Түркістанда Тайқазан

Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің есігінен аттаған адамның көзіне алғаш түсетін зат – қазандық бөлмесінің қақ ортасынан орын тапқан қасиетті Тайқазан.
Бойына талай сыр бүккен бұл қазанды бабалардың көзі деп, қолымен ұстап көруге әркім-ақ құмар. Кесенені салдырған Көреген Әмір Темір тапсырысымен бұл қазан 1399 жылы 25-маусымда, ( хижр. 801 жыл, 20-шәуәл) Түркістан қаласының батысында, 27 шақырым жерде орналасқан Қарнақ елді мекенінде, сирек кездесетін асыл металдардың қоспасынан құйылған. Салмағы екі тонна, сыйымдылығы үш мың литр. Қазан сыртындағы араптың гүлденген сульс және куфи қолтаңбаларымен жазылған үш қатар жазудың біріншісінде оны шайхылардың сұлтаны Ахмет Ясауи кесенесіне арналып жасалғаны туралы айтылады. Қазақстан мен Қырғызстанның аумағында жүргізілген археологиялық қазба жұмыстар барысында табылған қазандарды ғалымдар екі түрге бөледі.
Біріншісі — «сақтық», конусты қазандар, екіншісі тұғырсыз қазандар. Түркістандағы «сақтық» типтегі қазанға жатады. Алып қазан жасау көне сақ, ғұн, дәуірлерінен бері жалғасып келген дәстүр екенін деректер мен айғақтар растайды. Елдік санасы биік, отбасылық құндылықтарды жоғары қойған әлігі социумдар үшін қазан береке мен бірліктің, молшылықтың, елдіктің нышаны болған.
        
        ТҮРКІСТАНДА ТАЙҚАЗАН
Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің есігінен ... ... ... түсетін зат – қазандық бөлмесінің қақ ортасынан орын ... ... ... сыр ... бұл ... бабалардың көзі деп, қолымен ұстап
көруге әркім-ақ құмар. Кесенені салдырған Көреген Әмір ... ... ... 1399 жылы ... ( ... 801 жыл, ... Түркістан
қаласының батысында, 27 шақырым жерде ... ... елді ... ... асыл металдардың қоспасынан құйылған. Салмағы екі ... үш мың ... ... ... ... ... сульс және куфи
қолтаңбаларымен жазылған үш қатар жазудың біріншісінде оны шайхылардың
сұлтаны ... ... ... ... жасалғаны туралы айтылады. Қазақстан
мен Қырғызстанның аумағында жүргізілген археологиялық ... ... ... ... ... екі ... бөледі.
Біріншісі — «сақтық», конусты қазандар, екіншісі ... ... ... ... қазанға жатады. Алып қазан жасау көне сақ,
ғұн, дәуірлерінен бері жалғасып келген дәстүр екенін деректер мен ... ... ... ... ... ... жоғары қойған әлігі
социумдар үшін қазан береке мен бірліктің, ... ... ... ... ... ауыз ... ... беттерінен көп
кездестіруге болады. Мысалы, дауылпаз ақын Махамбеттің шығармаларында «Қара
қазан, сары бала қамы үшін ... ... деп ... ... бар. Ал,
төңкерілген қазан болса керісінше, нәубеттің, ... ... ... ... ... жазулардың екінші қатарындағы он сегіз рет
қайталанып жазылған «Мубарак бад» деген сөз де ... ... ... ... ... орын ... ... береді. Бір шаңырақтың қазаны
күнде кешке қайнап жатса, бұл сол елде ... ... ... ... онда буы бұрқырап жілік-жілік еттің ... ... ... ... ... ... саналған. Халық арасында бұл
түсінік әлі күнге дейін маңызын жойған жоқ.
Мұндай алып ... ... ... ... ... ... ... болған. – «Бұл қәбір иесінің ауқатты, жоғарғы
топтпан болғанынан ... ...... ... Ал, Геродоттың
келтірген мына бір қызық мәліметіне қарағанда мұның мәні ... ... ... ... – «Бір күні ... ... ... патшасы
жауынгерлерінің әр қайсына садақтарының ... ... алып ... Сосын оларды балқытып, алып қазан құйдырды». Көшпенділердің ... алып ... ... ... болғаны белгілі. Бірақ, мына қазанның
жасалуы да, қызметі де ерекше, мұны жасауға ... ... ... өз ... ... Алып ... садағының ұшы қазанның бөлінбес
бөлшегіне айналғандай, өзі де осы тайпаның ... ... ... бірлігінің, беріктігінің кепіліне айналып отыр.
Қазан сыртындағы үш қатар жазулардың төменгі жағында орналасқан ... ... ... ... ... ... ... болса, мұны
«қазанның емшектері» деп атап кеткен. Осының екінші атауы ... ... ... бұл Ұмай ... сиынған сақ тайпаларының ұғымында өмірдің
шырағы, шаңырақ отын тұтатушы, ұрпақтарды жалғастырушы ... ... бас ... ... ... көрінісі. Бұл, кез келген нәрсенің
байыбына жете барып, қәдірін терең ... ... ... ... сопылықты мұсылман әлемі рухани тоқырауға ұшырап, дін қасаң
қағида мен жансыз догмаға айналып, жылуын жоғалтқан кезде осыған кері ... деп ... ... ... ... ... бар болатын. Мұхамед
с.ғ.с пайғамбардың көзі тірісінде айналасындағы сахабалардың ... сай еді: түн ... ... ... рухани кемелдікке жетуді
алдына мақсат қоятын. Осындай, ... ... ғана ... ... сенім
үстемдік құра бастаған уақытта, оның ішкі мәнін ашуға ... ... ... ... болғанда оған сопылар деген ат тағылып, исламннан
бөлек дүние етіп көрсеткісі ... де ... ... ... мен ... кең ... исламның осы, сопылық дәстүр арқылы енгені белгілі.
Баяғы заманды қозғамай-ақ, осы ... ... ... ... ... ... ... халық етіп танытқан сол ілімнің инерциясы
болатын. Бұл, ғасырлар қойнауынан аналардың ... ... ... ... ұрпақтан ұрпаққа беріліп келе жатқан бірден бір ерекшелік.
Сопылықтың мұндай ... ... ... мән беріп, оны бойына
сіңіруінен дейді зерттеушілер. Осындай процестер барысында ... ... ... ... да өз ... ... діни рәсімдерде нақты мақсатқа пайдаланатын болды.
Атақты шығыстанушы М.Массонның еңбектерінде жұма күндері Түркістандағы
қазан суға толтырылып, жұма намазынан кейін ... ... алқа ... ... ... ... Рухани кеңістікте жай тұрған судың өзі,
микроэлементтері ерекше ... ... ... ... ... бөлек
табиғат табады. Судың осындай жағдайларда сапасының ... ... ... жаңалық емес. Қазір ғылымның дінге ... ... ... жүріп
жатыр. Бір Жаратушының барын мойындап, зерттеулерін сол бағытпен жүргізіп
жатқан ғалымдар көп ... ... ... ... бір тобы ... жүргізген зерттеулері мен ... ... ... және физикалық қасиетінен басқа психологиялық қыры ашылып отыр –
яғни, cудың жадысы бар ... ... ... қара суының кристалдары
айналасында туындап ... ... ... ... ... ... ... екен. Соңғы үлгідегі құрылғылар судың жадысындағы әр бір
ұяшықта әр қайсысы өзін ... ... ... ... жауап беретін 440
мыңдай информациялық панель барын ... ... Осы ... ... ашу, ыза, кек ... кері ... ... сіңіргенде
судың кристалдары ретсіз тәртіппен орналасып, оны ... ... ... ... су пайда болады екен. ... ... ... ... ... ... сөз, арсыз әңгіме көп
айтылатын жерде жоғары болатынын айтады. Қарап ... ... ... ... ... жоқ, әңгіме оның кристалдарының ... ... ... кезде бабаларымыздың ант су ішетін рәсімінің арғы ... ... ... да ... сыртындағы жазулардың бірінші қатарында жазылған Құранның
“Тәубе” сүресінің он ... ... және ... (с.ғ.с) хадисінен
оның суға арналғандығын аңғаруға болады. Аят: ... ... ... ... ... Аллаға, ахирет күніне сеніп, және ... ... кісі ... ... ме?» ... ... ... Пайғамбар
(оған Алланың нұры жаусын): Алла жолында құдық ... ... ... ... Алла ... хауз ... ... Бұл жердегі әңгіменің астары
сөзсіз, адамға «қызмет» ... ... ... ... өз ... ... ... құл болып қатырмайды. Адамзат, бірін-бірі алаламай, жақсы-
жамандығына, дінсіздігіне, ұлтына қарамай қолынан келген көмегін беріп ... ... ғана ... қоғам құра алады идеясы жатыр.
Екінші қатардағы «Әлә, Әл-мүлки Лилла» деп «куфи» қолтаңбасымен жиырма
рет ... ... ... ... ... Мүлік Алланыкі!»
делінген. Мұны Абайша айтар болсақ:
Адам ғапыл, дүниені дер менікі.
Менікі деп ... бәрі ... ... ... ... қалғанда,
Сонда, ойла, болады не сенікі?
Адамның қол астындағы иелік етіп жүрген мүлкінің бәрі бір ... ... оның құр ... келіп, құр алақан кетуі болса керек. Тірі
кезінде тұтынған, пайдасына асырған заттың бәрі Жаратушының ... ... ... ... пайдалануға берген аманаттары. Аманат деп, уақытша берген
біреудің ... ... ... ... жайқалып тұрған мына табиғат, отан
т.т. Құдайдың адам баласына берген аманаттары болса, оларға ... ... ... ... ... ... ... бір-ақ ауыз ... ... ... ... ... болу ... ... «Иттің иесі болса, бөрінің ... бар» ... ... теңеуі мұндай түсінік дана бабаларымызға әуелден жат ... Бір ... Әмір ... ... ... ... жаназамды
шығарарда екі алақанымды ашып қойыңдар. Өзіммен бірге әкетіп бара жатқан
ешқандай мүлкім жоғын, ... ... ... ... ел ... олжа ... емес, Құдайдың әділдігін орнату мақсатында болғанын ел көрсін», ... ... ... оны ... ... алақанын ашып қойып, өзінің ... ... ... ... ... жылы тайқазанды Санкт-Петербургтегі атақты музей Эрмитажға, Иран
шеберлерінің III халқаралық конференциясына алып ... ... ... ... ... ... 1989 ... қыркүйектің 18-де ғана тарихи отанына
қайтарылады. Бұл істе, мемлекет және қоғам қайраткері, халқымыздың біртуар
перзенті, ғалым ... ... ... ... еңбегін айрықша
атап өткен жөн. Асқақ мәдениетіміздің заттай айғағы ... ... ... Иран мәдениетінің еншісіне ұстатып жіберудің астарында
білместіктен гөрі кезекті орталықтандырылған саясаттың лебі жатқан сияқты.
Мұндай ... ... ... ... тұмшалау) «Орыс ориенталистерінің»
иығына артылған жұмыстарының негізгі бағыттарының бірі болатын. Шындығында,
Иранның ұсталарын жалдап, ... ... ... ғана ... жоғарыда
айтқандай, бұл көнеден келе жатқан төл ... ... ... ... ... ... ... мақсатта тәспінің, жайнамаздың т.б.
мұсылман қауымының тұтынатын ... неше ... ... ... ... ол ... қытай халқының ұлттық қол өнерінің бұйымдары деп айтуға
келмейді ғой.
Бұл күнде ... ... бойы ... жүрегі саналып
келген, рухани астанамыз – киелі Түркістан қаласындағы әулиелердің сұлтаны
Құл Қожа ... ... ... ... атты ... ... тыныштығы мен бірлігінің нышаны қызметін атқарып тұр.
Данияр Садуақасов, Түркістан

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Исламияттың Түркістанда таралуы және Иран мәдениеті29 бет
ХVІІІ- ХХ ғ.ғ. Орта Азия халықтары және Орта Азияны Ресейдің жаулап алуы. Еділ, Сбірі, Шығыс Түркістандағы түркі тектес халықтар68 бет
«Олжабай батыр» жырының тарихи-фольклорлық сипаты3 бет
Абайдың туылған жері7 бет
Спандияр Көбеев өмірі11 бет
ХVІ ғасырдағы жетісу аймағындағы Қазақ хандығының саяси жағдайы4 бет
Қаздауысты Қазыбек5 бет
Қожа Ахмет Яссауи өмірі мен шығармашылығы19 бет
1917 ж. Қазан революциясы және Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы7 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь