Саяси мәдениет ұғымы

Жоспар:

1. Саяси мәдениет ұғымы

2. Саяси мәдениеттің функциялары

3. Саяси мәдениеттің құрылымы мен оны қалыптастыратын қоғамдық күштер
Саяси мәдениет
Саяси мәдениет – мәдениетті сезіну, саяси мінез-құлық, қоғамның саяси өмірінің, саяси процестің ұдайы өндірісін қамтамасыз ететін мемлекеттің және саяси институттардың қалыптасуы мен жұмыс істеу элементтері мен феномендерінің жиынтығы.
Қазіргі заманның елеулі ерекшеліктерінің бірі – адамзат қоғамының демократиялық даму жолына түсуі, жалпыадамзаттық қазыналарды ту етіп көтеріп, оларды басшылыққа алуы. Бұл ерекшеліктердің ойдағыдай өрістеп, жан-жақты өрбуінің кепілі – саяси мәдениет. Ол әдетте адамның саяси өмірді оңды қалыптастырудағы рөлін, қоғамдық топтардың саяси санасы мен қоғамдық өмірдегі әртүрлі саяси жағдайда өзін-өзі ұстау ерекшеліктерін, қандай болмасын мемлекеттік құрылыстың сондай-ақ белгілі бір саяси жүйенің сын-сипатын, өріс-өзгерісін, саяси процестің бағытын дұрыс түсінуге мүмкіндік береді.
«Саяси мәдениет» ұғымының саясаттануға енгеніне көп болған жоқ. Дегенмен, ежелгі ойшылдар: Платон, Аристотель, кейінірек Н.Макиавелли, Ф.Бэкон, Ш.Монтескье және басқа ғалымдар әрқилы салт-дәстүрлерге тәрбиеленіп, әлеуметтік және саяси тәжірибе жинақтаған адамдардың бірыңғай, біртектес жағдайды әртүрлі сезінетіндігі, оған санқилы жауап қайтаратындығы неліктен деген сұрақтарға жауап іздеген.
Саяси мәдениет тұжырымдамасын айқындап, дәйекті пікір түзуге М.Вебер, Э.Дюркгейм, Т.Веблен, Т.Парсонс сияқты батыстың ірі саясатшылары мен социологтары елеулі үлес қосса, «саяси мәдениет» деген категорияны ғылымда алғаш қолданып, әдебиетке енгізуші ХVIII ғасырдағы неміс ағартушысы, философ Иоганн Гердер болды.
Саяси мәдениет деп өкімет пен азаматтардың өзара қатынастарына байланысты тарихи қалыптасқан саяси нұсқаулар, қазыналар, адамның өзін-өзі ұстауы жөніндегі жарлық, қаулылар жүйесін айтады. Саяси мәдениет қоғамдағы саяси өмірдің барлық салаларын қамтиды. Оған алдымен саяси сананың мәдениеті, адамдардың топтардың, таптардың, ұлттардың өзін-өзі мәдени білуі, осы жүйенің аясында жұмыс істейтін саяси мекемелердің мәдениеті кіреді. Сонымен қатар саяси мәдениет адамның белсенді саяси өмірге дайындық дәрежесін де білдіреді.
Саяси мәдениет саяси өмірде еркін іс-әрекет жасауға көмектеседі. Сол арқылы адам даңғойлыққа ұрынбай, елдегі және әлемдегі саяси өмірдің алуан түрлі оқиғаларына өзінің жеке қатынасын анықтауына мүмкіндік туады. Саяси өмірге еркін араласып, оның белсенді атқарушысы, субъектісі бола алады.
Жалпы қоғамның және жеке адамның саяси мәдениетінің дамып, жетілуін еңбекші халықтың білімін көтерумен тығыз байланыстырған абзал. Білімді арттыруда алдымен сауаттылық қажет. Осы орайда В.И.Ленин былай деп жазды: «Сауатсыз адам саясаттан тыс тұрады. Оған әуелі әліппені үйрету керек. Мұнсыз саясат болуы мүмкін емес, мұнсыз саясат емес, тек неше түрлі қауесет, өсек, ертегі, соқыр сенімдер ғана бола алады». (В.И.Ленин, ШТЖ, 44-том, 188 б.)
        
        Жоспар:
1. Саяси мәдениет ұғымы
2. Саяси мәдениеттің функциялары
3. Саяси мәдениеттің құрылымы мен оны ... ... ... ... ... – мәдениетті сезіну, саяси мінез-құлық, қоғамның саяси
өмірінің, саяси процестің ұдайы өндірісін ... ... ... саяси институттардың қалыптасуы мен жұмыс істеу элементтері мен
феномендерінің ... ... ... ... ... бірі – ... ... даму жолына түсуі, жалпыадамзаттық қазыналарды ту ... ... ... ... Бұл ... ... өрістеп,
жан-жақты өрбуінің кепілі – саяси мәдениет. Ол әдетте адамның  саяси өмірді
оңды қалыптастырудағы  рөлін, қоғамдық топтардың саяси  санасы мен ... ... ... ... ... ... ... қандай
болмасын мемлекеттік құрылыстың  сондай-ақ белгілі бір саяси жүйенің  сын-
сипатын, ... ... ... бағытын  дұрыс түсінуге мүмкіндік
береді.
«Саяси мәдениет» ұғымының саясаттануға енгеніне көп болған жоқ.
Дегенмен,  ... ... ... ... ... ... Ш.Монтескье  және басқа  ... ... ... әлеуметтік және саяси тәжірибе жинақтаған  адамдардың 
бірыңғай, ... ... ... сезінетіндігі,  оған  санқилы жауап
қайтаратындығы неліктен  деген сұрақтарға жауап  іздеген.
Саяси  мәдениет ... ... ... ... ... М.Вебер,
Э.Дюркгейм, Т.Веблен, Т.Парсонс сияқты ... ірі ... ... ... үлес қосса, «саяси мәдениет» деген  категорияны
ғылымда алғаш қолданып,  әдебиетке  ... ХVIII  ... ... ... Иоганн Гердер болды.
Саяси мәдениет деп  өкімет пен азаматтардың өзара қатынастарына
байланысты  ... ... ... ... ... ... өзін-
өзі ұстауы жөніндегі жарлық, қаулылар жүйесін  айтады.  Саяси  ... ... ... ... ... қамтиды.  Оған алдымен саяси
сананың мәдениеті,  адамдардың  топтардың, таптардың, ұлттардың  өзін-өзі
мәдени ... осы  ... ... ... ... ... ... кіреді. Сонымен қатар саяси мәдениет адамның  белсенді саяси
өмірге дайындық дәрежесін де ... ... ... ... ... ... жасауға көмектеседі.  Сол
арқылы  адам даңғойлыққа ұрынбай, елдегі және әлемдегі саяси өмірдің  алуан
түрлі оқиғаларына өзінің  жеке ... ... ... ... өмірге  еркін араласып, оның  белсенді атқарушысы, субъектісі бола 
алады.
Жалпы қоғамның және жеке адамның саяси ... ... ... ... ... ... тығыз байланыстырған  абзал.  Білімді
арттыруда алдымен сауаттылық қажет. Осы орайда ... ... деп  ... адам ... тыс ... Оған әуелі әліппені үйрету керек.
Мұнсыз саясат ... ... ... ... ... емес,  тек неше түрлі
қауесет, өсек, ертегі, соқыр сенімдер ғана бола алады». ... ШТЖ, ... 188 ... ... ... жеке адамның  саяси мәдениеті үшін
айқындаушы  рөл атқарады. Өйткені мұнда таптық, ... ... ... ... ... ... ... адамның  қоғамдық, саяси
позициясы қалыптасады.
Саяси мәдениет категорияларының құнды қатынастары құрылымындағы  келесі
деңгей өкімет пен ... ... ... ... ... ... міндетттері мен құқықтарына деген  көзқарасы оның билік
институттарындағы іс-әрекеттеріне баға ... ... ... ... ... мәдениет құрылымының қалыптасу детерминаты ретінде өкіметтің
өз мәдени  ... ... ... ... ... саяси мәдениет  мынандай
қызмет атқарады:
1)  Танып-білу міндеттері. ... ... ... ... ... ... ... қызмет етерлік біліммен  қаруланады.
Сөйтіп адамдар қоғамдық  дамуды және сасаттың  өзін  айқындайтын заңдар мен
негіздерді  танып ... Бұл ... ... басқарудың  әдіс-
тәсілдері, құралдары қандай болатынын, саяси жүйенің жұмыс істеуі, мемлекет
пен қоғамдық жұмыстарды басқаруға ... ... ... ... ... саяси тәжірибесін кейінгі ұрпақтың қабылдап  алып, оны
одан әрі жалғастыру міндеттері.  Олар тарихи сабақтастықты, саяси процестің
тоқтаусыз ұласып  дамуын қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінде бұрынғы ұрпақтың саяси
тәжірибесін, салт-дәстүрлерін пайдаланбай тұра алмады. Соның  арқасында
олар  ... ... ... ... алға қойған  мақсаттарына
тезірек жетуі мүмкін.
3) Саяси өмірді реттеу,  тәртіпке келтіру міндеттері.  Олар ... ... ... ... ... ... қоғамдық  тәртіптің саналы
түрде нығаюын, саяси тұрақтылықты,  кемшіліктерге ... ... ... ... және ... қатынастарды
реттеуді  қатамасыз етеді.
4) Саяси психологияны дамыту міндеттері.  Олар адамдарды қоғамдық-саяси
қызметтерге қатысуға ынталандырады,  саяси ... ... бір  ... ... жағдайларда өзін-өзі қалай  ұстап, жылдам ... ... ... ... ... Саяси мәдениетті  игеру
арқылы тілек,  мақсаттары бірдей ... ... ... олар саяси
қатынастардың ережелерімен қаруланады, одақтастар және қарсыластармен саяси
әңігмеге келіп, тіл табыса  алатындай  ... ... ... Олар жеке ... (топқа,  ұйымға) саяси
өмірдің  қазына ... өз ... ... сай ... ең
құндыларын  таңдап алуына мүмкіндік жасайды.  Бұл ... ... ... ... ... ... ... билеуіне  бағытталған талаптарын
ақтайтын  саяси ... ... ... ... сананың  тағы бір ерекшелігі – мемлекетке, саяси партиялар мен 
ұйымдарға  қатынасты болуында жатыр. Айталық,  ... ... ... жат ... ... ал ... ... мемлекетке әрқашан
түзу ниет білдіреді.  Немесе  партияға  ... ... ... ... ...... қисынсыз болып саналады.  Сондықтан  онда 
бірпартиялық  бола қоюы мүмкін емес. Ал  ... ... ... ... жоқ. Саяси сананың мәдениеті «еркіндік», «теңдік»,
«әлеуметтік қорғау», ... ... т.б. ... ... ... бірінші  орын беріп, артық көруінен  де байқалады.
Оңшылдар, солшылдар, радикалдар, либералдар деп ... де ... ... ... ... ... тағы бір ұғым – ол саяси мінез туралы
категория.  Саяси мінез немесе  саяси мінез-құлық -  ... ... ... ... мен ... болып табылады.  Саяси мінез-
құлыққа адамның ... ... ... ... ... ... ... көрінісі кіреді.  Оның  нәтижесі мынандай іс-қимылынан білінеді.
Сайлауға қатысы,  наразылығын  білдіруі, ... мен  ... Кең ... ... мінез-құлық кез келген жағдайда: отбасында,
бизнесте,  шіркеуде, мешітте  ... ... ... бұл термин 
мемлекеттік ... ... ... ... ... қолданылады.
Саяси мінез саясаттану пәнінің бағдарламасына кіретін саяси ... ... және ... ... ... ... саяси партиялар мен
мүдделі топтар,  саяси әлеуметтендіру,  саяси мәдениет,  бірлестіктегі
билікті ... ... ... ... ... ... ... саяси  психология мен саяси әлеуметтік  мүдделер
де саяси мінездің  зерттеу саласына жатады.  Саяси ... ... ... ... ... ... бихевпоралдық (мінез-құлықтық)
зерттеудің синонимі ретінде  ... ... ... ... ... ... сана мәдениетінің тағы бір маңызды  элементі – саяси тіл.  Жалпы
тілдің  қолданысында да мәдениет болатындығы белгілі.  Тіл ... ... бұл ... жиі айтыла басталған мәселе – сөздерді орнымен
жұмсамау, мән-мағынасына жете үңілмеу, мақал-мәтел, фразеологизмді өзгертіп
қолдану сияқты ... Тағы бір ... ... топ ... аузыша
сөйлеу жайы.  Бұл  күндері  теледидар  мен радиодан  немесе  ... ... ... топ ... ... еркін,  жатық, әсерлі
етіп айтып беру дағдымыз мәз емес.  Көбіміз топ  алдында мүдірмей, ... әсем ... ... ... ... ... бұл істе тілге
деген жауапкершілік пен  ықылас болса, орысша сөйлеп келген адам ... ... ... сүйсіндірер еді.
Өйткені  қазақ тілі өте бай ... ... ... ... ... туған тіл.  Пушкин,  Лермонтов шығыармаларын ХIХ ғасырда-
ақ көп елдерден  бұрын ... ... ... Біз ... ... көп ... бұрын аудардық. Поэзияда Абай,  Ілияс сияқты 
алыптар туғызған тіл.  Осындай тілді таза ұстаған  жөн. Оның ... тіл ... ... ... ... ... Талайлардың  қателігі осында,  таным
құралын  саяси қаруға айналдыруда ... Тіл ... ... ... ... ... ... ұлттық ұғымдардың
қатарына жатады. Ол  саясаттан  да жоғары ... ... ... ... ... үшін, әрине, едәуір қам-қаракет
істеу керек. Ең ... ... ... ... тек ... жаттап  өспей, сол білімді іске асыратын  болып  тәрбиеленуі
керек болса, соның  бір жолы -  ... ойын ... ... бере ... Ол ... ... бағдарламаларына «Тіл мәдениеті», «Шешен сөйлеу
үрдісі»  сияқты  пәндерді енгізу ... деп ... ... ... қадағалап, міндеттеп отыруды тіл шаруасын
тәртіпке  шақыратын құқы бар ... орын – Тіл ... ... алуы ... осындай  жолмен ғана біз ... ... ... оның 
қолданыс  ауқымын кеңейте  түсеміз.
Айталық, саяси тілде ... ... ... ... ... ... ... блок», «соғысқа әзірлену» т.с.с. қолданылса,
сөз жоқ, тіл  мәдениеті өзінен-өзі ... ... ... осы ... ғана ... Ол ... ... де қамтиды.  Оған адамның  саяси жүйеге  қатынасы және  т.б.
жатады.  ... ... бұл ... ... та,  олардың шешімі де
біркелкі емес.  Бұл ... ... ... қашпауға, оларды басқара
білуге  немесе  одан  әрі өрбітпеуге, әлеуметтік  «қопарылысқа», сілкініске
жеткізбеуге  үйретеді.
Қоғамдық  жағдайларға,  сонымен  қатар көпшілік ... кең ... ... ... ... ... ... әртүрлі болады.  Мұны
мәдениеттің  әртүрлілігі дейді. Оны ғалымдар  әралуан ... ... ең көп ... Г.Алмонд пен С.Вербаның «Азаматтық мәдениет» деген
кітабында келтірілген жіктеуі. Олар ... ... ... ... саяси жүйелерін  талдай келіп,  саяси мәдениетті
партиархалық, азаматтық  және қоғамшыл етіп үш ... ... ... ... ... болып  келеді.
Қоғамның жеке  топтарының саяси мәдениеті  де пайда болады.  Оны
субмәдениет  дейді.  ... ... мен ... ... ... мен ... ұстауында шамалы ғана өзгешелік  байқалса, ... ... ... ... ... ... ... бар. Бұрынғы КСРО-ны тұтасымен  аласақ та соны байқауға
болады.
Саяси ... ... ең ... ... ... Ол бұл
міндетін заң шығару, атқару және сот органдары арқылы  ... ... ... ... ... қатаң  қадағалайды. ... ... ... ... ... т.б.
қалыптастырады. 
Мемлекетпен  қатар саяси мәдениетті қалыптастыруға ... ... ... да қатысады. Олар азаматтарды өз ... ... ... және ... ... бір көзқарасты, қатынасты қалыптастырады, партия мен мемлекеттің
қатынасы жөнінде мағлұмат ... ... рөлі ... мемлекетпен
сіңісіп, тұтасып партиялық мемлекеттік құрылыс құрған елдерде өте биік
келеді. Мұндай жағдай ... ... ... ... ... қалыптастырушы күштерге зерттеушілер  әрдайым діни
ұйымдарды да ... ... ... ... бұрыс деген түсінік тудырып,
бағыт беріп, адамдарға саяси сана мен өзін өзі ... ... ... ... мәдениетті  қалыптастыруда ақпарат құралдары да елеулі рөл
атқарады: баспасөз, ... ... ... ... ... төртінші
саласы деп жүргені  тегін емес.
Дамыған өркениетті  елдерде бизнес те  саяси мәдениеттің қалыптасуына
ықпал етеді. Саяси  мәдениетті  ... ... ... ... ... қатарына академиялық  қауым да жатады.  Оның ... ... ... ... ... елдерде саяси мәдениетті қалыптастыруға әскер де  қатысады.
Мәселен,  бұрынғы ... ... ... оның бергі жағында 
бұрынғы Кеңес Одағының саяси мәденитінің  біраз  ... ... ... ... мәдениеттің  жалпы міндеті -  белгілі бір ... ... ... ... Ол бірнеше жолмен  жүзеге ... ... бірі – ... әлеуметтену, яғни саяси процесті жасаушы ... бір ... мен ... ... ... ... біріне енуі. Отбасындағы және мектептегі тәрбие ... ... ... және жастар  саяси ұйымының жұмысына қатысуы ... аяқ ... жас адам осы ... ... жақтаушылардың
көзқарастарын меңгереді. Кейін өмірдегі өз ... ... ... ... ... ... ... Одағында саяси мәдениеке  нұқсан келтірілгені  белгілі.
Ал, Одақ ыдырағаннан кейін кейбіреулер ... ... ... саясатсыздандырылуына, идеологиясыздандырылуына шақыруда.  Президент
Н.Ә.Назарбаев айтқандай, «соңғы уақытта көзқараста ... ... ал ол ... ... құндылықтардан жұрдей жас
ұрпақтың  өсіп,  ержетуіне әкелуі мүмкін. ... ... ... қатарға құлдырауы пракикасымен  келісуге   болмайды». Керісінше,
халық демократиялық жолмен даму тәсілдерін, бұрынғы тоталитарлық тәртіпті
болдырмау ... ... ... ... ... күні кешегі
құбыламыздың – Мәскеу,  Меккеміздің – ... ...... ...... ... ағарту үйлері болғандығын  есте
сақтай отырып,  оның аулының келмеске кеткендігін де ... ... ... адамның  ел ішіндегі және басқа  елдердегі  жағдайлар 
жөнінде жақсы хабардар ... – оның ... ... жоғарғы, тұрақты
болуының кепілі.
Халық арасында мәдениеттілік саясатты жүргізгенде мына  мәселелерге ... ... сол ... ... ... ... құқығын, еркі мен
міндеттерін білуі,  мемлекеттік құрылыс, саяси жүйе, саяси мәселелерді
шешу,  қоғам мен ... ... ... ... ... болу,
мемлекеттің, халықтың  асыл мұратын білу,  өкімет пен ... ... болу ... т. с.с. Егер өз ... және ... елдің тарихын, 
олардың  қалыптасуы мен  даму кезеңдері  ... ... ... тіпті
орынды  болмақ.
Мәдениеттік саясатты жүргізудің  тәсілдері мол.  Оған ең ... ... ... жетілдіру,  халықтың  білімін  көтеру  жатады. Қазір БҰҰ-ның
мәліметіне қарағанда,  жер шарының 700 ... жуық ... ... саясатты жүргізуде ғылымдар дамытудың рөлі зор, әсіресе 
қоғамдық  ғылымдар  адамдарға  ... ... ... ... ... тұрмысының заңдылықтарын меңгеруге  көмектеседі. Бұл
ғылымдар өмірді жаңа ... ... ... ... ... ... ... болжамын жасауға кең өрістер  ашады.
Адамның саяси дамуы, оның ішкі дүниесінің толымдылығы, дүниетанымы мен
адамгершілік келбетінің  қалыптасуы ... пен  ... ... байланысты.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. «Саясаттану» Оқулық, Жамбылов Д., 2005 ... ... ... Оқу құралы, Қуандық Е. С., 2000 жыл;

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Социология ( оқу құралы )501 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
«Мәдениет» ұғымы4 бет
«Мәдениет» ұғымының тарихи қалыптасуы және философиялық мағынысы22 бет
Мәдениет ұғымы 9 бет
Мәдениеттану : пәндік ерекшеліктері, құрылымы, негізгі ұғымдары және әлеуметтік қызмет24 бет
Мәдениеттану ұғымы4 бет
Тілдік санадағы мәдениет ұғымы64 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь