Тоқыма және кілем өнеркәсібі кәсіпорындарының дағдарысқа қарсы басқаруын бағалау

1.1 Қазақстан Республикасындағы тоқыма және кілем өнеркәсібінің
дамуын талдау
Тоқыма және кілем өнеркәсібі кәсіпорындарының экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз етілу деңгейін макро, микро деңгейлерде талдаймыз. Тоқыма және кілем өнеркәсібі біздің елімізде мұнай, газ, басқа да өндіруші салаларға қарағанда төмен бәсекелі блокқа жататыны белгілі. Бірақ та, бұл саланың ерекшелігі айналым қаражаттарының тез айналмалылығында болып қалып отыр. Тоқыма және кілем өнеркәсібінде ішкі нарықты толығымен қанағаттандыратын өндірістік қуаттылықтар орналасқан. Саланың дамуын қамтамасыз етуге қабілетті ғылыми-өндірістік потенциал жеткілікті деңгейде сақталған, болашақты тиімдірек қолдануға болатын сенімді шикізат базасы сақталған. Тұрғылықты халықтың жұмысбастылық қабілетін толығымен қамтамасыз ете алатын саланың қабілеті бар.
Қазақстандағы тоқыма және кілем өнеркәсібінің дамуын бағалау үшін біз жалпы өнеркәсіптің дамуына талдау жасауды, содан кейін ғана саланың дамуын қарастыруды жөн деп таптық.
Өнеркәсіп өндірісі Қазақстан Республикасы экономикасының негізін құрайды. Тәуелсіздік алған кезеңнен бастап, өнеркәсіп жүргізілген реформалардың, сыртқы және ішкі факторлардың әсеріне байланысты дамып отырды. 2003 - 2004 жылдардағы Қазақстан Республикасы өнеркәсібі дамуының негізгі көрсеткіштері 2-кестеде көрсетілген.
Кесте ақпараттарына сүйенсек, өнеркәсіптің ішкі жиынтық өнімдегі үлесі 2003 жылы 29,3 %-ға, 2004жылы 33,4%-ға тең болды. Осылайша, тек қана 2004 жылы ішкі жиынтық өнімдегі өнеркәсіп үлесінің басқа жылдармен салыстырғанда артық болғанын айта кетуіміз керек, 2003 жылмен салыстырғанда 2004 жылы 4,1% - ға артты. Өнеркәсіптік кәсіпорындардың саны да солай өзгерген. 2004 жылы тек қана ірі және орта кәсіпорындардың саны көрсетілгендіктен, бұл көрсеткішті алдыңғы жылдармен салыстыруға келмейді [31, 32].
Өнеркәсіптік өндіріс көлемі қарастырып отырған барлық жылдарда артып отыр. Өткен жылдармен салыстырғанда 2003 жылы - 16,8%, 2004 жылы — 12,1% шамасында болды. Салық салуға дейінгі жиынтық табыс көлемі 2003, 2004 жылдары алдыңғы жылмен негізгі капиталға салынған
        
        ТОҚЫМА ЖӘНЕ КІЛЕМ ӨНЕРКӘСІБІ КӘСІПОРЫНДАРЫНЫҢ  ДАҒДАРЫСҚА  ҚАРСЫ БАСҚАРУЫН
БАҒАЛАУ
1.1 Қазақстан Республикасындағы тоқыма және кілем өнеркәсібінің
дамуын ... және ... ... ... ... дағдарысқа
қарсы басқаруды қамтамасыз етілу деңгейін макро, микро деңгейлерде
талдаймыз. ... және ... ... ... ... мұнай, газ, басқа
да өндіруші салаларға қарағанда төмен бәсекелі блокқа жататыны ... та, бұл ... ... айналым қаражаттарының тез
айналмалылығында болып қалып отыр. Тоқыма және ... ... ... ... ... ... ... орналасқан.
Саланың дамуын қамтамасыз етуге ... ... ... ... сақталған, болашақты тиімдірек қолдануға болатын
сенімді шикізат ... ... ... халықтың жұмысбастылық
қабілетін толығымен қамтамасыз ете алатын саланың қабілеті ... ... және ... өнеркәсібінің дамуын бағалау үшін біз
жалпы өнеркәсіптің дамуына талдау жасауды, содан кейін ғана саланың дамуын
қарастыруды жөн деп таптық.
Өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... кезеңнен бастап, ... ... ... және ішкі ... ... ... отырды. 2003 - 2004 жылдардағы Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... сүйенсек, өнеркәсіптің ішкі жиынтық өнімдегі үлесі 2003
жылы 29,3 %-ға, ... ... тең ... ... тек қана 2004 ... ... ... өнеркәсіп үлесінің басқа ... ... ... айта ... керек, 2003 жылмен салыстырғанда
2004 жылы 4,1% - ға ... ... ... саны да ... 2004 жылы тек қана ірі және орта ... ... бұл ... алдыңғы жылдармен салыстыруға келмейді
[31, 32].
Өнеркәсіптік өндіріс көлемі қарастырып отырған барлық жылдарда артып
отыр. Өткен ... ... 2003 жылы - 16,8%, 2004 жылы — ... ... ... салуға дейінгі жиынтық табыс көлемі 2003, ... ... ... ... ... ... ... көлемінің
жыл сайынғы артуы оң бағаланады.
2 кесте - 2003 -2004 ... ... ... ... ... ... ... |2004 |өткен |
| | ... |жыл ... |
| | |гі | | ... ... ... ЖІӨ- дегі |% |29,3 |33,4 |113,9 |
| ... ЖҚҚ-ның үлесі | | | | ... ... ... мен |бірлі|13177 |1536 |- |
| ... саны |к | | | ... ... ... көлемі |млрд |2336,9|2618,6 |112,1 |
| | ... | | ... ... ... дейінгі жиынтык |млн |401087|351600 |87,7 |
| ... ... | | ... ... ... табыс |млн. |402210|324832 |80,8 |
| | ... | | ... ... табыстылығының |% |23,0 |37,8 |164,3 |
| ... | | | | ... ... ... ... |млн. ... |80,9 |
| ... ... | | ... ... қызметтегі |мың |671,2 |626,1 |93,3 |
| ... ... | | | ... ... ... ... ... |27759 |105,8 |
| |қызметкерлерінің орташа | | | | |
| ... ... | | | | ... ҚР ... ... ... бойынша есептелген;
Өнеркәсіпте жұмыс істейтін персонал саны жыл ... ... бұл ... жұмыссыздар санының артуына әкелуі мумкін.
Айлық еңбек ақы мөлшері жылдан-жылға артып отыр.
Республикада жүргізілген экономикалық реформа келесідей ... ... ... ... ... кезеңінде (1992-1994 жж.) басты назар шет елдік ірі
инвестицияларды стратегиялық маңызы бар кәсіпорындарға тартуға ... ... ... ... ... ... нарықтық шаруашылық
жүргізу механизмінің тетіктерін (нормативті-құқықтық ... ... ... банктік реттеу, сыртқы экономикалық байланыстарды
жетілдіру, кедендік істі жолға қою, нарықтық инфрақұрылымды дамыту) ... ... ... ... ... ... Осы
кезеңнің нәтижесі болып, экономиканың либерализациясы, нарықтық экономика
және инфрақұрылым институттарының калыптасуы, елдегі ... ... ... ... ... кезеңінде (1997-2003 жж.) экономиканың
тұрақтануы байқалады. ТМД елдерінің арасында ... ... ... ... және ... ... ... қатарға
шықты. Қабылданған шаралар қазақстандық қоғамның барлық ... ... ... ... өндірістің және экономиканың инвестициялану
көлемінің артуымен сипатталады. Республикада ... ... ... ... ... дағдарыстарды басқару
арқылы, экономикада даму қамтамасыз етілді;
ЖІӨ-де импорттың үлес салмағы азайып, экспорттың дамуы байқалады;
Тұрғылықты халықтың ... ... ... және ... ... ... ... құрылымы өзгеріп, өнеркәсіптің үлес салмағы артты
[33].
Біздің ... ... ... ... ... кезеңі (2000
жылдан басталады) орын алып отыр. Осы кезеңде экономикада өсу фазасы
байқалады, ... ... ... іске ... ... жаңа ... ... деп айтуға болады. Өнеркәсіптің дамуы
көрсеткіштерінің өсу серпіні ... ... ... ... ... ел деп дүние жүзі танып; дамуын оң бағалап ... ... және ... ... ... қай ... ... кестеде - тоқыма және кілем өнеркәсібі даму көрсеткіштерінің серпіні
берілген.
3 кесте - ҚР-сы тігін және ... ... ... ... |2003 |2004 ... |
| | ... |жыл |жылеа |
| | | | | ... ... ... ... |млн. ... |94,5 ... ... | | | ... ... ... ... |% |1,7 |1,4 |82,3 ... сала ... үлесі| | | | ... ... мен ... |724 |188 |- ... саны | | | | ... ... ... жиынтық |млн.тен|-760 |-200 |26,3 ... |ге | | | ... ... табыс |млн.тен|-490 |-42 |8,6 ... |ге | | | ... ... ... |% |-2,1 |0,3 |14,3 ... | | | | ... ... ... |млн. |963 |_ |- ... ... | | | ... қызметтегі қызметкерлер |мың |24,4 |25,4 |104,1 ... ... | | | ... ... ... |теңге |9851 |10669 |108,3 |
|.|қызметкерлердің орташа айлық | | | | |
| ... | | | | ... ҚР ... ... мәліметтері бойынша есептелген;
Тоқыма және кілем өнеркәсібінің өнеркәсіп өндірісінің ... ... ... ... 2003 және 2004 ... осы ... ... дамуын теріс бағалауға негіз ... ... ... ... ... деп сала өнімдерінің үлесі жылдан-
жылға кеміп отыр. Тиімділік ... ... 2003 ... бері ... 2004 жылдың қорытындылары бойынша да теріс шаманы құрайды.
Негізгі қызметтегі қызметкерлер саны 24-25 мың адам ... ... ... ... ... ... ... орташа айлық
жалақысы қарастырылып ... ... ... ... ... ... мөлшеріне қарағанда артта қалуда.
4 кесте - ҚР-сы тоқыма және кілем ... ... ... ... ... ... |2003 жыл |
| | | | |2003 жыл ... |Мақта талшығы ... |119,6 |
|2 ... ... жібі |15,3 |111,6 |729,4 ... |Жүннен иірілген жіп |- |21,8 |- ... ... ... |146,6 |441,2 |301,0 ... ... да ... материалдары |588,5 |64,6 |11,0 ... ... - ... бағыттағы өнім, |113023,|129587 |114,7 |
| ... |4 | | ... ... мата емес ... |1357,2 |2249,8 |165,8 ... |Тоқыма бұйымдары |456,8 |502 |109,9 ... ... ... |49,4 |135 |273,3 ... ... ... |1002 |629,4 |62,8 ... ас үй орамалдары |487 |- |- ... және ... ... |92,6 |10,4 |11,2 ... да ... |48,4 |1 |2,1 ... ... тауарлары |6091,4 |7292,6 |119,7 ... өнім ... |114,9 |
| | |8 | | ... өнім ... |5,1% |5,3% |103,9 ... ҚР ... ... ... ... ... ... және кілем өнеркөсібінің барлық тауарларынан ақырғы
өнім ... мен ... ... ... импорт 52302,4 мың долларды,
экспорт 7292,6 мың долларды ... ... өнім ... ... 64,5 % - ды, ... 5,3 % - ды ... Ақырғы тұтыну
тауарлары экспорты төмендеуге, импорты жоғарылауға бет бұрған. Кедендік
импорттық және экспорттық ... ... ... ... ... импортының ары қарай экспортқа шығарылуында жариялылық ... да ... ... ой ... ... ... - ... Республикасының тоқыма және кілем
өнеркәсібінің тауарлар импорты
(мың доллар)
|№ ... |2003 жыл |2004 жыл |2004 ж 2003 |
| | | | |ж-ға |
| | | | |% - бен ... ... ... жібі |444,2 |249,6 |56,2 |
|2 ... ... жіп |379,9 |9,2 |2,4 ... |Қаптар, брезент |5953,8 |9347,4 |157,0 ... ... да ... материалдары |12723 |10838 |85,2 ... ... |5032,5 |6470 |128,6 |
| ... ... ... | | | ... ... мата |26296,7 |28780 |109,4 |
| ... ... | | | |
|7 ... бұйымдары |5032,5 |6470 |128,6 ... ... ... |4432,3 |4069 |91,8 ... ... ... ... |17088,5 |23612,4 |138,2 ... ас үй ... |1420,8 |2414,6 |169,9 ... және ... ... |355,8 |3823,4 |1074,6 ... ... да бұйымдар |153,1 |244,2 |159,5 ... ... ... |46443,5 |52302,4 |112,6 ... ... өнім |72740,2 |81082,4 |111,5 ... өнім ... |63,8% |64,5% |101,1 ... ... ... ... бойынша есептелген;
2004 жылы жеңіл және тоқыма өнеркәсібінің ... 81082,4 ... ... және 6, 7 ... статистикалық және кедендік ақпараттардың
бір-біріне сәйкес келмеуі де көп тауарларға шекарадан өтерде ... ... ... ... ... түрде өткізілетінін дәлелдейді.
Тоқыма және кілем өнеркәсібіндегі тағы бір мәселе —бағдарлы емес және
залалды өндірісті ... ... ... ... қаруландыру және кез-
келген тиімді тапсырысқа құрал - жабдықты қайта оңалуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... Салаға тауарларды модельдеу мен маркетингтік жаңа қызметтері,
барлық түйіндес салалардың ... ... ... оның ... аралас
маталар (мақта, зығыр және синтетикалық ... ... ... ... ... қорларды азайту үшін несиелер қажет.
Макро деңгейде саланың экономикалық қауіпсіздігіне келесі ... ... ішкі ... ... ... және ... ... қорғалмағаны, кәсіпорындарды ... ... ... және ... алдында қарыздың ұлғаюы, құрал-
жабдықтың техникалық жағдайының төмендігі, кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... ... кетуі [39].
Біздің есептеулеріміз отандық тоқыма және кілем ... ... ... ... сала ... ... төмен деңгейде екенін көрсетті.
Қазақстан аумағындағы тоқыма өнімдерінің нарығын сипатгай ... ... ... ету, тоқыма және кілем ... ... ... ... ... ... толығынан пайдалану
қажеттілігі бар екенін байқаймыз. Аталған мәселелерді шешу үшін мемлекет
тарапынан, сонымен қатар, ... ... да ... ... ... ... қатарына, мемлекет тарапынан келесі бағыттар іске асырылуы
керек:
1. импорт алмастыру саясатының белсенділігін арттыру;
2. өндіріске қажет ... ... ... ... - ... ... азайту;
3. отандық өндірушілерді теріс пиғылды бәсекеден ... ішкі ... ... ... олардың халықаралық талаптарға сәйкестігін қатаң
бақылауға алу.
Кәсіпорын тарапынан келесі шаралар шешілуді қажет етеді:
4. бәсекеге ... ... ... қадамдарын жасау;
5. өндірісті инновациялық құрал-жабдықтармен жаңарту;
6. өнімнің жаңа ... ... ... ... ... ... өткізу желістерінің мәнін бекіту;
8. мүмкіндігінше жаңа нарықтарға шығу.
Мезо деңгейдегі тоқыма және ... ... ... ... үшін біз зерттеу жұмысымызда Алматы қаласындағы
саланың дамуына тоқталып өтеміз. Алматы республикалық ... бар ... ие. ... ... потенциалы, нарықта қалыптасқан жеке
субъектілері, біршама шетелдік әріптестері және жоғары ғылыми-техникалық,
кадрлық, қаржылық әлуеті бар ... ... ... ... ... [39, 40, 41, 42]..
Өңдеуші өнеркәсіптің құрылымында шағын кәсіпорындардың ... ... ... ... ... дамыған және қажетті болып
табылады. Бірақ, ... ... ... ірі және ... ... аса ... бар) үлесіне жалпы өнімнің 73,9 % -
ы, шағын кәсіпрындардың ... 15,4 % - ы, ... ... балансындағы қосалқы өндірістерге - 2,8 % - ы сәйкес
кедді [43, ... ... ... ... кәсіпорындарының 181 - 1 немесе 73
% - ы киім өндірісімен айналысады, тоқыма ... ... 46 ... 18 % - ы ... ... ... ... және аяқ киім
өндірумен 22 кәсіпорын ( 9 % - ы) ... (8 ... ... ... ... ... айналысатын бір де бір кәсіпорын
жоқ, пайыздық үлес ... ... киім ... ... үлес салмағы басқаларына қарағанда басым.
8 кесте - Алматы қаласының жеңіл ... ... ... бойынша орналасуы
|№ |Жіктегіш нөмірі мен аты ... | ... |
| | ... |
| | |к | |
|1 ... ... шығару |46 |18 |
| |у | | | |
|2 |17.1 ... |7 |3 |
|3 |17.2 ... ... |6 |2 |
|4 |17.3 ... өндеу (отделка) |- |- |
|5 |17.4 ... ... ... шығару |18 |6 |
|6 |17.5 ... да ... ... ... |8 |3 |
|7 |17.6 ... және ... ... ... |1 |0,5 |
|8 |17.7 ... және тоқылған бұйымдар өндірісі |6 |2 |
|9 ... ... |181 |73 |
| |у | | | ... ... киім өндірісі |7 |3 ... ... ... киім ... |159 |64 ... ... өңдеу және бояу, теріден бұйымдар |15 |6 |
| | ... | | ... ... ... және аяк |22 |9 |
| |у ... өндірісі | | ... ... ... |9 |4 ... ... ... және ... да тері галантерея |2 |1 |
| | ... ... | | ... |Аяк киім ... |11 |4 ... |249 |100 |
|. | | | ... ҚР ... өнеркәсіп кәсіпорындары ассоциациясы ... ... ... және ... ... кәсіпорындарының
экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруын бағалау үшін 8 ... ... ... мерзімде өндірілген өнім көлемінің, ... өнім ... сала ... ... ... ... ... бойынша жалпы жұмыскерлер санындағы сала
персоналының үлесінің төмендегені анықталды.
Бір қуантатын жағдай, бір жұмыскердің орташа айлық еңбек ақысы ... ... ... тозу ... ... артып, 2003 жылы 65,4
% - ды құрады, бұл көрсеткіш тек саланың ... ... ... ... ... және ... ... өнім көлемінің жылдан -
жылға артқаны байқалтанымен, физикалық көлем ... ... ... - ... ... ... және ... өнеркәсібінің
көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер ... |2003 ... жыл |2004Ж. |
| | ... | | ... |
| | | | | ... |
|1 ... ... |млн. |2091,8 |3428,8 |163,9 |
| | ... | | | ... ... ... |% |125,4 |113,7 |125,4 |
| ... | | | | ... ... ... |% |2,0 |2,1 |105 |
| ... өнеркәсіптік | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | ... |Өнеркәсіптік ... |249 |251 |100,8 |
| ... саны | | | | ... ... саны |мың адам|3,895 |3,719 |95,5 ... ... ... |12396 |15647 |126,2 |
| ... ... жалақысы| | | | ... ... ... |8,4 |8,3 |98,8 |
| ... өнеркәсіптегі | | | | |
| ... ... | | | | ... ... құралдардың |% |65,4 |67,3 |102,9 |
| ... ... | | | | ... |Негізгі құралдарды |% |0,5 |0,7 |140 |
| ... ... | | | | ... ... ... ... мәліметтері
бойынша
есептелген;
Негізгі құралдардың тозу деңгейі артып отыр. Негізгі құралдардың
жаңару ... өте аз ... оң ... өзгеруде. Жұмыскерлердің саны
қарастырылып отырған жылдары тек төмендегені ... ... мата емес ... және ... жасалған бүйымдар
топтары бойынша натуралдық өлшем бойынша өсу ... ... ... ... ... байқалады. Біздің жасаған қорытындыларымыз бойынша,
Алматы қаласының тоқыма және ... ... ... ... ... ... анықталды. Қаладағы саланың экономикалық
дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... өнім ... 10 кестеде
сипатталады
10 кесте — Алматы қаласындаға тоқыма және кілем өнеркәсібінің ... өнім ... ... ... |2003 |2004 |2004 ж. |
| | ... |жыл |2003 ж ... | | | | ... |
|1. |Мақта маталары, барлығы |Мың кв,|14138 |19939 |141 |
| | |м | | | ... ... ... |мың |740,3 |200,3 |27,1 |
| | ... | | | |
|3 ... және ... ... |мың ... |89,6 |68,5 |
| | |м | | | ... |Мата емес материалдар және|мың кам| | | |
| ... ... ... |1030,3 ... ... ... және колдан |мың |20 |2,2 |10,7 |
| ... ... ... | | | ... ... ... киімі |мыңдата|66,6 |57,5 |86,3 ... ... ... ... |мың |75,7 |39,6 |52,3 |
| | ... | | | ... ... және |мың |46 |-2 |- |
| ... ... | | | ... |Киім аксессуарлары |мың |6012,1 |-2 |- |
| | ... | | | ... ... ... ... Басқармасының мәліметтері
бойынша
есептелген;
Қазақстан Республикасындағы жалпы өнеркәсіптің, тоқыма және кілем
өнеркәсібінің, ... ... осы ... дамуын, тоқыма және кілем
бұйымдары бойынша экспортты және импортты, Алматы қаласындағы ... ... ... ... ... келе біз ... келдік:
- Тоқыма және кілем өнеркәсібінің дамуы жалпы ... ... 2003 жыл ... ... көп ... ... ... өнеркәсіп бойынша — 16,6%, тоқыма және ... ... ... ... айлық еңбек ақысы өнеркәсіп бойынша - 27759
теңге, салада - 9095 ... ... ... ... - 15647 ... ... негізгі құралдардың тозу деңгейі жалпы өнеркәсіптік кешенде -41%, ... %, ... ... ... — 65,4 % - ды ... Осы көрсеткіштердің
даму сипаты тоқыма және кілем ... ... ... ... көрсетеді.
Алматы қаласында тіркелген жеңіл өнеркәсіп саласының кәсіпорындарының
73 % - ы киім өндірісінде ... (бұл ... киім ... де ... ... шығаруға барлық тіркелген кәсіпорындардың 18 % - ы,
былғарыдан бұйымдар жасауға және аяқ киім ... 9%-ы ғана ... ... ... ... аяқ киімінің барлығы ... ... ... ... ... ... ... себебі Қытайдан, Түркиядан, Қырғызстаннан импортталатын тоқыма
тауарларының сапасы көп жағдайда көңілге қонымды емес. Бірақ, бағалары
арзан болғандықтан сол ... ... ... ... ... ... ... тоқыма және кілем тауарларының
көлемінде 5,3% - ды, импорттық ... - 64,5 % - ... ... ... ... (мақта талшығы, мақта-мата иірілген жібі,
терілер, ... ... ... ... ... импортқа алып,
отандық өңдеуші кәсіпорындар нарықта шетелдік ... ... ... ... күреске түсе алмай отыр. Бұл ... ... ... екенін (сәнді де солар ... емес ... ... ... бар ... ... экономикалық қауіпсіздікті, оның Қамтамасыз ... ... ... ... кілем", "ТК АММК" АҚ-дары мысалдарында 1 -
бөлімде ұсынылған әдістеме бойынша бағалаймыз.
1.2 Кәсіпорындардын технико-экономикалық сипаттамасы және ... ... ... ... ... ... объектісі "Алматы Мақта"
Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестігі, "Алматы кілем" ААҚ-ының болып
табылады. ... ... ... ... және кілем
өнеркәсібі кәсіпорындарының жеткілікті санының бар екенін, тіркелгенін және
қызмет етіп жатқанына ... ... ... ... ... ... маманданған "Алматы мақта" ЖШС - нің, кілем өнімдерін шығаратын
"Алматы кілем" ААҚ-ының, дағдарысқа ... ... ... жөн ... 46, ... ... ... өз бастауын 1936 жылдан "Ковровщица" артелінен
алады. Компания Қазақстан Республикасындағы кілем және ... ... ... ... болып табылады. Кәсіпорын өндірісі
материалсыйымды болып табылатын классикалық ... ... мен ... ... ... өз ... ... бейнелеуі,
тығыздығы бойынша қолдан тоқылған кілемдерден кем түспейді. Кілемдердің
түпнұсқа өрнектері классикалық, сондай-ақ авангардтық ... ... ... ... қойылған технологиясының және табиғи
талшықтар үлесінің басым болуына байланысты кілемдер әдемі, ... ... ... ... ... және жақсы жылу изоляциясы,
дыбыс жұтқыштығы бар. Эксплуатацияға ... ... ... және ... орта ... тұтынушыға сәйкес келеді. Кілем өнімдерінің
ассортименті кез-келген ... ... ... Осы ... портреттерге, сувенирлерге, әкімшілік, қонақ үй және басқа да
интерьерлерге жеке жоғары ... ... ... ... «Алматы
кілем» ААҚ - ы ТМД елдерінің ішіндегі саусақпен санарлықтай ені
4 метрлік кілемдер шығаратын ... ... ... Ресейде, Өзбекстанда жабдықтаушылар ... бар. ... ... өндірістік маштабтағы кілем өнімдерін шығаратын
жалғыз кәсіпорын. Кәсіпорын қуаттылығы ... ... және ... ... ... сұранысын қанағаттандыруға мүмкіндік береді.
11 кесте - Кәсіпорындардың негізгі технико-экономикалық
көрсеткіштерін талдау
|№ |Негізгі ... ... АҚ-ы ... ... | ... ... ... |
| ... ... |
| | ... ... |"Алматы мақта" ЖШС | |
| | |гі |АҚ-ы | | |
| | | |
| | ... ... ... мақта" ЖШС | |
| | |АҚ |ің | ... ... ... және |0 |0 | |
| ... | | | ... |Мақсаттар және |1 |0 | |
| ... | | | |
| ... ... |0 | |
| ... | | | ... ... ... |1 |0 | |
| ... | | | ... ... ... |0 |0 | |
| ... | | | |
| ... | | | ... ... баға саясатын |1 |1 | |
| ... | | | ... ... ... ... және |1 |0 | |
| ... | | | ... ... және ... |0 |0 | |
| ... ... | | | ... ... ... |1 |1 | |
| ... және ... | | | |
| ... ... | | | ... |5 |2 | ... ... ... және [48] ... көзі ... ... Кәсіпорын ақпараттары бойынша эксперттік әдіспен есептелген;
3. "1'-артықшылығы, "0" -кемшілігі.
"Алматы мақта" ЖШС - нің ... ... ... көп. Осы ретте 2003
жылы кәсіпорынның "Темір банк" АҚ-ы арасындағы болған шиеленісін ескеру
қажет.
Бұқаралық ... ... ... ... материалдардың көзқарастары
әртүрлі. Бір авторлар кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... авторлар банк қозғалысын
жақтап шығады [49, ... кім ... десе де, осы ... ... ... болмағанын
айтқымыз келеді. Себебі, ... ... ... сөз ... ... ... ... тартымдылығына нұқсан келді.
Сондай-ақ, жабдықтаушылар мен ... ... ... ... ... ... басқарудың экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды
қамтамасыз ету көрсеткіштеріне талдау ... ... ... ... ... ... ... Осы ретте "Алматы кілем" АҚ-ы
өнімінің мысалында ... ... ... талдау жүргізілді.
16 кесте - Кәсіпорындардың қаржылық қамтамасыз ету ... ... ... және ... ... |
| | |вті ... |
| | ... ... ... ... ... ЖШС | |
| | | | |
| | ... |% ... |% |
|1 ... және ... |601,17 |44,1 |461,52 |44 |
|2 ... ... |379,55 |27,8 |293,69 |27,9 |
|3 ... |39,38 |2,8 |30,42 |2,9 |
|4 ... ... ... |68,28 |5 |52,45 |5 |
|5 ... |138,74 |10,2 |104,89 |10 |
|6 ... ... |62,1 |4,6 |47,2 |4,5 |
|7 ... ... |33 |2,4 |25,17 |2,4 |
|8 ... шығындары |24 |1,8 |18,88 |1,8 |
|9 ... ... ... |10,5 |0,8 |14,68 |1,4 ... ... өзіндік кұн |1362,7 |100 |1048,9 |100 ... ... |1368 |100,4 |1446,2 |137,8 ... ... ... ... ... кесте мәліметтері 1 шаршы метр кілемнің (жалпы тоқыма және кілем
өнеркәсібі өнімдерінің) өзіндік құнында негізгі үлес салмағы ... ... ... ... ... ... үлес салмағы-28
%, амортизация-3 %, негізгі Құралдарды жөндеу-5% "Алматы мақта" ЖШС - нің
10-13% шамасында), ... ... ... ... болатынын
көрсетеді. Талдау жүргізіліп отырған кәсіпорындардағы шығындар өзгерісін
18 кестеде беріп отырмыз.
18 кесте — Кәсіпорындардағы шығындар ... ... ... ... және тігін өнеркәсібінің |
| | | ... |
| | ... ... ... АҚ-ы |"Алматы мақта" ЖШС |
| | | |2003 ж |
| | ... ... АҚ-ы ... ... ЖШС | |
| | |і | | | |
| | | |2003 ж. |2004 ж. ... ... / |сәйкес ... |
| ... ... | | |
| ... |емес | | ... ... |жоқ |жоқ |
| ... жүйесінің | | | |
| ... | | | ... ... | | | |
| ... | ... ... емес |
| ... ... / ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... |сақталады ... |
| ... | ... ... оңып кетеді |
Ескертпе: Кэсіпорын ақпараттары бойынша дайындалған
Оның үстіне, кредиторлық және ... ... ... ұзақтығы
күндер есебінде ұзарып отыр.
Кәсіпорындардың өнімдерін сапа көрсеткіштері бойынша бағалау үшін 20
кестені ұрғыздық. Сапа ... ... ... ... ЖШС
маталарының бір жуған соң, бояуының оңып ... ... ... ... ... ... ... және төсеніштер ҚР-ның
23.02.2001 жылы қабылданған Мемлекеттік Стандарттың қауіпсіздік сапасы
бойынша сертикацияланған. Барлық өнім ... ... ... ... ... ... ... қабілетті өнім өндіру үшін ISO 9000
стандарттарын енгізу бойынша жұмыс жүргізуде. ... мен ... ... ... ... келеді (21 кесте). Шығарылатын
кілем бұйымдарының ... ... ... тауарлардан табиғи талшықтарды
кең қолдануымен ерекшеленеді.
21 кесте -"Алматы кілем" ... ... ... ... ... мен ... |Жоспар ... ... ... |2002 жыл |90% |94,1% |+4,1% ... |2003 жыл |92% |97,1% |+5,1% ... ... ақпараттары бойынша дайындаған автор.
Кәсіпорында көркем-техникалық кеңестің мәжілістері өткізіліп, жаңа
суреттер мен техникалық мәселелер қаралады. 2004 жылы ... ... ... ... ... сондай-ақ 119 бірлік көлемінде жеке
портреттер мен әкімшілік ... ... ... ... нарықта өнімді өткізуі 22 кестеде берілген.
22 кесте - Кәсіпорындардың нарықта ... ... ... ... |"Алматы кілем" |"Алматы ... |
| | ... |АҚ |ЖШС ... |Жалпы нарықтағы |% |5 |0,9 |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| |* ішкі ... |% |80 |95 |
| |* ... ... |% |20 |5 ... ... ақпараттары бойынша дайындалған
"Алматы мақта" ЖШС - 0,9%, "Алматы кілем" АҚ-ның - 5 % көлемінде.
Кәсіпорындардың ... ... ішкі ... ... ... басты назар аударылмайды.
Кәсіпорындарда маркетингтік мақсаттарға жұмсалатын шығындар көлемі
2004 жылы ... ... ... ... отыр, дегенмен маркетингтік
шығындарды ұтымды пайдалана отырып, өткізудің жаңа желілерін ... ... ... ... ... шығындарды ұлғайту тұтынушылар
кеңінен тартуға мүмкіндік берері сөзсіз. ... ... ... екі ... да ... шаманы анықтайды.
Тоқыма және кілем ... ... ... ... ... оның ... ... қаржының
аз бөлінуі байқалады.
23 кесте - Кәсіпорындарда 2004 жылы ... ... ... ... ... ... ... |"Алматы |Өткен |
| | ... ... ... |
| | | | ... |
|1 |Қарыз капиталының |% |0,82 |2,2 |
| ... | | | |
|2 ... ... |% |8,58 |-9,2 |
| ... | | | |
|3 ... ... |% |5,7 |-5,12 |
| ... | | | |
|4 ... тетік |% |0,03 |0,51 ... ... ... ... ... ... ... ЖШС, "Алматы кілем" АҚ-дарындағы қарыз капиталының
рентабельділігі 2004 жылы 0,82 —ден 3,9 ... ... Бұл ... тартылған несиелердің нақты құнын анықтамайды, себебі бұл жерде
салық төлеуден болатын үнем көрсетілмейді. Кәсіпорындар ... ... ... ... ... айналым капиталындағы ақша
қаражаттарының аздығынан қызметкерлерге еңбек ақы төлеуге алып отырған.
Қарастырылып отырған мерзімде меншік капиталының ... ... ... оң ... ... ... ЖШС -да ... шаманы көрсетеді., "Алматы мақта" ЖШС -да меншік капиталын тиімді
пайдалану мақсатында шаралар жүргізу керектігі анықталды. ... ... ... ... ... ... ... қанша пайызға көрсетеді. Осы ... ... ... ... ... ... емес, ұзақ
мерзімге және ұзақ мерзімге капиталға салынғаны тиімді болар еді. ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық
жобаны есептеу арқылы, инвестициялардың тиімділігін көрсетпекпіз.
"Алматы ... ЖШС, ... ... АҚ-ның экономикалық дағдарысқа
қарсы басқаруды бірінші бөлімде ұсынған ... ... ... жиынтық экономикалық бағасын 24 кестеде шоғырландырдық.
24 кесте -Кәсіпорындардың жиынтық экономикалық дағдарысқа қарсы
басқаруды бағасы
|№ |Кәсіпорынның экономикалық ... ... ... |
| ... қарсы басқаруды |кілем" АҚ-ы |ЖШС |
| ... ... | | |
|1 ... әлеуеті дағдарысқа |- |- |
| ... ... | | |
|2 ... әлеуетінің дағдарысқа |+ |+ |
| ... ... | | |
| ... дағдарысқа қарсы |+ |- |
| ... | | |
|4 ... ... ... |- |- |
| ... орындалу | | |
|5 ... ... ... сапасы |+ |- |
| ... ... ... | | ... |Инвестициялар және инновациялар|- |- |
| ... ... ... | | |
|7 ... ... |+ |- |
| ... ... |+ |- |
| ... | | |
|9 ... |+ |- ... "+" ... ... ... "-" —экономикалық дағдарыс жағдайында.
Маржиналдық талдау негізіндегі ... ... ... ... ... деп бағаланса ғана есептелетінін бірінші
бөлімде ... ... ... ... ... ... ... ал "Алматы мақта" ЖШС қызметін экономикалық ... ... ... дағдарыс жағдайындағы "Алматы мақта"
ЖШС ... ... ... ұсынған формуламыз бойынша есептейміз.
Бұл жерде ағымдағы өтімділік коэффиценті тоқыма және кілем өнеркәсібінің
кәсіпорыны "Алматы мақта" ЖШС үшін ... кем ... ... ... ғана ... қысқа мерзімде экономикалық дағдарысқа қарсы
басқаруды қамтамасыз етуге қабілеті бар деп есептеледі.
Кәсіпорынның қаржылары қолайсыз орналасқан (ұзақ ... ... деп ... ... ... ЖШС үшін маржиналдық талдау
негізіндегі басқару шешімдерінің көрсеткіштерін анықтадық.
"Алматы мақта" ЖШС 2004 жылы өнім ... ... ... ... мың ... ... шығындар (АШ) 708365,3 мың теңге, тұрақты
шығындар (ТШ) 134792,7 мың ... ... 2003 жылы ... үшін
маржиналдық табыс МТ=718573,1-708365,3=10207,8 мың ... ... ... ... ... (СКДН) келесі формула бойынша анықталады [48,
381-6]:
СКДН=ӨӨТТ*ТШ/МТ (7)
Бұл жердегі: ӨӨТТ - өнім өткізуден түскен түсім;
ТШ —түрақты ... ... ЖШС үшін ... ... дағдарыстық нүктесі
кәсіпорынның дәл қазіргі экономикалық ... үшін өте ... ... ... үшін бизнес-реинжиниринг үрдісін жүргізу қажет.
Диссертациялық жұмысымыздың екіде үшінші бөлімінде кәсіпорындағы бизнес-
реинжиниринг үрдісін өткізу бағыттарын, ... және ... ... ... қазіргі жағдайы және дамуы жолдарын және ... ... ... ... ... ... ... Тоқыма және кілем өнімдері әлемдік нарығының қазіргі жағдайы және
дамуы.
Тоқыма және ... ... ... ... және ... ... ... орны ерекше. Қазіргі кезде Экономикалық
ынтымақтастық және даму Ұйымының мәліметтеріне сәйкес, ... және ... ... жасауды, химия өнеркәсібін, әскери-өнеркәсіптік кешенді
басып озып, әлемдік өнеркәсіптің алдыңғы қатарлы ... бірі ... ... бұл ... ақырғы тұтыну өнімін ... ... өнім ... ... тұрақты өткізу нарығына ие,
өндіріс ресурстарының жоғарғы тиімділігі мен тез айналымдылығын қамтамасыз
етеді, елдің ... ... өз ... ... ... ... планетаның халық саны 3,7 есе, бір адамға
шаққандағы жиынтық ішкі өнім ... ... 4,1 есе, ... 5,7 есе, бір ... ... ... тұтыну (килограммен) 5,7
есе артқаны анықталды [49].
Жер бетіндегі тұрғын халық санының және тұрмыс жағдайының ... ... ... әсер етті. Еуропалық одақ елдерінде 1985-2000 жылдары
тоқыма және кілем бұйымдарын тұтыну 90,5%-ға, импорт ... ... ... ... осы кезеңде сала өнімдерін тұтыну 99,3%-ға, импорт 27,4%-дан
44,6%-ға өссе, ... ... ... ... ... 3 есе ... жоғарылағаны байқалады [50].
Әлемдік экономиканың ғаламдануы, тоқыма және кілем өнеркәсібін бәсеке
қабілетті қылғанымен қоса, талшық, бояғыш заттар ... ... ... құрал-жабдықтың, тоқыма материалдары және олардан
жасалған бұйымдар географиясының аз, ал ... ... ... ... ... сәл ғана ... ... Өндіріс
еңбекақы деңгейі төмен және саяси-экономикалың тұрақтылығы жоғары ... ... ... ... ... ал тоқымадан жасалған
бұйымдарды тұтыну еңбекақы деңгейі ... ... ... (АҚШ, ... ... ... ... кілем өндірісімен салыстырғанда 4 есе ... ... ... ... ... белгілі мамандарының бірі А.Ормирод
өз зерттеулеріне жаңадан салынған тоқыма кәсіпорнының құны ... ... ... ... ... болатынын, сондықтан
экономикасы дамыған елдерде орналасуы керектігін өзек ... ... өз ... ... сауда белгісін енгізу, құрал-
жабдықтардың санын азайтып, ... ... ... еңбек
өнімділігін, өнім сапасын жоғарылататынын жаңа ... ... ... қалуға ұмтылуда [52]. АҚШ-та еңбек ақы шығындары матаның
өзіндік кұнында 20%-ды, жаңа индустриалдық елдерде ... ... ... ... ... кәсіпорындарындағы еңбек ақы көлемінің диапазоны 25
кестеде көрсетілген.
25 кесте - Түрлі елдердің тоқыма өнеркәсібіндегі бір ... ... ... |1 |№ ... |Бір ... |
| | ... | | ... $ |
| | ... $ | | | ... ... |23,65 ... |4,44 ... ... |22,32 ... |3,85 ... ... |21,32 ... Корея |3,66 ... ... |20,82 ... |3,56 ... ... |20,5 |17.|Мексика |2,93 ... ... |16,49 ... |1,9 ... ... |16,2 ... ... |1,47 ... ... |13,44 ... |1,46 ... |АҚШ |11,61 ... |1Д8 ... |10,84 ... ... |0,80 ... |10,27 ... |0,36 ... |5,76 ... |0,35 |
| | | | ... | ... 2003 ... мәліметтері бойынша дайындалған
25 кестеден көріп отырғанымыздай, бір ... ... ... 23,65 АҚШ доллары көлемінде болса, ең аз деңгейі Қытайда 0,36
АҚІП доллары көлемінде ғана ... яғни ... ... ... бір ... жұмысына Қытайдың тоқыма өнеркәсібінің жұмыскеріне
қарағанда 66 есе ... ... ақы ... Қазақстан Республикасында жеңіл
және тоқыма өнеркәсібіндегі еңбек ақы қарастырып ... ... ... аз ... ... отыр.
Соңғы он жылдықта әлемде тоқыма жіптердің қай түрін болса да көп
тұтына бастаған. ... және ... ... жасалған тоқыма, кілем
бұйымдарына сұраныстың даму серпінін қанағаттандыруда қайталама шикізатты
пайдаланудың әлуеті бар. ... ... және ... да ... ... ... жерлерінің көлемі шектеулі ... ... ... ... өндірісі ұлғайып отыр.
26 кесте - Жіптер мен талшықтардың әлемдік өндірісі
|№ |Жіптер мен талшықтар |1990 жыл |
| |Ел ... мың |Ел ... мың ... |
| | ... | | ... ... |534 ... |379 |
|2 ... |455 |АҚШ |129 |
|3 ... |103 ... |93 |
|4 ... |92 ... |72 |
|5 ... |47 ... |66 |
|6 ... |39 ... |56 |
|7 ... |32 ... |52 |
|8 ... |31 ... |45 |
|9 ... |25 ... |10 ... ... ... көзі бойынша есептелген.
Қарастырылып отырған елдердің біразы 2000-жылдың 2-жарты жылдығында
кейбір дамыған елдердегі байқалған экономикалық дағдарыстың кері ... ... ... мен ... ... ірі ... химиялық тоқыма
өнімдері нарығындағы стагнация белгілерінің әсерінен Корея Республикасы мен
Тайвань экспорттаушылары өткізу ... ... ... ... ... көлемі бойынша дүние жүзі
бойынша үшінші орын алатын (КХР мен АҚШ-тан кейінгі) Тайваньда ... ... ... ... арттыру - ұсыныстың сұраныстан асып
түсуіне әкелді. Сондықтан 2001 ... ... ... ... ... ... ұзақ ... бойы дағдарысқа ұшыраған,
полиэфирді талшық өндіретін кәсіпорындарға қаржылық көмек ... ... ... ... ... ... банктік мөлшерлемелер
бойынша, шарты артық құрал-жабдықты азайту және кәсіпорын ... ... ... жаңа ... ... ... жоспарлаған.
Химиялық талшық өндірісі бойынша дүниежүзі бойынша бірінші ... ... ... ... ... ... 2001-жылдың басында
артық өндіріс нышандары байқалған. Әсіресе, бұл ... ... ... ... ... байқалды. Нәтижесінде, полиэфир талшығы мен
оның шикізатының (полимер) бағасы 2001-жылдың ... ... 20- 3 0 % ... еп, химиялық талшықтар
өнеркәсібінің белсенділігіне теріс әсер ... ... ... өсу ... 2001 ... қаңтары-шілдесіндегі 17,5%-дан тамызда
8,1%-ға дейін төмендеді [57]. ... Азия мен Таяу ... ... тоқыма өнімдері нарығының құрылымы 2001 -жылы
синтетикалық маталар, әсіресе полиэфирлі жіптер, ... мен ... ... бағаларының төмендеуімен сипатталады.
Корея Республикасында синтетикалық маталарды ... ... ... ... тоқыма және бояу кәсіпорындарының
қуаттарының жүктелуі 2001-жылдың ортасына ... ... ... ... ... ... пікірінше, бұл синтетикалық маталар экспортының
қысқаруы нәтижесінен ... ... ... ... ... ... ... құрамында басым үлес алады.
28 кесте - Корея Республикасының химиялық тоқыма өнімдерінің сыртқы
сауда көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер |2001 жыл, млн. |2000 ... %-бен |
| | ... ... |
|I ... ... ... ... |869,7 |81,5 ... талшықтардан иірілген |120 |89,8 |
| |жіп | | ... ... ... |2738,4 |81,4 |
| ... | | ... ... |2326,4 232 |82,2 77 |
| |- ... | | |
| |- ... | | ... ... ... 7 |79,5 72,4 |
| ... оның ішінде: |217,7 | |
| ... | | ... |
|1 ... ... ... |410,1 |77,2 ... ... ... |2977 |107,6 |
| |жіп | | ... жіптерден жасалған |162,7 |81,2 |
| ... | | ... оның ... ... |117,9 |86,4 ... талшықтардан | |78,2 67,6 |
| ... ... оның ... |кілем 255,5 | |
| ... |59,2 | ... ... [58] ... көзі ... ... маталар түрлері экспортының жиынтық кұндық сомасында ... ... ... жіптен жасалған Маталардың үлес салмағы 70%-ға
жуық, оның ішінде полиэфирлі-60%-ды ... ... ... ... қоса тоқыма талшықтарын, тоқыма жіппен маталарды импорттайды,
бірақ импорт экспорттан үш есе кем. ... ... ... ... ... химиялық талшықтар маталары мен жіптерінің үлесі 50%-ға
жуық.
2001-жылдың ... ... осы ... ... ... ... жіп ... экспортының құны
22%-ға төмендеген және сол жылдың аяғына дейін, Қытай мен ... ... ... ... ... ... ... болжанып, ол болжам расталды да.
2000-жылға дейін Корея Республикасы, ... ... ... ... ... ... қарамастан Қытайға синтетикалық
маталарды жеткізу көлемін арттырғанын айта кетуіміз ... ... ... ... ... ... ... экспорт көлемі қысқарды. Себебі,
Қытай өзіндік синтетикалық маталар өндірісінің ... ... ... ... ... ... айналды. Оның үстіне, 2001-жылдың
қаңтар-маусым айлары аралығында, Қытай Корея Республикасына синтетикалық
жіптен ... ... ... ... 10%-ға ... ... экпорттаушылардың қытайлық синтетикалық мата
жеткізушілермен Мексика және Таяу Шығыс елдері сияқты, үшінші нарықтардарда
да бәсекелесуіне тура ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Кореялық фирмалар Мексикаға жіберілетін экспорт ... ... ... ... болған. Өйткені Қытайдан келетін
синтетикалық ... ... ... ... ... астамын
қүрайды. Оңтүстік Кореялық синтетикалық ... ... Таяу ... күрт ... пакистандық сауда фирмалары тарапынан болған
бәсекеге байланысты, олар сол маталарды ... ... ... ... ... ... елдер нарығында қайта сатумен айналысады.
Полиэфирлі маталар бәсекеқабілетілігінің төмендеуін ескере отырып,
Оңтүстік Корея фирмалары өздірінің ... ... аз ... жою немесе шетелге шығару арқылы қайта құруды тездетуге
мәжбүр.
Оңтүстік ... ... ... бағасы 2000-жылы сұраныстың
төмендеуі, синтетикалық, оның ішінде ... ... ... ... ... ... ... бәсекесі сияқты негізгі факторлар
әсерінен төмендеді. Негізінен, ... ... ... ... ... ... ... тафта-4% және
нейлондық тафтаға-3% төмендеген [59].
Қытай Халық Республикасында тоқыма өнеркәсібінің өнім ... ... ... ... ... аспайды, өйткені, бұл ел дәстүрлі
түрде табиғи тоқыма (матадан, жібек және басқа талшықтардан) экспорттаушысы
ретінде сипатталады. ... да, ... кең ... ... тоқыманы
импорттайды, көбінесе талшықтар және синтетикалық маталар, бірақ өзіндік
өндірістің дамуымен ... ... ... ... ... ... маталарының қытайлық импорты құны жағынан экспорттан 1,8 есе ... ... - ... ... ... тоқыма өнімдерімен
сыртқы саудасы
|№ |Көрсеткіштер |2001 жыл, млн. |2000 ... %-бен |
| | ... ... |
|I ... ... ... иірілген|250,2 |107,6 |
| |жіп | | ... ... жіп |123,4 |147,7 |
| ... | | ... ... ... |45,2 |76,7 |
| |жіп | | ... ... ... |1270 |148 |
| ... | | ... ... ... маталар|1043,6 |93,4 ... ... ... |212,8 |84,8 ... ... талшықтар |953,2 |98,5 ... ... |53,6 |113,3 ... ... |1337,4 |107,5 ... ... ... |2219,4 |91,6 |
| ... | | ... ... ... ... |339 |83,3 ... ... [60] дерек көзі бойынша есептелген.
29 кесте ... ... ... ... ... штательді иірілген жіптен, әсіресе, аралас жіптен және
синтетикалық жіптен жасалған маталар экспорты күрт ... ... ... ... синтетикалық жіптен
жасалған маталар экспорты ... ... 35% және құны ... 48%,
экспорт бірлігінің орташа құны 6%, Метіріне 70 пайызға ... ... ... бойынша штапельді вискоздық иірілген жіп
бойынша 26,8%-ға, аралас ... ... ... бойынша 1,7%-ға,
штапельді вискозды маталар бойынша 16,5%-ға, вискоздық талшықтар ... % -ға, ... жіп ... 4,1%-ға, синтетикалық жіптен жасалған
маталар бойынша 4,7%-ға, аралас жіптен ... ... ... ... ... ... тоқыма және кілем өнеркәсібі қызметінің ұйымдастыруы басқа
елдерге қарағанда ... ... ... бар: ... ... ... ... жұмыстың үш ауысымдық мерзімде үздіксіз
ұйымдастырылуы, жұмыскерлердің басым бөлігі әйелдер болғандықтан, ... ... ... ... маталардың Еуропалық Одақ елдеріне экспорты сандық
қатынаста 55%, ... ... 10% және ... 2,9 есе ... (30
кесте).
30 кесте - ... ... ... ... ... ... |2001 -жыл |
| | |млн. метр |млн. ... |1 ... ... |
| | | | ... цент |
|1. |Барлығы |1804,32 |1270,06 |70 ... |ЕО ... |294,7 |287,14 |97 ... |Гонконг |236,82 |150,34 |63 ... |БАӘ |192,88 |131,94 |68 ... ... ... |112,72 |54,96 |49 ... ... |108,44 |65,74 |61 ... Мәлшеттер [62] дерек көзі бойынша есептелген.
Жапониядағы полиэфирлі жіп ... ... ... ... ... ... бастап төмен деңгейде болды [63]. Маталар және
дайын өнімдер запастырының азаюы ... ... ... бойынша
ұсыныспен сұраныс арасындағы тепе-теңдік айтарлықтай өзгерген жоқ, ... ... ... ... (31 кесте).
2000-жылы, синтетикалық маталардың жапон ... ішкі ... ... ... байқалды. Жапонияның ... ... ... ... ... маталар
экспорты 2001ж қаңтар шілдесінде 3% төмендеп, ... ... ... ... ... 360 млн. м ... Мұнда, АҚШ-қа жіберетін
жеткізілім 22%, Еуропа елдеріне - 10%, және БАӘ-не - 4% қысқарды. Қытайға
шығарылатын өнім 19%-ға және ... 61%-ға ... ... ол ... ... ... бойынша өндірілетін дайын өнімдерге
бағытталған. Жапон ақпарат құралдарының ... ... ... киім ... ... ... полиэфирлі маталардың жапон
экспортының 40% келеді.
31 кесте - Жапонияның тоқыма өнімдерімен сыртқы саудасы
|№ |Көрсеткіштер |2001 жыл, |2000 ... ... | |млн. ... ... |
|I ... ... ... химиялық талшықтар: | | |
| |- ... |761,2 257,8 |93,8 101,3 |
| |- ... | | ... ... талшықтан иірілген жіп |793,8 |92,5 ... ... ... ... жіл |118 |74,5 ... ... ... ... ... |1932,8 |90,8 ... |Целлюлоздық жіптерден жасалған маталар |394,2 |80,7 ... ... ... ... ... ... жіп |196 |104,9 ... ... ... ... жіп |154,8 |88,1 ... ... ... ... мата |103 |90,7 ... |Штапельдік иірілегн жіптен жасалған |119,6 |91 |
| ... | | ... ... [63] дерек көзі бойынша есептелген.
Натуралдық өлшем бірлігімен есептегенде целлюлозадан иірілген жіп,
синтетикалық және целлюлозалық талшықтардан иірілген жіп, ... ... ... ... ... ... ... төмендеген.
Импорттауда тек қана химиялық талшықтардан иірілген жіп бойынша артуды
көруге болады. Жапонияда химиялық ... ... ... деген
баға иенамен есептегенде 2001-жылы тұрақты деңгейде болды, алайда долларлық
эквивалентінде төмендеу жағына қарай ауытқуы байқалады.
Тайваньда ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда көлемі бойынша 5%, ал құны бойынша
-1,46 млд.долларға азайған. Азаю ... ... Таяу және ... ... ... ... ... сонымен қатар АҚШ-тың
шығыс жағалауларына деген жеткізілімдердің ... ... ... ... ... ... ассортименті синтетикалық маталардың бағасы Тайваньнан
экспортты қоса ... ... ... елдер нарығында,
сонымен қатар Таяу ... ... ... ... нашарлауын
көрсетеді [64].
Тоқыма өнеркәсібі жұмыбастылық бойынша АҚШ экономикасының ең ... бірі (450 мың ... ... ... жыл бойы созылып келе
жатқан тоқыма өнеркәсібінің біртіндеп құлдырауы азиялық дағдарыстан ... ... ... ... бері 215 ... ... жабылып, 177 мың адам жұмысынан айырылды - бұл болат ... ... ... ... ... ... ... балансы АҚШ үшін кері сальдоға келеді, бүл 2001-жылы 16,7 млрд.
долларды қүрады, ал ... ... ... -33 ... ... Оның ... киім ... біртіндеп шетелге ауысып отыр [65].
Саланың негізгі мәселелері, тоқыманы өндірушілердің Американдық
институты ... ... ... ... және валюталық
бағам саясатынан шығады, әсіресе бұл азия елдеріне қатысты. Бұл ... ... ... ... ... ... еңбек
өнімділігінің артуын көрсетеді.
АҚШ әкімшілігі саланы кез келген мүмкін болатын жолдармен қолдау
көрсетуді жалғастыруда. Егер ... ... ... ... алатын болса,
америка тоқыма өнеркәсібі (кейбір жоғары ... ... ... аяқкиім өнеркәсібі сияқты жоғалып кетуі мүмкін. Тоқыма
өнеркәсібі ... ... ... ... ... ... ... тарифтермен, квоталармен қорғалғандығының арқасында әлі де жан
сақтап ... ... - ... ... импорттың жалпы көлемін квоталау
мөлшері әлі күнге дейін ... ... ірі ... ... ... ... қаңтарында аяқталады, бұл АҚШ ... ... ... осы ... тобы бойынша қалған квотадан
бастартуға міндетті күн.
БСҰ-ның тоқыма мен киім жөніндегі келісімі және жаңа ... ... ... ... президент әкімшілігінің сауда саясатының
мақсаттарының бірі болып ... ... ... ... ... тоқыма және дайын өнімге қатысты арнайы мақсаттар ... оның ... ... ... ... және ... ... олардың тарифтерді төмендетуін және саудаға жатпайтын кедергілерін
аластатуына қол жеткізу үшін белсенді қысым көрсететін ... ... деп ... ... Сонымен қатар, американдық сарапшылар жаңа келісімде
Америка елдері үшін ... шығу елі ... ... ... болуы керек деп
есептейді.
АҚШ БСҰ-да өз тоқыма өнімдеріне Азия және Латын Америкасы ... ... ... Таиланд, Индонезия, Бразилия және
Аргентина) нарықтарын ашқызуға тырысуда, олар ... ... ... ... ... ... және ... емес тосқауыл
қойып отыр. КАТО институтының бағалауына қарай, АҚШ-тағы ... ... ... ... мен ... ... ... жыл
сайын 10 млрд. доллар шығынға ұшыратады. Тоқыма ... - ... ... ... ... ... алушылардың ең ірісі
[66].
Еуропалық одақ елдерінде тоқыма және ... ... ... ... 3%-ын ... ... 2,2 млн. адамдарды қамтамасыз етеді,
яғни жұмыс орындарының 8%-н қамтиды. Әрине, бұл салалар еуропалық елдер
экономикасында ... орын ... ... өнеркәсіп кәсіпорындарында 55 мың адам жұмыс істейді,
олар елдің өнеркәсіп өнімінің 18%-ын өндіреді. Жеңіл өнеркәсіп тауарларының
экспорты ел ... 20%-ын ... ... ... ... 0,8
млрд.доллар құрайды. Экспорт көлемі жыл сайын 4-5%-ға өсіп отыр. Жеңіл
өнеркәсіп кәсіпорындары өндірілген өнімнің 88%-ын ... ... ЕО ... ... ... салыстырғанда 9 % -ға өсті
және жеңіл өнеркәсіп бұйымдарының жалпы экспортының 83%-ын ... ... ... ... ... ... экспорты 864 млн. долларға,
жетті, бұл ел экспортының 20%-ын құрайды. Негізгі ... ... - бұл ... ... Ұлыбритания, Швеция, АҚШ, Италия,
Франция, және т.б. ... ... ... КСРО ... жеңіл
өнеркәсіп тауарларының экспорты 5%-ды құрайды, ішкі нарықта шамамен 12 ... ... ТМД ... ... ... ... себептер
жалпыға танымал: ... баж ... ... ... ... ... алу мүмкіндігінің жеткіліксіздігі,
саяси қиындықтар.
Литваның тоқыма және ... ... ... ... ... республика тәуелсіздігін алған соң құрылған. Қазіргі ... 55 мың адам ... ... ... фирманы біріктіреді (елдің
жеңіл өнеркәсібі кәсіпорындарының 80%-ы). Қауымдастық - бұл өзінің басты
мақсаты ... ... ... ... ... көмекті қоятын
коммерциялық емес ұйым. Ол көмек экспортті кеңейтуде, жаңа әріптестер ... ... ... Қауымдастық өз мүшелерінің мүдделерін
үкіметте, сонымен қатар ... ... ... 2001 ... ... тоқымашылар ассоциациясы ЕURАТЕХ құрамына кірді
[68].
Ресейде тоқыма және кілем ... ... ... 2000 ... ... ... ... байқалуда. Ресей ... ... ... бойынша, жеңіл өнеркәсіптің өсуі 2000-
жылы 20,9%-ды, ал 2001-жылы 5%-ды құрады. Егер 2000-жылы жеңіл өнеркәсіптің
өсу ... ... ең ... болса, 2001-жылы есепке алынатын 15
саланың сегізі алға шықты, оның ішінде тамақ (8,4%) және ... ... бар ... ... ... ... ... өсу
қарқынының үлесі 6,7%-ға, тігін ... ... ... ... өнім көлемі 2001-жылы 1999 жылмен салыстырғанда 78%-ға, тігін
өнеркәсібінде 31%-ға өсті (32 ... ... ... ... бағаны өсіру қарқыны инфляция деңгейінен төмен болды.
32 кесте - ... ... ... ... ... тоқыма және кілем
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... -жыл |
| | | | | ... |
| | | | | |% ... ... ... |127,7 |130,4 |106,7 |177,7 ... ... |104,6 |117,4 |108,8 |103,6 ... Мәліметтер [70] дерек көзі бойынша есептелген.
Тоқыма өнеркәсібінде өсу тек маталардың үш тобы бойынша ғана болды:
мақта-мата, зығыр және жүн [70]. ... ... ... ... ... ... ... кілемдер шығару азайды. 1998 - ... ... ... ... 20%-ы ТМД ... мен ... ... экспортталған. Экспорттық мүмкіншіліктерді толық пайдаланбау
ресейлік тауарлардың әлемдік нарықтағы төмен бәсеке қабілеттілік деңгейімен
байланысты - қазір ... ... ... және ... ... ... ... ішкі нарықта, 24%-ы ТМД елдерінің нарығында, 7%-ы - ... ... ... ... ... ... ... пен юбка өндірісі қысқарды, шалбар бойынша
өсу қарқыны ... ... бұл ... ... екі жыл бойы өсудің
жоғары ... ... (33 ... ... және бағалы пальто мен костюмдер 18%-ға жоғарылады,
олардың өндірісі 2001-жылға дейін ... ... ... ... 98%-ы ... Қоймаларда 1 млрд. рубльға өнім қалды, ал барлығы
2001-жылдың басында дайын өнім ... ... ... ... 5 млрд ... ... ... - Ресей жеңіл ... өнім ... ... серпіні
|№ |Көрсеткіштер ... |2000 жыл |2001 жыл ... |
| | ... | | ... % |
| | | | | ... |
|I ... ... | | | |106,7 ... ... ... |млн.м.кв. |2328 |2617 |112,4 ... ... ... ... | | | |
| |- ... | |1821 |2028 |114,6 |
| ... | |113 |124 |110,0 |
| |- ... | |54,4 |56,4 |103,7 |
| |- жүн | |178 |173 |97,3 |
| |- ... | | | | ... ... ... |млн.дана |121 |119 |98,5 ... ... ... | | | |108,8 ... ... |мың дана |2336 |2593 |111,0 ... |Костюмдер |мың дана |4542 |5060 |111,4 ... ... |мың дана |8400 |6100 |72,6 ... ... |мың дана |14876 |14921 |100,3 ... ... |мың дана |5215 |6070 |116,4 ... ... [72] ... көзі бойынша есептелген.
2001-жылы Ресей Мемстатком мәліметтері бойынша тоқыма және кілем
өнеркәсібінде ... 1678 ... ... ... 156-сы ... жылы ... 2001 жылы ... кәсіпорындар үлесі 43,8%-ды, 2002
жылдың қаңтар-желтоқсанында 55Д%-ды, 2003 ... ... ... өнеркәсібінде өнім шығарудың өсуі токыма саласында да өсуді
арттырды, себебі ... ... ... ... белсенді
пайдаланады. Отандық тігін фурнитураларын пайдалануға өту қысқыштар, түйме
және т.б. ... ... ... өсу сыртқы киімді шығарудағы көп шығынды қажет
еткендігімен де түсіндіріледі, ... ... ... ... ... ... ... соңғы уақытта жаңа цехтар құрылды, қосымша
қуаттар енгізілді. Ресей тігіншілерінің асортиментті саясаты соңғы жылдары
жария ... ... ол ... алушылар мүдделерін басты назарға алады..
Ресей тігіншілерінің ... ... ... және ... ... ... ... тауарларға ұқсас болып келеді [73].
Бірақ, тігуде ... ... ... сай ... ... ... тор ... үйлесімсіз, көбінесе қара және
сұр түстермен ... ... ... ... ... импортқа деген қажеттілік әлі жоғарғы деңгейде. ... ... ... өсті. Бір жыл бұрын, матадан дайындалған
киімдер тоқыма бұйымдарына ... 2 есе көп ... ... оның ... ... көбі ... Германияға, Түркия мен Қытайдан
келеді.
Біз қарастырған ... ... және ... ... ... ... ... Тоқыма және кілем өнеркәсібі кейінгі жылдары дамушы елдерде
қарқынды дамып келеді. Бұл жағдайға сол елдегі еңбек ақының
төмен ... мен ... ... бағасы оң әсер етуде, елдердің
қалыпты саяси жағдайы осы ... ... ... ... ... ... ... елдерде экономикасы дамыған елдерге ... және ... ... ... өз ... бар.
Оларға мыналар ... ... ... ... ... ... ұзақ уақытқа созылуы, жұмыскерлердің
біліктілігі, жоғары технологиялардың шет ... ... ... ... ... ... және тоқыма өнеркәсібінің
даму қарқыны төмендегені анықталды. Дамушы елдерден келетін
импорттық ... және ... ... ... елдерде
шығарылатын өнімдерден ... ... кем ... дамыған елдердің отандық тоқыма және ... ... ... ... ... ... ... және
тоқыма өнеркәсібін қолдау үшін арнайы ... ... ... ... тоқыма және тігін өнімдеріне
шектер, квоталар қойылған.
-Бүкіл әлемдік ... ... ... мүше ... ... және ... ... қосымша даму жолын ашып отыр. Осы ... ... Азия ... ... үшін ... ... көзін ашып берді.
4. Тоқыма және кілем өнеркәсібінің ... даму ... саны ... ... ... 1000 аламнан аз, икемді
технологиямен жабдықталған, тапсырыстарды дәл уақытында
орындайтын, ... және орта ... ... ... ... Республикасында кілем және ... ... осы бір ... ... ... ... даму ерекшеліктерін
әлемдегі кілем және тоқыма өнеркәсіндегі даму ... ...

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорындағы дағдарысқа қарсы басқару95 бет
Кәсіпорынның дағдарысқа қарсы басқаруы70 бет
Қазақстан Республикасындағы тоқыма және кілем өнеркәсібі кәсіпорындарының дағдарысқа қарсы басқару жүйесін қалыптастыру жолдары21 бет
"Жігер Ақ" сүт өнеркәсібі кәсіпорындарының қазіргі жағдайы және даму тенденциялары23 бет
1946-1970 жылдардағы Қазақстан ауыр өнеркәсібіне инженер кардларды даярлау63 бет
1970—1985 жылдары Қазақстанда өнеркәсіптің жоспарларын орындаудың барысы және оның дағдарысқа ұшырауы16 бет
«Айданқұс» ЖШС-тің өнеркәсібі қорлары айналымына талдау жүргізу19 бет
«Мұнай өңдеу және мұнай химия өнеркәсібіндегі зауытының санитарлық нормасы ».13 бет
Автомобиль көлігі кәсіпорындарының жағдайы мен жетілдіру жолдарының құрылымы16 бет
Аймақ өнеркәсібін инновациялық дамыту124 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь