Жұмыссыздық және оның себептері

КІРІСПЕ.
ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ЖӘНЕ ОНЫҢ СЕБЕПТЕРІ
1.1. Жалпы жұмыссыздықтың пайда болу теориялары 1.2Жұмыссыздықтың түрлері, классификациясы
II. ЖҮМЫССЫЗДЫҚТЫҢ МӘСЕЛЕСІН ШЕШУДІҢ ЖОЛДАРЫ
2.1. Жұмыссыздықтың дүние жүзіндегі практикалық мэні, тәжірибесі
2.2. Қазақстандағы жұмыссыздықтың статистикалық көрінісі және таралу жолдары
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Еңбек қашанда адамның аса қадірлеп, қүрмет түратын игіліктерінің біріненен саналып келді. Ол материалдық жэне рухани байлықтарының ғана көзі емес, сонымен қатар адамның аса маңызды өмірлік қажеті мен правосы, оның жеке басының дамуы үшін қажетті қуатты қүрал болып табылады. Адамның қабілеті еркін де мазмүнды еңбек үстінде көрініп, жетіле түседі. Еңбекке деген ділгірлік негізінен алғанда өндіріс құрал-жабдықтарын иемденушілерге жүмысшы күшін сату арқылы жэне де ол күш неғүрлым мол пайда табу мүддесіне сай келетіндей мөлшерде ғана өтеледі. Мұндай жағдайда еңбекші қауымның қыруар бөлігі жүмыссыздыққа душар болады. Жұмыссыздық қазіргі кезде үйренішті болса да, ол ешқашан да мүншалықты түрақты сипат алып, ешқашан да өзінің құрамы жағынан еңбекшілердің осыншалықты кең шеңберін қамтып, басқа да бір элеуметтік апат -инфляциямен дэл қазіргі уақыттағыдай асталып көрген жоқ.
1. Аубакиров Я.А. „Экономикалық теория". А - 1999 ж.
2. Борисов Е.Ф. „Экономическая теория". М - 1997 ж.
3. Базылева Н.И. „Экономическая теория". М - 1998 ж.
4. Добрынин А.И. „Экономическая теория". Санкт-Пет. - 2000 ж.
5. Винокурова А. „Безработица в РК". // Казахст. правда 2001 - 27 дек.
6. Росновская Е. „О безработице В Казахстане". // Казахст. правда 1997 - 19 авг. с. 2.
7. Тамшыбаева 3. „Жүмыссыздықпен күресу керек". // Қазақстан әдебиеті -2001 ж. - 16 ақпан.
8. Садықбекова А.И. „Жүмыспен қамту". // Аль-Пари. 2001ж.-№5-6 ст. 53-55.
9. Росновская Е. „О безработице В Казахстане". // Комсом. правда 1997 - 15-22 авг. с. 7.
10. Нурланов А. „Рынок южной столицы, проблемы и пути их решения". // Труд в Казахстане 1999 г. №7. с. 4-7.
21
        
        Жоспар
КІРІСПЕ.
ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ЖӘНЕ ОНЫҢ СЕБЕПТЕРІ
1.1. Жалпы жұмыссыздықтың пайда болу теориялары 1.2Жұмыссыздықтың түрлері,
классификациясы
II. ЖҮМЫССЫЗДЫҚТЫҢ МӘСЕЛЕСІН ШЕШУДІҢ ЖОЛДАРЫ
2.1. Жұмыссыздықтың дүние жүзіндегі практикалық ... ... ... ... статистикалық көрінісі және таралу
жолдары
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Еңбек қашанда адамның аса қадірлеп, ... ... ... ... келді. Ол материалдық жэне рухани байлықтарының ғана көзі
емес, сонымен қатар адамның аса маңызды ... ... мен ... ... ... дамуы үшін қажетті қуатты қүрал болып табылады. Адамның
қабілеті еркін де ... ... ... ... жетіле түседі. Еңбекке
деген ділгірлік негізінен алғанда өндіріс құрал-жабдықтарын иемденушілерге
жүмысшы күшін сату арқылы жэне де ол күш ... мол ... табу ... ... ... ғана ... ... жағдайда еңбекші қауымның
қыруар бөлігі жүмыссыздыққа душар болады. Жұмыссыздық ... ... ... да, ол ... да ... түрақты сипат алып, ешқашан да
өзінің құрамы жағынан еңбекшілердің осыншалықты кең шеңберін қамтып, басқа
да бір элеуметтік апат ... дэл ... ... ... ... ... қазіргі бұрқ ете түсуі «бар жүртты
жарылқайтын қоғам» ... ... ... ... шығарды. Жаппай
жүмыссыздық ... ... ... ... ... ... ... материалдық күйзеліске душар болып,
рухани запа ... ... ... ... ... Жүмыссыздық тек
әлеуметтік ... ғана ... ... ... ... ... да ... түседі. Жүмыстан айырылу еңбекшілер үшін нағыз
қасіретке айналуда. Ол тек ... ... ... ... ғана ... ... бірге элеуметтік-психологиялық күйзеліске,
өздерін өздері қандай қыруға, қылмыстың, маскүнемдік пен наша ... ... ... ... ... тек оған душар болған еңбекшілер, ғана
тартып ... ... ... ... халі ... айналады.
Еңбекшілердің қалың тобы арасында ертеңгі күнге деген сенімділік өрбіп,
келешектен қорқып-үрку сезімі пайда ... ... ... - оның ... мен ... өсу ... жағдайына тигізетін эсерін мемлекеттің ... ... ... және ... тобының еңбек ету правосы жолындағы күресті
өрістету тэсілдерін практикалық, теориялық жэне тәжірибе жүзінде дэріптету
қажет.
Қазір дүние жүзі ... ... ... ... ... пен ... арақатынасы, жанталаса қаруланудың еңбекке
араласуға эсері, жөніндегі мәселелер ... ... ие ... ... ... ... тобының жалпы білімі мен мамандық дэрежесінің артуы, ... ... ... ... ... ... сан ... емес, сонымен бірге сапа белгілерінің де маңызды роль ... ... ... түйініне айналып, отырған осы
мәселелерге талдау жасау еңбекке араласу мен ... ... үшін ... Ал бүл ... ... дамуындағы жаңа қүбылыстарды
тануда дәрменсіздік көрсетіп отыр. Мұндай талдаужүмыссыздық үшш ... ... ... тырысушы «үлкен бизнестің» насихаттық
ақпараттарының екі ... ... ... ... «үнемдеуді»,
инфляцияны тежеуді желеу ... ... ... мен ... дағдарыс та, тағы да жүмыстан босату қаупі де еңбекшілердің
жаппай бас көтеруін тежей алмады. Мүнда ... ... ... ... үшін ... ... ... біріне ие болуда. Жүмыстан босатуға
қарсы бас ... ... ... ... ... ... жэне басқару
ісіне қатысу жолындағы күреске үласады. Еңбек ресурстарын пайдалануды
жақсарту үшін ішінара, ... ... ... ... ... ... ... сезінуде. Еңбекке араласу мен жүмыссыздық ... ... ... өзгерістер жолымен ғана шешуге болатынын
еңбекшілердің қалың тобы жете түсінуде.
I. ЖҮМЫССЫЗДЫҚ ЖӘНЕ ОНЫҢ СЕБЕПТЕРІ
Жалпы жұмыссыздық ... ... рет 1911 жылы ... 1915 жылы ... Минтруд есеп-де қолданған. Қазіргі кезде
жүмыссыздық дүние жүзінің барлық ... әр ... ... ... ... ... жарамды халықтың қоғамдық өндірісте түрақты қатысуы. Ол эр
бір елдің сақтандыруды қамсыздандыруы ең ... ... бірі ... ... ... бағдарға ауысуы көптеген
жүмысшылардың жүмысынан айырылуына экеп ... ... ... ... ... ... ... еңбек, жүмысбастылықтан
туындайды. Яғни рынокке ауысудан жұмыссыздықтың, мэні - объективтік
процесс, ал ... ... - ... ол ... ... ... үйғарымды шегін талап етеді. Оның осы қоғамдық ... ... ... туғызады.
Жалпы жүмыссыздықты түсіндіруді бүгінгі кезде «қарабайыр» деп ... ... ... баға мен еңбекке үсыныстың өзара қарым-қатынасы деп
айтуға болады. Жалақының ... ... ... ... жағдай жасайды
жэне де осыдан жүмысбастылық; жалақы ... ... ... ұсынысты
көбейтеді, бірақ сүраныс өсімін тоқтатады. ... ... ... ... ... береді. Ең алғаш жұмыссыздықты түсіндіру
туралы ... ... Т. ... ... өсу ... ... Мальтустың айтуы бойынша жүмыссыздық демографиялық себептерге
әкеліп соғады, соның нәтижесінде халықтың өсуі қарқыны өнідірістің ... асып ... ... эдебиетте Мальтустың теориясын «түрпайы» жэне
дэрменсіздік деп ... ... ... ... ... айтылады:
«жүмыссыздың түп негізін өзінен іздеу ... оны дэл ... ... ... керек» дейді.
Жалпы К. Маркс жүмыссыздықты өзінің «Капитал» ... ... Ол ... ... техникалық өрлеумен өндіріс жабдықтарының
көлемі мен бағасы өседі, жан басына шаққанда 1 ... Бүл ... ... ... ... капиталды жинақтау қарқынынан
еңбекке деген сүранысқа әкеп соғады, осыдан келІп ... ... Бүл ... байланыссыз болып есептеледі, егер жүмысшы күшіне
сұраныс өссе, онда жүмыссыздық жойылады, немесе ең ... ... ... одан эрмен жоғары қарқынмен (нақтаудан одан эрмен)
болады.
Бүл жұмыссыздықтың түсіндіруін толық деп санауға болмайды. ... ... ... ... болжам жасады.
Рыноктік шаруашылықтың дамуы, оны өркендеген рыноктік шаруашылықтың серігі
жасайды.
Экономикалық циклдің дамуынан жүмыссыздықты түжырымдау Маркстен кейін
экономикалық теорияда ... ... ... ... ... экономика
циклдік дамыса, өсу мен кему ... ... ... бүдан жұмысшы
күшін босату жэне өндірісті тоқтату деп тұжырымдайды, ... ... ... ... ... болу теориялары
Ағылшын экономисті А. Пигу «Жүмыссыздық теориясында» мынадай ... - ... ... ... жүреді». Бүл, еңбекке бағаның
көтерілуін экеп соғады. Сондьщтан көптеген ... ... ... жоғары көлемді жалақыны білікті маманға төлеу, егер сол ... ... ... ... ... ... ... жоғары өнімділігі
нэтижесінде кәсіпкерлердің жүмысшы персоналын қысқартуға ... ... ... ... принцип жүреді:
«Ыңғайлысы, 1 жүмысшы үстап, оған жақсы жалақы беру, 5-6 ... ... ... ... Пигу өз ... көп жақсы, нақты өз ойын былай
деп ... ... ... жалақының қысқаруы жүмысбастылық жағдай
жасай алады. Мұндай трактовканы дэлелсіз деп ... Және ... да ... ол ... аз ... ... ... «толуы» дегенді растайды.
Түрпайы саяси экономика жүмыссыздықты теңдік жағдайынан «кездейсоқ» ауытқу
деп қарастырады. Алайда, капитализм тарихындағы аса ... ... ... ... ... ... ... ықпалымен ағылшын
экономисі Д. Кейнс капитализм тұсында жұмыссыздықтың лажсыз ... ... ... ... ол ... қүрал-жабдықтары мен
түлыну заттарына жиынтық сүранымның жеткіліксіздігімен ... ... Д. ... ... ... ... мен қайшылықтарын елемей,
кэсіпкерлер мен тұтынушылардың психологиялық мінез-қүлық дэлелдеріне,
айырбас қатынастарына баса ... ... ... пікірінше,
жиынтықсүранымды мемлекеттің ынталандыруы арқылы «жүмыспен ... ... ... ... ... Кейнстің ізбасарлары оның концепциясының ... ... ... жүмыссыздыққа жэне оның бағасының серпінділігімен
өзара байланысына қатысты жақтарын дамытып, толықтыра түсті. Бір ... ... мен баға ... өзгеруі және екінші жағынан,
жүмыссыздықтың абсолютті көлемі арасындағы олар (арасындағы) ... ... ... молшылығы» жөніндегі Кейнстің теорияның рухында
түсіндіріледі.
70-жылдардағы экономикалық сілкіністер, шиеленіскен экономикалық қүрылымдық
дағдарыстар, ... ... ... ... жүмыссыздықпен
үштасатын, бақылауға келмейтін созылмалы инфляция Кейнстің, ... ... оны ... ... ... ... мемлекеттік
монополистік реттеу практикасының да негізсіз екенін ашып көрсетті.
Қазіргі кезде де ... ... ... қала ... - ... ... ... қазіргі тенденциялар сақталып отырғанда ... ... ... да көбірек асқынып түсіп, элеуметтік
шиеленістің одан эрі ... көзі ... ... ... ... ... ... жаппай жұмыссыздықтың
негізінде рыноктік бәсекеден тыс факторлардың әсерінен болатын ... ... ... ... өз ... де ... мүмкін, жү-мыс орны
болса да жүмысшыға жалақы деңгейі ... ... ... сипаты
көңілдегідей емес (ауыр, қызықты емес), еңбектің ... ... ... ... ... ... белгілеудегі рыноктік тепе-
теңдіктің сатысын белгілеумен байланысты, мүнда жүмысшы күшіне ... пен ... ... алшақтық болады.
Қазіргі экономикалық теорияда жүмыссыздықтың ерекше мынадай түрлерін
қарастырады; ерекше бөледі:
Фрикциондық жұмыссыздық, жүмыс ... ... ... және ... ... ... (жаңа орынға көшуі, басқа кэсіпке бейімделуі,
оқуы, бала ... ... ... ... ... фрикциондық
жүмыссыздықты өз еркімен болатын жү_мыссыздарға жатқызуға болады.
Қүрылымдық ... ... ... мен ... ... салалардың
дамуы ерекшеліктерімен байланысты. Экономиканың бір секторындағы немесе
аймақтағы жүмысшы күшінің артуы басқа жерде оның жеткіліксіз ... ... ... ... ... өзгеруімен анықталады. Ол
циклдық өрлеу кезінде, азайып, ... ... ... ... және ... ... ... оның
«табиғи» деңгейін білдіреді. Бүл жағдайда инфляция орташа ... ... ... ... ... ... жоғарылатады.
Егер, жұмысбастылық толық болған жағдайда ... ... ... ... деп ... ... айтсақ, Америка
Қүрама Штатында XX ғасырдың 90-жылдарында 6-7% болса, жалпы жұмыссыздардың
табиғи деңгейі, ал ... ... ... ... ол ... төмен.
Және тағы бір жұмыссыздық түрі бір нақты аумақта жұмысшы ... ... ... ... сэйкессіздік нэтижесінде туындайды. Ол тең емес
экономикалық аумақтың дамуына ... етіп ... жэне ... ... ... тағы ... да өзгеше факторлар эсер
етеді.
Жалпы ең негізгі ... - ... ... ... ... ... деп статистикалық тексеру ... ... ... ... ... жэне ... ... дайын адамдарды айтады. ... ... ... талдай отырып, оның эр түрлі нысандарын
тудыратын ... ... ... Жұмыссыздықтың мынадай нысандары
болады: жасырын функционалдық, маусымдық, қүрылымдық, технологиялық,
институционалды, ... ... тағы ... Жасырын жүмыссыздыққа толық жүмыс күні бойы еңбектенбейтін ... ... ... ... жэрдем ақшаға құқын жоғалтып ... ... ... ... жатады. Және де, ... ... ... ... ... ... жағдайда болады.
Шын мэнінде олардың жүмысын аз ғана ... ... ... ... ... ... ... рыногының институтынан,
қүрылысынан, үсыныспен сұранысқа ықпал ететін факторлардан туады.
- ерікті ... әр ... өз ... жү_мыс
істегісі келмейтін адамдар жатады.
- маусымдық жұмыссыздық ауыл ... ... ... ... ЖҰМЫССЫЗДЫҚТЫҢ МӘСЕЛЕСШ ШЕШУДІҢ ЖОЛДАРЫ
Жұмыссыздықтың проблемасын шешудің ... ... Бүл ... туралы көптеген мемлекеттердің практикасының нэтижелерін көруіміз
керек. Еңбек биржалары бойынша тұрғындарды жүмыспен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... қүралы екенін көре аламыз.
Бүл еңбек биржалары ең алғашқы кездерде ... ... ... беру ... ... ... ... пайда болады.
Уақыт өте келе және еңбек қатынастарының дамуына байланысты оның ақпаратын
қызметі мен нақтыөзгеруі. ... ... - бүл ... ... ... мен ... ... делдалдық қызметін атқаратын
келісімдер жайын, тұрақты мерзімді қызмет жасайтын ... ... ... ... ең ... 1930 жылдары жабылған болатын. Қазіргі нарықтың
экономикаға көшу барысында еңбек ... ... ... ... тура ... ... ... ондай еңбек биржалары жұмыс істеп
жатқан жоқ. Бүл жерде айта кететін мэселе, біз негізгі ... ... ... 1991 ... 1-ші ... ... ... түрғындарды
жүмыспен қамту қызметі жұмыс істей бастады. Бірақ та ... ... ... ... төмен болуы себепті бізде жүмыспен ... ... ... ... он ... асып ... өте келе, біздің жас
мемлекетіміз жүмыссыздық ... ... ... осыған қарамастан
жүмыссыздар саны таңдаусыз өсуде. Басында айтып кеткен 1930 жылы ... ... ету ... 60 ... ... ... 1991 ж ашылды. Бұл
жерде жүмыссыздарға ... ... Ал ... ... ... ... ... жу_мыс істеуде, эр таңертең сайын базардың
алдына жиналған жүмыссыздар бүл ... ... мың ... жоғары тарихы
бар: бүл биржадан жүмыс іздеушілер мен жұмыс үсынушыларды ... Олар ... ... өз жұмыстарын атқарып, ал жү_мысты
ұсынушылар өздеріне керекті еңбек күшін ... ... ... бү_л ... жасау принципі осы ғана. Бүл биржа ... ... ... ... ... ... сіз ... аз жүмысына, яғни
мамандығына нағыз шын көңілмен беріліп, аз ... ... ... ... ... Ал ... осы ... кейбіреулері
күні бойы жұмыс істегендегі табысын спиртке, яғни бір ... ... ... не ... ... ... орай ... өкіметі
кезінде Ташкенттегідей еңбек биржасы жұмыс істемеді.
Бірақ, болашақта жұмыссыздар санын азайту үшін ... ... сай ... ... ... Ал, ... эзірге
ондайдың болуы мүмкін емес. Себебі жемқорлықпен күрес жүргізіп жатқанымыз
да сол проблемаларды ... ... ... ... ... жүмыссыз
адамдар тек материалдық жақтарымен ғана емес психологиясының да өзгеруі
эбден мүмкін. Егер бір ... бір ... ... ... ал ... ... „Еңбексіз елге сыймас" деген ғылымымыздың осындай ойлы
сөздеріне тура ... Сол ... ... ... ... Бүл ... тек ... ғана емес элемнің барлық елдерінде
болып жатқан қүбылыс. 80-ші ... ... ... мемлекеттерде оның
ішінде халқы жағынан алдыңғы орындағы Қытай мен ... ... ... 27%, бірақ бүдан да жоғары екені мэлім. Әлемде ең көп ... азия ... мен ... ... ... ... ... болады.
Көптеген кедей мемлекеттер адамдарды жү-мыспен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... жағдайымыз
төмен.
Осы кезде айта кететін жай бөлімде айтып ... ... ... ... ... ... ... Ол еңбек нарығындағы үсыныс пен
сүранысты реттейді; ... ... алу мен бас ... ... жүмысын ауыстыратын немесе жүмыс іздеген, жүмысқа ... ... ... ... ... жүмыс істеп жүрген адамдарды оқыту ... ... ... ... ... кэсіптік бағдар беру жұмысын
жүргізу: адамдарды жүмысқа тарту үшін делдалдық қызмет атқару. Осындай
кезде ... ... ... ақы ... ... кэсіпорындар
мен үйымдардың мүдделерін есепке ала отырып, биржалар арқылы еңбек нарығына
эсер етеді. Еңбек биржасы ретінде жэне ... ... ... ... ... ... Ол тек қана ... сипатта болады. Себебі
олардың жүмысшыларды еркін түрде қабылдауға мүмкіншілігі бар, ... кадр ... ... арқылы тағайындайды және оны ... ... ... кездегі биржада еңбекке деген үсыныс пен сүраныс туралы толық
мағлұмат болуы ... Осы ... ... ... Батыс елдерінің
тэжірибесіндегі жағдайларды қолдануға ... ... ... ... ... ... жүмыс күшінің банкілері құрылған. Онда, жүмысқа
орналасқан кезде көрсетеді. Бүл консультацияның көмегімен бір айдың ... ... ... ... 40%-ке ... ... қаржыландырудың жаңа бағдарламасы ... ... ... ... ... білім, жүмыс тэжірибесі бар және өз ісінің
маманы болғысы келген 400 ... ... ... ... ... айға ... жэрдем ақы береді. Ал егер жәрдем ... ... ... өзі ... ... тигізуі мүмкін, бұл жағдай болады егер
жүмыс іздеушінің болашақтағы жалақы (төмен ... ... ... ... жүмыссыздықты болдырмаудың тағы бір ... ... ... - ... Үлы ... ... ... болар еді. Қытай
дамушы мемлекет болып ... ал ауыл ... ... ... із ... ... бірге шағын өнеркәсіпті барлық
жерлерінде дамытты. Ол үшін алғаш рет баяғыдағы саясатты ... ал ... ... ... кері эсер ... ... еді.
Бір сөзбен айтқанда осы қойылған барлық қойылымдарды қирату керек болды, ал
азық-түлікке бағаның көтерілуі, түрмыстық тауарларға протексанизм ... ... ... ... олар шағын бизнесті дамыта
отырып ауыл - шаруашылығының ... ... ... ... ... ... салаларын дамыту. Қытайда 70-ші
жылдардан бастап шағын өнеркэсіптің дамуына көп көңіл бөлді. Бүл ... ... ... ... ... көп ... бөлінді. 80-ші
жылдарда ауыл шаруашылығы мен шағын өнеркәсіптердің дамуы қарқын алды.
Олардың дамуы ... ... да ... ... ... ... 100 млн-нан астам адамдар ауыл шаруашылығы мен ... ... ... ... жатыр.
Жұмыссыздықты сонымен бірге жоюдың тағы бір жолы ... ... ... оның ... қала ... ал ... ерекше саласы. Бүл салаға жэне адамның еңбек етуі, ... ... жэне жэне бұл ... ... саясаттың ешқандай
араласуынсыз жұмыс істей алады. Дамушы елдерде жэне қалаларда ... ... 50% ... қала ... күші ... Мемлекет бұл
саланың дамуына ешқандай шек ... ... ... ... ... ... инфраструктурасын жақсартуға барынша көмектескені дұрыс.
Көптеген экономистердің айтуы бойынша, дамыған формалды емес ... ... ... ... ... тигізеді дейді.
Сол сияқты қазіргі кезде біздің мемлекетімізде де ... ... ... 2030 ... ... ... жоспарында
шағын кэсіпкерлікті дамыту, халықты толық сауатты ету ... ... Яғни бүл ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі деп күтілуде.
Бағаның төмендеуін қоздыру, бү_л да жүмыссыздықты азайтуға себепші ... Ол үшін ... ала ... ... ақша ... ... ... көтеріп, үсыныс пен сүраныс тепе-теңдігін қамтамасыз ету,
субсидия көлемін капитал көп қорланатын ... аз ... ең ... заң ... ... сыртқы саудадағы барьерді азайтып, шектеуді
ауыл (тоқтату, сыртқы) шаруашылық өнімдерінің бағасына тоқтату.
Бұл жерде ... ... ... ... ... ... Соңғы жылдарда Президент ... ... ең ... ... ... жэне ол 2001 ... 1-ші қаңтарынан бастап қайта қарауға
алынып ең ... ... ... мен ... ... ... ... Осында айтып кеткеніміздей жүмыссыздыққа байланысты берілетін
жәрдемақы өзгерістерінің, оның тэртібінің жұмыссыздық мөлшеріне ... ... ... ... ... ... ... қала береді. Зерттеушілер
жүмысшылардың қалай жүмыссыз қалуын жэне оның ... ... ... ... роліне назар аударады. Алмастыру ... - ... ... ... ... табыстың жұмыспен қамтамасыз
етілетін кездегі табысқа қатысты.
Жұмыссыздыққа ... ... ... ... ... ... - Еуропадағы мэселе. Сол жөнінде
Летрин Минфард былай деп жазады: „Жұмыспен ... ... ... ... ... ... түрақтылығы. Жүмыстан босатылған адамдар жұмыссыз
қалудан онша азап ... ... ... көп ... ... ... ... жэрдем ақысы жұмыссыздықтан қорқуға
итермелемейді; оның ... ... ... ... ... ... бар. Және ... экономика жүртшылықты ... ... ... кеткен уақытты қажетсінеді. Соңғы жылдары
жүмыссыздар үшін жүмыс істеу проблема емес, себебі олар үшін ... деп ... ... ... ... ... ... барлығы жэрдемақы
ала бермейді. Шындығында, ... ... ... екі ... ғана сақтандырылған жүмыссыздық.
2.1. Жу-мыссыздықтың дүние жүзіндегі практикалық мәні, тәжірибесі
Жұмыссыздық нарықты экономиканың айырылмас серігі деуге ... ... ... ... жүмыссыздықтың белгілі бір деңгейден
аспауы нарықты экономикаға тэн табиғи құбылыс деп білінеді. Мысалы, кейбір
экономистер: Дж. ... 3-4%, М. ... 5-6% ... ... мөлшер
деңгейі деп белгілеген. Ал, осы деңгейден жұмыссыздық аса бастаса онда
амалсыз, еріксіз жүмыссыздық пайда бола ... Бұл ... ... ... ... ... кірісу керек.
АҚШ Конгресінің экономикалық статистика ... ... ... мэліметі бойынша қазіргі жағдайдағы шет елдердегі
жүмыссыздықтың 70-ке жуық нысандары ... ... жэне ... ... ... бар. ... елдерінің мамандары жүмыссыздықтың нысандарын
екі ... ... ... ... ... ... ... жетіспеуіне
байланысты, ең алдымен циклдық жұмыссыздықты жатқызады. Екіншісіне -
жиынтық ... ... ... ... қүрылымдық,
технологиялық және ... ... ... ... ... ... адам деп ... барларды, ал
жұмыссыздар деп, жұмысы жоқ немесе соны іздеп жүрген адамдар деген мағынада
қарастырып, жүмыссыздықтың бір неше ... ... ... Енді біз ... ... бойынша зерттелген, немесе зерттеу күрамына кіретіндерді
қарастырып, және сол ... ... ... ... мен шет елдің
тэжірибелерін қарастырайық. Халықтың бір бөлігі санақ бойынша жүмысшы күші
құрамына ... ... ... және т.б.) ... ... эділетті саналуда, себебі көптеген жұмысшылар жүмыс табудан ... ... еш ... тіркелмей де, сөйтіп жү-мыссыздар армиясы есебіне
кірмей қалады. Мүндайлардың саны 1981-82 жылдарда АҚШ-тағы ... ... млн ... ... ... төмендегендер мен толық жү_мыс күнімен
істемейтіндер де ресми түрде есептелмейді.
1982 жылы олардың саны ... 2 млн адам ... ... ... ... ... ... айырылғаны мен кімдердің жүмыс істегісі келмейтінін
анықтауды қиын деген пікір дүрыс.
Өз еркімен болатын ... егер ... ... ... ... ... онда ... 30 жылдардың басындағыдай жұмыссыздық (ең төмен
ақыға еңбек ету ... ... ... ... ... топтардағы жүмыспен қамту өндіріс төмендегенде
азаяды. 1973-1982 жылдар арасында Америкада жүмысшылар эр топта 2 есе ... ... ... ... азапты көп шегеді. Мысалы АКДІ-та
дағдарыстың күшейген ... ... 25%-ке ... олар 14 ... қамтамасыз етілмеді. Құлдырау кезеңінде жүмыссыздық элеуметтік
маңызды ... ... ... 1973 пен 1982 жылдарда 6 ай жүмыспен
қамтылмаған жұмыссыздардың 50 проценті ү_зақ уақыт бойы жүмыспен ... ... ... ... ... ... ... көп
жұмыс күші қатарына алғаш қосылғандар екенін көрсету керек. Қулдырау өседі,
жаңадан жұмыс ... көп ... ... жылы жұмыссыздық өсті. Тек қана циклдық жұмыссыздықтың болуы
жұмысшы нарығы ... ... Осы жылы ... ... 50 штатының
48-інде жұмыссыздық өсті.
Жұмыссыздықтың табиғи деңгейі: Бүл бағамен ... ... ... ... ... ... ... Жоғары инфляция
дэрежесіне тап болған қазіргі экономикадағы жү-мыссыздықтың табиғи деңгейі
шекті төмендігімен сипатталады. Ол - ... ... ... ... және ... өнім ... қатысты болады. Егер жұмыспен
қамту жоғары болып, өнім көп ... онда ... ... ... табиғи дэрежесі нольден жоғары болады, өйткені ол қандай бір
түрде өмір сүреді ... және ... ... ... ... ол ... тежейді. АҚШ үшін табиғи жұмыссыздықтың деңгейі 30-
жылдарда 6-7% болды. Ол басқа ... ... көп ... ... ... ... жүмыс күшінің шоғырлануы жоғары, сөйтіп жұмыс күшіне деген
сүраныс пен үсыныс тез арада бір-біріне ... келе ... ... ... ... ... ... 4% болса, 80-ші
жылдары оның 6-7% болғанын атап өту керек. Мүндай өсу экономикалық ... ... ... бірнеше себептері бар: жүмысшылар қатарына жас
өспірімдер, ... және ... ... ... ... ... айтылған себептермен қатар ... ... эсер ... ... 26 апта бойы ... ... ... жалақыларының 50%-ін алады, салық төлемейді, сөйтіп, жалпы
бү-рынғы жалақысының 60-70%-ін алады. ... ... ... ... жүмыс таңдауда өте талғампаз болады жэне асықпайды, төмен ... ... ... ... ... 70-80 ж.ж. қүрылымдық жү-
мыссыздардың көбеюімен жоғарлады ... ... ... ... ... ... ... электр өнеркэсібіндегі
өзгерістер). Сөйтіп ... ... ... ... ... келгенде
дейін біраз уақыт қажет болды. Жүмыссыздықтың ... ... ... ... бэсеңдеуіне қажап-тозуға, қартаюға байланысты.
Жұмыссыздықтың зардабын бэсеңдететін фактордың бірі ... ... ... ... ... жаңа ... жү-мыс үшін керек
қылатын жаңа өндіріс түрлерімен шаруашылық ... ... ... ... саласында еңбек етуге қабілеті бар түрғындарды жүмыспен
қамтуды түрақты түрде өсіру, негізінен ... емес ... ... ... асырылады, оның үлғаюы, тұрғындардың әр ... ... ... ... тез өсуімен жэне халық шаруашылығының орташа
көрсеткішіне қарағанда жоғары еңбек ... (көп ... ... сипатталады. Мысалы, 80-ші жылдары жүмыспен ... ... емес ... ... АҚШ пен ... 80-90%; ал ... ... құрады.
Жұмыссыздың қоғамдағы аса ауыр экономикалық және әлеуметтік қайшылың.
Батыс елдерінде жүмыссыз болу мен ... ... ғана ... ... бірге
- адамның өзінің ар-намысын, абырой - беделін жоғалту деп те ... ... ... ... ... ... өзінің қасиетті жақын туыс
адамның өлімі немесе түрмыстың төмендеуінен ғана кейін түрады екен.
Еңбек нарығына ... ... жэне ... жүмыскерлерді қатал,
аяусыз түрде іріктеу тэн. Ол жалқауларды, элсіздерді жэне еңбек ... ... ... ... ... күшін толық бағалауды
қамтамасыз етеді, оның жоғары қозғалысына, ширақтығына ... ... ... ... Нарықта жұмыс күшіне сүраным мен
ұсыным заңы әрекет етеді. Ол еңбекке төленетін ақының шамасын белгілейді.
Бүл ... ... ... ... мен ... ... кездеседі.
Францияда жұмыспен қамтамасыз етумен айналысатын, сол үшін жауап
беретін қызмет саласын - ... ... ету ... ... ... ол 1967 жылы ... Оның жүмысы еңбек, жүмысымен қамту және білім
министрлігінің бақылауында ... ... ... ақы мөлшерімен оны төлеу мерзімі: АҚШ-та 26-
34 апта бойына жалақының 50% береді.
Жапонияда - жұмыссыздың ... жэне ... ... қарай 3-12 ай
бойына жалақының 60-80%; Францияда 1-2,5 жыл ... 42% оған ... ... ... ... - 52 апта бойына 28,5 фунт. Жүмыс істемейтіндердің
еңбекақысынан ... қалу ... ... қаражат құру арқылы да
жұмыссыздыққа байланысты жэрдем ақша беріледі.
2.2. Қазақстандағы ж^мыссыздықтың статистикалық ... ... ... ... ... ... ... еңбек нарығы болмады. Мамандарды
дайындаудың тым қарапайым жүйесінің болуы түрғындарды толық, бірақ тишсіз
түрде ... ... ... ... өмір сүру ... ... жол ... ал ол белгілі бір дэрежеде қоғамның өндіргіш
күштерінің дамуын тежеді. Әкімшілдік-эміршілдік басқару ... ... ... ... ... ... ... күштерді орналастыру
бағдарламасына сэйкес орталықтанған жоспар ... ... ... ... бөлу ... ... ... Жаңа жүмыс орындарын жасау еңбек
етуге қабілеті бар түрғындардың сапасынан асып ... ... ал ол ... ... ... ... тудырады. Жэне де, бұл қажеттілік
экстенсивті шаруашылық механизмінен ... ... ... ... қоры жүмыскерлердің санынан тәуелді болды. Олардың санының өзгеріп
отыруы еңбек өнімдерінің ... жэне ... ... ... ... жэне ... ... пайдаланудың орнын
толтыруға тиіс еді.
Оның есебіне жүмыскерлерге, белгілі бір жүмыс орнына ие ... ... ... және оны ... ... ... мүмкін болмады. Соның
нэтижесінде жұмыс күшіне деген еркіндігі қатаң ... ... ... мен ... ... ... жасап отырды,
олардың өздерінің жұмыс күшін қолдануына тек қана мемлекет белгіленген
еңбек ... ... ғана ... ... тұрақтандыруға „жас маман" институты белгілі бір ... ... қол қою ... ... ... тиісті жүмыс уақыты
өтелгеннен кейін уэде ... уэде ету, бір ... уэде ... жүмыс
стажын жоғалту қажет сияқты жанама ... де ... ... толығырақ көрсетуге жэне лайықты өмір ... ... ... ... жұмыс іздеу үмтылысы - қалада төлкұжат тэртібі түрінде,
елде керісінше ... ... ... жұмыстан шығуға кедергі
жасау, пэтер алу қиындықтары сияқты әкімшілік ... ... Бір ... ... ... жүмыс істеу экономикалық түрғыдан да жэне
элеуметтік ... да ... ... ... ... ... заңы ... Оның мәні - адам ... ... ... үшін ... ... ... ... ал ол үнемі өзін-өзі
жетілдіруді кджет етеді, соған сэйкес жүмыс істейтін өмірінің барлық ... ... ету ... ауыстырып отырады.
Қазір де жұмыспен қамту саласында, өндіріске қажетті жүмыс күші мен олардың
жұмыстың жағдайына қоятын талабы ... ... ... бар. Оның
шиеленісуі кадрлардың түрақсыздығынан ... ... ... ... жэне ... жағдайын жақсарту мақсатында жүмыс
орнын ауыстырамын деп біраз уақыт жұмыссыз қалады. Ол ... ... ... дейін созылады. Ол көбіне сонымен бірге миллиондаған дипломы бар
мамандар, ... ... ... ... ... ... ... жасайды,
ал бұл қүрылымдық, яғни ... ... арын алып ... ... қазір де нарықтық экономикаға өту кезеңін ... ... ... ... де тэн бола ... және бұл процесс
шиеленісті жағдайда өтуде. ... мен ... ... ... ... орташа жалақы мөлшерінен төмен
болмайтын жэрдем ақша беруге ... ... ... дамыған көп елдерде жүмыссыз жүрген эр ... ... ... ... арналған арнайы шаралар қолданылады.
Ал енді Қазақстандағы жүмыссыздар көрсеткішін ... ... ... 14,5 млн ... 2 ... ... ... екенін көре аламыз,
бүл жақсы ма, элде жаман ба, оны келесі кестеден толық көре ... - 2000 ... ... эр ... аяғындағы тіркелген жүмыссыздар саны.
1 кесте.
| ... саны ... ... ... |
| | ... ал-р ... тір- |
| |Мың адам ... |Мың адам ... |дің ... |
| | ... | ... ... |
| | ... | ... | |
| |1999 жыл ... |247,9 |90,2 |132,6 |44,0 |3,9 ... |246,0 |90,7 |111,9 |37,7 |3,9 ... |241,5 |90,4 |91,7 |32,5 |3,8 ... |238,4 |88,2 |67,8 |25,8 |3,7 ... |236,9 |87,9 |54,3 |21,2 |3,7 ... |236,1 |87,2 |30,2 |9,0 |3,7 |
| |2000 жыл ... |279,0 |98,6 |22,8 |9,6 |4,4 ... |292,8 |100,8 |13,4 |4,8 |4,6 ... |288,1 |96,8 |17,3 |5,7 |4,5 ... |288,0 |98,0 |21,0 |6,3 |4,5 ... |280,1 |96,7 |22,8 |7,2 |4,4 ... |267,4 |94,4 |24,8 |7,0 |4,2 ... бул ... Қазақстан Республикасының статистикалық агентінің
көрсеткіштерінен алып отырмыз. Бірақ біз бү_л ... деп ... Ал егер осы ... ... ... ... болсақ, бұл екі
жылдарда жүмыссыздар санының азайып келе жатқанын көреміз. Ал бірақ оны ... ... ... ... да аз мөлшерде оның ... ... саны ... аз. Бү_л ... ... ... саны ... білдіреді деп айту үшін себебі ауылдық жерлердегі жұмыссыздардың
көбісі жүмыспен ... ... ... Бірақ бүл статистиканың
көрсеткіш теріс ... ... ... ... ... көрсеткіштер
мен біз қоғамдағы нағыз шын ... ... көре ... ... нарығында бүгінгі күнгі ең маңызды мэселелер -ол халықты
жүмыспен қамту жэне жүмыссыздық. Осы ... шешу үшін ең ... ... ... ... соң ... болып жатқан өзгерістерді бағалап, эр бір
аймақтың еңбек ресурстарын басқару жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамту және оны
экономика салаларында пайдалану бүгінгі күннің өзекті ... ... өту ... ... жүмыспен қамту қүлымы да айтарлықтай
өзгерді. Мысалға алсақ, ... ... ... бойынша материалды
өндіріс сферасында жүмыс істейтіндердің саны жыл сайын төмендеген. Атап
айтатын ... ауыл ... ... ... саны 1997 ... 1999 ж 41,3% ға ... 104,7 мың ... қүраған. Осы жылдары
жүмыссыз әйелдердің үлесі әрқашанда 50%-дан астам ... 1998 жылы ... ... ... 18342 ... бүл ... ... астамы әйелдер ал
!/4 бөлігін 16-29 жас аралығындағы жастар құрайды.
Қүрылыс саласында жүмыс істейтіндердің саны 1997 ж. ... 1999 ... ... 51,3%-ға қысқарып 1999 ж. бү_л салада жүмыс істейтіндердің
саны небары 10,8 мың адам құраған. Материалды өндіріс ... ең ... ауыл ... сала алып отыр. Олай болса, халықты жұмыспен
қамту саясатын ең алдымен ауыл шаруашылығын көтеруден ... ... осы 2003 ... ... ... жұмыссыздар саны 6,4 млн адам болса,
2002 жылы 513 мың адам болған. Бүл мәлімет жыл ... ... ... ... ... Бүл ... ... бойынша жұмыссыздық
пайызы 10,1%ға байқалды. Жұмыссыздар саны 2003 ж қаңтарда 197,1 мың ... ... - 80,7 мың ... Ал, ... арасында 114,1 мың адам
олардың 1/3 бөлігі ауылдағылар (яғни 38,9 мың адам).
Ресми түрде тіркелмеген ... саны мен ... ... саны ... ... мен жеке ... ... отыр. Оларды есепке алудың дүрыс жолға қойылмағандықтан жүмыс ... ... ... дэл ... ... түрде еңбек табысы ... ... ... жасырын түрде бар.
Жүмыссыздарды есепке алу кезінде ... ... ... тек ... жұмыссыз болып саналатындықтан, нақты шын мәніндегі жү-
мыссыздар тіркелгендерден ... есе көп ... ... ... да ... ... бірге жүреді. Себебі
нарықтық экономика үсыныс пен сүранысқа байланысты ... ... пен ... ... деп айта ... ... ... алғаннан бергі жылдарда жыл өткен сайын жүмыссыздық саны өсе
түсуде. Бірақ оны ... ... ... ... заңы ... отыр. Сол себепті бұрынғы КСРО елдері, ал қазіргі жаңа тэуелсіз
мемлекеттер (ЖТМ) елдерінің барлығында жү_мыссыздар саны өсу ... ... эр ... өздерінің шамалары келгенше ... ... ... 90-шы ... ... яғни ... жартысында
жүмыссыздарды ешкім тіркемеді жэне олар қанша, олардың ... ... ... бар ма, бар ... ... міне осы сияқты
сан-алуан сауалдарға жауап іздеуге эркім-ақ қүмар еді. ... оған ... ... ... көрінді. Бірақ бүл мэселені сонау Самуэльсон, К.
Маркс, ... ... ... ... еді. Бүлардың еңбегі арқылы біз
жұмыссыздықтың экономикалық жэне теориялық жақтарымен толық танысуға
мүмкіндік ... Олар ... бұл ... ... ... мүмкін емес жэне
барлығын толық қамта алмағандықтан ең негізгі ... ... ... ... қамтамасыз ету мекемелеріндегі тіркелген жүмыссыздар
саны бір қалыпты деңгейде деп ... ... ... ол ... саны қанша екені белгісіз. Міне, біз осыған қарап-ақ ... ... ... Егер ... ... ... ... дүрыс
жүмыс істелмегенде мемлекеттік ... ... ... ... туралы мэлімет ала алмайды.
Біз тэуелсіздігімізді алғаннан кейін өз бетімізше ... ... ... ... Осыған байланысты жалақы мен
төлемақыларды төлей бастадық. Бірақ бұл ... ... ... ... ... ... болады. Олар белгіленген категориясымен сол категорияға
сэйкес коэффициент белгіленеді, бұл коэффициенттер тек ... үшін ... Ал жеке ... ... мен ... ... ал - қандай эсер етпейді. Бұл жерде айта кететін мэселе ... ... ... ... ... ... ... де
өсуі мүмкін, ал жеке меншік ... ... ... тағайындаған
коэффициенттен жоғары қоя алады.
Францияда жұмыссыздар саны олардың шағын жэне орта кэсіп ... ... азая ... яғни егер ... жэне ... кәсіпорындар
көбейді деген сөз жұмыс орындары ... ... ... ... ... жэне орта ... дамыту оларға қолдау беру
дегеніміз жұмыссыздықпен күресу деп айтуға болады. Егер болашақта Қазақстан
дамыған елдердің ... ... үшін ... мен ... ... келешек жас ұрпаққа талмастай қажет
18 жігер бола алар еді. Бүл тек ғана деп ... ... ... тек сол ... ... ... ... жетеді.
Бұл жерде тағы бір айта кететін жағдай Қазақстандағы еңбек ... және ... ... оған ... ... да ... ... үшін жұмыссыздық қолайсыз, өйткені оның салдарынан жалпы өзінің
потенциалды деңгейінен төмен ... ... ... ... тәрізді
табыс таптағанына қынжылады. Сонымен қатар ол өзінің қатарластарының, яғни
жүмыс істейтіндердің ... ала өзін ... ... бірге
адамгершілік қасиеттерінің де төмендігіне қамтылады.
Жүмыссыздықты қысқартқаннан потенциалды пайда табатынымыз белгілі. Циклдық
жүмыссыздықтың ... ... ... ал ... ... ... сол ... деңгейде пайда болады.
Осы жерде айта кететін - егер қоғамда ... ... ... ... ... онда заңдарды пайдалана отырып есептеп
шығаруға болады. Ал осы ... ... ... ... ... өнім ... ... Әрине бұл қоғамға зиянды екеніне даусыз.
Біздің қоғамымызға да жұмыссыздар саны ... тыс көп, яғни ол ... ... ... ... ... қазіргі кезде халықаралық
сипат алып отыр. 1980 ... ... ... саны ... ... ... ... еш қатысы жоқ еді. Ол кездегі ... ... ... ... де ... ... бүл жағдайда Европалықтар үшін мүлдем ... ... ... ... орта есеппен 1970 жылдар деңгейінен екі еседей артып бүның соңына
қарай сол ... ... еді. Яғни бүл ... ... ... ... еді.
Жұмысы бар жүмысшы - аз ... ал ... ... ... қатарына
жатқызды. Жүмысы баз аз жүмысшы барлық қүқығын қорғау ... ... ... ... Ал егер олар жұмыссыздарды жүмысқа алған жағдайда
өздерінің еңбек ақыларымен бөліп береді.
Ал біздің еліміздегі ... ... ... ең ... ... ... ... басшыларының нарықтық
экономикаға сай жүмысшыларды ... ... ... осы таңдай білмеу
себептерінің өзі оларға кері ... ... Жэне ... кэсіпорындар
банкрот болып жарияланды, оның бірден-бір себебі кэсіпқой ... ... Ол ... бір ... жүмыссыздардың көбісі өз еркімен
жұмыс іздемейді жэне оларға еңбек биржалары дұрыс ... яғни ақыл ... ... ... ... ... ... білетін элеуметтік -экономикалық
жағдайымыз өте төмен деп қүтылатындар бар, бірақ нақтылы жұмыс іздеген адам
нарық жағдайында ... ... ... орнын өзін қанағаттандыратындай еңбек
ақысымен табуға болады. Бірақ ал сол жұмыс
19
Іздеушшщ өз ... ... ... меңгергеншде екенш әрқашан
ұмытпағанымыз ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
1. Аубакиров Я.А. „Экономикалық теория". А - 1999 ... ... Е.Ф. ... ... М - 1997 ... ... Н.И. ... теория". М - 1998 ж.
4. Добрынин А.И. „Экономическая теория". Санкт-Пет. - 2000 ж.
5. Винокурова А. ... в РК". // ... ... 2001 - 27 ... ... Е. „О ... В Казахстане". // Казахст. правда 1997 -
19 авг. с. ... ... 3. ... ... керек". // Қазақстан әдебиеті
-2001 ж. - 16 ... ... А.И. ... ... // ... 2001ж.-№5-6 ст. 53-55.
9. Росновская Е. „О безработице В Казахстане". // Комсом. правда 1997 - 15-
22 авг. с. 7.
10. ... А. ... ... ... ... и пути их ... // ... Казахстане 1999 г. №7. с. 4-7.
21

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмыссыздық түрлері және олардың себептері14 бет
Жұмыссыздықтың мәні, түрлері және себептері.ҚР жұмыссыздықпен күресу шаралары.25 бет
Жұмыссыздықтың мәні, түрлері мен себептері22 бет
Жұмыссыздықтың мәні, түрлері, себептері19 бет
Жұмыссыздықтың түрлері мен формалары, себептері35 бет
Инфляция мен жұмыссыздық мәні, себептері мен әлеуметтік салдары13 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық және оның себептері мен формалары6 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық және оның себептері мен формалары жайлы ақпарат19 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері және формалары22 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері және формалары жайлы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь