекеттің қалыптасуы28 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Акционерлік қоғамның қалыптастыру және жұмыс істеу әдістері11 бет
Ақтау қаласы аумағының топырағын экологиялық-мелиоративтік бағалау және көгалдандыру мәселелері112 бет
Банк имиджінің қалыптасуы47 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Банктегі қоғаммен байланыс бөлімі77 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь