Өндірістің ауыл шаруашылығымен байланыс механизмдерін дамыту

КІРІСПЕ

1.тарау Өндірістің ауыл шаруашылығымен байланыс механизмдерін дамыту
1.1 Ауыл шаруашылығ мен өндіріс кәсіпорындарымен шаруашылық қатынастарының механизмдерін жетілдіру
1.2 Ауыл шаруашылық өндірушілер мен нан өнімдерін өндірушілер арасындағы байланыс және оның дамуы
1.3 Ауыл шаруашылық өндірушілерді бақылаудағы шетелдік тәжірибе

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қаралыстылып отырған тақырып бүгінгі таңда ең актуалды және маңызды болып табылады. Азық-түлік қажеттілігін қамтамасыз ету мәселесі табиғи ресурстарды, яғни қорларды жиі пайдалану мен ауылшаруашылығының белгілі өнім түрлерін өндірушіге тигізетін ықпалының күшеюімен аса тығыз байланысты болып келеді.
Берілген мәселенің маңыздылығы ауыл шаруашылығының тауар өндірушілермен тығыз байланысының көңіл аударарлық жағдайының көрінісінен айқындалады.
Алайда, бұл жүйе қазірге кезде Қазақстанда іс жүзінде көрінген емес, бұған себепкер болған белгілі экономикалық және саяси проблемалар баршылық.
Зерттеу нысанасы ретінде Жамбыл облысының ауыл шаруашылығы мен ЖШС «Жамбыл-нан №3» комбинаты табиғи қорларды пайдаланушы болып қарастырылады.
1. “2003-2005ж. Азық-түлік бағдарламасы” Қазақстан Республикасының Президентімен бекітілген. 5 маусым 2002 жыл №889.
2. Қазақстан Республикасының “Астық туралы заң” 19.01.2001ж. №143 -2 ҚР заңы
3. Назарбаев Н.А. Стратегия “Қазақстан-2030”. Ел президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. – Алматы, 1997.
4. Қазақстан Республикасының 2003-2005 жж. Арналған азық-түлік бағдарламасы. – Алматы 2002
5. Қазақстан Республикасының “Шектеулі және қосымша жауапкершіліктегі серіктестіктер туралы” Заңы. 30.04.1998.
6. Абдильдин С. Агробизнес: бизнес-план. – Алматы, Агроуниверситет, 1999
7. Анализ хозяйственной деятельности пищевой промышленности. Под ред. Н.И. Солопенко. – М., Дело, 1996
8. Афанасьев М.П. Маркетинг: стратигия и практика фирмы. – М. Проресс, 1999
9. Винокуров В.В. Организация стратегического управления на предприятий – М. Прогресс, 1999
10. Герчикова И.Н. Менеджмент. – М.ЮНИТИ, 2001
11. Гончаров В.В. В поисках совершенства управления. – М. Дело, 2000
12. Диксон П.Р. Управление маркетингом. – М. ЮНИТИ, 2001
13. Есиркепов Т., Мырзагельды К. Становление организационно-правовых форм сельскохозяйственных предпрятий Казахстана в условиях в рыночным отношениям. – Алматы, 1998
14. Калиев Г. Аграрная реформа в Казахстане: история, современность, перспективы. – Алматы, РНИ Бастау. 1998
15. Кретов И.И. Маркетинг на предприятии. М.Финстатинформ, 1994жыл
16. Куватов Р.Ю. және т.б. АПК: Новое условия хозяйствования” - Алматы, “Қайнар” 1991
17. Мамыров Н.К. Менеджмент и рынок: казахстанская модель. -* Алматы, 1998
18. Мескон М. Және т.б. Основы менеджмента. – М., Дело, 2000
19. Насковец М.Д. “Концепция национального маркетинга” Алматы, “Қазақстан” 1993 жыл
20. Оспанов М.Т., Аутов Р.Р., Ертазин Х. “Агробизнес теориясы мен тәжірибесі”. Алматы, “Білім” 1997 жыл
21. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. – М., Экоперспектива”, 1998
22. Хожаназаров Қ. “Маркетинг негіздері” Алматы, Экономика”, 1996 жыл
23. Экономика пищевой промышленности. Под ред. Василенко О.В., Донсковой С.В. – М., Агропромиздат, 1989
24. Экономика предприятия. Учебник. Под ред. Горфинкеля, Швандара В.А. – М., ЮНИТИ, 1998
25. Экономика хлебопекарного производства. Под ред. Комарова В.И., Филатова Д.К. – М., Аграпромиздат, 1995
26. “Интер-Трайд” ЖШС-нің 200-2002 жылдардағы есептері мен баланстары.
        
        МАЗМҰНЫ
| |КІРІСПЕ ……………………………………………..……….. | |
| | | |
| | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | ... ... ауыл ... ... ... | |
| ... ... | |
| |1.1 ... ... мен ... кәсіпорындарымен | |
| | ... ... ... | |
| | ... | |
| |1.2 ... шаруашылық өндірушілер мен нан өнімдерін | |
| | ... ... ... және оның | |
| | ... ... | |
| |1.3 ... ... өндірушілерді бақылаудағы | |
| | ... ... | |
| | | | |
| | | | |
| ... ... | |
| ... ... ... | ... ... ... бүгінгі таңда ең актуалды және маңызды
болып табылады. Азық-түлік қажеттілігін ... ету ... ... яғни ... жиі ... мен ... ... түрлерін өндірушіге тигізетін ықпалының күшеюімен аса тығыз байланысты
болып келеді.
Берілген ... ... ауыл ... ... ... ... көңіл аударарлық жағдайының көрінісінен
айқындалады.
Алайда, бұл жүйе қазірге ... ... іс ... ... ... ... болған белгілі экономикалық және саяси проблемалар баршылық.
Зерттеу нысанасы ретінде Жамбыл облысының ауыл ... мен ... №3» ... табиғи қорларды пайдаланушы болып қарастырылады.
Жергілікті ауыл шаруашылықтарында табиғи орта барлық ... ... көзі мен ... болып танылады. Сондықтан
агроөнеркәсіп кәсіпорындарының қызмет ... ... мен ... ... ... ету ... туады.
Берілген жұмыстың мақсаты болып ауыл шаруашылығының шикізаттарынан
тауар (өнім) ... ... ... зерттеп, берілген облыстың
ауыл шаруашылығымен оның ... ... ... ... ... ... мәселелері қойылды:
• ЖШС «Жамбыл-нан» №3 нан комбинатының қаржылық- шаруашылық әрекетін
қарастыру.
• ЖШС ... №3 нан ... ауыл ... ... ... ... мен ауыл ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығының салалық құрылымы
диверсификация дәрежісінің төмендігімен айқындалғаны байқалды. ... 74,8% ... ... сала ... ауыл ... ... аймақта ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру негізінде қайта өндіру
өндірісі өз дамуын тапқан ... ... ... бұл ... ... түрде даму алған (11%)
Кешеннің тар бөлігі ... ... ... ... Жол ... ... тоңазытқыштардың дамуындағы артта қалушылық облыс ауыл
шаруашылығының қызмет етуіндегі басты диспропорциялардың бірі ... ... ... ... ... ауыл ... өнімдерінің
айтарлықтай көлемі шығынға ұшырайды (ұлттық өнімнің 10-17%).
Қорды шығару оны өндіру мен ақырғы өнім шығару, қалдықтарды пайдалану
мен қорларды ... ... ... ... цикл ... ... агроөнеркәсіп өндірісінің басты бағытын құрайды.
Жергілікті ауыл шаруашылығының қызмет құрылысын зерттеу процесінде
ауыл шаруашылығы шикізаттарының ... ... ... мен ... ... жүйесін құрайтын аграрлық цикл ерекшеленген болатын.
Сонымен қатар, басты өндіріс пен жол жөнекей қосымша өндірістердің бір-
бірімен ара ... да ... ... роль ... ... ... және де көмекші өндірістердің өндірістік байланыстары ... ... ... ... өзара қарым-қатынасы ауыл шаруашылығының бөлігі
деңгейінде тығыз өтеді. Өзара қарым- қатынас деңгейімен мал шаруашылығы
циклдері (ет өндіру мен сүт ... ... Олар үшін ... ... шөп ... және ... жас мал ... және т.б) іс жүзінде
өте сәйкес келеді. Егін шаруашылығы циклдері бір-бірімен өзара байланысын
ауыспалы егіс жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... мал шаруашылығымен тығыз байланыста болады.
Өсіріліп жатқан жемдік дақылдар мен табиғи жем-шөптер әлі күнге дейін
толығымен дұрыс пайдаланбай ... ... ... 70% ... ... ... ... жұмсалып, қалған бөлігі ғана өнім береді.
Адам ағзасына мал ... ... ... ... алынған барлық жем-
шөптердегі пайдалы зарттардың 10% ғана жетеді.
Бірінші ... ауыл ... ... мен ... ... маңызын ашып берілген процесті теориялық қарастыруға мүмкіндік
береді. Екінші ... іс ... ... Бұл ... ЖШС «Жамбыл нан №3»
қаржылық ауыл ... ... ... пайдаланатын
кәсіпорындардың бірінің әрекетінің анализі беріледі.
Үшінші тарау ауыл шаруашылығының шикізат өндірушілермен және соңғы
өнімді ... ... мен ... ... ... ... маңызын ашады.
Жұмыста Қазақстан Республикасының заңдары, ауыл ... ... ... ... ... ... шаруашылық әрекет туралы кәсіпорынның есебі, оқу құралдары және де
тағы да басқа құжаттар қолданылды.
1 ... ... ауыл ... ... ... ... ... мен өндіріс кәсіпорындарымен шаруашылық
қатынастарының механизмдерін ... ... Нан №3» ... ... ... отырып, бұл
кәсіпорынның жұмысы үнемі кәсіпорын ... ... ... ... Ол ... ... мен ұйымдармен тығыз
байланысты. Берілген кәсіпорынның ... ... ... ... нарық анализін жасап, мынандай қорытындыға келдік.
Жалпылама Жамбыл облысының егін ... ... ... өнім
шығарушылар мен «Жамбыл Нан» ЖШС ауыл шаруашылығымен негізінен байланысты
емес.
ЖШС «Жамбыл Нан №3» үшін ... жеке ... ... шарт ... ... алынады. Сонымен қатар, облыс «Жамбыл Нан ... ... үшін өз ... ... ... ... ... қоса Қайнар Кооперативі Жамбыл облысынан ... да ... ие ... ... ... ... жермен ауданын талқылағанда, мынандай қорытынды
шығаруға болады: егістіктің жалпы ауданын 1994 ж. дейін ... 5 млн. ... ... 6,7 млн. га ... . 2003 ж. ... ... ... га қысқартылды. Егістіктен шабындық пен өріске 15,5 млн. га ... ... ... аудандары үш солтүстік обылыстарда: Қостанай,
Солтүстік - Қазақстан және Көкшетау – болғандықтан (11 млн. га ... 63( ), ... ... ... осы обылыстардан алынады.
2003 ж. ауыл шаруашылығы өндірісімен Жамбыл облысында 88 кәсіпорын
айналысқан* Сонымен ... ауыл ... ... қомақты көлемі
тұрғылықты халықтың жеке шаруашылығымен өндіріледі.
Жамбыл облысындағы шаруашылық категориялар ... ауыл ... ... ... бөлінуі мен олардың өндірген өнім көлемі
кестеде берінген.
15- кесте
Егістік ауданы мен басты өндірістік дақылдылардың ... ... ... ... |
|Дақылдылар ... ... |
| |мың ... ... га |мың |мың га |мың |
| | | | ... | |теңге |
|Дәнді бұршақтылар мен | | | | | | ... |8619 |7153 |3723 |4280 |37 |132 ... ... ... |7061 |5716 |2987 |3287 |65 |70 ... ... статистика жинағы.
Кестеде берілген мәліметтер Жамбыл облысындағы басты көрсеткіштердің
бірі бидай екенін көрсетіп отыр.
Сонымен, ... ... мен ... ... ... ету үшін, шикізат өндірісін қамтамасыз ететін табиғи қордың
баршылығы айқындалды.
Бірақ, облыс ауыл шаруашылығындағы реформаларды ... ... ... өнім өндірісі көлемінің төмендеуімен айқындалған ... ... ... (1999 ... 1990 ж ... ... ... 50().
Өндірістің төмендеуі ең алдымен дән нарығының бақыланусыздығынан,
демпигті бағалар мен басқа да факторлардан ... ... ... ... ... 2 есе төмендеген бұл саладағы
үлкен дағдарыс ... ... ... ... ... өңдеу
облыстардың жалпы қажеттіліктерінің үлкен бөлігін қамтамасыз ету ... ... ... ... тыс ... ... бағытталған.
Сонымен қатар, Жамбыл облысында, жалпы Қазақстан бойынша, соңғы жылдары
элеватор жұмыстарының күрт төмендеуі байқалып отыр. ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың жұмысы мүлдем
тоқталды. ҚР ... ... ... ... ... ... ... болғандар:
- Ресей мен ТМД елдеріне өнімнің өткізуін тоқтату.
- «шағын өндіріс» (ауыл шаруашылығы өнімін өңдеу бойынша( қолдайтын
Үкімет ... ... ... ... қатысты либералды саясат.
Ауыл шаруашылығы мен өндірушілердің байланысын талқылай отырып ... ... ... ... ... қарастырылды.*
1994 ж астық сатып алу бойынша мемлекеттік азық-түлік келісім-шарт
корпорациясының вексельдік бағдарламары жұмыс ... ... ... ала ... ... шешу үшін ... мен сатышу арасындағы
есепте алынған мұнай өнімдері, құрал-жабдықтар, тыңайтқыштар, электр қуаты,
көлік және т.б. ... үшін ... ... 1996 ж , ... ... ... ... жұмыс істеу тәжірибесін еске
алып (вексельдер Казкоммерцбанкпен ... ... ҚР ... өзінің
қаулысымен Мемлекеттік азық-түлік корпарациясына вексель эмитенті болуын
сұранды, ол сомма 165 млн. АҚШ ... тең. ... ... ... ... Вексельді қамтамасыз етуші болып өткен жылдардағы астықтық
мемлекеттік қордағы 1 млн тонна дән болған.
1996 жыл бастап ... ... ... шарт ... эмитенті және де мемлекет атынан тапсырыс беруші болып отырды.
Қаржылық ... ... ... және ... ... олар ... несиелері үшін төмен пайызды төлем ақы мен
корпорацияның вексельді бағдарламасына қызмет көрсету үшін ең ... ... ... 3 айға жарайтын мерзімге шығарылды. Бұл ... ауыл ... ... ... ... астық өңдіру үшін
керекті материалдық-техникалық ресурстар мен көрсетілген қызметі үшін ... ... 1995 ... ... 1996 ... ... жоғары
дисконт - 10 пайыз орнатылды.
Ауыл шаруашылық өндірісшілермен келісім-шарттар аудан және ... ... ... ... ... негізінде мемлекеттік
астықты сақтай алатын нан ... ... ... олар ауыл
шаруашылығы тауар өндірушілермен келісім-шарт жасайтын. Соммасы 68 $ ... ... ... транш вексельдері астық берушілермен осы дайындау
кәсіпорындар арқылы ... ... 1996 ... 10 ... жоспарланған, қосымша мемлекеттік
қорға алынатын тұқымның ақшалай сорттық қосындасы ретінде 5% ... ... ... ... жинау жұмыстары алдында нан алушы
кәсіпорындарға шаруашылық ... ... ... тасымалдаумен
байланысты (50 км 5 АҚШ ... ... ... ... ... беру ... болған. Банктер вексельді 1996 ... ... ... алу ... еді. ... ... ... механизм
есеп-айырасуы вексельдердің тауарлануының тоқтатылуына байланысты тоқтап
қалды. Шаруашылықтардағы жұмыс тоқтатылды. ... ... ... 1996 ж 10 ... ... ... еді ... кезде
бірінші және екінші транш вексельдерді төлеу ... ... Бұл ... ... қаржылық қамтамасыз ету баршылық, бұл ... ... мен ... ... ... ... ... болмау
керек. Вексельдік бағдарламаға сенім сіздіктің тууына Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... болды. Үкімет
қаулысында ең төменгі сатып алу бағасы ҚҚС-сіз 100$, ҚҚС-пен 120$ және ... ... ... ... алынған III класты жұмсақ сортты
бидай тоннасына 135$ ... 100$ ... ... ... қарамағына
берілген жабық акционерлік қоғам құрылды.
Осы мезеттен бастап мемелекеттік азық-түлік корпорациясы мемлекет сенім
хаты бойынша астықпен айналысады. ... ... ... ... ... ... ... өзгерген жоқ еді. Басты мақсат сол
күйінде қалды, яғни ... ... ... ... ... мен астық
нарығын қалыптастыру мен әлемдік нарыққа көшу.
Мемлекеттік азық-түлік корпорациялық несиелік ... сол ... ақш ... ... Бұл пассивке актив құраған 100 млн ақш долл.
еді. Актив бізде ауылдағы дебиторлық қарыз түрінде ... ... ... барлығы қарызын төмуге асыққан емес.
Мемлекеттік азық-түлік корпорациясы қолдау мақсатында 1997 жылмен 5
қантарында ... ... ... ... ... үшін мемлекеттік қорлардағы бидайды іске асыру, жарату
туралы» №4 ... ... ... ... ... 15 ... 1997 ... Мемлекеттік азық-түлік корпорациясы ГК-және ГК-2
серияларының вексельдерін ... және оның ... ... ... ұстаушыларға бидай берудің басты талабы - ... ... ... ААҚ ... тің ... ... соммасынан кеш емес вексельдерді бір уақытта беру болып табылады.
Ал соммасы 10000$ кем вексель иелеріне вексель ААҚ ... ... ... ... ақша түсіміне байланыста төленіп жатты.
1997 ж. 14 қантар мен наурыз аралығында 69,4 млн. Ақш ... ... млн ... жылмен шілдеде республикалық бюджеттің орындалуын бақылау бойынша.
Есеп комитетінің төрағасы М. Үтемаев мырза тексеру ... ... ... орынсыз жұмысы туралы сөз қозғайды.* 1997 жылмен
мемлекет астық құюдың жаңа әдісін қолдануға мәжбүр болды.
1996 жылмен ... ... ... ... жоқ. ... ... талдау барысында оның тоқталу себептері анықталды.
Бұл біріншіден нормативтік базаның жоқ ... ... ... тым ... ... алдын ала талданбауы, нарықта мұндай
жобалардың дайындықсыз болуы мен ... ... ... ... ... ... білімдердің болмауы. Нәтижиінде МАТК ... ... ... нарығы алып-сатарлық жағдайға ұшырап, ... ... ... ... ... ... болды. Н. Смағұлов мырза
«...вексельдер ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... да материалдық құндылықтар, мемлекеттік
астыққа еш қатасы жоқ игіліктер алынып жатты», - ... ... ... анализ Мемелекеттік азық-түлік келісім шарт ... ... ... бұл ... ... ... ... корпарациясы вексельді толығымен төлемей
ұйымдастыру кемшіліктерін ... анық ... 1996 ж. ауыл ... ... қаржыландыру бағдарламасы ертеректе болмаған несиелердің
болмауының өзінде ауылдың себу және ... ... ... қамтамысыз етуге мүмкіндік беріп отырды. Нәтижесінде, ... ... ... мен ... ... қарым-қатынас
біршама үзілген, ол болса тура пропорционалды болып келеді.
1.2 Ауыл шаруашылық өндірушілер мен нан ... ... ... және оның ... ... ... мекемелер мен ауыл шаруашылығы арасындағы
қатынасты қарастырсақ, ауыл ... ... ... ... ... ... роль атқармайтындығы байқалып, кәсіпорындар өз қызметін,
жұмыс бағдарламасын өздігінен жоспарлап отыр.
Бұл мәселені шешу үшін ауыл ... ... ... үш ... ... ... Бұл ... Қазақстан халқына сәуір
айының жолдауында ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік экономикалық және саяси маңыздылығы ... ... ... Бұл бағдарламаның іске асуы мемлекеттің азық-түлік
қауіпсіздігі жүйісінің тұрақтығын және ... ... ... ... ... ... ... өмір деңгейін көтеруге
мүмкіндік береді.
Мемлекеттіқ ауыл-шаруашылық өнімдері ... ... бас ... халық шаруашылығың бұл басты саласын қаржыландырудан бастапқы
кезеңдерінде ауыл шаруашылығының деградациясы мен ... ... ... ... ... ... (бағдарламамен қарастырылған)
мемлекеттік бақылау мен ауыл шаруашылығын көтеру ... ... ... ең ... стратегиялық өнім болып табылады. Қазақстан ... ... ... ... ... ... алтыншы орында бола отырып, сол
ондықта қала беруі тиіс. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... болып отыр, онсыз басқа саланың – мал
шаруашылығының – құс өсіру, сүт өндіру – жоғары дамуы мүмкін ... еді. ... ... өз ... астық нарығының мемлекеттік бақылау деңгейінің
көлемімен анықталады. Бұның негізінде әлемдік және ... ... ... әдісіне көшу тәжірибесі жатыр. Нарықтық реформаның басты
кезеңінде ауыл шаруашылығы өнімінің ... ... мен ... бас ... артынша ауыл экономикасына сәл -пәл араласуы оның
құлдырауына әкіліп соқтыртты. Кейінгі ... ... ... ... ең ... ... ... секторына
мемлекеттің араласуының арқасында қамтамасыз етіледі. 1999 ж бастап ауыл
шаруашылығының халық ... ... орта ... 13,6% ... ... ... орта жылдық өндірісі алдынғы үш жылмен салыстырғанда (1996
– 1998ж) 39% ... ... 13,9 млн ... ал ... 4,8 ц/га ... егістік ауданының 12,5 – 13,0 млн ... 12,1 ... Осы жылы ... Ресубликасы Ауыл шаруашылық Министрлігінің
мәліметтері ... 14 млн га ... ... өнім – ... ... 18 млн ... (бункерлік салмақ) өнімділігі 13 ц/га ... ... ... пен ... түсінгі бойынша экономикалық басқа
салаларына ... ауыл ... ... ... ... ... ... көрсету үшін тиісті аграрлық арнайы саясаттың қажеттілігі
туындайды. Осыған ... ... ... қабылданған агроазық-түлік
мемлекет бағдарламасы негізделеді ауыл шаруашылығы өнімін мемелекеттік
бақылау деңгейі алдымен өркениетті нарық ... ... заң ... ... ... Бұл ... ... бірталай жұмыстар
жүргізіді. Кеш болса да 2001 жыл ... ... ... ... «Астық
туралы» (19.01.2001ж) заң қабылданды. Ол астық ... ... ... құқығы мен оларға бірдей ереже құру негізін салды.
Сонымен қатар, заңды түрде ол ... ... және ... ... ... және ... көріністері бекітілді. Бұл тұқым ... мен ... ... ... егу және ... ... жергілікті бюджеттерге қайтарылмай ... ... ауыл ... техникасының лизингті түрде ... ... ... ... ... ... фьючерстік келісім
шарты бойынша жылына 500 мың т. астық сатып алу болып ... ... ауыл ... ... ... соммасы республикалық бюджеттен
22 млрд тг. құрайды. 2003 жылы бұл мақсатта 40 млрд. ... ... 2002 жыл 1 ... ... ... қол хат институты енгізілді ол
басты да және маңызды қаржы құралы болып, астық иегерлеріне екінші ... ... ... алуға мүмкіндік тудырады. Бұл шара астыққа ... ... ... алу үшін қолданылып отыр.
Осы мақсатта ағымда жылдың өнімінен мемлекет шаруашардан тоннасына
65млн.ақш. долл. ... 3 ... ... 1 млн т. ... ... жоспарлап
отыр.
Алайда бұл заңның іс жүзінде асуын толық деп айтуға болмайды. Әлі күнге
дейін ұйымдастырылған ... ... ... жоқ, оның ішкі және сыртқы
нарықтардағы сатылуы стихиялы түрде жүріп ... ... өмір ... (1994-
1998 жылмен) астық биржалары қызмет істемейді, қазіргі ... ... ... ұйымдастырылмаған.
Бұл жағдайда шаруалардың басты мәселесі болып өнімді өндіру емес, оны
тиімді бағалармен сату табылады. Бұл проблема өз ... ... үш ... отыр, ол кезде республикада астықтың үлкен ... ... ... ... ... ... қоса ... нарық тарылып қазақстандық бидайдың
басты тұтынушысы Ресей одан шығып кетті.
Үлкен өнім жиналған астықтың төмен сапасы мен сыртқы саудадағы ... ... ... 3 ... бидайдың тоннасына 50-60ақш. долл.) және
де экспорт ... ... оның көп ... ... ... органдардың мәліметтері бойынша 2000 ж бидай ... 8730 мың ... ... ... өнім ... 14566 мың ... бұл ... экспорты 6059 мың тонна (бидай ұнын қосқанда) құраса, 2001
жыл астық қора жыл басында 6413 мың ... және ... өнім ... ... ... бола ... оның экспорты тек 3528 мың тонна құрады (бидай ұның
есепке алғанда) яғни 42% ... ... ... ... ... ... мәліметтерінің
дұрыстығын анықталған жөн. Олар көптеген аналитиктермен мамандардық
сенімсіздігін тудырып отыр. ... ... ... ... ж ... ... көлемі 10 млн тонна құрау керек. Олар болса ... қор ... 16320 мың ... тең ... мәлімет беріп отыр.
Салыстыру үшін мысалға жүгінейік, бұл республикадағы барлық нан сақтаушы
кәсіпорындардың (296) сыйдыратын ... ... ... ... 2001 ... ... ... 7 млн тонна ғана түсті (18,0 млн ... ... ... 7 ай ... 2003 жыл (1 тамызға дейін) экспортқа тек ... ... ... өнім ... науқанына дейін сыртқы нарықта іске
асырылмаған 7,5 млн тонна астық ... ... ... ... ... қалдық 4 млн тонна биылғы жылдың өнімін есепке алғанда оның жалпы
көлемі 7-8 млн ... жуық ... ... болды бұл шындыққа жақын
болғанымен статистика мәліметтері бойынша бұл сан 11-12 млн ... ... бәрі ... тиісті есеп алмауымен байланысты әсіресе астықты
жинау науқанында, ... ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша жиналған астықтың 40% ғана элеватормен ... ... ... ... 10-11 млн тонна өндіріс жерінде
қалып қойып отырады. Бұған сену қиын, дегенмен ... мен ... ... ... ... қазіргі өндірісшілерге қарағанда, ол
кезде материалдық техникалық база қуатты болған кез, ауыл 6 млн ... ... ... ... ... ал ... көбі ... кезеңінде
бұзылып, қазіргі күні құрып кетті.
Оперативті және статистикалық мәліметтерді оларды салық және шекарадан
өткізу қызметтерінің мәліметтерінен ... ... ... ... ... Осы ... тарапынан астық өнімін есепке алу
барысында ғана есеп айыру жүйесінде ... ... ... ... ... органдары совет дәуірі кезеңіндегідей әлі күнге ... ... ... рапортты өнім туралы баяндау хаттарын беріп
отырады.
Республикадағы астық өнімінің жиналуына ... ... ... ... ... ... келеді. Екі шаруашылықтың тығыз байланысы
жоспарлы аграрлық экономиканың ... ... еді. Бұл ... ... ... егін ... бір жақты болуы, яғни тауарлық бидайды
өсіруге бағытталуы, жылдан жылға төмендеген ... ... ... ... ... ... ... 1 және II класты [бидай] (25%) нақты салмағы 760-
770 г кем емес ғана жүреді. Жалпы тауарлық бидай ... оның ... жылы III ... 0,1% IV,V кластардың – 70,9%және кластық емес-29%
немес өткен жылғы халықтың ... 3.5 млн ... ... Бұл жылы ... ... ... жоқ. Жылдан жылға қазақстандық ... әлем ... ... келе ... ... ... агротехниканың сақталмауы, сапасыз тұқым тыңайтқыштардың ... ... қоса ... ... ... ... ... бидайдың өсіп өнуіне қалайсыз болуы.
Кезінде республикада мемлекеттік ресурстарда 4 млн ... жем ... ... қоры 8-9 млн тонна жеткен (ұлттық жиналым 21-22 млн ... ... өнім ... 37%, 1993ж ... ... ... (2003 жыл) жемге 170 мың жем-шөп және
744 мың тонна фураждық бидай, яғни 1 млн кем ... Бұл ... ... ... ... ... ... республикадағы 2,1 млн бас сүт
сиырларының жеміне жылына 1,5-1,6 млн ... кем емес ... ... ... ... мал ... ... қажеттілігі
жем-шөп 5 млн тонна көрінеді, алайда бидай балансын құрғанда бұл ... ... ... ретінде берілген.
Сонымен астықты өткізу мәселесінің шешімі республикадағы егін
шаруашылығының тұрақты дамуы үшін мал шаруашылығының дамуының алда ... үшін ... ... ... ... құс ... торай өсіру -
шаруашылықтардың дамуына ... ... ... ... ... өндіріс ретінде дамуына қолдау көрсетуі керек. ... ... 1,0-1,5 млн ... ... ... ... ... өнімнің экспорттық потенциалы 5-6 млн тонна
төмендейді, бұл оның сыртқы нарыққа өткізуіне мүмкіндік береді ... ... ... ... ... бақылау негізі болып тауар өндірушілерге
олардың жаппай банкрот болуына жол ... ... ... ... ететін экономикалық жағдай жасалуы табылады. ... ... ... ... ж ауыл ... ... ескерілуі тиіс,
олар бидай нарығына ықпал тигізе алатын қаржы-экономикалық механизмдердің
негізінде тиімді қызмет ету керек. Өндірістің тікелей ... аз ... ... ... оның ... нашар. Көптеген жағдайда ауылға
арналған материалдық-техникалық ресурстар бірнеше операторлар қолынан ... ... ... ... ... ие ... ... бұл
жеңілдіктермен шағын шаруалар емес, ірі астық өндірушілер пайдаланады. Олар
өз мүмкіндіктеріне қарай ... ... ... ... ... арада сыртқа экспорт көлемін ұлғайту мүмкіндігі жоқ көрінеді,
сонымен қоса мал шаруашылығында астық ... ... тез ... ... ... ... Бұл ... аудандарының тарылуына әкіліп соқтырмақ.
1.3 Ауыл шаруашылық өндірушілерді бақылаудағы шетелдік тәжірибе
Бұл жағдайдан шығу амалы мынада: Қазақстан, АҚШ, Канада, ... ... ... ... көпжылдық тәжірибесіне негізделіп,
сыртқы және ішкі нарықтағы бидай сатылуы мен жиналымын, оның жүйелендіруін
мемлекет тікелей бақылауға алып кеңейту ... ... ... ең ... ... ... өндірушілердің
мүдделері жатады. Мысалы Канадада сыртқа нарықа өнім ... 1935 ... ... ... ... қызмет етеді.Ол мемлекетте жалғыз экспортер
жұмысын атқарып, оның қолынан ұлттық бидай жиналымының 75% ... ... жыл ... өтеді.
Бұл коммитеттің басты мақсаты: фермелер өндірген астықты ішкі және
сыртқы нарықта өткізу, фермерлерге тиісті ... ... ... ету, ... ... ... ... толығымен өткізгеннен кейін Коммитет толығымен түскен пайдаға
есеп айырады.
Ал АҚШ-та Конгресс бекіткен кепілді ең ... ... ... баға ... ... компенсациялық төлемдер жасайтын механизмдер
жұмыс ... ... сату бұл ... ... дербес фирмалар арқылы
өтеді, олар кейбір белгілі кезеңдерде тауар иегері ретінде түрлі ... ... ... ... ... ... -тиімдігі
астықты тез тасымалдауға ыңғайлы мүмкіндіктерінің баршылығы. АҚШ тауар
айналымындағы бұл ... ... ... ... 86-90% құрайды (мысалы
әйгілі «Каргилл», «Континенталь» және тағы басқа бидай компаниялары)
Францияда ұйымдастырылған мемлекетпен тікелей бақылауға ... ... ... ... Бұл ... ... астықпен айналысуға құқығы бар
фирмалар мен кооперативтерге ғана өз өнімдерін өткізе ... ал ... ... ... қасы. Өңдеуші кәсіпорындар мен басқа да тұтынушылар
фермерлерден тікелей бидай алу ... ... Алып ... ... ... оның белгіленген баға бойынша сатылуын ұйымдастырады.
Сонымен қатар, бұл кооперативтердің сауда әрекеттерін ... ... ... ... ... ... ай ... элеваторлардың түсу-шығу
есебі жүргізіліп, мемлекет бойынша астық өнімі балансы құрылып отырады. ... ... ... ... бірі.
Қазақстанда бидай өнімін іске асырумен түрлі ... ... Олар ... өнім ... ... астықты төмен бағамен
алып (1 тонна бидайға 50-55$) ... ішкі және ... ... ... ... ... Онымен қоймай, түскен пайданың басым бөлігі сауда
капиталына түсіп, ауыл шаруашылығының ары ... ... ... ... бір қызық жәйт байқалады: 3 жыл бойы ... ... 1,5 ... оның өнімдерінің бағалары жыл сайын көтерілуде(нан, ұн т.б)
Сонымен ... ... ... функциясы болып нарықтық жүйенің қызмет
етуін қамтамасыз етуші ретінде ... ... Ол ... алушы мүддесіне
сай келетін өндіруші мен сатушы арасындағы қатынастарды реттейтін ... ... Ол үшін ... ... ... туралы және тұтынушы
құқығын қорғайтын заңдар тиіс.
Әзірше нарық аренасындағы жағдай өндірушілердің үлесіне қолайсыз болып
отыр. Нанның бір-бірлеп сатылуынан ... ... 25-30% ... , қалғаны
өңдеу, дайындау, сатуда жұмсалып қояды. Әрине, бұл егін шаруашылығының
дамуына кері ... ... ... ... ... болып тауарлық (астық) биржалары ... ... ... ... Бұл ... ... Тауарлық биржалардың қызметі әлдеқайда зор ... ... ... алып ... ... салыстырғанда. Олар тек жергілікті нарық
пен сауданың дамуын ғана емес, ... ... ... мен оның ... ... ... ... сақталуын және келісім шарттар мен
мәмілелердің сақтандыруын қамтамыз етуі керек. Тауарлық биржалар ұйымдасып
тұрақталған, ... пен ... бір ... ... ... пен үлгіге
сай қызмет істейтін сауда нарығын ұсынуі тиіс. Сол жерде сапа, сан, уақыт,
тасымалдану орны туралы стандарталған ... ... ... ... ... ... мәмілелердің таза болуына әкеліп,
жасырын экономикалың заңды болуына соқтыртады. Сондықтан республикада астық
биржаларының қызмет ... ... ... бұл іске ... туындап отыр.
Алайда үкімет бұл жұмысты тоқтатып отыр. Белгісіз себептерге
байланысты ол ... ... №1316 ... ... күн ... ... №1245 «Қазақстандық тауар шикізаттық биржа ... ... ... ... және №1253 ... ... ... дамуы бойынша шаралар туралы» қаулыларын тоқтатты.
Астық нарығын реттеу жалпы сатып ... ... ... жүзіне енгізуін жоспарлап ... ... ... бұл ... ... ... отыр.
Итнформациялық-маркетингтік жұмыс әлі күнге дейін дамымаған. Өркениетті
нарығы бар мемлекеттерде бұл кең өріс алып, болашақ өнім туралы, тауарлық
өнім ... тағы ... ... ... ... ... болады. Ол үшін
Қазақстан Республикасында барлық аудандарды ... ... ... құру керек.
Жоғарыда айтылғанның барлығы Астық туралы заңның түзетілуі мемлекеттің
астық ... ... ... ... ... мемлекет экономикасының жоғарылауы оған ұсақ шаруалардан
бидай сатып алып, олардың құрып кетпеуіле мүмкіндік жасайтын жағдай ... жыл ... ... астық сатып алу көлемі 1,5 млн ... ... ... бере алмайды, себебі осы жылғы өнім жиналымының 10%
ғана құрайды. Мемлекеттік сатып алу көлемін 30-35% ... ол 5-6 ... ... өсу ... ал бұл экспорттық көлемге тең.
Сонымен қатар, өнімді жылдар өнімсіз, қалайсыз жағдайлы ... ... ... ... ... ... ... ең үздік менеджер ретінде
мемлекеттің ... ... ... кезде оның агенті болып ЖАҚ «Азық-
түлік ... ... Біз оның ... Р. Ж. ... ... ... «Азық-түлік Корпорациясына» сатудан түскен
барлық қаражатты пайдалану құқығын беріп, оны ары ... ауыл ... ... ... «Азық-түлік Корпорация» арқылы ауыл
шаруашылығы техникасы мен тағы басқа ауылға ... ... ... ... ... ... үшін «Азық-түлік Корпорациясы» (материалдық,
техникалық, кадрлық тағы басқа) барлық мүмкіндіктерді ... ... ... алу ... нан ... ... көбеюін
талап етеді.
Шешілмеген мәселе болып өндірушімен ... ... ... ... ... Егер соңғылардың қызметіне
төленетін ақы ... ... ... ... шаруаламен
тапсырылған бидай сапасы (сертификация) нан қабылдаушы ... Бұл ... екі жақ ... ... дау ... ... шешу үшін ... көзқарасымыз бойынша. Мемлекеттік нан
инспекцмясының жүйесін қайта орнату керек.
Ол ұсынушы мен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындармен белгіленген тарифтерді белгілу нарыққа
сапасы жағынан жоғары бидай өнімін әкелуге мүмкіндік ... ... дән ... ... мен ... ақталуын қамтамасыз етеді. Одан
кейін бидай мен төлеу төлем ақысы тарылу керек. Бұдан мемлекеттің өзі ... ... ... ... ... ... тарапынан реттеу жұмыстарының масштабтары, мемлекеттік сатып
алу мен экспортты ұйымдастыру негізінде ұлғайту ... ... ... ... яғни ... ... ... жетіспеушілігі ауылдың материалдық-техникалық
базасының нығыда ауыл адамдарына ұзақ және қысқа ... ... ... ... Бұның негізіне жерді жекеменшік ... ... ... ... ... ... жүргізіп, сол нарықтық
экономика дамуының маңызды ... бірі ... мен ... ара ... ... табылады деген қорытынды жасауға болады.
Тамаша басқаруға кәсіпорындар міндетті түрде өздерінде бар ... ... ... ... ауылшаруашылық дамуының бастамасы туралы
мағлұматтар жинауы қажет. Ресурс көздерінің қолданыс ... ... ... ең алдымен ішкі резервтер ашық зерттеледі жұмыста
жетіспеушіліктердің себептер орнатылады және олардың шығарылуына ... ... ... ... ... шикізаттар мен материалдардың қазіргі
заман талабына сай қойылымдары болып есептеледі. Нарықтық экономикада осы
кәсіпорыннан ... ... ауыл ... ... ... да ... бас имей өздері айналысады.
Шаруашылықтық істерді жоспарлау кезінде, әсіресе ұзартылған кезеңдерде
(тоқсан, жарты жыл, бір жыл) осы ... ... ... жаксау
мүміндіктерін есептеу қолға алу әрине ... ... ... ... финанстық шаруашылықтық анализдің жасалуы арқылы көрінеді.
Финанстық шаруашылықтық ... ... ... өнеркәсіптің
2003 жылғы есептеуі бойынша өнімнің реализациясына 142458,0 мың теңге, яғни
бизнестік кезеңне 112065,0 мың ... ... ... ... ... өзінің шығаратын өнімдері бойынша жеткілікті рентабильде
болып табылады себебі ... ... 14220,0 мың ... яғни ... ... 3206,0 мың теңгеге жетістіктердіқ көрсеткішіне қарамастан,
өнеркәсіп өзіне кері көрсеткіш болып табылатын, шығарылатын өнімнің ... мың ... ... ... ... турарлық көрсеткішінің өсінуінің орнына және
реализация түсетін пайданың жақсы жаққа қарай өзгеруі және ... ... ... ... ... түсетін кірісі көтеріліп
қана қоймай, ... ... ... ... ықпалдарын да тигізді. Кәсіпорын
195,0 мың теңге көлеміндегі шығынды өз мойнына алды.
Осы анализден кәсіпорын нанды шығаруда өз ... ... ... ... ... бағасын толығымен көтере береді. Материалдардық
үзілістік шығындары есеп бойынша 1 ... 0,462 ... ... ... қайта есептеуде осы бергіген мәлімет ... ... ... = 3326 мың ... ... ... шығындар бойынша0,061
шығын нормасының өсуінің орнына,шығарылатын өнімнің бағасы 439,2 ... ості ... ... ... белгілі-бір дәрежеде
информациялық базаның сапасы мен оның ендіру кезіндегі ... ... ... анализдік алатын орны зор және қажет бола
бастағандай, себебі жеке факторларды елемей кету ... ... ... өзгерісінің тағы да басқа жолы – бұл ... ... ... ... ... өнімнің бірлігіне
өзгертуі еді.
Мысалы, егер басқару шығындарының негізгі бөлісулері саяси жағдайдың
өзгеруі кезінде өзгерсе, онда бір ... бұл өз ... ... ... тән ... өсуіне, ал басқаларда төмендеуге әкеп
соғады.
Тіпті шығарылған өнім өспесе де, шығындар ... және ... өсе ... ... шығындар мен абслюттік өсу көрсеткішінің факторы
болып өндірістің жалғаса ... ... ... ... ... қызмет көрсетулердегі сатып алу құны есептеледі.
Сондай-ақ, нарық ... ... ... яғни ... бір ... ... ... мерзімінде құлап турады. Әйтсе де,
шикізаттың сатып алатын зат болып ... ол ... ... ... ... және ... ... оның жеке ... яғни ... өнім мен өтім ... ма, ... ... төмен
бағамен және бояуланғын сауда ... ол ... ... ... ... нарыққа сатушылардық активті ізденіс кәсіпорынға ... ... ... және ... ... және ... ... көрсеткішіндегі бұрыс ықпалып төмендетеді. Сонда кәсіпорынаң өзінің
көрсеткішіндегі құрылымындағы құнының өсуі басқалардың ... ... оған қоса ... ... ... алынатын шикізаттардың
материалдың сапасы да әсер етуі ... ... ... ... өзінік
құнының өсуінің негізі факторлары болып;
материалдар бойынша сондай-ақ төлем ақының қоры бойынша да ... ... ... жеке түрлеріндегі құнның өзгеруі
өнімнің шығарылуының өзгеруі есептепеді
Осыған қоса кәсіпорын ... өз ... ... әсер ... факторларға қатысты кірістердің осу резервіне ие:
Методологиялық негіз ең алдымен әрекет етуші кәсіпорындар мен ... ... ... сай ... ... ... жоғары сапалы
тауарлары бойынша ұсақ және орта ... ... ... ... технологиялық қосылуының негізінде қолданады.
Бірақ дәл сол мезгілдерде дұрыс ... үшін ... ... бар ... өте ... ... бұл ... шешу нарықтық талаптарда өте
қиын. Сатушы нарықтық тұрақтандыру мақсаттарында баға түзетулерінің келесі
тәсілдерін міндетті түрде мақсатты ... ... ... ... ... ... ... берген сатып алу бағаларын стратегиялық
ауылшаруашылық шикізаттарға кіргізіп өндірушіге міндетті және сатып
алушылар өзіндік формадан ... ... ... және ... ... ... ... дәрежеде
тәуелсіз болады
• тауар өндірушілердің кірістерінің өсуіне өнім таратудан сол сияқты
орталық сатып алушылардың санын ... үшін ... ... ... пайда болуы қажет етіледі
• ұстаулардағы шектеулі ... ... ... ... қуру ... ... бірінші қажеттіліктіөнімдерді тароту да түгелінен және ... ... орын ... ... ... ... қою ұзақ
уақыттық перспективоларда мыңызды қажеттіліктерді өтейтті
серіктестіктерге тақдау ... ... ... ... Азық-түлік бағдарламасы” Қазақстан ... ... 5 ... 2002 жыл ... ... ... ... туралы заң” 19.01.2001ж. №143
-2 ҚР заңы
3. Назарбаев Н.А. ... ... Ел ... ... ...... 1997.
4. Қазақстан Республикасының ... жж. ... ...... ... Қазақстан Республикасының “Шектеулі және қосымша ... ... ... ... ... С. ... ... – Алматы, Агроуниверситет, 1999
7. Анализ хозяйственной деятельности пищевой промышленности. Под ... ... – М., ... ... ... М.П. Маркетинг: стратигия и практика фирмы. – М. ... ... В.В. ... ... управления на предприятий
– М. Прогресс, 1999
10. Герчикова И.Н. Менеджмент. – М.ЮНИТИ, 2001
11. Гончаров В.В. В ... ... ... – М. ... ... ... П.Р. Управление маркетингом. – М. ЮНИТИ, 2001
13. Есиркепов Т., Мырзагельды К. Становление ... ... ... ... в ... в
рыночным отношениям. – Алматы, 1998
14. Калиев Г. ... ... в ... ... ... – Алматы, РНИ Бастау. 1998
15. Кретов И.И. Маркетинг на предприятии. М.Финстатинформ, 1994жыл
16. Куватов Р.Ю. және т.б. АПК: ... ... ... ... ... ... ... Н.К. Менеджмент и рынок: казахстанская модель. -* Алматы, 1998
18. Мескон М. Және т.б. Основы менеджмента. – М., ... ... ... М.Д. ... ... ... Алматы,
“Қазақстан” 1993 жыл
20. Оспанов М.Т., Аутов Р.Р., Ертазин Х. ... ... ... ... ... 1997 ... ... Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. – М.,
Экоперспектива”, 1998
22. ... Қ. ... ... ... ... 1996 ... Экономика пищевой промышленности. Под ред. Василенко О.В., ... – М., ... ... ... ... ... Под ред. Горфинкеля, Швандара В.А.
– М., ЮНИТИ, 1998
25. Экономика хлебопекарного ... Под ред. ... ... Д.К. – М., ... 1995
26. “Интер-Трайд” ЖШС-нің 200-2002 жылдардағы есептері мен баланстары.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
“Өндірістің ауыл шаруашылығымен байланысын жақсарту механизмдері”65 бет
Экономиканың инновациялық дамыту101 бет
Африка халқы7 бет
Тұқым қуалаушылықтың молекулалық негіздері8 бет
Үйсіндер. саяси тарихы. шаруашылығы. мәдениеті2 бет
Автоматтың (пулеметтің) бөліктері мен механизмдерінің жүмысы бөліктер мен механизмдердің оқтауға дейінгі жағдайы21 бет
Агроөнеркәсіп кешеніндегі шаруашылық байланыстарды реттеу механизмдерін жетілдіру бағыттары26 бет
Аяқталмаған өндірістің бағалануы және есебі41 бет
Аяқталмаған өндірістің есебі7 бет
Аяқталмаған өндірістің есебі жайлы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь