АҚШ заңнамасында колданылатын құқықтың орын алуы

АҚШ заңнамасы бойынша қолданылатын құқық мәселесін жеке құқықтың қайнар көзі бойынша шешу керек. АҚШ отаны Англия болып табылатын жалпы құқық елдеріне жатады. Бірақ, Америка Құрама Штаттарындағы жалпы құқық өзіндік ерекшелігімен көзге түседі. Оған себеп ретінде АҚШ федеративтік құрылымы мен сот билігінің орталықтандырылмауы болып табылады. Міне, осы мәнжайлармен АҚШ-тың жалпы құқығы жеке штаттардың қүқығы болып есептеледі. Қазіргі таңда сауда мәмілелерін құқықтық реттеу штаттардың айрықша құзіретіне жатқызылған. Сәйкес құқықтық институттардың ішінен тек патенттік және авторлық құқық, дәрменсіздік, сондай-ақ штаттар арасындағы сауда және шетелдіктермен сауда жасасу федералдық органдардың жүргізілуіне жатқызылады.
Сонымен қоса, АҚШ-та жалпы құқық еліне жатқызылмайтын Луизиана штатында европалық үлгідегі азаматтық кодекс(1804 жылғы Наполеон кодексі) әрекет етеді.
XX ғасырдың 50 жылдарынан бастап АҚШ өз заңдарын жүйелеу мақсатында бірыңғай заңдар қабылдай бастады. Солардың ішінде сауда мәселелерінен бөлек қолданылатын қүқық мәселесін де қарастырған бірыңғай сауда кодексін айтуға болады.
        
        АҚШ  заңнамасында колданылатын құқықтың орын алуы.
АҚШ заңнамасы бойынша қолданылатын құқық мәселесін жеке ... көзі ... шешу ... АҚШ ... ... ... табылатын жалпы
құқық елдеріне жатады. Бірақ, Америка Құрама Штаттарындағы жалпы ... ... ... ... Оған ... ... АҚШ федеративтік
құрылымы мен сот билігінің орталықтандырылмауы болып табылады. Міне, осы
мәнжайлармен АҚШ-тың ... ... жеке ... ... ... ... таңда сауда мәмілелерін ... ... ... ... ... ... ... институттардың ішінен тек
патенттік және авторлық құқық, дәрменсіздік, ... ... ... және шетелдіктермен сауда жасасу федералдық органдардың жүргізілуіне
жатқызылады.
Сонымен ... ... ... ... ... жатқызылмайтын Луизиана
штатында европалық үлгідегі азаматтық кодекс(1804 жылғы Наполеон ... ... ... 50 ... ... АҚШ өз ... ... мақсатында
бірыңғай заңдар қабылдай бастады. Солардың ішінде сауда мәселелерінен бөлек
қолданылатын ... ... де ... ... ... кодексін айтуға
болады.
Басқа құқықтық жүйе мемлекеттерінде қарастырылған тараптардың келісімі
бойынша қолданылатын құқықты белгілеу құқығы АҚШ-та да ... ... ... ... ... ... шектелген.
Құқықты таңдау туралы ескертпе заңмен анықталатын болса, онда екі түрлі жол
қарастырылады:
Біріншіден, ... ... ... (1-105 бап) ... ... таңдауға келісім береді, егер мәміле таңдап ... ... ... байланыста болса. Осы нормадан тараптардың еріктерінің
автономиясына жол беріледі, бірақ ақылға сыйымды шекте және ... ... ... ... ... шектелген.
Жоғарыда келтірілген норма шектеуін толық түсіну үшін, ... ... АҚШ ... ... ... ... сыртқы экономикалық мәміле
жасасқан болса, онда қолданылатын құқық ретінде 1-105 ... ... ... ... ... ... заңы алынуы мүмкін. Сондай-ақ, мәмлеге
таңдап алынған ... ... ... ... ... ... Осыдан тараптар
тек қана қолдануға тиісті құқық ретінде кәсіпкер штатының ... ... ... не ... ... ... тығыз байланысты құқықты таңдап алу
құқықтары бар ... ... Яғни ... ... ... жүйе ... ақылға сыйымды шекте кез келген елдің ... ... үш ... ... ... таңдауға ғана рұқсат беріледі. Көп
жағдайда мәмілеге тығыз байланысты үшінші елдің құқығын таңдау ... ... ... мәмілеге байланысы бар құқықты тапқанның өзінде оның
кейбір нормаларының қолданылуы ... ... ... ... ... ... мәмілеге қатысты қолданылатын құқық ретінде қолданылуын болдырмайды.
Тағы айта кететін бір мәселе, ол жоғарыда айтылған баптың ... ... ... кәсіпкерлеріне пайдасын тигізбейді, ... ... ... ... ... қолданбай, бейтарап (мәмілеге тығыз
байланысы жоқ) елдің, мысалыға ағылшын құқығын ... ... ... ... ... ... заңмен көзделген екінші жолды қарастырамыз.
Екіншіден шарттары туралы Вена ... 6 бабы ... ... ... ... ... оны қолданбауға немесе ешқандай
шектеусіз шартты реттеуге басқа құқықты таңдауға рұқсат береді./фолс,гордон
431 ... ... ... ... ең ... ... ... табылады. Ол өз ілімін алғаш рет 1933 жылы «Гарвард заң ... ... ... ... құқығына қарсы
бағытталған сын очерк ... ... ... ... АҚШ ... анализіне негізделеді.
«Сатып алу-сату шарттары мен басқа да мәмлелер бойынша бірқатар
мәселелер 1-105 ... ... ету ... ... ... алдын ала
болжауға болады. Американ сот ... ... ... ... істер бойынша сот прецеденттерінің араласуын қарастырады.
Коллизиялық құқық бойынша ... ... ... талқылауға аз ғана, ал
сот прецеденттеріне байланысты қорытындыларына үлкен ... ... Лунц ... ... ... ... кодексінде аталған норма ... оның ... ... мәселе басқаша, яғни, АҚШ-та кең
таралған сот прецедентінің орын алуын ұғынуға болады.
Каверстің ілімі «нәтижені ... ... ... ... ... ... ... Каверстің ойынша, нақты істі әділетті және
мақсатты шешу үшін құзіретті құқықтық тәртіпті анықтауға ... ... жоқ па? Оның ... ... ... абстрактіліқ Коллизиялық
норма әдісін қолдану Каверспен жоққа шығарылады. Әртүрлі ... ...... ... нақты іс бойынша
әділетті, әрі мақсатты шешім беретін норманы тандау керек.
Көптеген сот істерінде коллизиялық нормаға сілтеме жасау сот ... ... ... ... ... ... коллизиялық нормаға тәуелсіз
табылған, сот шешімін құптау үшін қарастырылады: алдымен нақты іске ... ал, ... сол ... ... ... сілтемесі ретінде
негіздеме қарастырылады. Қарапайым сөзбен айтсақ, қарастырылып жатқан іске
бұрын қарастырылған осындай істің ... ... ... ... ... шешіміне тиісті коллизиялық байламды анықтайды. ... ... іске ... ... коллизиялық байламын негіздеп
істі шешеді. Бір ауыз сөзбен айтқанда, бұрынғы шығарылған шешімді жаңа іке
сәйкестіре отырып қолдануды айтамыз.
«Шешімді ... ... ... ... ... қолданылған жердің
нәтижесінде анықталмаушылық туындайды: осындай шешімнен қандай да ... ... ... ... ... ... деп конфликтілік құқық
өкілдерінің бірі қарастырады.
АҚШ-тағы Каверс тәсілінің қазіргі заманғы басқа ... ... ... ... оның ... әсер ... ... емес, ол
оның «теориялық» фундаментті тәжірибеге сәйкестеудің ... ... ... ... федеративті мемлекет болғандықтан, онда басқа да
федеративті мемлекеттерге ... ... ... ... ... Интерлокальдық коллизия мәселесі мемлекеттердегі
дербес ... ... ... бар ... ... ... болады. Осындай мемлекеттің субъектілері өздеріне тән
уақыт ... ... ... ... ерекшеленетін жеке құқықтың
жүйесі болып табылады. Осындай мемлекет ... ... ... ... әр штатында өзіндік қалыптасқан соттық прецеденттері мен ... бар. ... ... әр ... ... ... ... деп аталатын коллизия пайда болады.
«Егер шетел құқықтық тәртібі бірнеше жеке құқықтық тәртіптерден тұрса,
онда шетел құқықтық тәртібінің ... ... ... ... ... ... ... ең тығыз байланысты құқықтық тәртіп ... пар ... ... ... ... ... XX ... соңына таман
халықаралық жеке құқықтың жалпы даму тенденциясы бойынша, ең ... ... ... ... ... шешіледі.
АҚШ және Ресей доктринасына қарасақ, интерлокальды қоллизия мәселесі
таңдап алынған елдің ... ... ... ... деген тұжырымға тоқтайды.
Басқа мәселелер Ресей заңнамасында шешуін тапқанымен, бұл мәселеге ешқандай
норма арналмаған. Сондықтан ... ... ... ... ... жеке ... соңғы жетістігінің бірі, әрі бірқатар
мемлекеттердің жеке құқыққа арналған заңдарында орын ... ... ... ... ... ... анықталады.
Ал, АҚШ-тың Бірыңғай сауда кодексі өзінің әмбебап 1-105 бап нормасымен
бұл мәселенің жауабын беріп кеткен.
АҚШ-тағы қолданылатын құқықтың жағдайын қарастырсақ, онда жалпы ... тән ... ... іс ... ... мән-жай ретінде
қарастырылатындығын аңғаруға болады. Сондай-ақ АҚШ соты өзінің дәлелдемелік
құқығын қолданады. Соттың дәлелдемелік құқығын ... ... ... ... ... Өйткені, қолданылуға тиісті елдің құқығы
бойынша мәміленің жасалуы мен орындалуының және ... ... ... ... бұл ... ... шексіз, әрі барлық қатынасқа
қолданылатындығын білдірмейді. Тараптардың дәлелдемелік жарысқа ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Тағы ескере кететін мәселе, сот қолданылуға тиісті құқықты ... ... ... ... ... ... кең қолданады.
Осыған ретінде, АҚШ-та қалыптасқан сот прецеденті мен атаулы 1-105 баптың
нормасы үлкен ... ... ... мәмілеге қатысты құқықты
белгілегенімен, сот бірден ол құқық мәмілеге тығыз ... бар ма, ... соны ... Ал, ол ... ... өз ... ... байланысты
елдің құқығы қағидасы, әрі байламын қолданады. Сот прецеденті мәселесі де
осындай жолмен, шешіледі, айырмашылығы, сот ... ... таба ... ... құқықты анықтайды. Қорыта ... ... ... ... ... ... құқығы коллизиялық байламының
қолданылатындығын байқауға ... ... ... ... кодексінің нормаларын қарастырайық.
Трараптардың құқықты таңдау мүмкіндігі шексіз емес. Кодекстің кез келген
қаулысы ... ... ... онда сол ... әрекет етеді және
оған қайшы келетін келісімнің ... ... қоса ... шегінде ғана күші болады.
Кодекстің 1-105 бабының 2 тармағында қолданылатын құқықты қарастыратын
қаулылар туралы айтылған:
- сатылған тауарларға қатысты ... ... ... бап;
- банкілік депозиттер мен ... ... ... ... - 4-102 ... ... ... туралы сәйкес тарау ... ... (Вulk ... - 6-102 ... ... қағаздар туралы тараудың қолданылуы - 8-106 бап;
- мәмілені ... ету ... ... ... мен ... ету аясы
- 9-102 және 9-103 баптар.
Міне, осы аталған жағдайлардан басқа осы ... ... ... ... таңдауға болады.
Айтылған көзқарастардың нәтижесі АҚШ тек жалпы құқық мемлекеті ретінде
қарастырғанын байқаймыз. Бірақ, осы ... ... ... жалпы құқыққа
жататын штаттардан бөлек, француз кодексін пайдаланатын ... ... ... ... ... ... бұл ... континентальдық жүйе
елдеріне тән әдістер мен тәсілдер қолданылса, ал, жоғарыда қарастырылған
Бірыңғай сауда кодексінің ережелері қолданылмайды.
Қарап ... АҚШ ... ... ... жүйе мемлекеті екендін
көреміз. Содай-ақ, тараптардың ... ... ... үлкен дәрежеде
шектелуімен қоса, қолдануға тиісті құқықты анықтаудың бір ғана ... ... ... ... ... ... ... құқық мәселесінің орын алуы.
1 ҚР қолданылатын құқық мәселесі.
Қазақстан Республикасы 1991 жылы өз ... ... ... ... ... ... ... бастады.
Ұлттық заңнаманы жасаумен қоса, оның ішінде қарастырылатын халықаралық
жеке құқық ... ... ... да ... керек болды.
Бірқатар мемлекеттерде халықаралық жеке құқыққа арнайы жеке заңдары бар.
Ал, ҚР жеке құқықпен реттелетін ... 1999 жылы ... ... ... ... жеке ... ретінде енгізді. Сондай-ақ бұл
еліміздегі ... ... ... ... ... ... құрамында болған
кезде, бұл мәселе тек кеңес билігінің ерекше құзіретінде болатын. ... АК ... жеке ... арналған бөлімінде заң техникасы
жоғары дәрежеде және ... шешу ... жаңа ... ... ретінде баламалы сипаттағы көптеген коллизиялық
байламдардың болуы, ... ... ... автономиясы, жария
тәртіп институттарының жетілдірілгенін айтуға болады.
Тақырыпты ... ... ... ... ... елімізге Кеңес
Одағынан қалған Азаматтық заңнама негіздері бойынша қарастырып кетейік.
ҚР АК Ерекше бөлімі қабылданғанға дейін сыртқы ... ... ... ережелерін бекіткен КСРО және республикалар Азаматтық
заңнама негіздері ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен
міндеттері мәміленің орындалу елінің ... ... ... ... жері ... ... ... анықталады". /165 бап, 2
тармақ/
"Қазақстан заңнамасы бойынша мәміленің жасалған орны ... ... жері ... Егер ... хат ... ... (жоқ
тараптардың арасында (между отсутствующими)) жасалса, онда мәміленің
жасалған жері ... ... ... туралы ұсыныс жасаған тараптың елі
есептеледі. Бірақ, бұл ережемен 1999 ... 1 ... ... жасалған
шарттар бойынша қолдануға болады"./ сулей, жаңайдар 139 бет/
Нақтырақ тақырыпқа келсек, ҚР АК 1084 ... 1 ... ... ... немесе шетелдік заңды тұлғаларының қатысуымен не өзге
де ... ... ... ... ... ... құқық осы кодекстің, өзге де заң актілерінің, Қазақстан ... ... ... және ... ... ... анықталады. Алайда, бұл жалпы норма. АК 7 бөлімінде ... ... ... ... және ... критерилер
көрсетілген. Тақырыпты толық және жүйелі ... ашу ... ... ... бастайық.
АК 1112 бабына сәйкес, сыртқы экономикалық шарт тараптарына, егер
заңда өзгеше ... кез ... ... ... ... рұқсат береді.
Тараптардың келісімімен қолданылатын құқық ҚР-на ... ... ... бекітілген құқықтық қарым-қатынастарға ешқандай қатысы жоқ үшінші елдің
заңы алынуы мүмкін. Егер ... ... ... ... ... ... құқығы қолданылуға тиіс болған жағдайларда, осы елдің
құқығына сәйкес құқықтық жүйе қолданылады. ҚР азаматтық ... ... ... ... қарағанда тараптардың құқықтары мен міндеттерін
реттейтін заңнаманы таңдауға ... ... ерік ... және ... ... ... бекітілген міндеттемелер бойынша құқықтық
қатынастыр қай елдің заңнамасымен реттелетіндігі туралы ... ... ... ... ... ... ... көрініс
тапқан тараптардың назарға алынуы тиіс. Сондай-ақ, тараптар тұтас алғанда
мәміле үшін де, оның ... ... үшін де ... құқықты
таңдай алады. Бұл халықаралық жеке құқық доктринасының соңғы жылдары ... ... ... ... ... әр бөліміне жеке құқықты
таңдау мүмкіндігін "depecage" немесе заң биотехнологиясы деп атайды.
"Бұлай құқықты ... ... ... ... ... құқығын
айырып, әр бөлімге әр елдің - құқықтық жүйесін қолданады, бірақ ... ... ... ... бір ... әртүрлі құқықтық
жүйелерді таңдауға құқық ... де қоса ... Бұл ... ... екендігі сөзсіз. /ИГБ 97 с/
Осы жаңа жетістік бойынша ... ... ... ... ... әр бөліміне әртүрлі құқықтық жүйелерді қолдану, олардың
арасындағы сәйкессіздікке әкелуі мүмкін және олардың қолданылуын қиындатып
жібереді деген ... ... бір ... ... Ал, ... ... экономикалық мәмілелердің әр бөліміне әртүрлі құқықтар ... ... ... ... байқаймыз. Әрине, тауарды
сатып алу-сату мәмілесі бойынша тараптардың құқықтары мен ... ... Вена ... ал, есеп ... ... ... арқылы
реттеу орынды болар деп ... Және де, ... ... осы ... қолданылуын зерттеп жүрген ғалымдардың тұжырымы
негізінде, ... әр ... ... ... ... ... пайда
болды. Егер, осы кең таралған, әрі халықаралық жеке ... ... ... ... онда жоғарыда аталған автормен келіспеуге
болады. Бірақ, бұл институттың қарастырылуына байланысты Испаеваның айтқан
ойы негізді деп ... ... ... ... ... әр бөлімге
қолдануға рұқсат беретін ... ... ... ... кең ... орын ... көрсетеді.
Ал, АК 1112 бабының 4 тармағы тараптардың еріктерінің автономиясы
қағидасы уақыт бойынша ... ... ... ... ... ... кез келген уақытта, шарт жасасу кезінде де, одан кейін
де таңдап алуы мүмкін. Тараптар шартқа қолданылатын құқықты ... ... кез ... ... ... алады".
Тараптардың кез – келген уақытта қолданылатын құқықты бекітіп және
өзгерте ... ... ... ... ... ... әкеліп
соқтырады. Өйткені, олар таңдаған құқықтық жүйе шарт ... ... ... және ... ... ... мүмкін. Сондықтан да, осындай мән-
жайлардың реттелуін қарастыратын норманың ... ... ... ... ... ... мән-жайға қарасақ, онда қолданылатын құқықты тараптар
өздері анықтап бекітетінін көріп отырмыз. Ал, егер тараптардың қолданылатын
құқыққа қатысты келісімі болмаған ... ... ... ... Осы
сәтте субъективті критерийден біз объективті критерий нормаларына
жүгінеміз.
АК 1113 ... 1 ... ... ... ... ... ... болмаған жағдайда, ол шартқа:
1) сатып алу – сату шартында – сатушы;
2) сыйға тарту шартында – сыйға ... ... ... (арендаға) беру шартында – арендаға немесе жалға
беруші;
4) мүлікті тегін пайдалану шартында – несие ... ... ...... тасымалдау шартында – тасымалдаушы;
7) көлік экспедициясы шартында – экспедитор;
8) қарыз немесе өзге де кредит шартында – кредит беруші;
9) ... ...... білдірілген адам;
10) комиссияның шартында – комиссионер;
11) сақтау шартында – ... ... ...... ... беру ...... беруші;
14) кепілге салу шартында – кепілге салушы;
15) айрықша құқықтарды пайдалану ... ... ... ... болып табылатын тараптар құрылған, тұратын жері немесе негізгі
қызмет орны бар ... ... ... қозғалмайтын зат болып табылатын шарт бойынша, сондай-ақ
мүлікті сенімгерлікпен ... ... шарт ... ... ... сол ... тұрған елдің құқығы, ал Қазақстан Республикасында
мемлектеттік тізілімге енгізілген мүлікке қатысты – ... ... ... қолданылуға тиісті құқық туралы келісімі болмаған жағдайда
жоғарыда ... 15 ... ... ... АК 1113 бабының 3
тармағына сәйкес:
1) бірлескен қызмет және ... ... ... ... ... ... асырылатын немесе шартта көзделген нәтижелер жасалатын елдің
құқығы;
2) конкурстық сауда саттықтың (тендердің, аукционның) қорытындылары
бойынша ... ... ... ... ... саттық өткізілген немесе
биржа ораналасқан елдің құқығы қолданылады.
Сонымен қоса, тармақтардағы аталған ... ... ... қолданылатын құқық туралы тиісті ... ... ... ... мазмұны үшін шешуші маңызы бар, орындауды жүзеге асыратын
тараптар құрылған, тұрғылықты жері немесе ... ... орны ... ... ... ... АК 1113 баптың 4 тармағы қарастырады.
Міне, осылай халықаралық жеке ... даму ... мен ... жаңаша халықаралық келісімнің ескерілгендігін байқауға болады. Осы
нормаға зер ... онда ... ... кең ... шарттың орындалу
жерінің заңы коллизиялық байламына жақындастыру мақсатында ... ... ... ... Ұлыбританияда және тағы да
басқа мемлекеттерде мәмілеге қолданылатын ... ... ... ол ... ... тығыз байланысты елдің құқығын таңдауларына
міндеттейді. Осындай норма біздің АК 1113 ... 4 ... ... шарт ... үшін шешуші маңызы бар орындауды анықтау мүмкін болмаған
жағдайда шартқа мейілінше тығыз байланысты ... ... ... ... ... ... етуі ... норманың міндетті түрде орындалуын
жүктейтін айырмашылығы бар. Жалпы құқық ... ... ... ... пайдалана отырып, оның ішінде тығыз байланысты
құқықты іздесе, ал ... бұл ... ... ... әрекет етуі
қарастырылады. Осы пікір түсінікті болу үшін оны толық қарастырып кетейік:
1) Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... сондықтан қолдануға тиісті заңды ... ... әдіс ... Ол ... өз кезегінде тараптардың
еріктерінің автномиялық ... ... АК ... көз
жүгіртсек, заңнаманың диспозитивтік нормалары шегінде әрекет ететін
тараптардың ... ... ... ... ... орын ... оның жетілдірілуі тараптарға қолданылатын құқықты анықтауға үлкен ерік
берген. Сондықтан, сот тараптар бекіткен құқықты анықтаса, оны ... ... ... тығыз байланысты, байланысты ... ... ... ... ... ... олардың қолданылуы үшін арнайы заңның қабылдануын қарастыратын
жағдайды қоспағанда, ұлттық ... ... ... көрсетеді./ ҚР
кон. 4 бап З тар./
Бұл ... ... ... қарастырады: "Осы норманың Ата
Заңымызда орын алуы қолданылатын құқықтың қолданылу ерархиясын ... және ол ... ... ... ... заңнаманың диспозитивтік
нормалары шегінде тараптардың қолданылатын құқық туралы келісімі жоғарғы
күші ... ал егер ... ... болмаса, онда халықаралық шарт
ережелерінің нормалары ... Ад, ... ... ... ... жоқ болуы немесе қатынасты реттейтін норма ақауы болса,
осы нақты қатынасты ... ... ... ... онда ұлттық
заңнаманың коллизиялық нормаларына жүгінеді". /Сулей- 140с/
3) Жоғарыда айтылғандай, егер ... ... ... ... ... ... ... және халықаралық шарттың болмауы ішкі заңнаманың коллизиялық
нормасына жүгінуін қарастырады. ... ... ... ҚР ... жеке ... ... ... 1113 баптың 1-3 тармақтарында
қарастырылған. Ол нормалардың қолданылу жағдайлары мен тәртіптері жоғарыда
көрсетілді. Яғни, ... ... ... нормаларға жүгінетінімізді
көрсетеді.
4) Міне, осы сатыда жалпы ... ... ... қолданылатын
құқықты анықтау үшін мәмілеге ең тығыз байланысты ... ... ... ... ҚР АК 1113 ... 4 ... көрсетілген норма негізінде, егер
алдыңғы үш саты бойынша тиісті заңды анықтау мүмкін болмаса, мәмілеге ең
тығыз ... ... ... ... ... ... ... Қолдануға тиісті құқықты анықатауға байланысты еліміздің
заңнамасында субъективті және ... ... ... ... ... ұлттық заңнамамыздың жетік, әрі ... ... ... нарықтық экономика субъектілеріне жағдай
жасау ... ... ... Бұл ... деген шектеулерді
азайтуға бағытталғандығы, еліміздегі экономиканың көтерілуі ... ... ... көрініс табады.
Жоғарыда көрсетілген жетістіктерден бөлек, Кеңес Одағының 1991 жылғы
Азаматтық заңнама негіздерінде қарастырылмаған және жаңадан пайда ... ... орын ... жаңа ... айтуға болады:
ҚР АК 1113 бабының 5 тармағында, шарт бойынша ... ... ... ... ... ... ... өткізетін
жердің құқығы қолданылады. Сондай-ақ, осы баптың 6 тармағында, егер шартта
халықаралық айналымда қабылданған ... ... ... ... ... ... жағдайда оларды іскерлік айналымның тиісті сауда
терминдеріне қатысты қолданылып ... ... ... қатынастарына
қолдануға келіскен деп есептеледі.
Егер шартта тараптар қолданылатын құқықтан ... ... ... ... сатып алынған тауарды тасымалдау, әрі ... ... ... 2000 ... қолданамыз деп келіссе, онда
осы бөлімге тараптар өздері бекіткен Инкотермстің қолданылатын бір ... ... ... оған ... ... нақты біреуін
көрсетіп кетеді, өйткені өзгеше ... ... ... мүмкін болмайды.
Сондай-ақ, көп құқықтық жүйелері бар елдің құқығын қолдану ... ... ... ... ... ҚР АК 1092 ... егер бірнеше
аумақтық немесе құқықтық жүйелер қолданылатын елдің қүқығы қолданылуға тиіс
болған ... осы ... ... сәйкес құқықтық жүйе қолданылады деп
көрсетілген. Бұл норма негізінде, көп жүйелері бар елдің құқығын ... ... ... сол елдің құқығына сәйкес бірнеше құқықтық жүйенің
ішінен қайсысын қолдану керек екендігін анықтауға ... ... ... және ... ... пайдалана
отырып анықтаудың сатыларын жоғарыда қарастырдық және еліміздің заңамасы
осы мәселені шешу үшін мейлінше ... ... ... ... қолданылатын құқықты анықтау оңай жұмыс емес, бірақ егер осындай
жағдай болған кезде қолданылуға тиісті ... ... ... ... ... біз ... құқықты анықтау механизімін қарастырсақ,
енді оның мазмұны біздің заңнама бойынша қалай анықталатынын ... АК 1086 бабы ... ... ... анықтауға бағытталған норма.
Осы норма тармақтарын жеке жеке қарастырайық.
Аталған бантың 1 тармағы бойынша, сот ... ... ... кезде,
оның нормаларының ресми түсіндірілуіне, қолданылу практикасына және тиісті
шет мемлекеттегі доктринаға сәйкес анықтайды. Бұл ... ... ... байланысты қолданылатын құқықтың мазмұны сол құқықтың юрисдикциясы
бойынша анықталады. Мысалға, қолданылуға тиісті құқық ретінде ... ... ... онда бұл ... ... ... ... Сонымен қоса, ол құқықтың қолданылу практикасын және
доктринасын ескеру қажет. Заңымызда осындай ... ... ... құқықтың мазмұны қолданылатын құқық елі тәсілі ... және ... осы ... қолданылуын бекітеді.
АК 1086 бабының келесі 2 тармағы, сот ... ... ... анықтау мақсатында жәрдем және түсінік алу үшін ... ... ... және Қазақстан Республикасының өзге де
құзыретті органдары мен ... ... ... ... белгіленген тәртіппен жүгінуі не сарапшылар тартуы мүмкін.
Халықаралық жеке құқықта қолданылатын ... ... ... бірі ... ... ... ... сотқа қызмет
парызы қағидасын қолдана отырып жүктейді. Сол доктрина бойынша кез келген
сот қолданылатын құқықтың мазмұнын ... ... ... Егер ... ... ... ... жағдай туындаса, сот өз ... ... ... ... ... ... айқындауда әрекет жасайды.
Бұл әрекеттер, көбінесе тиісті органдарға шетел заңы ... ... ... алу үшін ... ... ... ... сондай-ақ басқа да
әрекеттер жасаумен көрініс табады. Қолданылатын құқықтың мазмұнын анықтауға
байланысты тәжірибе ... ... мен ... берген
түсініктемелерінен белек, шетелдің тиісті органдарынан да ... Кей ... ... ... ... заңнамалары әдет-
ғұрыптан тұратын елдерге қатысты) тиісті елдің сарапшы органдарынан нақты
қатынастың сол елде ... ... ... алдырады.
Қарастырылып жатқан баптың 3 тармағы бойынша, іске қатысушы тұлғалар
өз талаптарын немесе қарсылықтарын ... ... ... ... құқығы
нормаларының мазмұнын растайтын құжаттар табыс етуге және осы нормалардың
мазмұнын анықтауда сотқа өзге де ... ... ... ... ... ... ... кезекте қызмет парызы бойынша сот, ал тараптар
шетел құқығы нормаларының мазмұнын ... және өзге де ... ... ... ... алады. Тараптармен ұсынылған құжаттарды осындай
құжаттардың толтырылу ... сай ... ... ... ... ... сот ... ұсынылған құжаттардың шетел құқығына ... ... Ең ... ... ретінде, ол құжаттың сәйкес органмен
толтырыла отырып, мөрмен басылғандығына назар аудару керек және сол ... ... ... ... ... АХ 1086 бабының соңғы 4 тармағы, егер осы бапқа ... ... ... ... ... нормаларының мазмұны орынды
мерзімдерде анықталмаса, Қазақстан Республикасының құқығы қолданылады.
Бұл ... ... орын ... орынды деп ойлаймын. Сот
көрсетілген барлық құралдарды пайдаланып қолданылатын ... ... ... және ... ... ... ... ешқандай құжат
ұсынбаса, онда сотқа нақты істі ... ... ... құқықты қолдану
тиімсіз, әрі оның шешімінің әділетті, жан-жақты толық қарстырылғанына кепіл
болмас еді. Аталған норма тек біздің ... ғана ... ... ... ... ... Федерациясы, Венгрия және тағы да
басқа) заңнамасында көрініс тапқан.
Сот қолданылуға тиісті құқықты анықтағаннан және оның ... ... ... құқықты нақты іске қолдана отырып істің шешімін
шығарады. Әрине, шетел құқығын анықтау мен ... ашу ... ... сияқты жағдайлар, оның қолданылу сатысында да
туындайды. Солардың бірі, ол кері немесе ... ... ... ... мәселесі. Алдыңғы тараулардың бірінде бұл мәселені халықаралық жеке
құқықта пинг-понг деп атайды дегенбіз. Осы ... ... ҚР АК ... орын ... АК 1087 ... 1 ... бойынша, осы бөлімнің (ҚР АК 7 ... ... кез ... ... құқығына сілтеме жасау, осы бапта
көзделген жағдайларды қоспағанда, тиісті елдің коллизилық ... ... ... ... ... ... ... Осы тармақтың мәнінен,
егер нақты істі шешу кезінде басқа ... ... ... ... ... ... сол елдің материалдық құқығына сілтеме жасалынған деп
есептеледі. ... сот істі шешу ... ... құқық ретінде РФ
құқығын қолдану кезінде, РФ ... ... ... ... ... ... ... нормасын ескермей, тек материалдық
нормасы бойынша шешуі ... ... ... баптың 2 тармағы бойынша, ... ... кері ... ... және ... ... ... жасау осы Кодекстің 1094 (Жеке тұлғаның жеке заңы) бабына, 1095
(Жеке тұлғаның ... ... мен ... ... ... ... 1097 (Жеке тұлғаның есімі) бабына сәйкес шетел құқығы
қолданылған жағдайларда қолданылады.
Егер ... ... ҚР ... кері сілтеме және үшінші
мемлекеттің құқығына сілтеме ... егер сол ... ... ... ... ... қолданылатын болса ғана бұндай сілтеме мүмкін болады.
Аталған мәселеден бөлек, қолданылатын құқықты ... ... ... ескертпе мәселесі туындауы мүмкін. Бұл мәселенің дүние жүзілік сот
тәжірибесінде соңғы ... ... ... ... заң орын ... ... АК 1090 бапқа сәйкес, шетел құқығын қолдану Қазақстан Республикасы
құқықтық тәртібінің негіздеріне (Қазақстан Республикасының жария тәртібіне)
қайшы келерлік ... ... ... ... ... ... ... шет мемлекеттің саяси немесе экономикалық ... ... ... тәртіптен басқа, ҚР АК 1091 бабында бекітілген императивтік
нормалардың қолданылуы туралы айта кеткен жөн деп ойлаймын:
1. ... ... ... ... ... ... ... құқықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін қамтамасыз ету
үшін олардың ерекше маңызы болуына ... ... ... ... ... ... заңдарының тиісті қатынастарды
реттейтін императивтік нормаларының қолданылуына халықаралық жеке ... ... ... қатысы болмайды.
2. Халықаралық жеке құқық бөлімінің ережелеріне сәйкес, қандай да
болсын бір ... ... ... ... сот, егер сол басқа елдің
құқығына сәйкес мұндай нормалар, қолданылатын құқыққа қарамастан, ... ... тиіс ... ... ел ... қатынаспен
тығыз байланысы бар императивтік нормаларын қолдана алады. Бұл орайда сот
мұндай нормалардың мақсаты мен ... ... ... қолданудың
салдарын назарға алуы тиіс.
Осы норманың болуы, егер тараптардың құқықтары немесе заңды мүдделері
шектелуі ... деп ... ... ... қоса ... қатынастарды
реттейтін императивтік нормалар бар болған ... ... ... ... ... ... императивтік нормаға мысал
ретінде, ҚР АК 1104 (Мәміленің нысаны) бабының 2-тармағын қарастыруымызға
болады, қатысушылардың кем ... ... ... ... заңды
тұлғасы немесе Қазақстан Республикасының азаматы ... ... ... ... мәміленің жасалған жеріне қарамастан, жазбаша нысанда
жасалады.
Қазақстан ... ... ... талқыламалы
экскурсиямызды қорытындылайтын болсақ, онда еліміздің халықаралық ... XX ... ... жетістіктерін және дүние жүзілік сот
тәжірибесінен ... ... ... ... ... ... ... келе жатқан заңнамасында орын алғанын айтуымызға болады.
Осы Қарастырылған заңнама нормалары нәтижесінен, ... ... ... ... ... тараптарының мәміле жасасуын реттейтін
нормаларды мейлінше толық қарастырған және осындай ... ары ... ... ... деп ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сыбайлас жемқорлықпен күрестегі әлемдік тәжірибе70 бет
Конституциялық бақылау нысандары15 бет
Тағам өнімдерінің қауіпсіздігі31 бет
Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс-шаралар4 бет
«Мемлекет пен құқықтың пайда болуы»20 бет
Ірі қара малдарының эймериозды- мониезиозды инвазиясы, емі, алдын-алуы.35 бет
Авторлық құқықтың ұғымы және қатынастардың реттелуі59 бет
Азаматтық құқық-құқықтың бір саласы23 бет
Азаматтық құқықтың мазмұны, субъектілері және объектілері20 бет
Азаматтық құқықтың объектісі42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь