Кәсіпкерліктің теорияларық негіздері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І. І. Кәсіпкерліктің теорияларық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1 Кәсіпкерліктің пайда болу және даму негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Шағын және орта кәсіпкерліктің мәні, мазмұны атқаратын экономикалық қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8

ІІ. Шағын кәсіпорындарды құру мен дамытудың шетелдік тәжірибесі ... ... 14
2.1 АҚШ.тағы шағын бизнесті дамыту тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.2 Жапониялық шағын және орта бизнестің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ..16

ІІІ. Қазақстан Республикадағы кәсіпорындардың дамуына талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
3.1. Қазақстан Республикасындағы шағын және орта кәсіпкерліктің қалыптасуының алғы шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2 Қазақстан Республикасының кәсіпорындарының қазіргі кезеңдегі ахуалы және оларды дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
Республика Президенті Н.Ә.Назарбаев кәсіпкерлікке барынша қолдау көрсету мәселелеріне айрықша көңіл бөлуде. Оның «Шағын кәсіпкерлікті дамытуға мемлекеттік қолдауды күшейту және оны жандандыру жөніндегі шаралар туралы» Жарлығы осы мәселеге арналған. Мемлекет басшысы құқықтық және қаржы – материалдық базаны одан әрі жетілдіріп, жер – жерде азаматтарды шағын бизнеске тарту үшін қолайлы жағдай жасалуына жоғары талап қойып, бұл мәселені ұлттық экономиканың стратегиялық аса маңызды секторы ретінде қарастырып отыр. Алайда, қабылданған шаралардың іс жүзінде нақты жүзеге асуы жеткіліксіз болып отыр. Шағын бизнеске қолдау көрсетуге бөлінетін қаржы мардымсыз болып тұр. Шағын кәсіпорындарды қаржыландырудың ықтимал көздерін іздестіру жұмысының жолға қойылуы да қанағаттанғысыз. Екінші деңгейдегі банктердің шағын және орта кәсіпорындарға бірінші кезекте несие беру тәртібі баяу енгізілуде.
Қазіргі таңдағы еліміздегі өзекті мәселелердің бірі - шағын жәие орта кәсіпкерлікті дамыту. Өйткені ол әлеуметтік-экономикалық мәселелерді дамыту бағдарламасын шешу барысындағы қуатты тұтқалардың бірі болып табылады. Жекелеген дамыған елдерде шағын және орта кәсіпкерлік өнеркәсіп өндірісінің 50-70 пайызын құраса, онда жұмыспен қамтылғандардың саны 60-80 пайыз аралығында. Біздің елімізде де қазіргі таңда экономиканың аталмыш секторындағы субъектілердің саны күн санап өсуде және оның дамуына басым көңіл бөлінуде. Елбасы ұсынған "Қазақстан-2030" стратегиялық даму бағдарламасының бөлімдерінің бірі елдегі шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту болып табылады.
1. Арзаева М.Ж. «Кәсіпкерлікті салықтық реттеу», Хабаршы – 2, 2003 ж.
2. Мейірбеков Б.Қ. «Шағын кәсіпкерлік пен бизнесті қолдау жолдары мен дамыту әдістері», Алматы – 2004
3. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы», Алматы - 2003
4. Бердалиева К.Б. «Қазақстан экономикасын басқару негіздері», 158 б.
Алматы -2001 ж.
5. Ермаков В.А. «Қазақстан қазіргі дүние әлемінде», Алматы – 2002 ж., 196 б.
6. Мамыров Н.К. «Халықаралық экономикалық қатынастар», 186
7. Мейірбеков А.Қ. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы - 2003 ж, 225 б.
8. Мейірбеков Б. «Елдегі жеке кәсіпкерлікте тиімді дамыту жолдары», Хабаршы № 1-2004 ж., 45 б.
9. Набиев Е.Н. «Халықаралық экономикалық қатынастар», Алматы – 2001, 224 б.
10. Назарбаев Н. «Қазақстан - 2030 даму стратегиясы», Алматы-1998 ж. 324 б.
11. Сәбден О., Тоқсанова А. «Шағын кәсіпкерлікті басқару», Алматы – 2002 ж
12. Сахариев С.С «Әлем экономикасы», Алматы – 2003 ж., 335 б.
13. Шеденов Ө.Қ. «Жалпы экономикалық теория», Алматы – 2002 ж.396 б.
14. «Экономикалық саясат», Экономика –Алматы, 2002 ,156 б.
        
        Жоспар
Кіріспе---------------------------------------------------------------------
-------------------3
І. І. Кәсіпкерліктің теорияларық негіздері---------------------------------
-------5
1.1 Кәсіпкерліктің пайда болу және даму негіздері---------------------------
-------5
1.2 Шағын және орта кәсіпкерліктің мәні, мазмұны ... ... ... ... құру мен дамытудың шетелдік тәжірибесі--------14
1. АҚШ-тағы шағын бизнесті дамыту тәжірибесі--------------------------------
14
2.2 Жапониялық шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы ... және орта ... алғы ... ... Республикасының кәсіпорындарының қазіргі кезеңдегі ахуалы
және оларды дамыту жолдары--------------------------------------------------
--------20
Қорытынды-------------------------------------------------------------------
-------------23
Қолданылған әдебиеттер------------------------------------------------------
---------25
Қосымша---------------------------------------------------------------------
--------------26
Кіріспе
Республика Президенті ... ... ... ... ... ... көңіл бөлуде. Оның «Шағын кәсіпкерлікті
дамытуға мемлекеттік қолдауды күшейту және оны жандандыру ... ... ... осы ... ... Мемлекет басшысы құқықтық және
қаржы – материалдық базаны одан әрі жетілдіріп, жер – ... ... ... ... үшін ... ... жасалуына жоғары талап қойып,
бұл мәселені ұлттық экономиканың ... аса ... ... ... отыр. Алайда, қабылданған шаралардың іс жүзінде ... асуы ... ... ... ... ... ... көрсетуге
бөлінетін қаржы мардымсыз болып тұр. Шағын кәсіпорындарды қаржыландырудың
ықтимал көздерін іздестіру жұмысының ... ... да ... деңгейдегі банктердің шағын және орта ... ... ... беру ... баяу ... таңдағы еліміздегі өзекті мәселелердің бірі - шағын жәие
орта кәсіпкерлікті дамыту. Өйткені ол ... ... ... шешу ... ... тұтқалардың бірі болып
табылады. Жекелеген ... ... ... және орта ... ... 50-70 пайызын құраса, онда жұмыспен қамтылғандардың саны 60-80
пайыз аралығында. Біздің елімізде де ... ... ... ... ... саны күн ... ... және оның дамуына басым
көңіл бөлінуде. Елбасы ... ... ... ... бөлімдерінің бірі елдегі шағын және орта ... ... ... ... ... қалыптастырудағы маңызды
міндеттердің бірі – ... ... ... ... және ... экономиканың құрылымдық қайта ... ... ... жедел әрекет етеді. Республикада шағын және
орта бизнестің ... мен ... ... қажетті ұйымдастырушылық,
экономикалық және құқықтық шарттарды ... ... ... отырған курстық жұмыстың мақсаты мен міндеті:
- Шағын және орта ... ... ... мәнін ашу;
- Шағын және орта кәсіпкерліктің ... мен ...... ... ... және орта ... Шағын және орта кәсіпкерліктің ... ... ... ... қарастыру;
- Қазақстан Республикасындағы шағын және орта ... алғы ... мен ... ... ... ... ... санын, түрлері мен
пішіндерін ... ... ... ... қазіргі кезеңдегі
ахуалына талдау жасау;
- Шағын кәсіпорындарды құру мен дамытудың шетелдік тәжірибесін ... ... ... ... ... үш ... ... әдебиеттерден тұрады.
І. Кәсіпкерліктің теорияларық негіздері
1.1 Кәсіпкерліктің пайда болу және даму негіздері
Жалпы, француз тілінен тарағап ... ... ... ... ... ... рет ... банкирі әрі экономисі Р.
Кантильон енгізді. Р. Кантильон "кәсіпкер" деп бағаның ... ... ... ... ... тауарларды сату мен сатып алу
процестеріне қатысатын, бірақ кірістерінің жалпы ... біле ... ... ... ... т.б.) ... Оның
пікірінше, кәсіпкердің басты ерекшелігі ретінде ... ... ... ... ... ден ... ... экономиканың
ғылым ретінде қалыптасуының іргесін қалаған физиократия мектебінің өкілдері
болды. Аталмыш мектептің негізін салушы Ф. Кенэ ... өнім ... ... ... баға беріп отырған. Физиократтардың
пайымдауынша, жерді жалға ... ауыл ... ... өндіруші
кәсіпкер-шаруа қоғамдық саудагерлікте ... рөл ... Бұл ... ... ... ... әрі ... А. Тюрго (1721-
1781) жалғастырған. Ол кәсіпкерлерді үш топқа бөлді: өнім ... ... ... ... иелері (жерді жалға берушілер) және ... (осы ... ... ... ... барлығы). Соңғы
топты А. Тюрго тағы да ... ... ... ... ... ... және ... еңбек ақы алатын қарапайым жұмысшыларға ... ... - ... яғни ... өнім ... ағылшын оқымыстысы А.Маршалл (1842-1924) ... ... ... ... ... ... мен
В.Зомбарт (1863-1947) "кәсіпкерлік рухты" дәріптеді. М.Вебер "кәсіпкерлік
дегеніміз - іс адам үшін ... адам іс үшін өмір сүру ... ... ... сәтті айналысу үшін "әр заманның өзіне тән рухын
терең сезініп, дөп баса білу керек", тек осылай ... ғана ... оңға ... деп ... ... аса ... үлес ... бірі - австро-
американдық экономист - социолог И.Шумпетер (1883-1950) екені белгілі.
М.Вебср мен В. ... ... ... ... ... ... ... ол кәсіпкерлерді теориясының діңгегі ... да, ... ... ... ... олар ... факторларын пайдалана отырып", экономикалық процестерге қатысушылар
деп тұжырымдады. Кәсіпкерлер тұлғасына ... мән ... ... "өз
кейіпкерін" әлемдік өркениеттің қозғаушы күші, XX - ғасырдағы экономикалық
өсіп-өркендеу мен ғылыми- ... ... көш ... деп ...... француз экономисті Жан Батист Сәй (1767 -1832
жылдар) жылдар ... ... ... негізгі ережесін
қалыптастырды. «Пайданы көбейту үшін өндіріс шығындарын азайту ... ... ... еркін, жетілген нарықтық бәсеке жағдайында
бас тартпай ... ... Бұл ... сол кездегі өнеркәсіп фирмаларының
шаруашылық қызметтері, шығарылған өнім ... және ... ... ... ... ... ... Тұрақты
рынокта фирмалар осы нарықта өздерінің белгілі бір үлесі үшін ... ... ... сатуда бағаларды және ... ... ... ... ... ... ... дәуір, еркін бәсеке дәуірі ... ... баға ... ... белгілі. Осы уақытта бәсекелестеріне ... ... ... ... ... алға ... бойынша америка ... ... П. ... ... бағалар бәсекесіне қарсы тұра ... және ... ... ... ... ... ... тек қана шығындарды
минумум деңгейге дейін азайтқанда, бұл өз кезегінде өндірістің ең тиімді
әдістерін ... ғана қол ... - деп ... – адам ... ... ... және ол еңбектің
басқа ... ... ... ... кезінде атақты неміс экономисі
Гарвард университетінің профессоры Иозеф Алиоз Шумпетер (1883 – 1950 ... ... Оның ... ... эпиграф етіп алуға болады: «Кәсіпкер болу –
басқаның істегенін істемеу». Екінші жағынан ...... ... ұйымдастырушылар. Ол жайлы француз ... ... Сәй ... жж.) ... ... ...... өндірістік
шеңбер ауқымында ұйымдастыратын ... ... ... алғашқы
рет ағылшын экономисі Ричард Кантильон (1650-1734 жж.) ендірді. Бұл ұғымға
ол нарықтық ... ... ... алу ... ... адам белсенділігін жатқызған.
Бизнес пен кәсіпкерлік жақын ұғымдар болғанымен, оларды бір ... ... ... ... ... ...... әкелетін
кезкелген қызметтің түрі. Бизнес кәсіпкерлік қызметпен тығыз ...... іс. ... ... – ол ... ... айналысатын адамдар, осы көзқарас тұрғысынан ешуақытта
кәсіпкер бола алмайды.
1.2 ... және орта ... ... ... атқаратын экономикалық
қызметтері
Республикамызда 1997 жылы қабылданған шағын кәсіпкерлікті қолдау
жөніндегі заңдар мен қаулылар ... ... бұл ... ... ... кіріскені байқалады. 1997- жылдың 19 маусымында
жарнамаланған "Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау ... ... ... ... жыл бойына орта есеппен жұмыскерлер саны 50 адамнан
аспайтын заңды тұлға немесе ... ... жеке ... ... ... ... дамыған елдердің өзінде соңғы уақытта
кәсіпкерлік белсенділігі ... ... ... ... ... ... ... бизнесті, әдетте, өзінің жекеменшік ісімен бастаған. Айталық
АҚШ - та 1950 жылдары орташа есеппен 130 мың ... ... ... оның
мөлшері 60-шы жылдары - 200, 70-ші жылдары - 350, 90-шы жылдары - 600, ... ... ... - 900 ... ... дамуына байланысты тауарлы-ақша қатынастарына ... ... ... кәсіпорындардың дамуы мен толығуын тынымсыз талап етеді.
Былайша айтқанда, нарық экономикасының ең қысқа түсінігін еркін кәсіпкерлік
эконмикасы ретінде ... ... Сол ... кәсіпкерліктің сан алуан
түрлері мен нысандарының дамуынсыз ... ... ... ... мүмкін емес.
Шағын кәсіпорындарды жіктеудің қатып қалған қағидасы жоқ. Әдетте,
кәсіпорындардағы қызметкерлер санына орай ... ... орта ... деп ... ... үшке бөледі. Әлемнің әр ... ... ... саны ... ... шамамен, оиың ортақ белгілері мынадай:
- ірі бизнес: жұмыскерлер саны 500-ден асады;
- орта бизнес: ... ... 500-ге ... шағын бизнес: жұмыскерлер 800-ге дейін.
Шағын бизнесті колдау мен басқарудың ... ... ... - ... таңдағы озық үлгілері мен әдістерін пайдалану
негізінде түпкі ... ... ... ... ... жасау.
Тұжырымдаманың мақсаты ретінде шағын кәсіпорынның ұзақ мерзімдер бойы өз
қызметінде ұмтылған негізгі ... қол ... ... атап ... ... кәсіпорын нарықтың жеңімпазы атануға ұмтылуға міндетті.
Бұл мақсатқа "кәсіпкерлік басқару" функцияларын ... ғана ... ... басқару функцияларына:
а) жоспарлау;
ә) ұйымдастыру;
б) мотивация (сенімділік орнықіыру);
в) бақылау;
г) үйлестіру жатады.
Нарықты орта ... және ... ... ... өзінше еркіндік алуы, оған көптеген қосымша міндеттер жүктейді.
Кәсіпорынның айналысатын қызметі, шеңбері ұлғаяды. ... ... ... ... іс - ... тек қана ... қызметпен
тұйықталды. Кәсіпорын өзінің экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... асырады. Аралас әрі
әлеуметтік – бағытталған ... ... ... ... ... құқ бере ... оның өз ... өндірген өнімін және
тапқан табыстарын пайдалану мен жаратуды, кәсіпорын ... ... ... бір бөлігін жүктейді.
Сондықтан да барлық кәсіпорындар меншік түріне ...... ... ғана ... әлеуметтік қызметті де атқаруға міндетті.
Ендеше экономикалық қызметтің құрылымын қарастырамыз:
... ... бұл ... ... ... ... ... мен қызмет өндірісімен байланысты;
− алынған ... бөлу мен ... ... қызметі, мұнда
өндіріс іс - әрекетінен алынған табыс өндірісті ... ... ... ... ... жаңа ... ... өндірілген өнімді өткеру қызметімен
айналысуға мәжбүр, мұнда ол нарықтық конъюнктурамен, ... ... ... ... ... және нарықтық
ортаның басқа да фактормен ... ... жаңа ... ... ... ... экономикадағы
кәсіпорында кездеспеген – кәсіпкерлік қызмет жүктеледі. Осы
қызмет бұрындары және ... ... же ... ... ... ... ... нарықтық жағдай кәсіпкерлік
жайлы ескі көзқарасты барынша жоюда.
Экономикалық бизнес саласындағы кәсіпкер жетістігін, ... ... ... ашу ... және оны ... ... ... кәсіпорын кәсіпкер ретінде мынаны шешуі қажет:
1. нарықтық ... ... ... бағалау керек және олардың
ішінен табысын қалай максимилизацияласа, сатып алушылардың пайдалылығын ... ... ... ... ... ... адамдады соған қол жеткізу үшін
ұйымдастыру керек. Ол үшін оған ынталандыру мен мотивация ... ... ақ ... ... ... ... жаңа ... кәсіпорынға
басқада бірнеше қызметтерді жүзеге асыруға тура келеді;
3. нарықтық ортаның ... ... ... ... ... жүйесін қолдана отырып, ішкі ортаны басқару қызметі
және ... ... ... ... ... ... ортына
басқару қызметі.
Қазіргі жетілмеген, бағалық емес бәсеке жағдайында ... ... ... ... ... жолын іздеу әрекеті, әсіресе фирмалар
арасында бәсеке болғанда ерте ме кеш не ... үшін ... ... ... ... ... ... екі секторлық
ортасы - өзіне мемлекеттік әрі ... емес ... ... (фирма) шаруашылық қызметінің екі ... ... ... және ... ... ... ... ... ... бөлінбейтін бөлшегіне шаруашылықтың өз
бетінше ... ... ... Қазақстан Республикасы Президенттің
Мемлекеттік кәсіпорын жайлы ... сай, ... ... өз бетінше жүргізуге құқық берілген.
Екіншіден, кәсіпорын өзін-өзі сақтау принципін жүзеге асырады.
Үшіншіден, қазіргі кезде мемлекет ... ... ... ... ... ... ... Бұл мемлекеттік кәсіпорын
ұжымының басты міндеті болып ... ... ... ... байқатады. Ендігі жерде ұжым өзі тұтынатың нәрсенің барлығына
да ... ... Тек ... ... және ірі жабдықтарға ғана емес, енді
кәсіпорын бұрындары тегін немесе азғана төлем төлеген ... де: ... жер, су, ... ... және басқада табиғи ресурстарға төлетін
болды.
Төртіншіден, өндірістегі нәтижелер үшін мемлекеттік марапаттауды күтпей-
ақ (бұрын мұны мемлекет ... ... ... принципіне көшуде.
Бұл толық ... ... ... ... алып ... ... ... арасында құрылатын қазыналық кәсіпорындар
(мемлекеттік бір түрі) толық емес шаруашылық есепте болады, ... тек ... ... ғана өз бетінше өткеруіне рұқсат етіледі, қалғанын мемлекет
анықтайды.
Қазақстан экономикасының әкімшілдік-әміршілдік модельден нарықтық қатынасқа
көшуі шаруашылық есеп сауалын ... ... ... ... ... ... қысқаша ғана былай тұжырымдауға ... ... ... кәсікерлік қызметі шаруашылық есептің коммерциялық
есепке ауысуын талап етеді. Егер шаруашылық есептегі ... ... ... - ... ... ... ... есеп жағдайында
кәсіпорын алдындағы міндет – тек өндірістік өткізу ғана емес, сонымен қатар
қаржылық сатып алу және ... ... ... ... табылады.
Коммерциялық есеп жағдайында кәсіпорын ... ... ... ... ... ... қатаң тапсырыс
байланысының үзілуінен өзінің тауар өткізу кепілдігі болмайды және олардың
басқа өндірушілер тауарына ... ... ... ... ... ... жаңа факторды ескере отырып жоспарлауы қажет, ол бүгінгі талаппен
айтар болсақ – ... ... ... табылады. Коммерциялық есеп кәсіпорын
қызметінің жоспарлау мағынасын жаңалай түседі. Бұл процесс ... ... бір ғана ... ... қамтып алмай, сондай-ақ оның
негізінен төрт аспектісін: өткізу, қаржы, өндіріс және ... ... ... ... ... ... өтпелі экономика
ретінде сипатталады: бір елдер, бұрынғы социалистік елдерді қосып ... ... ... дамушы елдердің бір қатары ... ... ... ... ... ... дамыған елдер индустриалдықтан ақпараттық дәуірге ... ... ... ... мен ... ... және ұлттық рыноктар ... ... ... ... ... алып және де өзінің ... ... әр ... егер ол ... ... ... мына ережені бұлжытпай
орындауы тиіс: табыстарды ... ... ... ... ... ... арттыру болса да.
Жалпы қабылдағандай, фирма басшысы білімді және жан – ... ... ... мен ... ... ... мен қабілеттері
болғанымен, бағалық емес, қатаң бәсеке ... яғни ... ... ... ... ... сапа, дизайн, жиі
жаңарту мен әр алуан ... ... ... ... ... ... өз фирмасында өндірістік ... ... ... ... ... ... ... еместігіне көзі жетеді.
Микроэкономика саласындағы мамандардың бағалауынша кез – ... үшін кез – ... ... үшін ... ... ... әлемдік сыныпты қазіргі ... сай ... ... ... тиіс және мына параметрлерге сәйкес келуі тиіс:
1. үлкен икемділігі, өнім ассортиментін тез ... және ... ... ... ... ... ... өнімнің қатаң
стандартқа негізделген жаппай өндірісі тұтынушылардың ... ... ... қабілетсіз және оның салдары
төлем төлей ... ... ... жаңа технология мен өндірісті ұйымдастырудың ... ... ... ... Өндіріс технологиясы күрделі
екені соншалықты, қазір еңбек бөлінісі мен ұйымдастырудың басқа да
нышандарын әсіресе фирма ... ... ... ... ... ... ... қажет етеді;
3. фирмаға өзінің өнімінің сапасын және ... ... ... көтеруге ерекше көңіл бөлуі керек.
Тұтынушылардың өнім сапасына деген ... ... тек, ... ... жоқ, және де ... ... ... өзгертті.
Қазір жақсы өнімді шығару аз, ... ... ... ... ... тұтынушылардың жоғары деңгейдегі өзіндік
сұраныстарына қосымша фирмалық қызметтерді ... ... ... ... ... құру мен ... ... тәжірибесі
2. АҚШ-тағы шағын бизнесті дамыту тәжірибесі
Шағын кәсіпкерлік базар қатынастарын ұдайы іске қосып отыратын ортаның
нақ өзі. Экономиканың өтпелі ... ... ... ең ... тауармен молығуына және жаңа жұмыс орындарының қрылуына мүмкіндік
берді. Жалпы ... ... ... ... ... ... ғана қалыптастырып қоймайды, сонымен қатар, мемлекеттің экономикалық
дамуында оның тұрақтылығының ... ... орта ... ... ... әлеуметтік міндетіне: халықты жұмыспен ... ... ... ету, ... ... нық сеніммен қарау мүмкіндігін
арттыру жатады.
Дамыған елдердің тәжірибесі шағын кәсіпкерлік ... ... ... түсінетінін көрсетеді. АҚШ-та барлық жұмыс ... ... ... ... ... Ішкі өнімнің 33 пайызын нақ сол
қамтамасыз етеді. Жапонияда жұмыс күшінің 80 пайызы ... ... ... ... 55 пайызы солардың үлесіне тиеді. АҚШ-та шағын
кәсіпкерлік ғылыми-зерттеу ... 3 ... ғана ... ... ... ... ірі жаңалықтардың 50 пайызын қамтамасыз етеді. ... ... ... соншалықты айқын: ірі кәсіпорындар
жаңа өнім өндіруге жұмсаған бір доллар шығынмен ... ... ... ... жаңа ... 17 есе көп ... шағын
фирмалар мен дербес өнертапқыштар жаңа технологияның 90 пайызынан ... ... ... ... ... елеулі рөлі мен маңызы
туралы бұлтартпас дәлел бола ... ... ... ... ... ... Бұл сектор өзінің мәнісі жөнінен базарлы экономика ... ... ... ... ... ... ... Дамыған елдердің
тәжірибесі дәлелдегендей, шағын және орта кәсіпкерлік ахуалға ... Олар ... ... құру ... жедел тездетіп, шығынның
тез өтелуін қамтамасыз етуге, тұтынушы сұранымының өзгеруін жедел байқап,
бәсекелестіктің өрісін кеңейте түсуге, сапалық және ... ... ... көмектеседі.
Кейінгі онжылдықтарда экономикасы дамыған Батыс елдерінде бәсекенің
дамуы әсерінен шағын және орта бизнес рөлі арта түсті. Мұның басты ... ... ... ... тән ... экономикалық жүйеде шағын кәсіпкерлік: динамикалық түрде дамуы
мүмкін, ... ... ... тез ... ... ... қатынастарға ықпал етеді, экономикалық құрылымдық қайта құрылуына
әсер етеді, жаңа жұмыс орындарн ашады, жаңа кәсіпкерлік топ пен ... ... ... ... ... жалпы ұлттық өнімінде үлкен
үлеске ие бола алады, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мынадай салаларда басым рөл
атқарады: сауда, автосервис, құрылыс, қызмет көрсету салалары. Қазір ... ... ... ... ... құрылысы, энергетика,
электротехника, химиялық өнеркәсіп, транспорттық қызмет, ... ... ... ... жатыр.
Шағын және орта кәсіпорындардың ірі кәсіпорындармен қатар қызмет етуі
дамыған елдер ... тән ... ... өз ... ... яғни ... құрметке ие. Нарықты экономикаға бет
бұрған елдер үшін АҚШ-тағы шағын бизнесті ... ... ... ... шағын бизнес басқармсының классификациясы ... ... ... ... саны 500-ге ... болатын өндірістік және сауда
кәсіпорындары, ал басқа салалар үшін – ... ... 2 ... ... болатын кәсіпорындар жатады.
АҚШ – та тіркелген кәсіпорындардың 97 % жуығы шағын кәсіпорындар. ... ... ... ... ... ... көтерме сауданың 64 %-ына,
бөлшек сауданың 72 %-ына, қызмет саласының 57 %-ына ие болып тұр.
Экономикалық өсу және ... ... жаңа ... ... ашу ... ... шағын кәсіпкерлік жұмыссыздық проблемасын бәсеңдетеді. АҚШ-
тық шағын бизнес даму мысалы көрсеткендей, шағын бизнес ... ... тез ... АҚШ Сауда министрлігінің мәліметтері бойынша
шағын кәсіпкерліктің инновациялық сипаты елдің экономикалық өсуіне ... ... үлес ... ... ... тұрақты түрде мемлекеттік қолдауға ие. Әр түрлі
мемлекеттік реттеулер мен ... ... ... ... ... бірі ... бизнес туралы» заң. АҚШ конгрессінде ... ... екі ... айналысады. Федералдық деңгейде шағын бизнес
әкімшілігі қызмет атқарады. Әкімшіліктің басты ...... ... ... ... ... ... аймақтық бөлімдері жұмыс
істейді.
3. ... ... және орта ... ... және орта ... дамыту жөнінде Жапония мемлекеті де ... ие ... ... ... ... ерекше назар аударады. Себебі шағын бизнесті
дамыту ... ... ... ... елден жоғары технологиялық дамыған
елге айналды. Жапонияның ... ... ... және орта бизнес
субъектілерінің саны, тауар айналымы басқа секторлармен ... ... тұр. ... бойынша әрбір ірі корпорация өз жанында бірнеше
шағын кәсіпорын құрады. Бұл кәсіпорындар бас ... ... ... ... ұйымдық қөұрылымын жасайды, жаңа өнімдерді шығара бастайды.
Жапонияда ... ... ... ... ... ... сауданың 60%-зы, бөлшек сауданың 80%-зы тиеді. Еркін нарықты бәсеке
шағын кәсіпорындарға сыртқы артаға бейімделуіне ... ... ... ... шағын кәсіпорындарға сыртқы ортаға
бейімделуіне көмектеседі. Мұндай ... ... ... ... ...... жаңартуға, технологияны жақсартуға,
өнімге деген ... ... ... ... Қазақстан Республикадағы кәсіпорындардың дамуына талдау
3.1. Қазақстан Республикасындағы шағын және орта кәсіпкерліктің
қалыптасуының алғы шарты
Республикамызда нарықтық ... ... ... бірі – шағын кәсіпкерлікті дамыту. Шағын ... ... ... ... ... ... ... әрекет етеді. Республикада шағын бизнестің дамуы ... ... ... ... ... және ... қалыптастырудың алғашқы қадамдарды ... Оған ... ... ... және орта ... кез ... халық шаруашылығының
саласында, кез келген меншік формасы ... ... ... ... пен ... ... саны 200 – ге дейін;
− ғылым мен ғылыми қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... басқа салаларында: жұмыс істейтіндер саны
25 ... ... ... ... ... істейтіндер саны 15 адамға дейін.
Шағын және орта ... ... ... ұжымдар,
біріккен кәсіпорындар, шаруашылық ассоциациялары, мемлекеттік органдар
құрады. Шағын кәсіпорын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ие болады. Кәсіпорын шаруашылық қызметін жүргізуде,
шығарған ... ... ... ... ... ... ... иелік етеді. Қазақстанда жүргізіліп жатқан ... ... ... ... ол ... өмірін жақсарту
проблемасын шешуге бағытталған. Ол үшін экономиканы «тұтынушыға ... ... ... ... ... ... көрсетіп отырғандай, бұл
мақсатқа экономикалық ... ... типі ... ... ... ... ... инициатива, толық еркіндік пен ... ... ... мен ... іздеу, бәсекелік күрес
тактикасы мен инвестициялау мәселелерін талдау.
Қазақстанда ... ... ... ... Бұл ... ... қорғау, қолдау қызметін атқарады, олардың қызметін жүйелейді.
Ол мынадай бағыттар бойынша жүргізіледі:
− Қазақстанда шағын кәсіпорындарды қолдау қорын құру;
− жеңілдік ... ... ... ... ... ... төмендетілген
салық мөлшерлемесін қолдану;
− шағын кәсіпорындарды несиелеу және сақтандыру ... ... ... ... ... ... бағалар мен тарифтерді
қолдаған кезде, ... ... ... үшін ... шағын кәсіпорындарға сыртқы экономикалық ... ... ... және орта ... ... ... ... бар, күрделі
іс болып саналады. Бұл арада халықпен тығыз ... ... ... сүйенбей ілгері басу мүмкін емес. Жеке және шағын бизнестің
дамуына заңдық база ... және оған ... ... ... ... ... ... береді.
Шағын және орта бизнес бірқатар экономикалық және ... ... ... рөл атқарады. Шағын бизнес қалыптасуы мен
дамуы ... ... ... ... ... ... ірі
кәсіпорындардың монополиялық әрекетінен, экономикалық өзгерістер кезінде
шағын бизнес қиын хал – ... ... ... ... ... кедергілерді жоюға, құқықтық жағынан көмек көрсетуге, өркениетті
нарықтық қатынасты ... ... ... ... және орта ... дамыту үшін үш факторлық жағдайды ... ... ... ... ... жүйе жасау;
− тексеруші органдардың санын азайту;
− рұқсат беруші құжаттардың санын азайту.
Кәсіпкерлікті қолдаудың, дамытудың жоғарыда ... ... ... ... ... ... арналған аймақтық құрылымдар
құрылған. Ол ... ... ... территориялық
орталықтары мен инновациялық орталықтарды жатқызуға болады.
3.2 Қазақстан Республикасының кәсіпорындарының қазіргі ... ... ... ... ... өзінің мәнін жете түсіну негізінде ... ... ... ... одан әрі ... ... шағын және
орта бизнесті дамыту формасы ... ... ... ... ... ел ... рөлі аса үлкен. Біздің
республикада шағын кәсіпкерліктің ... ... ... 90 % - ке ... жылдың 1 қаңтарындағы мәлімет бойынша республикадағы 392 мыңнан
астам ... ... ... ... ... ... жұмыс
істейтіндері – 339,1 мың болды. ... ... ... ... саны – 1,5 млн. ... ... бизнес өкілдері 2003 жыл ішінде 542,6 млрд. ... ... және ... көрсетті. 2002 жылы олар бюджетке төленетін төлем
43,7 млрд. теңге құраса, 2003 жылы – 55,9 ... ... ... ... ... 2001 жылғы 7 мамырдағы
Жарлығымен Қазақстан Республикасында «Шағын ... ... ... ... ... бекітілді. Оның басты мақсаты шағын
кәсіпкерліктің өндірістік ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру болып табылады.
Бағдарламаның міндеттері оның мақсатымен айқындалған және ... ... ... ... ... ету;
- қоғамдық бірлестіктердің шағын кәсіпкерлікті қолдау және ... ... ... ... ... ... саласын басымдылықты дамыту;
- шағын кәсіпкерлікті ақпараттық қамтамасыз ету жүйесін жетілдіру және
дамыту арқылы шағын кәсіпкерлік субъектілерінің тұрақты қызметі ... ... ... ... табылады.
Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерлікті реттейтін негізгі заңдық
актілер тізбесі:
▪ ҚР Азаматтық кодексі. 27.12.94 ж.
... ... ... ... ... ҚР ... ... «Жеке кәсіпкерлік туралы» ҚР Заңы. 19.06.97 ж.
▪ «ҚР Агенттігінің шағын бизнесті ... ... ... ҚР
Үкіметінің қаулысы» 26.04.99 ж.
▪ «Шағын кәсіпкерлікті дамыту мен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президентінің 2001 жылғы 7 мамырдағы Жарлығы
Кәсіпорын ... ... ... ... ... төлемдерді төлгеннен кейінгі қалған пайдаға тәуелсіз ... ... ... ... ... түпкі мақсаты
әлеуметтік ... ол ... ... жақсарту проблемасын шешуге
бағытталған. Ол үшін экономиканы «тұтынушыға қызмет ету» режиміне ауыстыру
қажет. ... ... ... ... бұл ... экономикалық
қатынастардың кәсіпкерлік типі сәйкес келеді. Оның негізгі белгілері:
батыл инициатива, толық ... пен ... ... конъюнктурасын
бақылау мен қажеттілікті іздеу, бәсекелік күрес тактикасы мен инвестициялау
мәселелерін талдау.
Қазақстанда шағын кәсіпорындар ... ... Бұл ... ... ... ... ... атқарады, олардың қызметін жүйелейді.
Ол мынадай бағыттар бойынша жүргізіледі:
− Қазақстанда шағын кәсіпорындарды қолдау қорын ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қаржыландыратын инвесторларға ... ... ... ... ... ... және сақтандыру бойынша кепілдіктер
беру;
− шағын кәсіпорындар мемлекеттік тұрақты ... мен ... ... олардың орнын толтыру үшін қаржыландыру;
− шағын кәсіпорындарға сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... мемлекеттік маңызы бар, күрделі іс ... Бұл ... ... ... байланыс жасамай, оның қолдануына
сүйенбей ілгері басу мүмкін ... Жеке және ... ... ... заңдық
база жасау және оған мемлекеттік қолдау көрсету шағын бизнеске ... ... ... ... ... және ... ... маңызды рөл атқарады. Шағын бизнес қалыптасуы мен ... ... ... ... ... ... ірі ... монополиялық
әрекетінен, экономикалық өзгерістер ... ... ... қиын хал ... болады. Мемлекет бизнестің алдында тұрған ... ... ... ... ... ... ... қатынасты орнатуға
ықпал етуге тиіс.
Шағын бизнесті дамыту үшін үш ... ... ... ... ... кәсіпкерлердің құқығын қорғайтын жүйе жасау;
− тексеруші органдардың санын азайту;
− рұқсат ... ... ... ... ... пен ... қолдау мен дамыту мәселесі Қазақстанның
экономикалық саясатының стратегиялық міндеттерінің қатарынан саналады.
Соңғы жылдардагы ... ... ... ... ... мен
бағдарламалардың шоғыры орталық басқару органдарының бұл салаға шынайы
назар аударғанын айғақтайды. ... ... ... - 2030" ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамудың ... бірі ... ... ... атап ... ... ... пен бизнесті тиімді қолдау мен жеделдете дамыту міндетін
орындау жекелеген тұлғаның, кәсіпорыннның немесе шаруашылық саласының ... ... ... ... ... айқындайтын негізгі
факторлардың бірі. Әлеуметтік басым бағыттағы нарық экономикасын дамытуға
талпынған біздің мемлекетіміз үшін ... ... пен ... мәні ... тиімді үрдістерін зерттеп - зерделеп алу қай жағынан да ... ... еді. ... да ... пен бизнес дамуының әлемдік
тарихына ғылыми шолу жасау аса қажет.
Әлемдік қауымдастықтың қазіргі ... ... ... ... бір ... ... социалистік елдерді қосып алып
нарықтық экономикаға өтуде, ... ... бір ... ... дейінгі деңгейінен ... ... ... дамыған елдер индустриалдықтан ақпараттық дәуірге өтуде.
Бизнес пен кәсіпкерлік жақын ұғымдар болғанымен, оларды бір – ... ... ... ... ... – табыс әкелетін
кезкелген ... ... ... ... ... ... байланысты.
Кәсіпкерлікті қолдаудың, дамытудың ... ... ... ... ... көмек көрсетуге арналған аймақтық құрылымдар
құрылған. Ол құрылымдарға ... ... ... мен инновациялық орталықтарды жатқызуға болады.
Зерттеліп ... ... ... бойынша мынадай тұжырым шығаруға
болады:
Курстық жұмыстың бірінші бөлімінде шағын және орта ... және оның ... ... ... ... ... ... мәселелердің бірі – шағын және орта кәсіпкерлікті
дамыту. Өйткені ол ...... ... ... шешу ... ... ... бірі болып табылады.
Біздің елімізде де қазіргі таңда экономиканың ... ... саны күн ... ... және оның ... ... ... Елбасы ұсынған «Қазақстан - 2030» стратегиялық ... ... бірі ... ... және орта ... ... табылады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Арзаева М.Ж. «Кәсіпкерлікті салықтық реттеу», Хабаршы – 2, 2003 ж.
2. Мейірбеков Б.Қ. «Шағын кәсіпкерлік пен бизнесті ... ... ... ... ...... Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы», Алматы - 2003
4. Бердалиева К.Б. «Қазақстан экономикасын басқару негіздері», 158 ... -2001 ... ... В.А. «Қазақстан қазіргі дүние әлемінде», Алматы – 2002 ж., 196
б.
6. Мамыров Н.К. «Халықаралық экономикалық қатынастар», 186
7. Мейірбеков А.Қ. ... ... ... - 2003 ж, 225 ... ... Б. ... жеке кәсіпкерлікте тиімді дамыту жолдары»,
Хабаршы № 1-2004 ж., 45 ... ... Е.Н. ... ... ... ... – 2001, ... Назарбаев Н. «Қазақстан - 2030 даму стратегиясы», Алматы-1998 ж. 324
б.
11. Сәбден О., Тоқсанова А. «Шағын ... ... ...... ... С.С ... экономикасы», Алматы – 2003 ж., 335 б.
13. Шеденов Ө.Қ. ... ... ... ... – 2002 ж.396 б.
14. «Экономикалық саясат», Экономика –Алматы, 2002 ,156 ... ... ... ... - ...... жолмен басқару
Тауар өңдіру
Сауда делдалдық
Аудитор
лық
Қаржылық
басқару
Қызмет көрсету
Тауар биржалары
Лизингілік
Кадрларды басқару
Өндірістік тауарды ... ... ... тұтыну
Ақпараттық
Өндіріс
Ақпараттық
технология
Арнайы
қызметтер

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорын өнімінің бәсекеге қабілеттілігінің теориялық негіздері28 бет
Кәсіпорындағы шығындар құрылымын ұйымдастыру мен басқарудың теориялық негіздері туралы65 бет
Кәсіпорынның банкроттығы мен төлем қабілетсіздігінің теориялық негіздері47 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдарын пайдалану тиімділігінің теориялық негіздері33 бет
Нарық жағдайындағы кәсіпорындардың инвестициялық қызметтерінің теориялық негіздері мен рөлі33 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )77 бет
Астана қаласындағы «Баққон» кәсіпорны негізінде кәсіпкерлікті жүзеге асыру жағдайы31 бет
Білім Беру мекемелеріндегі кәсіпкерлік қызмет12 бет
Біріккен кәсіпкерлік жайлы22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь