Қазақстан Республикасында экологиялық мәселесінің орны

І. КІРІСПЕ
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. Қазақстанда қалыптасқан экологиялық мәселелер және оны шешу жолдары
2. Қазақстан Республикасында экологиялық мәселесінің орны
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Табиғат пен оның байлықтары Қазақстан Республикасы халықтарының өмірі мен қызметінің, олардың тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуы мен әл-ауқатын арттырудың табиғи негізі болып табылады.
Осы Заң қазіргі және болашақ ұрпақтардың мүдделері үшін қоршаған ортаны қорғаудың құкықтық, экономикалық және әлеуметтік негіздерін белгілейді, сонымен бірге экологиялық қауіпсіздікгі қамтамасыз етуге, шаруашылық және өзге де қызметтің табиғи экологиялық жүйелерге зиянды әсерін болғызбауға, алуан түрлілікті сақтау мен табиғатты ұтымды пайдалануды ұйымдастыруға бағытталған.
Адамның өмірі мен денсаулығын қорғаудың басымдылығы, халықтың өмірі, еңбегі мен демалысы үшін қолайлы қоршаған ортаны сақтау және қалпына келтіру;
1. Қасымбекова Қ.Қоршаған ортаны қорғау – адамзаттық міндет.
Заман – Қазақстан. 2002ж. 4 қазан. №40. 6-бет
2. Шоқпытов А.Су мөлдір, ауа таза, көк шалғын мен орман – тоғай жайқалсын десек...Атамекен. 2002 ж. 10 шілде.
3. Қараева Ш. Қоршаған орта – қамқорлыққа зәру.Сақшы. 2002 ж. 19 қыркүйек. 5-бет
4. Жұмалиева Б. Экологиялық сақтандыру туралы заң керек. Бірақ, сақтауды ойлап жатқан ешкім жоқ.
5. Алтын Орда. 2004 ж. 5-7 тамыз 7-бет. Әбенбаева С. Табиғат та сұлулықтың кәусарбұлағы.Ұлт тағлымы. 2003 ж.
6. Бейсенова Ә. Мәселенің мәні неде? Парасат. 2005 ж.
7. Темірғали Ж. Экология – екінші реттегі мәселе емес. Заң газеті. 2001 ж. 28 мамыр 3-бет
        
        ЖОСПАР:
І. КІРІСПЕ
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. Қазақстанда қалыптасқан экологиялық мәселелер және оны шешу жолдары
2. Қазақстан Республикасында экологиялық ... ... ... ... ... пен оның ... ... Республикасы халықтарының өмірі
мен қызметінің, олардың ... ... ... мен ... ... ... негізі болып табылады.
Осы Заң қазіргі және болашақ ұрпақтардың мүдделері үшін ... ... ... ... және ... ... ... бірге экологиялық қауіпсіздікгі қамтамасыз ... және өзге де ... ... ... ... зиянды
әсерін болғызбауға, алуан түрлілікті сақтау мен табиғатты ... ... ... ... мен ... қорғаудың басымдылығы, халықтың
өмірі, еңбегі мен демалысы үшін қолайлы қоршаған ортаны сақтау және ... ... ... ... ... ... ету және бұзылған табиғи экологиялық жүйелерді қалпына келтіру;
Қазіргі заманда жер ... ... ... ... ... ... Ғылыми-техникалық прогрестің дамуы адамзат қауымының тез көбеюіне
қолайлы жағдайлар туғызуда. Бірақ барлық мемлекеттерде ... ... ... ... Ол сол ... ... ... мен экологиялық
жағдайына ... ... ... ... Ең маңызды факторлар - қоршаған
ортаның сапасы. Бұл проблема дүние жүзі ... ... ... ... және демографиялық жағдайларына өз ықпалын тигізуде.
Әсіресе әлеуметтік-экологиялық проблемалардың шиеленісе түсуі жер ... ... ... ... апат ... Әлемдік
экологиялық проблемалардың құрылымы өте ... ... ... ... түсуде.
Қоршаған ортаға қауіпті заттардың ... улы ... ... ... ... пестицидтер, т.б. жатады. Бұл заттар
Шығыс Қазақстан аймағында (Өскемен, Риддер, Зырян) шекті рауалы ... ... Кең ... ... ... ... канцерогендердің өте
қауіптісі – бензапирен . Бұл заттармен ... ... ... ... ... ... ... Қаратау қалаларында байқалып отыр.
Бұл ... адам ... ... құрамы, су және азық-түлік арқылы
түседі.
1.Қазақстанда қалыптасқан ... ... және ... ... ... адам мен оны ... орта ... қарым-
қатынастың күрделене түскені мәлім. Жер шарындағы халық санының жедел
өсуі мен ... ... күрт ... адамның табиғатқа жүргізілетін
ықпалын күшейіті. Әсіресе, XX ... ... ... бастап, адам
мен табиғат арасында жаңа ... ... ... қажетіне керек
шикізатқа сұраныс материалдық өндірістің көлемін арттырды, жер қойнауы мен
мұхит байлығы ... ... ... ... бағынбаймыз, оны өз
игілігімізге айналдырып, бермесін тартып ... ... ... ... барлығының жер бетіндегі тіршілікке тигізген әсері
табиғаттың өзіне тән ... - ... ... пен жел, ... жер ... әсерінен әлдеқайда асып түсті.
Жер бетіндегі экологиялық жағдайдың өзгеруі, әсіресе, ғылыми-техникалық
өрлеумен тікелей байланысты. ... ... ... ... ... көбі өнеркәсібін дамыту ... ... Егер ... ... ... ... ... аспайтын болса, ... ... ... ... етек алды. Өнеркәсіптің дамуы жер
қойнауындағы қазбаларды игеруді ұлғайтты. Өз ... бұл ... ... ... бұл ... ... ... жағдай
да үлкен өзгеріске ұшырады. Жер шары бойынша халық саны тез өсіп ... өсуі ... ... ... ... ... бұған көзіңіз анық жетеді. 1700 жылы әлемде 620 ... ... 1850 жылы ол екі есе ... (1.200 млн), яғни халықтың екі ... бұл ... 150 жыл ... ... ... Ал, бұл сан со дан ... ... екі ... ... (2.500 ... ... ... екі есе өсу
үшін не бәрі 40-ақ жыл ... ... ... ... өсуі ... ... қысымын" өсірді. Табиғат өзінен шыққан шығынды қайта қалпына
келтіріп отыратын ... ... ... ... ... ... ... оны жеделдете "қанау" оның жүдеушілігін тудырады.
Үшіншіден, қалалар көбейіп оларда тұратын халык саны ... XX ... ... халықтың 10 %-і ғана қалада тұрса, ғасыр ... бұл 50 ... ... 2001 жылы ... қала ... 54 %-ке жетті. Осынша көп
адамның шағын аумаққа жиналуы жерге түсетін ... ... қала ... ... ластануы ұлғайды.
Адамзаттың өмір сүру жағдайларының жақсаруы, ғылыми-техникалық өрлеу
табиғат пен қоғам арасындағы "алмасусыз" іске асу ... ... Бұл ... жоқ ... зиян келтіреді. Ал, бұл өз ... ... жер ... ... ... келетін зиянға ұласады.
Мәселе - осы зиянды болдырмау, ... ... ... ... ... ... ... келтіруіне жағдай жасауда болып отыр. Экология
туралы ғылымның көмегі де осы жерге керек.
Бізде ... ... баға ... екі ... ... қалыптасқан. Ал, қазіргі өмір осы өлшемге ... ... ... етіп ... ... салынатын өндіріс орнын әлеуметтік,
экономикалық ... ... ... оның ... жағдайларын
(келетін зардаптары мен оны болдырмау ... қоса ... ... ... - ... орын алып ... қателікке жол ... ... ... Қазақстан қазір экологиялық жағдайы ауыр ... ... ... жері ... ұланғайыр болса, оның қойнауындағы табиғи
байлық та соншалықты мол, әрі алуан түрлі. Ұлан ... ... ... ... аязындай бет қарыса, жазы орта Азияның аптап ыстығындай ми
қайтнатады. Жер бедері бірде тайгаға ұқсаса, ... ... ... ... ... ... ... кезіксең, ізінше бұйрат-бұйрат, жал-
жал құмды жоталарға жолығасың. Аспанмен таласқан асқар ... ... ... ... ... ... шетсіз, шексіз
жазық дала Орталық Қазақстанға ... ... ... адыр ... одан әрі ... пен оңтүстік шығысқа қарай Алтай, Сауыр,
Тарбағатай тауларының ... ... ... мен ... ... ... аумағын төрт аймаққа - орманды дала, дала, шөлейіт
және шөл – бөлуге ... мал ... ... ата-бабаларымыз жайылымдарды
маусымның өзгеруіне қарай сауатты пайдаланған. ... ... ... сақтауға үйреткен. Жайлауды тақырлап көшкен ауыл келесі ... ... ... шөп ... ғана ... келген. Сондықтан-да ұзақ
ғасырлар бойы топырақ, өсімдік ... ... ... болмаған. Қазіргі жағдай ... ... ... ... ... ... ... қайта
жаңаруына уақыт берілмейді. Шөп жетілмей ... ... ... оны ... ... ... етек ... Бір кездері
игерілместей болған Қазақстанның кең ... жері бұл ... ... ... отырған өндіргіш күштердің өсуінің
арқасында ... орта ... ... аз уақыттың ... ... ... ... ... ... ... солақай саясат та бұған көп ықпал етіп, Қазақстандағы ... ... ... ... байлығы ысырап болды. ... ... ... ... ... ... ... ғана
фактор санап, техникалық-экономикалық есепті соған негіздеп құру орын алды.
Ондай жағдайда табиғат дамуының ... мен ... ... ... ... дамып отырған ғылыми-техникалық ... ... ... жақсартуға көмектескенмен, қоғам мен табиғат
сәйкессіздігі коса ... да ... ... ... ... ... тепе-теңдікке, байланысқа негізделген ғой.
Қазақстандағы 182 млн. гектар жайылымның 110 млн. гектары (60 %) ... ... зиян ... 7 млн. гектар орман ... ... ... мен ... аса ... ... ... қоссақ
шеккен зиянымыздың орны толмайтынын көреміз. Адамның ... ... іс ... зат ... мен ... ... байланысына да
әсер етпей қоймайды. Мысалы, орман ағаштарының кесілуі топырақтағы ылғал
мөлшерін ... ... ... ... ... ... ... тіршілігіне зиян келеді, өсімдік азайған жерде жануарлар да
тұрақтамайды.
Ауыл ... ... ... шаруашылық көзінің қалыптасқан
жүйесінің бұзылуына байланысты болып отыр. ... ... ... ... күн ... қоюы ... кызу қолдауына ие болып кетті.
Еліміздегі экологиялық дағдарысқа ... ... ... ... ... және көп мөлшерде дамуы да әсерін молайтып отыр. ... ... су ... ... ... ... 6 млрд.
м3 ағын су құйылады, 3 млн тонна зиянды заттар ауа қабатына сіңеді, ... ... ... ... ... ... Басқа да шикізат көздерін
игеру ауаны ластаумен қатар жүргізілуде, олардың ... мыс, ... ... хромм, ванадий, фосфорит, барит, сурьма, тас көмір, мұнай,
т.б. кен орындары ... Ірі ... орны ... да Алматыда да ауаның
қалыптан тыс ластануы байқалады. Бұл, әрине, ... ... ... ... Онсыз да ауа алмасуы нашар қаланың
құрылыстары оның ... ... ... ... ... тау ... ауа
қозғалысының жолында тұрған аумаққа "Самал" ықшам ауданының салынуы осыны
аңғартады. Оның орнына ... ... ... ... Медеуден
келетін ауа қозғалысының жолында тұрған осы ауданға үлкен бак, парк ... ... ... ... болар еді.
Ірі өнеркәсіп орындары шоғырланған, ірі көлік ... бар ... ... ... ... ... 2000 жылы ... қаласында жүргізілген атмосфераның ... ... ... ... ... Өскемен (атмосфераның ластану индексі -
17,8), Риддер, Шымкент, Ақтөбе (10,0), Алматы (9,9) қалаларының ... ... ... Республика қалалары бойынша атмосферадағы зиянды шаңдардың
жиынтығы ... ... ... ... орта ... 1,2 есе ... ... ең көп мөлшері (3-5 РЗШ) Жсзказғанда, Шымкентте,
Ақтауда ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіш 1,3-2- РЗШ-ні құрайды. Ауадағы адам организміне аса ... ... ... 1328,2 ... ... 7732,7 ... ... тонна қорғасыннан, 1606,6 тонна ... 335,6 ... ... құралады. Бір Қарағанды облысының өндіріс орындары ... ... улы ... ... ... Қазақстандағы мұнай өңдеуге негізделген өндіріс кешенінің ... ... ... ауа ... ... ... ... суының табиғи құрамы өзгеріске ұшырады. Мұндай жагдай ... да ... ... ... ... тазалығын бұлдіруде автокөліктерден бөлінетін зиянды заттардың
үлес салмағы да артуда. ... ... ... тым ... ... ... ... Әсіресе, Алматы қаласының автокөліктерінен
бөлінетін зиянды заттардың мөлшері барлық ... 60-70 %-н ... ... ... ... ... станциялары кала тұрғындарын
алаңдатып отыр. Олар орталық көшенің, қаланың көрікті ... ... ... ... ... ... өндіріс қалдықтары,
зиянды газдар адам денсаулығына үлкен зиян әкеледі. Осының нәтижесінде
бронхит, ... ... ... ... тым көбейіп кетті. Тыныс
жолдары арқылы қанға ... олар қан ... ... ... ... зиянды әсері ... ... бірі ... да тиіп ... ... бұл бөлігінде жердегі барлық
тіршілікті радиациялық ультракүлгін және ... ... озон ... ... ... ... осы озон қабатының бұзыла
бастағаны жөнінде жиі ... жүр. Оның ... ... ... ... ... ... ұшақтар санының көбеюі себеп болып
отыр. Олардан бөлінген газдар озон қабатының ... әсер ... ... озон ... ... ... ... орналасқан
Орталық Қазақстанда көбірек байқалады. Сол маңайдағы ... ... - ... оны ... қара ... ақ
бөқен етіндегі радиациялық ... ... тыс өсуі ... ... ... әсер еткен табиғи компоненттердің бірі - су
көздері. Адамның суды ... ... ... ... жүзі ... жылма-жыл
артып келеді. Әсіресе, өндірісте, ауыл ... су ... ... орай, еліміздегі ірі су көздерінің бүгінгі ... ... ... ... мен ... заңдылығын
ескермей, оған араласу, ... ... де өте ... Мәселен, XX
ғасырдың орта тұсында Қара бұғаз Гол шығанағы Каспий теңізінен ... ... ... ... ... суын осы ... ... жатыр
деп жорамалдап, сол арқылы ... ... ... ... ... ... ... шығанақтың қоршаған ортаға, халық ... ... ... ... гөрі ... көбірек тиетінін ешкім ескермеді.
Кейін 25-30 жылдан соң Каспийдің төмендеуі шығанақпен байланысты еместігі,
оның жердің эволюциялық даму ... ... ... ... Ғасырлық
геологиялық ырғакқа сәйкес әр 50-100 жыл сайын теңіз ... ... ... ... тұратын құбылыс. Құрғап қалған шығанақ
түбінен атмосфераға жыл ... 120-140 млн. ... ... ... ... тек Түркменстан мен Қазақстанның ғана ... ... ... Орта ... Түркияның, Иранның, Қытайдың, Украина
мен Белоруссияның және басқа елдердің жеріне таралды, оны жел ... ... ... Сөйтіп, шыганақты теңізден белу жөніндегі
ағат шешім халық шаруашылығына, ... ... зиян ... ... ... ... азайып, ауру, өлім көбейді. Кезекті
геологиялық ырғақтың қайталануына ... ... ... ... су баса бастады. Сөйтіп, шығанақты бөлген бөгетті алып тастау,
теңіз суын қайта босату күн ... ... ... ... ... ... есептеп көріңіз. Елдің еңбегін еш кетіру ... осы ... ... ... ... орны
Эқология қазіргі дәуірде ... ... ... ... проблемаға айналды. Табиғатты, қоршаған ортаны жою арқылы бүкіл
қоғамды, ... ... ... ... ... ... түсіне
бастады. Біздің өмір сүріп отырған дәуірімізде ... ... ... жер ... аз ... айналып өтуі де, құрта салуы да оп-
оңай. Сондықтан әлем халықтары ел ... ... ... апатқа қарсы тұруы қажет. Қазақстан табиғатының өлшеусіз
байлығын ... ... ... ... ... бүтіндігін сақтау да
республикада шешуін күтіп ... ... Сырт ... ... бұл ... ... ... де түсінуге болады. Ол
үшін адамның менталитетін, оның моральдық, ... ... ... табиғат пен адамның арасында жаңа көзқарас қалыптастыру қажет.
Елде жүргізіліп жатқан әлеуметтік-экономикалық өзгерістердің табысты
аяқталуы да, ең ... ... ... ... ... Ол
үшін жердің құнарсыздануы мен жер бедерінің жүдеушілігі (аумақтың 60 ... баса ... су ... ... ... ... етуде
Қазақстан ТМД мемлекет ішінде ең соңғы орында), Арал, ... ... ... ядро ... мен басқа да әскери ... ... ... елді ... ауаның, топырақ пен судың ... ... ... ... шешу ... ... ... Қазақстан жерінің табиғи байлықтарының аза экономикаға қатты әсер
ететін әлеуметтік ... іске ... ... ... ... ... бүгінгі экологиялық дағдарысқа ғылыми-техникалық өр ... даму ... ол ... ... ... жақты пікір
калыптаскан. Ғылым жетістіктері табиғатқа зиян келтіруге ... ... ... ол ... ... ... қалпына келтірудің де тәсілдерін
ашты. Табиғи ресурстарды үнемде мүмкіндік беретін немесе ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің
қайтымды және тұйық айнаш дарын қолдану (бұл су ... ... ... ... ... көздерін табиғи көздерімен алмастыру, топырақты таб
тыңайту мен ондағы ... ... ... ... тепе-теңдігін
сақтауды қамтамасыз ететін орман алқаптарын сақтау және ... ... ... экологиялық дағдарыстың бетін қайтар ғылымның берер ақыл-кеңесі
осылар. Ғылыми-техникалық ... ... ... қуатты
компьютерлердегі талдаудың ... әдіс ... ... ... ала ... мүмкіндік бер Жобаны іс жүзіне асырмас ... ... ... ... есептеп, болдырмаудың жолдарын іздестіру
қажет.
Табиғат компоненттері өзара үйлесіммен ... Оның даму ... ... бар. ... ... ... түпкі себебі осы
заңдылықты білмеуде, түсінбеуде, оған жөнсіз араласуда жатыр. ... зат және ... ... ... ... ... ... қоғам
мүшесі табиғат құбылыстың заңдылықтарымен ... ... да ... ... ... ... жою - үкіметіміздің халық арасында
жүргізетін негіз міндетіне айналуға ... ... ... ... ... мен ... беру ... деңгейде кең көтерудің қажеттігі туындап отыр. Экологиялық
білім беру ... - ... ... ... ... ... ... үйлесімділігін және оны тиімді пайдаланудың ... ... Оның ... ... орта мен ... ... пайдалану арқылы табиғатты аясында білетін, оны бүлінуден қорғайтын,
экологиялық білімі мен мәдениеті жоғары, ізгілікті, ... мол ... ... ... бар. Экологиялық дағдарыстың ұлғайуын мейлінше
тежеу, табиғат пен ... ... ... ... ұғындыру жалпы
халықтың экологиялық сауатын ашу, ... ... ... беру ... іске ... ... мен тәрбие беру негізінде жеке адам мен ... ... оң ... ... ... ... ... арқылы еліміздің халық шаруашылығының әлеуметтік және ... ... ... ... және ... ... ... және оларды бұлжытпай орындау, табиғи ресурстарды
тиімді пайдалануда жауапкершілікті ... ... ... ... адам ... үйлесімділігін арттыру, үздіксіз экологиялық білім
беруді ұйымдастыруды тездету, қамтамасыз ету, тағы ... осы ... ... қатарына жатады.
Үздіксіз экологиялық білім берудің ғылыми негіздері ... ... ... ... ... ... көзқарасы мен салт-дәстүрінен
бастау алады. Көшпелі тұрмыс кешкен қазақтар өзінің бүкіл тыныс-тіршілігін
табиғатпен байланыстырған. Оны ... ... ... ... ... ... ... таза күтіп ұстаған. Табиғат туралы оң көзқарас, сол ... ... ... пен ... ... ... ... ағартушылары мен
жазушыларының еңбектерінде кең ... Абай мен ... ... ... Мағжан мен Сәкеннің, Ілияс пен Қасымның шығармаларынан талай
қызықты дереқ, көркем жасалған табиғат суреттерін ... ... ... ... ... ... ... негіздері, оны
жүзеге асыру проблемалары мен ... БҰҰ мен ... (1968) ... Одан соң ... (1970), ... (1972)
қалаларында өткен халықаралық конференцияларда жалғасын тапты. Ад Рио-де-
Жанейрода (1992) өткен ... ... ... ... беру
мәселелерін қайта қарап, ондағы негізгі бағыттарды айқындап берді. Олар -
биосфера ... ... үшін ... ағарту жұмыстарының тұтас
жүйесін құру, экологиялық білім беруді тұрақты ... ... және ... ... ... ... Экологиялық білім берудің
нормалық-реттеуші құжаттары "Қоршаған ортаны қорғау туралы заңда" (1997),
"Қазақстан Республикасының экологиялық қауіпсіздігін сақтау ... ... ... ... ... мен ... берудің
ұлттық стратегиясында" (1998), "Экологиялық білім бағдарламасында" (1999)
қарастырылған.
Экологиялық білім мен ... беру ісі оқу ... ... ... жүргізіледі. Мектепке дейінгі балалар мен ... ол ... ... ... адам мен ... мен өз үйіндегі, ауласындағы табиғат бөлшектеріне (егілгеі ағаш,
қорғаға өскен шөп, бау-бақша) ... ... ... ... ... ... біртіндеп табиғаттың сыртқы көрініс теріне қарай
ауысады. Мұның өзі, белгілі дәрежеде, бала бойында ... өмір ... ... Бұл ... ... ... әдістері мен
амалдары - экологиялық ... ... ... дүниелер, ойындар, т.б.
Жалпы және арнайы білім беретін орта ... оқу ... ... беру мен ... осы ... мәліметтерге сүйене
дамытылады. Бұл кезеңде ... ... ... да ... білім жүйесін қалыптастыру, оқушыларды қоршағаі ортаны қорғау
сезімі мен жауапкершілікке үйрету, экологиялық ... ... ... ... құжаттарды білу ... ... ... ... ... ... үйретудің әдіс-тәсілдері де
әрқилы болмақ (семинар, конференциялық сабақтар, компьютерлік ... ... КВН, ... т.б) ... іс-әрекетінің табиғатқа әсерін,
оның зардаптарын ... ... ... салыстыру ғылыми-зерттеу
жұмысының алғашқы элементтері есебінде баланың ізденуіне жол ... ... ... ... ... ... ... табиғат
компоненттерінің (ауа, су, топырақ, өсімдік, жан-жануарлар, т.б.) өзара
байланысын, ... ... ... ... сүюге оған
қызығуға баулуды, экологиялық білім беретін пәндердің (география, биология,
химия, математика, физика, әдебиет, тарих қоғамтану, т.б.) ... ... іске ... да ... ... жетудің айла
амалдары есебінде қолданылады.
Білім жүйесін оптимизациялау жағдайында экологғиялық ... ... ... және ... ... ... жолдарын іздестіру - қазіргі
мектеп алдындағы маңызды міндеттердің бірі. ... ... ... ... ... де ... Біз жинақтаған тәжірибелер экологиялық білім берудің
пән ... ... ... ... ... ... сабақтар өту содан кейін барып жоғары сыныптардың бірінде (9-
сынып) пән ретінд оқыту ... ... ... ... ... жан буын ... ... мақсат болып қойылады.
Экологияға жақын пән оқулықтарында экологиялық материалдар ... ... ... ... ... ... проблемаларды
түсіндіруді үйлесімді жүргізу, сонымен бірге арнайы экологиялық білім
беретін ... ... ... ... Қазіргі кезде осы еқі
бағытты іске ... ... ... ... Оған пәндерді
экологияландыруға белгілі бір пән мұғалімінің білімінің жетімсіздігі, ал
пән ретінде ... ... ... ... ... болып
отыр. Сондықтан бұл жүйеде жұмыс істейтін ұстаздарға экология ... ... оқып ... пәндер (география, химия, биология,
т.б.) ... ... ... ... биосферадағы
тіршіліктің тұрақтылығы мен біртұтастығын, оның ... ... ... ... өзара байланыстыра қарап ... ... ... ... ... ... білім
берудің негізгі саласы болуға тиіс. Экологияны факультативтік курстар
арқылы ... ... тыс ... ... ... ... аясында өткізу жобалары "Қазақстан ... ... ... ... ... мен ... беру ... толық
айтылған.
Ғалымдардың зерттеуі бойынша, мектепте үлгерімі төмен оқушылардың 85
%-нің ... ... ... Оған ... режим ұстамауы,
уақытында дұрыс тамақтанбауы, тамақтың нәрсіздігі, ... ... ... ... ... ... ... тұрмыста
қолданылып жүрген азық-түлік сапасы, қолданбалы бүйымдар экологиялық
тұрғыдан өте нашар. Синтетикалық ... ... ... ... ... де адам денсаулығына зияны мол екендігі медициналық жағынан ... Яғни ... ... ... да ... ... ... Мектеп қабырғасында салауатты өмір үшін ... ... ... ... ұйымдастырудың бұл салада едәуір маңызы
барын ескерген жөн.
Адамзаттың балалық шағы бітіп есеюі ... ... ... пікірмен
келісу керек сияқты. Енді қазіргі бар табиғат қоры шеңберіндс өмір сүруді
үйрену және ... ... ... ... ... шығынының
көлемін өсіру жолымен емес, аз қалдық беретін және қалдықсыз технологияға
тезірек көшу, кен орны жынысы ... ... ... ... алу мен ... ... ... қайта пайдалану мен ... ... ... ... алатын қалдықсыз өндірістер мен технологияны
енгізу, энергия мен ... ... ... ... ... ... ... ауыстыру негізінде жүргізу қажет. Экономика ғылымы
"қоғам-өндіріс-табиғи орта" жүйесінің даму проблемалары бойынша ... ... ете ... ... табиғи қорының үнеммен
жұмсалуы және сақталынуы мәселелерімен түбегейлі түрде айналысуы керек.
Экономика және ... бір ... ... ... егер ... ... принцип терімен кайшы келетін болса, демек, қоғамда
және адамдар санасында қарама-қайшылықтар бар ... сөз, ... ... ... ... ... дерлік қоршаған ортаға ұқыптылықпен қарау
пікірімен келісім білдіреді. ... бұл ... ... ... ... өндіру және қажетке жарату туралы сөз ... ... Осы ... ... дұрыс жол таба алмаған
қоғам мен адамдар ... ... ... ... оны ... ... ол ... алмайды. Мұндай кезде әр уақытта ақтал) ретінде ... ... ... ... ... ... ... басқалардың келеңсіз
тәжірибесі мен табиғи ортаны бүддірудің жалпылама сипатына ... ... ... ... ... Гүлдеп тұрған алаңқайдың сасық қоқысқа, әдемі көлдің
шіріп бара ... ... ... ... мен ... ... айналуының - жеке адам немесе адамдар ... ... ... ... ... ... ... адам басқалардың осыны
тілейтінін күтпей, өзінен бастау керек. Егер кескен ағашты адамның өз үйіне
құлайтын ... онда ол бір ... ... ... ... Бірақ зауыт
немесе фабрика басқалармен бірге су ... ... ... ... көп ... ... қат-қабат мораль көрініс тауып, "ортақ
өгізден жеке бұзау артық" қағидасы іске ... ... ... жаңа ... мен ... ... және ... сапасының төмендігі қосалқы әсер
етуде. ... ... ... жүзеге асуына мүдделі салалардың
мамандары жүргізетіні кері ... ... ... ... кімге керек,
сараптауды сол жүргізеді, сапаны сол ... ... сол ... болашақ
дағдарыстарға жол ашып береді. Бұлардың да ... ... ... олар ... ... ... салыну мерзімін қысқарту т.б. Бұл үшін
бірінші ... ... ... лас суларды, атмосфералық қалдықтарды
тазалайтын және басқа да ... ... ... ... ... ... сараптаудың қажеттілігі жайлы әңгімелер тек
жақсы тілектер ғана болып қала ... Іске еш ... жоқ, жаңа ... оның ... ... әсерін жан-жақты бағалайтын ... ... ... ... ... ... жағдайлардың туындау
себептері:
1. Ғылыми-техникалық прогрестің (ҒТП) дамуы - табиғи ресурстар қорының
азаюымен ... ... ... ... экологиялық жағдайдың
шиеленісуімен қатар жүруде. Дамудың жаңа сатысы: ҒТП негізіндегі жоғары
технологияға ауысу, ... ... жаңа ... ... жүзеге асады. Оның өзі ез кезегіндс ... және ... ... ... ... ортаның ластануы адам баласының тіршілік ортасын
сапасыздандырып, бүкіл ... ... ... кері ... ... ... жүзі ... қатар Қазақстандықтар да қалыпты салт-тұрмыс
экологиялық ... ... ... ... ... түсуде.
Сондықтан елдегі экологиялық жағдайлар экономика тәуелсіздігіне де ... ... ... нашарлай түсуі Қазақстан жағдайында бұрын-
соңды болмаған жаңа проблемалар ... Олар ауа, су, ... мен ... пен ... ... соңғы жылдардағы
өзгерістер.
4. Антропогендік қысымдар ... ... ... ... тікелей
және жанама әсер ете отырып кейбір жағдайда қайтымсыз экологиялық ... ... ... ... ... ... (180 ... 60
%) шөлге айналуы бүкіл мемлекеттік проблемалар туыдырып отыр. Сол сияқты
республиканың барлық ... 30 млн. га ... ... ... ... елді ... т.б. ... алып жатыр.
Солтүстік Қазақстан бойынша құнарлы жерлердің 25-30 % ... ... ... ... өнімдерімен ластану 100 мың га,
жерді, техногенді ластану 2,5 млн. га ... ... ... ... ... ... отыр. Әсіресе, Азғыр мен Тайсойған полигондары қамтып
отырған 1,4 млн. га жер ... ... ... ... ... ... 268 млн. га ... су астында қалып мұнай
өнімдерімен ... одан әрі етек ... ... шиеленістер Орталық Қазақстанды да қамтуда. Онда -
техногендік, өндірістік ластану, ... ... ... ... ... ... және ракета-космос қалдықтармен
(Бетпақдала) ластану ... ... ... Қазақстандағы экологиялық жағдайлар Арал өңіріне тән Әмудария
мен Сырдария бассейнінің 2 млн. га ... ... ... ... ... ... мен Арал табанындағы тұздар экожүйелерді ... Осы ... қара ... ... 300 млн. га ... кетуі
өкінішті жағдай.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. Қасымбекова Қ.Қоршаған ... ...... міндет.
Заман – Қазақстан. 2002ж. 4 қазан. №40. 6-бет
2. Шоқпытов А.Су мөлдір, ауа таза, көк шалғын мен орман – тоғай жайқалсын
десек...Атамекен. 2002 ж. 10 ... ... Ш. ... орта – ... ... 2002 ж. 19
қыркүйек. 5-бет
4. Жұмалиева Б. Экологиялық ... ... заң ... ... ... жатқан ешкім жоқ.
5. Алтын Орда. 2004 ж. 5-7 тамыз 7-бет. Әбенбаева С. ... ... ... тағлымы. 2003 ж.
6. Бейсенова Ә. Мәселенің мәні неде? Парасат. 2005 ж.
7. Темірғали Ж. Экология – ... ... ... ... Заң ... ... 28 ... 3-бет

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экология ғылымының пайда болуы мен қалыптасу кезеңдері және қазіргі экологиялық білім беру маңыздылығы43 бет
Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалану құқығы136 бет
Қазақстан Республикасының құқықтық жүйесіндегі Конституциялық құқық жүйесің орны26 бет
"Африка."10 бет
Aктивті және пассивті операциялар, олардың банктің қызметіндегі ролі мен орны29 бет
«бизнес аңыздары. говард шульц»3 бет
«Махмұд Қашқари» тіліндегі етістіктер10 бет
А.С.Пушкин көшесі5 бет
Абай тұлғасы8 бет
Автокөліктің тартуын есептеу62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь