Мемлекеттік қарыз мәні, құрылымы

Кіріспе

1. Мемлекеттік қарыз мәні, құрылымы

2. Қазақстан экономикасының тұрақты дамуындағы мемлекеттік қарыз құрылымының қалыптасу мәселесі

3. Қазақстандағы мемлекеттік қарызды басқару мәселесі

Қорытынды

Қосымша

Қолданылған әдебиеттер
Мемлекеттік бюджет- қоғамдық қажеттіліктерді қаннағаттандыру мен ұдайы өндірісте кеңейту мақсатында мемелекеттің орталықтандырылған ақша қаражат қорларын пайдалану, құру арқылы қоғамдық өнім құнын бөлу және қайта бөлу процесінде туындайтын мемлекетпен қоғамдық өндіріске қатысушылар арасындағы экономикалық қатынастар.
Кірістер шығындардан жоғары болатын қаржылық құбылыс артықшылық (профицит) ,ал шығыстардың кірістерден жоғары болуы, бұл қаржылық құбылыс тапшылық (дефицит) деп аталады.
1. Назарбаев Н.А. «Қазақстанның егеменді мемлекет болып қалыптасуы мен дамуының стратегиясы» Қазақстан-2030 А.1992 ж.

2. Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік және кепілдемелік мемлекеттік қарыз бен қарыз алу» заңы А-02 ж.

3. Р.Е.Елемесов «Халықаралық экономикалық қатынастар» А-02 ж. 389 бет

4. Я.Әубәкіров, К.Нәрібаев «Экономикалық теория негіздері» А-98 ж. 476 бет

5. В.Д Мельников, В.Д.Ли «Общий курс финансов» А-01 ж. 284 бет

6. В.Д Мельников, К.К. Ілиясов «Қаржы» А-94 ж.

7. «Қаржы-қаражат» 2/2003 ж. А.Амиринова /Мемлекеттік қарызды басқару мәселесі/

8. «Транзиттік экономика» 4/2003ж. А.Амиринова /Қазақстан экономикасындағы қарыздың құрылымының мәселесі /

9. Сүлейменов Р.Т. «Толық экономикалық орысша-қазақша сөздік» А-99 ж. 813 бет

10. А.А. Смаилов «Қазақстан 1991- 2002 ж Ақпараттық- аналитикалық жинақ» А-2002 ж. 574 бет
        
        Жоспар
Кіріспе
1. Мемлекеттік қарыз мәні, құрылымы
2. Қазақстан экономикасының ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қарызды басқару мәселесі
Қорытынды
Қосымша
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Мемлекеттік бюджет- қоғамдық қажеттіліктерді қаннағаттандыру мен ұдайы
өндірісте кеңейту мақсатында мемелекеттің ... ақша ... ... құру ... ... өнім құнын бөлу және қайта ... ... ... ... ... ... арасындағы
экономикалық қатынастар.
Кірістер шығындардан жоғары ... ... ... ... ,ал ... ... жоғары болуы, бұл қаржылық құбылыс
тапшылық (дефицит) деп аталады.
Мемлкеттік бюджет тапшылығы - күрделі әлеуметтік-экономикалық ... ... ... шаруашылық рынок салаларында ұдайы өндіріс
дисбалансын тудырып, көптеген елдердің ... ... ... бірі ... ... ... ... тапшылығы меплекеттік
қарызды, ал ол бюджет тапшылығын тудырады, яғни циклдық бюджет ... ... ... ... ... тепе-теңдік жағдайын
қамтамасыз етуіміз өте маңызды болып келеді. Өйткені Ұлттық экономиканың
тірегі- мемлекеттік ... 90 ж. ... ... ... бірі ... ... Бұл жағдай тапшылықты қаржыландырудың жаңа көздерін құруға мәжбүр
болды. Бұлардың ... ең ... және ... ... қарыз арқылы
қаржыландыру болып келетіні сөзсіз.
Мемлекеттік қарыз- шығарылып, өтелмеген ... ... ... ... ... қойылымы. Өтелмеген мемлекеттік заемдар белгілі бір
мерзімге дейін пайызбен қоса қайтарылуы тиіс.
Бұл курстық ... ... ... ... қарыз бен бюджеттік ... ... ... ... ... ... әрі ұтымды басқару арқылы бюджеттік ... әсер ете ... ... мен ... стратегиясының
маңыздылығын көрсету. Бірақ бюджеттік тапшылық пайда болған ... ... ... ... ... әсері глобальді түрде ... ... ... анықтағанымен, оларды тез арада төмендету
мүмкін емес. Өйткені бұл құбылыстар циклдық сипатта. ... ... ... ... ... ... ... басқару
стратегиялары бюджеттік тапшылықты төмендетуге жағдай жасайды. Әрине,
мемлекеттік қарызды және ... ... ... стратегияларын құру
кезінде Қазақстанның экономикалық ерекшеліктерін ескеру тиіс. Бұл курстық
жұмыс барысында Қазақстанның бюджеттік ... ... ... шараларды
қарстырып, ең тиімдісін таңдау және нарықтық экономика заңдарына ... ... ... ... айқындалады.
1. Мемлекеттік қарыз мәні, құрылымы.
Мемлекеттік қарыз- мемлекеттік ... ... ... ... ... қоса). Орналастырылуына, заем валютасына және басқа
сипаттамаларына қарай ол ішкі және сыртқы мемлекеттік қарыз деп бөлінеді.
Мемлекеттік қарыз ... ... ... ұдайы өндіріс және
қоғамдық қажеттерді қанағаттандыру үшін ақша ресурстарын ... ... ... ... Мемлекеттік қарыз мемлекеттік бюджет қаржысы
есебінен өтейді.
Мемлекеттік ... өтеу ... ... ... ... ... ... үшін жыл сайын шығыстар бөлуді талап ... Олар ... ... ... деп ... ... ... ІІ перриодтағы
жағдайын қарастырайық. І периодта мемлекеттің табысы Т1, шығысы G1, ал ІІ
периодта ... Т2, ... G2. Яғни ... ... ... табыс
айырымы:
D=G1-T1
Мемлекеттің бұл тапшылықты облигациялар сату арқылы толтырады делік. ІІ
периодта мемлекет өз ... өтеу үшін және ... ... ... өтеу үшін енді қосымша қаражат табу керек. Яғни ... ... D=G1-T1 ... (!) – бұл әр ... мемлекеттік сатып алу шығындары
мен табыс арасындағы байланысты көреміз.
(!)- ... ... - ... ... шығысы.
Яғни мемлекеттік сатып алу шығыстары ағымдағы түсімдерге тең.
Мемлекеттік қарыз ішкі және сыртқы деп бөлінеді.
Ішкі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ішкі ... болады. Алайда, қарыздың бұл түрінің ... әр ... ... ... ... қарыз бен оны туғызған
мемлекеттік бюджет тапшылығын экономикалық ... ... ... және ... ... ... банктерден, басқа да қаржы
несие ... ... ... ... ... ... берушілердің
активтері ретінде қаралады. Мемлекеттік қарыз халықтың ... өзі ... деп ... ... Ұлттық байлықтың жалпы көлеміне әсер
етпейді. Ішкі ... оны ... ... ... төлеу қажеттігі
сияқтытеріс әсерін елдің экономикасын дамытуға бөлінген инвестицмялар мн
қосымша қаржы ресурстарын жұмылдыру жауып ... ... ... ... мен мемлекеттік қарызды
қаржыландыру әдістері және зардаптары бойынша айырмашылық бар.
Мемлекеттік қарыз төрттен үш ... ... ... ақша ... ... ... ... жабу үшін ақша шығару ... ... ... ... Республикалық бюджет
тапшылығын жабу соммасы ... ... ... ... ... несие берушілерге белгіленген
мерзімді қайтарылуы тиіс қаржы міндеттемесінің соммасы. Сыртқы қарыз шектен
тыс ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік
тәжірибеде мемлекеттік қарыз ... ... үшін ... ... деп ... арнайы көрсеткіш қолданылады. Қауіпсіздік
деңгейдің шегі- 25% деп есептеледі.
Шетелдік несие, инвестиция, технологияларды ... ... ... халық тұтынатын тауарлар өндіруге тартпай экономиканы
көтеру мүмкін емес. Бірақ шетелдік ... мен ... ... тарту
оларды ұтымды пайдаланып, тиімді қайтарым болуын талап ... ... ... ... төлеу нақты өнімнің бір бөлігін басқа елдерге жіберуге мәжбүр
етеді. Сыртқы ... ... ... ... ... курсының күрт
төмендеуі, экспорт пен ... ... ... ... ... ... онжылдықта дамушы елдердің қарызы жоғары қарқынмен өсті, 1990 ж.
Ол 126,5 ... ... ... ең ірі ... ел- АҚШ ... ірі шет ел капиталының ағылуын қамтамассыз етеді. ... ... ... федералдық үкіметтің бағалы қағазына айналып,
бюджет ... ... ... АҚШ ... ... жағдайы
өзгерді: 80 ж. 540 млрд. доллар болса, 90ж. ... ... ... өтеу үшін заемдарды нақтылау әдісі қолданылады:
1. заемдардың табыстылығы пайыз ... ... ... ... ... ... ... заемдарды бір заемға біріктіру- унификация;
Сонымен мемлекеттік қарыз проблемасы ақша айналысының күрделі ... ... ... ... ... ... және
әлеуметтік процесстермен тікелей байланысты.
Мамандардың пікірінше, мемлекет болашақта орта және ұзақ ... ... ... ... ... ... ... мерзімі өткен
төлемдер сомаларын ұлғайтпай өз ... ... ... ... ... мемлекеттің сыртқы позицияларын тұрақты деп есептеуге болады.
Төменде қарыз бойынша төлем ... ... ... ... өтеудің бекітілген кестесінің тауар мен ... ... ... ... қаржыландыру тапшылығы- қайтарымсыз түрдегі төлемдер, қарыздары
тарту мен кез келген күтілген коммерциялық ... ... ... ... ... ... таза ағымдағы құнының (NPV) экспортқа қатысы;
NPV борышты өтеумен байланысты болашақтағы барлық ... ... ... ... ... ... арқылы анықталады.
Сыртқы борыштың өсуіне ықпал ететін факторлар:
• Пайыз қойылымы;
• Ағымдағы есептің сальдосы;
• Жинақталған борыш болып табылады.
Қаржы ағымдарының жиынтығын: ... ... ... және
борышты қалыптастыратын ағымдарға бөлуге болады.
Бұл қаржы ағымдардың жиынтығы деп сыртқы борыш бойынша таза ... ... ... және ... ... ... ... айтамыз.
Сыртқы қаржыландырудың негізгі көзі болып, ресмиге:
1. Ұлттық
• Аймақаралық
• Аймақтық, ... емес ... ... ... ... ... ... Халықаралық қаржы институттары ( Әлемдік қайта құру мен даму ... ... даму ... және ... ХВҚ ... қарыздар
• БҰҰ агенттіктерінен гранттар
Ресми еместерге:
1. Акционерлік инвестициялар ( тікелей, портфельді)
2. Жеке сектор несиелері ( ... ... ... ... ... ... несиесі).
Борышты қалыптастыратын ағымдар ішінен қарызды және акционерлік капиталға
қатысуға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... өте ... Портфельді инвестициялар маңыздылығы
халықаралық капитал рыногына шығу мүмкіндігі бар елдер үшін өсе ... шығу ... ... ... ... ... ... шығарған қарыз міндеттемелеріне сенімділік дәрежесі барын ... ... ... ... ... айырбас бағамы мен
пайыз қойылымымен байланысты тәуекелдіктерден ... ... ... ... ақша рыногының қазіргі міндеттемелер құралдарыкіреді.
Әлемдік қаржы нарығының ғаламдану жағдайында тікелей шетел инвестициялары
қабылдаушы ел ... ... әсер ете ... Бір ... ... шетел
инвестициялар түрінде капитал ағымы ... ... ... әсер ... Екінші жағынан ғаламдану табыс теңсіздігін
ұлғайта ... ... ... ... ... пайдалылығы
төмендегідей болады:
• өндіріске салуға қосымша ресурстарды алу;
• макроэкономикалық деңгейде сыртқы нарықтық тәртіптің ... ... ... ... қол ... кеңеюі;
• ұлттық мамандарды дайындау мен қайта дайындау;
• ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... мен
тереңдеуі;
Тікелей шетел инвестициялардың теріс жақтары:
• сыртқы дағдарысқа өте сезімталдығы;
• шетелдіктер басқаратын меншікке бақылауды жоғалту.
Сыртқы қарыздар екі ... және көп ... ... ... ... екені
белгілі. Екі жақты ... ... ... үкіметтері,
олардың агенттіктері мен экспорт несиелеудің арнайы мекемелері, мысалыға
Жапонияның экспорттық-импорттық банкі, АҚШ Эксимбанкі және тағы ... Бұл ... ... ... алушы мемлекеттер үкіметтеріне төлем
балансын қолдау, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қаржыландыру мақсаттарында беріледі.
Көп жақты несиелеушілер- халықаралық экономикалық ұйымдар ( Халықаралық
валюта қоры, Халықаралық қайта құру мен даму банкі, ... ... ... даму ... ... даму ... және т.б.), олардың ерекшелігі- әлемдік
қарыз капитал ... ... ... мен оны ... ... ... үшін өздері қарыз алатындығы.
Көп жақты несиелер екі жақты ... ... ... ... ... ... ... тапшылығын қаржыландыру, Ұлттық валютаға қолдау
көрсету, импорттың қауіпті деңгейін қаржыландыру, әлеуметтік- экономикалық
дамуға ... ... ... үшін ... Бұл ... ... қаржы ұйымдарының өз табысын жоғарылатуға ұмтылмай,
операцияларын экономикалық даму мен қайта ... ... ... ... ... ... ұзақ ... беріледі, бірақ
жеңілдіктері көбінесе болмайды.
Халықаралық қаржы ұйымдардың несиелеу механизмі мынандай болады:
1. Осы ұйым мүшелерін несиелеу;
2. Осы ... ... ... ... алдында мемлекеттің
экономикалық- саяси жағдайымен танысу ... елге ... ... мемлекет өкілдерімен бірге, макроэкономикалық тұрақтандыру мен
дамуға көмектесетін жобаларды несиелеу ... ... ... ... осы ... ... топтары қарыз алушы
мемлекеттің бағдарламаларды орындауын бақылау мақсатында тұрақты
қатынайды;
3. Берілетін ... ... ... олар ... мен ... несие келісіміне сәйкес орындалған жағдайда ғана беріледі;
4. Қарыз алушы ... ... ... ... ... ... қолдайтын болса, оған қарыз қаржылары бөлінеді;
5. Несие қаржылары қарыз алушы мемлекеттің ... ... есеп ... АА ... ... емес ... ... шетел банктерінің
арнайы есеп шоттарына аударылып, жобаны жүзеге асыру қаржылары сол
жерден алынады.
Халықаралық қаржы ұйымдарының пайыздық ... әр ... ... ... ... ... ел мойнындағы бар борышты, мемлекет бюджет
тапшылығы мен өтеу мүмкіндігіне өте қатты ... ... өтеу ... ... ... ... ... қолдаудың негізгі құралы болып, құрылымдық қайта құруды
кең ауқымды қаржыландыру болады. ... ЕСАФ ХВҚ ... ... ... ... ... ... қаржылай көмек
көрсетудің негізгі механизмі болуда. ЕСАФ ... ... орта ... ... ... құру ... қолдау
мақсатында ұсынылады. ЕСАФ неңберіндегі тұрақтандыру шаралары үш жылдың
ішінде төлем баланс ... ... ... өсуді
ынталандырады деп болжануда.
Сонымен қатар, қарыз мәселесін жоюдың негізгі ... ... ... ... қарызды сатып алу, қарызды қайта
ұйымдастыру мен қайта қаржыландыру кіреді. ... ... ... ... ... әдістерді қолданады.
Қарыз міндеттемелерін акционерлік капиталға айырбастау шетел
банктеріне ... ... ... ... ... ... ... ол шетел банктік емес ұйымдарға қосымша нарықта
міндеттемелерді жеңілдікпен сатып алып, ол ... ... ... мен отандық қаржы құралдарын сатып алу үшін пайданылады.
Кейбір жағдайларды ішкі ... ... алу ... ел резиденттеріне
беріледі. Сонымен қатар қарызды экспортқа немесе табиғи байлықтарға
айырбастау мүмкіндігі де бар. ... ... жаңа ... ... ... бір түріне сеньюритизация жатады, оның ... ... ... жаңа ... ... кезінде оның нарықтық
бағасы өсетіндей ... ... ... ... ... беріледі.
Осының арқасында қарызбен бірге пайда болатын шығындар ... ... ... ... де, оған ... ... қол ... мүмкіндігі жоғарылайды. Ал дебиторға келетін
болсақ, секьюритизация ол үшін тиімді ... ... ... ... бар қарыздан алынатын жанама табыспен салыстырғанда әлдеқайда
төмен болады.
Ал сыртқы борышты экономикалық саясаттағы ... ... ... орталық банктің сыртқы қарызды өтеу үшін ... ... ... алу ... ... қалу ... әкелуі мүмкін. Бұл
жағдайда мемлекет өз ... ... ... қол жеткізуге
тырысады.
Қарызды қайта қарастыру операцияларының мәні бар қарыз міндеттемелерін
ұлттық ... ... ... жаңа қарыз міндеттемелеріне ауыстыру
болып табылады. Ескі және жаңа міндеттемелер шарттары бір-бірінен ... ... ... қайта құрудағы Париж клубының ... ... ... ... Ол ... құрылымын қайта қарастыруды
қарыздар мемлекет экономикасының жағдайына байланысты жүргізуге
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... төлемді кейінге қалдыру механизмі;
2. борышты жою механизмі;
3. борыштың төлеу мерзімін ұзарту механизмі;
4. ... ... ... ... ... ... ... қабілетті деңгейге жеткізу үшін қосымша
несиелеу жатады.
Қарыздар мемлекеттерде туындайтын ... ... ... сыртқы
міндеттемелерін есептеу қиындықтары, өз ... ... мен ... ... ... көп ... болжау қиындықтары. Ал бағаның
ауытқулары сыртқы борышты өтеу мәселелерін ұлғайтады.
2. Қазақстан экономикасының ... ... ... қарыз
құрылымының қалыптасуы.
Ұлттық экономиканың тұрақты өсу шартында ... алу ... ... ... әкелетін мемлекеттік қарыз құрылымының
қалыптасуы, мемлекеттік қарызға қызмет көрсету, қарызды өтеу ... ... ... Мемлекеттік қарыз құрылымының баланстырылған қалыптасуы-
көлемінің, мерзімінің, қарыз алу портфелі оптималдық ... ... ... ... даму ... ... ... түрде өзгеретін қатынасты атаймыз.
Әлемдік практикада мемлекеттік қарыз туралы ешқандай жалпы көрсетулер
жоқ. Әр мемлекет үшін жеке ... ... ... әр ... ... ... ... тән. Егер мемлекеттің
сыртқы қарыздарын өтеуге күші ... ішкі ... ... ... ... ... ... үшін нәтиже теріс болуы ықтимал. Егер
мемлекет халықаралық рыноктағы қарыздарын ішкі рынокқа ... ... ішкі ... ... ең ірі ... ... ... Бірақ соңғы кезде
мемлекеттік қарыздың ішкі және сыртқы деп ... ... ... ... ... ... валютаның тұрақтылығы, ішкі рыноктағы және сыртқы
рыноктағы қарыздар жағдайының жақын ... ... ішкі және ... ... ... ... қолданылады. Ол өз кезегінде шешім
қабылдауды тездетеді. Сондықтан ішкі және ... ... ... ... болып келеді. Бірақ бұл оптималдық шешім ұзақ
мерзімдік кезеңде тиімсіз ... ... ... ... ... оптималдық құрылуы ұзақ мерзімдік уақытқа қаралуы ... ... ... ішкі және ... ... ... мемлекет
экономикасының әрі қарай тұрақты даму критерийлерін ескеру керек. ... даму ... ... ... ... көрсету құнына теріс әсер
ету ықтималдылығы өте төмен болады. Егер, мысалы, ... ... ... ... ... қаражаттарды тиімдірек шарттармен
тартады, онда ішкі қарыз ... ... ... ... ... барлық
мемлекеттік қарыз шектерін қамтамасыз етуді ескеруіміз қажет. Қазақстан
экономикасында ішкі және сыртқы қарыздарды ... ... 2 ... ... Қарыз алу құнына байланысты тартылатын қаражат көздерінің түрлерін
таңдау және дәйектеу.
2. Елдің ... ... әр ... жағдайларды бағалау.
Бюджеттік тапшылықпен қарызды көлемді бағалау келесі айнымалыларға
байланысты күрделенеді:
1. Әдетте мемлекеттің шығындарының көлемін бағалаған кезде мемлекеттік
секторлардағы амортизацияны ескерілмейді, ал ол ... ... ... ... ... ... ... шығындардың маңызды бабы- қарыздарға қызмет көрсету, яғни
қарызға байланысты пайызын және бірте-бірте негізгі қарызды өтеу.
Мемлекеттік шығындар номиналды пайыздан(RnD) емес тек ... ... ... (RrD, ... D-мемлекеттік қарыз деңгейі, Rr-
нақты пайыз қойылымы, Rn- номиналды пайыз қойылымы) ғана ... ... ... ... ... ... бюджеттік
тапшылық көлемін πD-ға жоғарлатады. Инфляцияның жоғары қарқыны
кездерінде бұл теңдік келесі түрде ... ... ... өсуі ... инфляциялық пайыздың төлеуіне кеткен
мемлекеттік шығындардың өсу салдарынан болады. Сондықтан бағалау
эффектісі жоғары бола ... ... ... жыл басына
инфляция
Мемлекеттік = ...... * ... ... ... көлемі
тапшылығы тапшылығы
3. Макродеңгейде мемлекеттік бюджет ... ... ... ... жағдайын ескермейді. Жергілікті органдар салық төлемдерін аз
төлеу мақсатында жергілікті бюджет жағдайы туралы мәліметтерді дұрыс
бермейді. ... ... ... ... баға жоғары
болып келеді.
4. Ресми мемлекеттік бюджет тапшылығымен қатар елде жасырын тапшылық, ол
Ұлттық ... ... ... мен ... ... ... түсіндіріледі.
Қарыздың құрылымының негізгі элементі ретінде графиктік есеп айырысу
төлемдерін қамту керек. ... ... ... ... даму кезінде ішкі заемдар қажет емес, бұл өз кезегінде іске
асырылған заемдардың құнына сәйкес қарыз ... ... ... ... ... ... ... бюджет тапшылығын
қаржыландыруға және ... ... ... ... ... қаржыландыру құрамының баланстылығының негізгі элементі айналым
мерзіміне сәйкес мемлекеттік қарыздың ... ... ... ... ... ... ... қаржылық бум болды. Ақша қаражаттары
тәуекелділігі жоғары капитал ... ... ... ... ішкі ... 1998 жылы 1 трлн.долларға, ал 1999 жылы ... ... ... ... ... қысқа мерзімді мемлекеттік
қарыз әр қашанда болады.
Қазақстанда 2002 жылдың соңына Ұлттық банк теңгелік ... ... ... ... 30,7% , орта ... 47,9%, ұзақ мерзімді-
21,4%. Бұдан көретініміз, қысқа және орта мерзімді міндеттер қатынасы
Ұлттық банкүгін ... ... ... ішкі ... көздері ретінде
ұзақ уақытты несиелер мен қарыздар рөлі төмендеді. Дамыған ... ... 5 ... доллар, ал 2000 ж. 1,3 млрд.долларға төмендеді. Қазақстан
2003жылдың 1 қаңтарына ішкі заем дарды ... ... 2002,5 ... ... Бұл ... екі ... және көп ... келіс шарт
арқылы іске асады. Біра соңғы уақытта екі жақты несиелеу және қарызды алу
үлесі 2001 ж. 23,8 болса, 2002 ж. 20,5 ... ... ... ... ... ... толық жазылып алуға ... ... ... бұзуға құқығы болады. Сондықтан көп жақты келісім ... , ... ... ... ... келісім шарттар іске асады.Қазақстанда
2002 ж.- 79,5%, 2003 ж. – 78,6%.
Солайша, Ұлттық экономиканың ... ... ... қарыз
құрылымының қалыптасу мәселесі барлық ... ... ... ... және ... ... жүйенің негізі
болып табылады.
3. Қазақстандағы мемлкеттік қарызды басқару мәселесі.
Мемлкеттік қарызды жүйелі ... ... ... жүйе ... ... ... ... жүйесі келесі элемменттерден тұрады:
мемлекеттің ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... құнды төмендету, алынған ресурстарды тиімді қолдану,
міндеттерді уақытылы орындаоуын ... ... ... ... ... ... жылдан бастап, 1991 ж. әлемдегі қарыз алу
капиьалдық қарыз алушылардың ең белсенділердің бірі ... ... ... іске асыру үшін қаржылық ресурстардың қажетті
мөлшерде жеткіліксіз болуы ұлттық экономиканы борышқорлық қаржыландырумен
түсіндіріледі.
Солайша, 1992-1998 жылдар аралығында ... ... ... ... ... өсу ... өте алмай жүрді.Жылдық экономикалық
әлсіздік бюджеттік және ... ... ал ол өз ... ... ... Үкімет 1998 ж. Бюджеттік тапшылықты ақша эмиссиясымен,
Ұлттық банк несиелерімен тлтырудан бас ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы қарыздарға қызықты.
Бір уақытта мемлекеттік қысқа мерзімді міндеттемелер табыстылығы өсті,
мемлекеттік ... ... ... көп ... ... отырды. Солайша,
1997 ж.-мемлекеттік қарыз шығындары- 37,2%, 1998 ж.- 24,8%, 1999 ж.- 32%
құрады. Бұл ... ... ... ... жабылып отырады. Нәтижесінде
валюталық жүйе ... ... қор ... 1997 ж. ... болса, 1998 ж. 1963,8 млн.долларға төмендеді. Төлем балансынвң
тапшылығы 1997 ж. 479,6 млн. доллар, ал 1998 ж. 442,5 млн.доллар құрады.
Бұл ... ... ... ... ... Сонда Қазақстан
Республикасының қарызы 3290 ... ... ... ... ... ... қиын жағдай орнады. Бір
жағынан, ішкі заемдардан мемлекеттік бюджеттапшылығы өсті, ал ... – сол ... ... ... үшін сол заемдар алынып отырды.
Мемлкеттік қарызды өсуінен Қазақстан экономикасының ... ... ... ... ... ... мәселе екенін түсіне
отырып, мемлекеттік қарызды басқаруды келесі әдістермен түсіндірді:
• Басқарудың бір тұтастығының жоқтығы;
• Қарыздарды, міндеттерді өтеуді ұзақ ... ... ... Ішкі ... ... ... ... пайыз қойылымын жоғарлатуы;
• Мемлекеттік қарыздан алынатын ... ... ... ... ... ... ... Бастапқы несиелерді тарту кезіндегі заңдық және нормативтік
базалардың болмауы.
Мемлекеттік қарызды ... ... ... ... тәсілдер болуы
керек:
1.Заемдар мемлекеттің қаржылық-инвестициялық жүйенің тұтастық ... ... ... ... жүйе ... Оның ... ... қызметі:
заемдық қаржылардың оптималдандыру, ликвидтілігінжәне заемдық ... ... ... ... ... бюджеттік процестің ең маңызды құрылымдық ... ... ... ... ... ... түрде құру қажет. Жоспарда ... ... ... ... ... және инвестициялық шығындар құнын
қамту керек. Бұл есептеулер ... ... ... ... анализ
жасауға мүмкіндік береді.
3. заемдық ресурстарға қызмет көрсету және оларды тарту шығындар заемдық
ресурстар арқылы ... ... ... ... экономикалық
эффектпен сәйкес келуі керек;
4. заемдық ресурстар жалпы маңызды мемлекеттік жобалармен программаларды
қаржыландыру мақсатымен тартылуы тиіс. Нәтижесінде бұл ... іске ... және орта ... перспективаға немесе бюджеттік шығыстардың азаюына
немесе отандық өндірушілердің бәсекелестік қабілетін күшейтуге ... ... және жаңа ... ... пайда болуына әкелуі мүмкін, ал ол
өз кезегінде, сәйкесінше, бюджеттің табысты бөлігін арттырады;
5. мемлекеттік қарызды басқару ... ... ... қарыздың
шектеу көлемдерімен тыйым салуға бағытталмау керек, ол ... ... ... ... ... ... институтционалды шектеулердің
қалыптасуына бағыттау керек;
Бұл шаралардың қолдануы Ұлттық экономиканың ... ... ... ... бағытталған мемлекеттік қарызды ... ... ... ... қарызды басқару мемлекеттік қарыздарын реттеуші ... ... ... ... іс ... ... ... кепілдемелік мемлекеттік қарыз алу мен қарызын он ... ... мен ... жылдық бағалау жүргізіледі. Бұл бағалау қайтарылым
көлемі, үкіметтік қарыз лимиті, мемлекеттік кепілдемеліктің берілуінің
бекітілуге ... ... ... Бұл ... ... ... мен ҚР-ның Ұлттық банк және елдің экономикалық дамуының ұзақ
мерзімді прогнозына, кепілдемелік мемлекеттік ... және ... ... ... ссудалық капитал рыногындағы өзгерістерін
жобалауына негізделген мемлекеттік органдармен ... ... ... ... тұлғамен іске асады.
ҚР-ның Қаржы Министрлігі ҚР-ның үкіметінің қарыз алу шарттарын, ... ... ... ... анықталады. Бұл көрсеткіштерді
жергілікті және республикалық бюджетте ... ... ... ... ... ... ... және іске асыру кіреді. Және бұл шектеуге мемлекеттік бағалы
қағаздар ... ... ... ... ... мемлекеттік қарыз алу
тәуеклділігін басқару кіреді.
ҚР-ның " Мемлекетік және ... ... ... алу мен қарызы"
туралы заңында мемлекеттік құрылымдардың қарыз алу лимиттері белгіленген:
1. үкіметтік қарыз лимиті;
2. ҚР Ұлттық банктің сыртқы ... ... ... ... ... ... ... лимиттер республикалық бюджетте, Ұлттық банкте, жергіліктебюджеттерде
жоспарланған болып табылады. Тіркеліп алынған және қайтарылмаған ... ... ... ... ... ... Мысалы, Ұлттық банк үшін
бұл ... ... таза ... ... 50% ... ҚР- ... қарыз алу лимиті " Республикалы бюджет" туралы заңында
бекітілген. ... ... ... димиті сәйкес жылдық бюджеттік
табыстың 25% құрауы керек, ал қарызды өтеу лимиті бюджеттік ... ... ... ... ... алу лимиті 10% аспауы керек.
Қорытынды
Мемлекеттік қарызжәне бюджет тапшылық ... ... ... ең ... бірі ... ... отыр. Өйткені Мемлекеттік қарызды өтеу мен
бюджет ... ... ... іске ... үшін ең басты мемлекеттік
қарызды басқаруды жүзеге асыруымыз қажет. Мемлекеттік ... ... ... ... ... өсуге ықпал етеді. Сондықтан
мемлкеттік қарызды тиімді әрі ұтымды басқару жолдарын анықтау ... ... ... ... Ұлттық экономикамыздың дамуына, өрістеуіне сәйкес
мемлекеттік қарызды басқару стратегиялары да өзгеріп, жаңа ... ... ... ... ... 2030» ... даму стратегиясы,
ҚР-ның «мемлекеттік және кпілдік қарыз бен қарыз алу» ... ... ... ж. ... және ... ... қарызға алу» программасы
қабылданды. Қазақстаннның экономикалық даму шарттарын ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіру шаралары ... ... ... ... ... ... ... стратегиясын
макроэкономика дәрежеде, яғни елдің дамуы макроэкономикалық стратегияға
негізделуі ... ... ... ... ... ... бір ... мәселесін, жалықаралық қаржылық ұйымдармен
қарымқатынасты қолдау, ұзақ ... ... ... ... ... уақытта қолдану, ішкі және сыртқы қарыздың анықталған
шектеуді қолдау, қарызды басқару ... және ... ... ... ... жаңа қаржылық көздерін
жұмылдыру ... ... ... даму ... - ... шаруашылық байланыс жүйесінде
біріктірілген заңды мемлкетпен әлеуметтік бағдарлы рыноктық ... ҚР ... ... ... даму ... ... саясаттың макроэкономика контекст дәрежеде іске
асуы мемлееттік қарыздың деңгейін төмендетуге, экономикалық өсуге, ... ... ... ... ... ... ... көрсету
тұрақты болуын қамтамасыз етеді.
Тапшылықты қаржыландыру бағыттарынан түпкі түрде өзгерту қажеттілігі өте
зор. Қазіргі ... ... ... 90% ҚР ... ... ... бюджеттен тыс қорлардан және қосымша ақша эмиссиясы жолдарымен
толтырылып ... ... ... ... ... келесі әдістерді қолдануы
керек:
• мемлекеттік заемдармен бағалы қағаздар айырбасы, ... ... ... ... ... ... қойылымнан төмен болмауы тиіс.
• Ашық рыноктағы бағалы қағаздар операцияларды іске асыру
• Қаржы ... ... ... банк табыстары
• Бюджеттен тыс қорлар
• Шетел заемдары
• ішкі мемлкеттік қарыздарды жабу төлемдерін тоқтату кәсіпорындарды
жекешелендіру ... ... ... ... ... ... экономикалық өсудің тұрақтылығын
қамтамассыз ету керек.
Мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... біздің болашақ экономистмамандық иелері ретінде басты міндетіміз
болып табылады. Яғни осы ... іске ... ... біз ... өркендеуін қамтамасыз етеміз, мемлекеттік тұрақтылықты
жоғарлатамыз.
Қосымша
Мемлекеттік ... ... ... көздері, млрд.доллар.
|жылдар |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 ... |62,2 |67,9 |79,3 |18,5 |25,8 ... | | | | | ... | | | | | ... ... |14,9 |13,4 |30,1 |-18,6 |6,5 ... ... |95,2 |89,3 |92,8 |97,5 ... | | | | | ... ... |46,8 |51,6 |49,2 |31,8 |10,4 ... ... | | | | | ... бос | |2,9 | |5,4 |8,9 ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... Назарбаев Н.А. «Қазақстанның егеменді мемлекет ... ... ... ... ... А.1992 ... ... Республикасының «Мемлекеттік және кепілдемелік
мемлекеттік қарыз бен қарыз алу» заңы А-02 ж.
3. Р.Е.Елемесов ... ... ... А-02 ж. 389
бет
4. Я.Әубәкіров, К.Нәрібаев «Экономикалық ... ... А-98 ... ... В.Д Мельников, В.Д.Ли «Общий курс финансов» А-01 ж. 284 ... В.Д ... К.К. ... ... А-94 ... ... 2/2003 ж. ... /Мемлекеттік қарызды басқару
мәселесі/
8. «Транзиттік экономика» 4/2003ж. ... ... ... ... ... /
9. ... Р.Т. «Толық экономикалық орысша-қазақша сөздік» А-99 ж.
813 бет
10. А.А. Смаилов «Қазақстан 1991- 2002 ж ... ... А-2002 ж. 574 бет

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АҚ «Альянс»43 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Капитал құрылымның теориясы7 бет
Мемлекеттің қолындағы бюджет қаржысын орталықтандырудың қажеттігі7 бет
Бюджет тапшылығы және мемлекеттік қарыз23 бет
Мемлекеттік бюджет пен мемлекеттік қарызды тиімді басқаруды жетілдіру жолдары82 бет
Мемлекеттік бюджет пен мемлекеттік қарыздың теориялық негіздері30 бет
Мемлекеттік несие және мемлекеттік қарыз11 бет
Мемлекеттік қарыз26 бет
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бюджет тапшылығы мен мемлекеттік қарызды жою жолдары24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь