Жақпа майлар

1. Жақпа майлардың классификациясы.
2. Жақпа майлардың негіздер. Талаптар. Жақпа майлар негіздерінің классификациясы.
3. Жақпа майларды дисперстік жүйе ретінде сипаттау.
4. Жақпа майлардың технологиясы
4.1. Дәріханаларда жақпа майларды дайындау.
4.2. Фармацевтикалық кәсіпорындарда жақпа майларды өндіру.
5. Жақпа майлардың сапасын және стандарттауын сынау. Бөлшектеп өлшеу және орама.
6. Жақпа майлардың тұрақтылығы және оларды сақтау. Жақпа майлардың реологиялық қасиеттері туралы түсінік.
7. Жақпа майлардың дәрілік заттарды босату. Жақпа майлардың жетілдіру жолдары.
Ұсынылған әдебиеттер
1. Жақпа майлар – ежелгі дәрілік формалардың бірі, дерматология, көз, хирургия, косметика тәжірибелерінде кеңінен қолданылады. Мазьдар – теріге, жараларға және шырышты қабықшаға жағуға арналған жұмсақ дәрілік форма.
Мазьдар негізден және осы негізде біркелкі таралған дәрілік заттардан тұрады. Сонымен қатар, мазьдардың құрамына басқа да қосалқы заттар кіруі мүмкін: тұрақтандырғыштар, антиоксиданттар, консерванттар, БАЗ, сіңіру активаторлары және т.б.
Қазіргі кезде мазь формасы түрінде фармакологиялық топтардың барлық түріне жататын дәрілік заттар қолданылады.
Жақпа майлардың классификациясы. Мазьдарды әр түрлі белгілер бойынша бөледі:
Қолдану мақсатына және орны бойынша мазьдарды келесі түрлерге бөледі:
1) дерматологиялық мазьдар (derma-тері):емдік, қорғаныш, косметикалық.
2) шырышты қабықшаға жағылатын мазьдар: мұрын, көз, тоқ ішек, ауыз қуысы (сәйкес – назальды, офтальмологиялық, ректальды, стоматологиялық мазьдар).
3) хирургиялық жараларды және күйіктерді емдеуге арналған мазьдар.
Әсер ету сипаттамасына қарай мазьдар резорбтивті және орынды әсер ететін деп бөлінеді, яғни тері немесе шырышты қабықша астына терең өтіп, қаң арнасына дейін жетеді де организмге жалпы әсер етеді.
Дисперстік жүйенің типіне бойынша мазьдарды гомогенді, яғни біртекті, негіз және дәрілік заттар арасында беттік бөлік болмайды, және гетерогенді, екі немесе көпфазалы жүйелер болып табылады.
Мазьдың консистенциясы бойынша оларды пасталарға, мазьдарға, кремдерге, гельдерге және линименттерге бөледі.
1. Технология лекарственных форм. М. Медицина, 1991 / Под ред. Кондратьевой Т.С., Т.1, С. 277-312 / Под ред. Ивановой Л. А., Т.2, С. 503.
2. Тенцова А.И., Грецкий В.М. Современные аспекты исследования и производства мазей. М. Медицина, 1980.
3. Чирков А.И. Организация и механизация работ в аптеках лечебно-профилактических учреждений. М. Медицина, 1981.
        
        Жақпа майлар
Жоспары:
* Жақпа майлардың классификациясы.
* Жақпа майлардың негіздер. Талаптар. Жақпа ... ... ... ... ... дисперстік жүйе ретінде сипаттау.
* Жақпа майлардың технологиясы
+ Дәріханаларда жақпа майларды дайындау.
+ Фармацевтикалық кәсіпорындарда жақпа майларды өндіру.
* ... ... ... және стандарттауын сынау. Бөлшектеп өлшеу және орама.
* Жақпа ... ... және ... ... ... майлардың реологиялық қасиеттері туралы түсінік.
* Жақпа ... ... ... ... Жақпа майлардың жетілдіру жолдары.
1. Жақпа майлар - ... ... ... ... ... көз, ... косметика тәжірибелерінде кеңінен қолданылады. Мазьдар - ... ... және ... ... ... арналған жұмсақ дәрілік форма.
Мазьдар негізден және осы негізде біркелкі таралған дәрілік заттардан тұрады. Сонымен ... ... ... ... да ... ... ... мүмкін: тұрақтандырғыштар, антиоксиданттар, консерванттар, БАЗ, сіңіру активаторлары және т.б.
Қазіргі ... мазь ... ... ... топтардың барлық түріне жататын дәрілік заттар қолданылады.
Жақпа майлардың классификациясы. Мазьдарды әр түрлі белгілер ... ... ... және орны ... ... ... түрлерге бөледі:
* дерматологиялық мазьдар (derma-тері):емдік, қорғаныш, косметикалық.
* шырышты ... ... ... ... көз, тоқ ... ауыз ... ... - назальды, офтальмологиялық, ректальды, стоматологиялық мазьдар).
* хирургиялық жараларды және күйіктерді ... ... ... ету ... ... ... резорбтивті және орынды әсер ететін деп бөлінеді, яғни тері немесе шырышты қабықша астына терең өтіп, қаң арнасына дейін ... де ... ... әсер ... жүйенің типіне бойынша мазьдарды гомогенді, яғни біртекті, негіз және дәрілік заттар арасында ... ... ... және ... екі ... ... ... болып табылады.
Мазьдың консистенциясы бойынша оларды пасталарға, мазьдарға, кремдерге, гельдерге және линименттерге бөледі.
2. ... ... ... ... ... ... ... және қасиеті күшті әсер етеді.
Мазьді негіз, талап етілген дәрілік заттардың концентрациясын, қажетті қасиеттердің консистенциясын қамтамасыз етеді және мазьдан дәрілік ... ... әсер ... ... ... мазь ... ... орнына және сипатына, сонымен қатар дәрілік заттардың физико-химиялық қасиеттеріне байланысты болады.
Мазьді негіз ... ... ... ... (тері рН=3-4), терілік демге кедергі келтірмеуі керек, әр түрлі агрегатты күйдегі (қатты, сұйық, тұтқыр) ... ... ... қабылдауы керек, химиялық индифферентті болу керек, сақтау кезде тұрақты, микроорганизмдердің әрекетіне тұрақты болу керек, сәйкес ... ... ... теріден және киімнен оңай жойылу керек.
Жақпа майлар негіздерінің классификациясы
Мазьді негіздерді әр түрлі белгілер ... ... ... қабылданған классификация бойынша, яғни негіздің сумен әрекеттесу қабілеттілігі бойынша: 1) гидрофобты / липофильді/; 2) ... 3) ... - ... ... ... ... (гидрофобты негіздер). Оларға майлар, май тәріздес заттар, ... ... және ... ... ... негіздер. Ежелден бері мазьдарды дайындауда майлар қолданылады (шошқа, сиыр, қаз және т.б.). Олар ... ... ... қасиеттері бойынша теріден бөлінетін майларға ұқсас болады, ұлпалардағы жылу және ... ... ... ... ... оңай ... бірақ қымбат және бағалы тағам өнімдері болып табылады, сақтау кезінде оңай тотығады, сумен мүлдем араласпайды, осыған орай ... ... ... ... шектелген.
Өсімдік майлары (күнбағыс, зәйтүн, соя, жүгері, кокос және т.б.) мазьдан дәрілік заттардың жақсы сіңуін қамтамасыз етеді, дегенмен, сұйық консистенцияға байланысты, олар ... ... ... ... ... кіреді, ал негіз ретінде линименттерді дайындауда қолданылады. Қазіргі кезде, өсімдік майларды катализатор ... ... ... ... ... гидрогенизирленген майлар қолданыс табады. Мазьдар өндірісінде көбінесе кастор майының гидрогенизаты ... ... ... ... күнбағыс майларының гидрогенизатары қолданылады, олар жануар майларына қарағанда, ... ... ... ... ... ... қиын ... сондықтан олар эмульсиялық негіздер құрамына кіреді.
Балауыз. Оларға аралы сары және ақ ... ... - ... ... және май ... ... ... (пальмитинді, стеаринді) жатады. Майлармен қоспада нығыздағыш ретінде және көмірсутектермен ... ... ... қолданылады.
Ланолин - май тәріздес заттар, оларды қой ... жуу ... ... ... тері ... ... жақын болады, сақтау кезінде тұрақты, химиялық инертті, бейтарап, судың 180-200%-да эмульсия түзіп эмульгирленеді. Жағымсыз ... және ... ... ... негіз ретінде қолданылмайды.
Көмірсутекті негіздер мұнайдың фракциялық өнімдері (вазелин, қатты және ... ... ... ... ... және т.б.) болып табылады. Олар сақтау кезінде тұрақты, көптеген дәрілік заттармен ... оңай ... ... теріден және киімнен қиын жойылады, терінің жылу- және массаалмасуына кедергі келтіреді, баяу және аздаған мөлшерде ұлпаларға дәрілік заттарды береді, яғни ... ... ... ... ... Жоғары сезімталды науқастарда тітіркенуді, аллергиялық реакцияларды тудыру мүмкін. Құрамында көмірсутекті негіздері бар композициялардың қасиеттерін жақсарту үшін, оларға беттік - ... ... ... ... Силикондар кремнийорганикалық полимерлер болып табылады. Силиконның негізін ... ... ... - ... және ... ... кезектескен тізбегі, кремнийдің бос валенттіктері органикалық радикалдармен алмасқан. Кең қолданысқа, әр түрлі полимерлену дәрежесі бар, силиконды ... ие ... ... Силиконды негіздерді полиорганосилоксанды вазелинмен, парафинмен, өсімдік және жануар майларымен балқыту ... ... ... ... ... екі ... немесе басқа толтырғыштармен қоюландыру арқылы алады. Тәжірибеде, эсилонның 84 бөліктерінен және аэросилдің 5 және 16 бөліктерінен тұратын, эсилон - ... ... ... ... Ол ... ... ... контаминацияға тұрақты, жылу және газалмасуына кедергі келтірмейді, тітіркендіргіштік және аллергиялық ... ... Бұл ... ... ... ... ... Силикондар қорғаныш мазьдар құрамында кеңінен қолданылады.
Гидрофильді негіздер суда ... ... суда ... ... Олар ... сулы ерітінділердің көп мөлшерін енгізуге мүмкіндік береді, әсер етуші заттарды тез босатады, олардың резорбтивті әсерін қамтамасыз етеді, теріге оңай жағылады және одан оңай ... ... ... ... ... ... және ... жоғары молекулалық қосылыстардың гельдері, полиэтиленоксидтер (ПЭО), бейорганикалық полимерлердің ... және т.б. ... ... ... гельдерінің өкілі желатин гельі болып табылады, оны желатин-глицеринді негіз түрінде қолданады, құрамы 1-3% ... 10-30% ... және 70-80% су. ... ... ... байланысты, бұл негіздерді қорғаныш мазьдар және пасталар дайындауда қолданады. Негіздердің кемшілігі, ... ... ... ... тұрақтылығы болып табылады.
Тәжірибеде коллаген гельдерін енгізуге аса көңіл бөледі. Коллаген - үш ... ... ... ... қосарланған ұлпаның негізгі ақуызы. Оны ірі қара малының терісінен, сіңірден, шеміршектен арнайы өңдеу арқылы алады. Коллаген көптеген бағалы ... ие ... - ... ... активтілігі, улылық қасиеттердің жоқтығы, организм ұлпаларының регенерациялауға қабілеттілігі, оңай резорбциясы және утилизациясы, оған дәрілік заттарды енгізу арқылы, жоғары биологиялық ... ... ... 3% рұқсат етіледі.
Полисахарид гельдерінің ішінен альгин қышқылының және тұзының гельдері қолданыс табады. Альгин қышқылы теңіз ... ... ЖМҚ. ... физико-химиялық қасиеттері арқасында, олар тұтқыр сулы ерітінділерді түзе ... ... ... ... ... ... ... қолдану ұсынылады. Альгин қышқылы және оның тұздары зиянсыз.
Қазіргі кезде микробты полисахаридті декстранның, аубазиданның, пуллуланның және т.б. қолданылады.
Полусинтетикалық және ... ЖМҚ ... ... ... ... дайындауда целлюлоза туындылары қолданылады: метицеллюлоза (МЦ) және натрий карбоксиметилцеллюлоза (Na-КМЦ). 3-7% МЦ, Na-КМЦ гельдері қолданылады. Дәрілік заттар олардан ... ... ... ... ... кебе ... бұл ... ол жараны және теріні жинап тартады; кебуді азайту үшін оларға глицеринді ... ... ... ... ... ... ие, жараны тазартуға қабілетті. Синтетикалық ЖМҚ ішінен поливинил спирті, поливинипирролидон, полиакриламид негізіндегі қосылыстарды қолдану ұсынылады.
Полиэтиленоксидті (ПЭО) ... ... (ПЭГ) ... Су және ... ... ... ... окисінің полимерленуі немесе этиленгликольдің поликонденсациясы. ПЭО консистенциясы полимерлену дәрежесіне тәуелді болады. ПЭО әр ... ... ... ... Олар суда жақсы ериді, дәрілік заттарды оңай босатады, тұрақты, бірақ сусыздандыратын әсерге қабілетті, сондықтан ... ... ... ПЭО ... тұздарымен, бромидтермен, йодидтермен, фенолмен, резорцинмен, салицил қышқылымен үйлесімсіз.
Сұйық, тұтқыр, балауыз тәрізді ПЭОны балқыту арқылы қажетті ... ... ... ... келесі негіздердің құрамы қолданылады: ПЭГ-400 - 80 бөліктері және ПЭГ-1500 - 20 ... ... ... ... ... ... ... гельдері жатады. Бентонит - табиғи ... ... ... ... және көбінесе алюмогидросиликат түрінде болады. Бентонитті саздар Кавказда және Тәджікістанда бар.
Бентониттер суда, көлемін 2-17 есе ... ... ... ... натрийлі формалары жоғары ісіңу қабілеттіліке ие, теріге жақсы жағылады және ... ... ... ... ие ... ... суды ... бентониттің гельге тез айналу қабілеттілігі арқасында, оны құрғақ концентраттар дайындауда қолдануға мүмкіндік береді: мазь алу үшін, ұнтаққа есептелген судың мөлшерін ... және ... ... - ... ... - жасанды құрастырылған композициялар, липофильді және гидрофильді қасиеттерге ие ... ... ... ... ... ... олар ... және эмульсиялық болып бөлінеді.
Абсорбциялық негіздер құрамында су болмайды, бірақ оны қабылдай алады, олар екі ... ... ... ... және ... ... ... гидрофобтық негіздер тобының ішінен: қатынасы 1:9 және 4:6 ... ... ... сусыз вазелин және т.б. қолданыс табады. Абсорбциялық негіздерге, мысал ретінде, келесі негіздің құрамын келтіруге болады: жүнді балауыздың спирті - 6%, ... - 10%, ... - 24%, ... майы - 60%. ... ... ... ... судың болуымен ерекшеленеді. Ең қарапайым эмульсиялық негіздер ... үш ... ... ... зат және су ... ... негіздер екі түрлі: м/в және в/м болуы мүмкін.
Эмульсиялық негіздер, өзінің ерекше құрылысы арқасында, дәрілік ... сулы және ... ... ... ... ... ... негізде дайындалған мазьдардың тұтқырлығы кішігірім болады, теріге оңай жағылады және одан оңай ... түрі ... ... қабынуға қарсы активтілікке және суытқыш эффектіге ие болады, басқаларға қарағанда, ... ... ... ... ... ... болады. Дегенмен, мұндай негіздерді сақтау кезінде, булану әсерінен судың шығынына әкеледі, ал ол мазь консистенциясының өзгеруіне әкеп соғады. Мысал ретінде м/в ... ... ... N1 ... (15%), ... (5%), ... спирттен (0,15%) судан (77,85%) және консистенциялық негізден тұратын композициясы жатады, ал консистенциялық ... ол өзі ... (60%), ... (30%), ... T-2 (10%) ... ... композициялар, негіздер тобының ішінен, кеңінен дамып келеді.
Мазьдарға ... ... ... ... ... ... ... сұрыптамасы жиі өзгереді. Фармакөшірме ХІ баспасы бойынша мазьдарды дайындауда, медициналық қолдануға рұқсат етілген, негіздер топтарын қолдану ұсынылған. Мазьдарды жеке ... ... ... ... ... ... егер де ... нұсқаулар болмаса, онда компоненттердің физико-химиялық үйлесімділігін ескереді және тағайындалу мақсаттарына сәйкес негізді таңдайды.
Мазьді композициялардың және олардың ... ... ... ... ... оқу құралында сипатталады.
Мазьдағы дәрілік заттардың терапевтикалық эффективтілігіне негіздің табиғаты және қасиеті күшті әсер ... ... ... етілген дәрілік заттардың концентрациясын, қажетті қасиеттердің консистенциясын қамтамасыз етеді және мазьдан дәрілік заттардың босатылуына әсер ... ... ... мазь ... ... орнына және сипатына, сонымен қатар дәрілік заттардың физико-химиялық қасиеттеріне байланысты болады.
Мазьді негіз терінің рН-ын өзгертпеуі керек (тері рН=3-4), терілік демге ... ... ... әр ... агрегатты күйдегі (қатты, сұйық, тұтқыр) дәрілік заттарды жақсы қабылдауы керек, химиялық индифферентті болу керек, сақтау кезде тұрақты, микроорганизмдердің әрекетіне ... болу ... ... ... ... ... ... және киімнен оңай жойылу керек.
Жақпа майлар негіздерінің ... ... әр ... ... ... ... ... қабылданған классификация бойынша, яғни негіздің сумен әрекеттесу қабілеттілігі бойынша: 1) гидрофобты / липофильді/; 2) ... 3) ... - ... ... ... ... ... негіздер). Оларға майлар, май тәріздес заттар, балауыздар, көмірсутекті және силиконды негіздер жатады.
Майлы ... ... бері ... ... ... ... ... сиыр, қаз және т.б.). Олар теріге жақсы сіңіріледі, қасиеттері бойынша теріден бөлінетін майларға ұқсас болады, ұлпалардағы жылу және ... ... ... ... ... оңай ... бірақ қымбат және бағалы тағам өнімдері болып табылады, сақтау кезінде оңай тотығады, сумен мүлдем ... ... орай ... фармацевтикалық технологияда қолданысы шектелген.
Өсімдік майлары (күнбағыс, зәйтүн, соя, жүгері, кокос және т.б.) ... ... ... ... сіңуін қамтамасыз етеді, дегенмен, сұйық консистенцияға байланысты, олар негізінен күрделі мазьді композициялар ... ... ал ... ... ... ... қолданылады. Қазіргі кезде, өсімдік майларды катализатор қатысында сутекпен қанықтыру ... ... ... ... ... ... ... өндірісінде көбінесе кастор майының гидрогенизаты қолданылады, сирек арахис, мақта, күнбағыс майларының гидрогенизатары қолданылады, олар ... ... ... ... ... ... ... бірақ теріге қиын сіңіріледі, сондықтан олар эмульсиялық негіздер құрамына кіреді.
Балауыз. Оларға аралы сары және ақ ... ... - ... спиртінің және май қышқылдарның күрделі эфирі (пальмитинді, стеаринді) жатады. ... ... ... ретінде және көмірсутектермен қоспада құймалар ретінде қолданылады.
Ланолин - май ... ... ... қой ... жуу ... ... ... тері майының қасиеттеріне жақын болады, сақтау кезінде тұрақты, химиялық инертті, бейтарап, судың 180-200%-да эмульсия түзіп эмульгирленеді. Жағымсыз ... және ... ... ... ... ... ... негіздер мұнайдың фракциялық өнімдері (вазелин, қатты және сұйық парафин, церезин, нафталан мұнайы және т.б.) болып ... Олар ... ... ... ... ... ... үйлесімді, оңай жағылады, бірақ теріден және киімнен қиын жойылады, терінің ... және ... ... ... баяу және ... ... ұлпаларға дәрілік заттарды береді, яғни олардың беттік әсерін қамтамасыз ... ... ... ... ... аллергиялық реакцияларды тудыру мүмкін. Құрамында көмірсутекті негіздері бар композициялардың қасиеттерін жақсарту үшін, оларға беттік - ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Силиконның негізін силоксанды скелет құрайды - кремний және оттек атомдарының кезектескен ... ... бос ... ... ... ... Кең қолданысқа, әр түрлі полимерлену дәрежесі бар, силиконды сұйықтықтар ие ... ... ... ... ... вазелинмен, парафинмен, өсімдік және жануар майларымен балқыту арқылы, сонымен қатар аэросилмен (кремнийдің екі ... ... ... толтырғыштармен қоюландыру арқылы алады. Тәжірибеде, эсилонның 84 ... және ... 5 және 16 ... ... ... - ... ... қолдану ұсынылған. Ол химиялық тұрақты, микробты контаминацияға тұрақты, жылу және ... ... ... ... және ... әрекетті тудырмайды. Бұл негіз беттік әсерді қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... қолданылады.
Гидрофильді негіздер суда ерігіштігімен немесе суда ісіңуімен сипатталады. Олар ... сулы ... көп ... енгізуге мүмкіндік береді, әсер етуші заттарды тез босатады, олардың резорбтивті ... ... ... теріге оңай жағылады және одан оңай жойылады. Гидрофильді негіздерге: ақуыздардың, полисахаридтердің, полусинтетикалық және синтетикалық жоғары молекулалық ... ... ... (ПЭО), бейорганикалық полимерлердің гельдері және т.б. жатады.
Жоғары молекулалық ақуыздар гельдерінің өкілі желатин гельі болып ... оны ... ... ... ... құрамы 1-3% желатин, 10-30% глицерин және 70-80% су. Қабықша түзгіш қабілетіне байланысты, бұл негіздерді қорғаныш мазьдар және пасталар дайындауда ... ... ... ... микробты контаминацияға әлсіз тұрақтылығы болып табылады.
Тәжірибеде коллаген ... ... аса ... ... Коллаген - үш спиральды құрылысты макромолекулалардан тұратын, қосарланған ұлпаның негізгі ақуызы. Оны ірі қара малының терісінен, сіңірден, ... ... ... ... ... Коллаген көптеген бағалы қасиеттерге ие болады - ... ... ... ... ... ... организм ұлпаларының регенерациялауға қабілеттілігі, оңай резорбциясы және утилизациясы, оған дәрілік заттарды енгізу ... ... ... ... ... гельінің 3% рұқсат етіледі.
Полисахарид гельдерінің ішінен альгин қышқылының және тұзының ... ... ... ... қышқылы теңіз балдырларынан алынатын ЖМҚ. Өзінің физико-химиялық ... ... олар ... сулы ... түзе ... ... қатар оларды мазьді негіздер дайындауда қолдану ұсынылады. Альгин қышқылы және оның тұздары зиянсыз.
Қазіргі кезде микробты полисахаридті декстранның, аубазиданның, пуллуланның және т.б. ... және ... ЖМҚ ... ішінен мазьді негіз дайындауда целлюлоза туындылары қолданылады: метицеллюлоза (МЦ) және натрий карбоксиметилцеллюлоза (Na-КМЦ). 3-7% МЦ, ... ... ... Дәрілік заттар олардан жақсы сіңіріледі. Гельдер қабықша түзіп кебе алады, бұл кезде ол ... және ... ... ... ... ... үшін оларға глицеринді қосады. Na-КМЦ гельдері жоғары осмостық активтілікке ие, ... ... ... ... ЖМҚ ... поливинил спирті, поливинипирролидон, полиакриламид негізіндегі қосылыстарды қолдану ұсынылады.
Полиэтиленоксидті (ПЭО) немесе полиэтиленгликольді (ПЭГ) негіздер. Су және калий гидроксиді ... ... ... ... ... ... поликонденсациясы. ПЭО консистенциясы полимерлену дәрежесіне тәуелді болады. ПЭО әр ... ... ... өндіреді. Олар суда жақсы ериді, дәрілік заттарды оңай босатады, тұрақты, бірақ сусыздандыратын әсерге қабілетті, сондықтан шырышты қабыршақты ... ПЭО ... ... ... ... фенолмен, резорцинмен, салицил қышқылымен үйлесімсіз.
Сұйық, тұтқыр, балауыз ... ... ... ... ... консистенциялы негізді алады. Мысалы, келесі негіздердің құрамы қолданылады: ПЭГ-400 - 80 бөліктері және ПЭГ-1500 - 20 бөліктері ... ... ... ... бентонитті саздың гельдері жатады. Бентонит - табиғи бейорганикалық полимер. Құрамы күрделі және ... ... ... ... ... ... ... және Тәджікістанда бар.
Бентониттер суда, көлемін 2-17 есе ұлғайтып, ісіңуге қабілетті. Бентониттің натрийлі формалары жоғары ісіңу қабілеттіліке ие, ... ... ... және жойылады, жақсы адсорбциялық қабілеттілікке ие болады. Бентонитке суды ... ... ... тез ... қабілеттілігі арқасында, оны құрғақ концентраттар дайындауда қолдануға мүмкіндік береді: мазь алу үшін, ұнтаққа ... ... ... ... және ... ... - липофильді негіздер - жасанды құрастырылған композициялар, липофильді және гидрофильді қасиеттерге ие ... ... ... немесе болмауына байланысты, олар абсорбциялық және эмульсиялық болып бөлінеді.
Абсорбциялық негіздер құрамында су ... ... оны ... алады, олар екі компоненттерден: гидрофобты мазьді негізден және БАЗ-дан тұрады. Абсорбциялық гидрофобтық негіздер тобының ішінен: қатынасы 1:9 және 4:6 болатын ... ... ... ... және т.б. ... ... ... негіздерге, мысал ретінде, келесі негіздің құрамын келтіруге болады: жүнді балауыздың спирті - 6%, вазелин - 10%, церезин - 24%, ... майы - 60%. ... ... абсорбциялықтан, құрамында судың болуымен ерекшеленеді. Ең қарапайым эмульсиялық негіздер құрамында үш компонент: эмульгатор, гидрофобты зат және су болады. ... ... екі ... м/в және в/м ... ... негіздер, өзінің ерекше құрылысы арқасында, дәрілік заттарды сулы және майлы фазаға енгізуге мүмкіндігін ... ... ... дайындалған мазьдардың тұтқырлығы кішігірім болады, теріге оңай жағылады және одан оңай ... түрі ... ... ... ... ... және суытқыш эффектіге ие болады, басқаларға қарағанда, дәрілік препараттың терапевтикалық эффектісін көрсетуіге қабілетті болады. Дегенмен, мұндай негіздерді ... ... ... ... ... шығынына әкеледі, ал ол мазь консистенциясының өзгеруіне әкеп соғады. ... ... м/в ... ... ... N1 ... (15%), ... (5%), қоңыр спирттен (0,15%) судан (77,85%) және консистенциялық негізден тұратын композициясы жатады, ал консистенциялық негіз ол өзі ... (60%), ... (30%), ... T-2 (10%) ... ... ... ... тобының ішінен, кеңінен дамып келеді.
Мазьдарға арналған негіздер алуан түрлі ... ... ... ... жиі өзгереді. Фармакөшірме ХІ баспасы бойынша мазьдарды дайындауда, медициналық қолдануға рұқсат етілген, негіздер топтарын қолдану ұсынылған. Мазьдарды жеке ... ... ... экстемпоральді дайындау кезінде, егер де рецептте нұсқаулар болмаса, онда компоненттердің физико-химиялық ... ... және ... ... ... ... таңдайды.
Мазьді композициялардың және олардың компоненттерінің сипаттамасы дәрілік формалар технологиясы оқу құралында сипатталады.
3. Дәрілік заттардың негізде таралуына және негіздің ... ... ... екі ... ... ... және ... мазьдар өзара еритін және араласатын ингредиенттерден тұрады және олар: мазьдар-ерітінділер, мазьдар-балқымалар, экстракциялық мазьдарға бөлінеді.
Мазьдар-ерітінділер камфораны, ментолды, фенилсалицилатты және басқа май ... ... ... ... - вазелинде, балауызда, ланолинде, немесе суда ерігіш заттарда - ... ... ... ... ... ... (МЦ, ПЭО, Na-КМЦ гельдерінде және т.б.) еріту арқылы түзіледі. Дәрілік заттың ... бұл ... ... ... ... керек. Мысал ретінде, гидрофобты негіздегі 10% камфорлы мазьі жатады, оның ... ... (54%), ... (8%), сусыз ланолин (28%).
Мазьдар-балқымалар көмірсутектерді, майларды, шайырларды, балауыздарды және т.б. балқыту арқылы алынады. Оларға спермацетовтық мазь, нафталанды мазь: нафталандық ... (70%), ... (18%), ... ... мазьдар дәрілік өсімдік шикізатын өсімдік майымен экстрагирлеу, кейін ... ... ... ... ланолинмен, қажетті консистенцияға дейін, қоюландыру арқылы алынады.
Гетерогендік ... ... ... ... болып бөлінеді. Суспензиялық мазьдар құрамына негізде, суда ерімейтін ... ... ... Мұндай мазьдарға: 10% мырыш оксидінің мазьі, 10% метиурацил мазьі, 10% стрептоцид мазьі, 33% ... ... ... және т.б. ... ... мөлшері 5%-дан аспайтын суда еритін дәрілік заттарды; су қатысында ыдырайтын заттарды (пенициллин және т.б.), ... ... ... ... ... (көз мазьынан басқасы) енгізеді.
Эмульсиялық мазьдар негізде ерімейтін сұйық дисперстік фазаның болуымен сипатталады. Дисперстік фаза ретінде сұйықтықтар (тұнбалар, сутек асқын ... ... ... ... және т.б. ... және дәрілік заттардың ерітінділері (алкалоид тұздары және т.б.) болуы мүмкін. Колларгол, протаргол, өсімдік ... ... ... ... сулы ... түрінде енгізеді, әйтпесе олар терапевтикалық әсер көрсетпейді. ... ... ... ... ... табылады, құрамы: қырмызы тұнбасы 10,0, консистенциясы су/вазелин эмульсиясы ... ... ... ... ... әр ... дәрілік және қосалқы заттар болады. Оларды дайындаған кезде, жеке ... ... ... ... ... ... а. Дәріханаларда мазьдарды дайындау
Дәріханаларда мазьдарды магистральді жазбалар - ex tempore бойынша дайындайды.
Дайындау келесі сатылардан тұрады:
* ... ... ... дәрілік заттарды енгізу (балқыту, еріту, ұсақтау, араластыру, эмульгирлеу);
* ... ... ... ... және рәсімдеу.
Дайындық жұмыстары мынадан тұрады: дәрілік заттарды, негізді немесе оның жеке компоненттерін ... ... ... ... ... компоненттерін балқыту тікелей үккіште немесе буландырғыш табақшасында жүргізіледі. ... ... ... табақшасында, су моншасында немесе инфрақызыл сәулелену шамы астында балқытады. Балқытуды қиын балқитын компоненттерден бастайды, компоненттерді балқымаға, ... ... ... ... реті бойынша қосады.
Дәрілік заттарды негізбен араластыру үккіште жүргізіледі. Көп мөлшерде мазьдарды дайындау кезінде УПМ-1 ... әр ... ... ... қолданады. Жұмсақ дәрілік формаларды дайындау тәсілі А.И. Чиркова "Организация и ... ... в ... ЛПУ" оқу құралында, фармацевттің анықтамалығында сипатталған.
Негізге дәрілік заттарды енгізу ... Егер ... ... ... мөлшері, мазь массасына қатысты 5%-ға дейін болса, онда оны сұйықтықтың ... ... ... ... ... майы немесе су). Жақсы эффектіге жету үшін сұйықтық мөлшерін диспергирлеуді дәрілік заттың (1/2) массасына тең ... ... ... ...
* Егер ... ерімейтін немесе нашар еритін заттың мөлшері, мазь массасына ... ... ... болса, онда затты Дерягин ережесі бойынша, негіздің балқыған бөлігімен ысқылайды, кейін негіздің қалдықтарын қосады.
* Суспензиялық мазьдар ... ... ... қатты дәрілік заттар болатын затты паста деп ... ... ... ... ... салицил қышқылы 2,0, мырыш оксиді 25,0, крахмал 25,0 және ... ... (2) ... ... дайындайды, тек негізді түгел балқытады және оны екі мезгілде қосады.
* Суда еритін заттарды судың аз мөлшерінде ерітеді (бірнеше тамшы), ... соң ... ... ... ... ... ... күйге дейін араластырады. Медициналық ерітінділерді, тұнбаларды дайын мазьға бөлікпен соңында ... ... ... ... балқытуды, қиын балқитын заттан бастайды, қалған заттарды олардың балқу температурасының төмендеуі бойынша қосады. Алынған балқыманы толық суығанша дейін араластырады.
* ... ... ... ... ... заттарды (ихтиол, деготь) дайын мазьға соңында қосады.
b.Фармацевтикалық кәсіпорындарда мазьдарды өндіру
Жұмсақ дәрілік ... ... ... ... және ... аты бар ... КФБ ... тағайындалған регламенті бойынша орындалады. Кәсіпорынның фармакөшірмелі баспасы (КФБ) - ... ... ... стандарты.
Мазьдардың зауыттық өндірісінің ерекшеліктері:
* көп тонналы;
* негіздердің күрделі композицияларын қолдану мүмкіндігі (12 компоненттерге дейін);
* өндірісті автоматизациялау және ... ... ... ... ... ... ... әрбір технологиялық сатыда жүргізеді, бұл шығарылатын өнімнің сапасының жоғарлауына әсер етеді, материалдық шығынды ... ... ... ... ... ... тұрады:
* дәрілік заттарды және негізді дайындау (ВР. 1 - қосалқы жұмыстар);
* негізге дәрілік заттарды ... (ТП. 2 - ... ... ... мазьдің гомогенизациясы (ТП. 2.1);
* бөлшектеп өлшеу, орама, маркировка (УМО.3).
Дәрілік заттарды дайындау оларды ұсақтау, елеу, араластырудан тұрады. Бұл мақсатта әр ... ... ... ... ... ... ... дайындау еріту немесе оның компоненттерін балқыту, фильтрлеу процестерінен тұрады. Балқитын негіздерді және олардың ... ... ... ... және т.б.) электроқазандарда немесе булы жейдесі бар қазандарда, булы инемен немесе электропанель ... ... ... фильтрлеу друк-фильтрлер арқылы жүргізеді.
БАЗ эмульсиялық негізін дайындау кезінде, оны жақсы еритін ... ... ... араластырғышы бар, реакторларда немесе фильтрленген ауаны барботирлеу арқылы жүргізеді. Негізге дәрілік заттарды енгізу олардың физико-химиялық қасиеттеріне байланысты орындалады. Қатты ... ... ... ... ... қосу булы ... ... электрлік қыздырғышы бар реакторларда, біртіндеп араластыру арқылы жүреді. Реакторлар араластырғыштармен жабдықтылған: якорлы, планетарлы, рамалы, олар ... ... ... ... көбінесе қамырилегіш машиналар қолданылады.
Мазьдардың гомогенизациясы. Қазандарда мазьдардың көп ... ... ... ... ... ... заттардың қажетті дисперстілік дәрежесіне жету мүмкін емес. Сондықтан мазьді зауыттық ... ... ... ... ... үшін ... білікті мазь үккіштері қолданылады.
Эмульсиялық, суспензиялық, комбинирленген мазьдарды дайындау процестерін интенсивтендіру үшін РПА - ... ... ... болады. РПА жұмысы ұсақтау, диспергирлеу, араластыру, гомогенизация процестерінен тұрады, бұл уақыттың, электроэнергиясының үнемділігіне, материалды шығының азаюына әкеледі. ... ... және ... ... ... оқу ... ... мысалы, "Технологии лекарственных форм" под ред. Л.А. Ивановой, 1991 және басқалары.
5. ... ... ... - ... ... ... иісі); МФ ХІ бас. әдістемесі бойынша микроскопиялық әдіспен, қатты бөлшектердің дисперстілік ... ... ... ... ... әрекет ететін заттардың таңдаулық - сапалық және сандық құрамын анықтау (сандық анықтаудың әдістемесі ... ... (№214 ... кәсіпорындарда дәрілік затты сапалық сәйкестендіру және сандық анықтау, берілген массаны анықтау, МФ ХІ ... ... ... дисперстілік дәрежесін анықтау міндетті болып табылады. Кейде нормативті-техникалық құжаттамаларға сәйкес мазьдардың рН көрсеткішін анықтайды (рН сулы). Міндетті түрде ... ... ... ... ... және ... ... аздаған мөлшерін шыны құтыға немесе сыйымдылығы 10,0нан 100,0 дейін полимерлі материалдан жасалған қақпақтармен оралатын полистиролға орналастырады. Бөлшектеп өлшеуді, кремдер бөлшектеп ... ... ... ... және ... да ... ... көмегімен жүргізіледі.
Мазьдар үшін қолайлы орама тубалар болуы мүмкін. Олар белгілі маркалы алюминийден немесе полимерлі материалдардан дайындалады. Металдық тубалардың ішкі беті ... ал ... - ... ... эмальді бояумен қапталуы керек. Металдық тубалар әр түрлі сыйымдылықты (2,5-40,0) болуы мүмкін.
Тубалар дайындауда полимерлі материалдар ретінде: полиэтилен, полипропилен, ... және т.б. ... ... ... ... - ... жабады. Зауыттарда тубаларды толтыру үшін туботолтырғыш машиналары немесе дозатор - ... ... ... ... және ректальдік мазьдарды қолдану қолайлы болу үшін тубасы бар пеналдарға, пластмассадан жасалған ұштықтарды салады, ... ... ... тубаға орайды.
6. Химиялық тұрақтылығы деп дәрілік заттардың негізбен әрекеттесудің жоқтығы, қоршаған орта ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы жайлы асқын тотықтық, қышқылдық саны бойынша талдайды.
Тотығу процесін болдырмас үшін мазьдарға ... ... ... антиоксиданттарды: бутилоксианизол (БОА), бутилокситолуол (БОТ), -токоферол және т.б. қосады.
Физико-химиялық тұрақтылығы деп мазьдардың өз консистенциясын өзгертпеу, суспензияланған дәрілік ... ... ... ... ... ... бөлмеу, қабаттанбау қабілеттілігі. Әр түрлі көрсеткіштерді анықтайды, мысалы, мазьдің ... ... яғни мазь ... ... ... және т.б.
МФ ХІ бас. талаптары бойынша өндіріс процесіндегі залалсыздандырылмаған дәрілік заттарды (мазьдарды да), микробиологиялық тазалыққа сынайды, ол өмір сүруге қабілетті ... ... ... ... ... ... белгілі түрлерін анықтау, олардың залалсыздандырылмаған дәрілік формаларда болуы рұқсат етілмейді. Мазьда ... ... ... үшін ... ... ... ... нипагин, нипазол).
Мазьдарды сақтау. Мазьдарды суық, жарық түспейтін жерде сақтайды. Мазьдарды сақтау жағдайларын қатаң түрде ... ... Бұл ... ... ... әсер ... ол ... жарықтың, температура секірмесі және т.б. әсерінен болуы мүмкін.
Мазьдарды сақтау жағдайлары және сақтау мерзімдері ... ... ... ... ... ... дәрілік заттардың физико-химиялық қасиеттеріне байланысты 2 және одан да астам жыл ... ... ... өндірілген мазьдар 10 тәулік сақтайды.
Мазьдардың реологиялық қасиеттері туралы түсінік. Мазьдарды өндіру процесінде және қолдануда олардың ... ... рөл ... ол ... ағу ... мазьді араластыру кезде қарсыласуына, теріге айғыздау қабілеттілігіне, дәрілік заттарды ... әсер ... - бұл ... ... ... ... ... тұтқырлығы, тиксотропия.
Реология - заттардың ақыштығы туралы ғылым. Ол оңай деформацияланатын материалдырдың деформация және ағу сұрақтарын қарастырады.
Жылжудың шектелген ... деп ... ... ол мазьдің қайтымсыз деформациясын тудырады, содан кейін ол тұрақты тұтқырлыққа ие болады және аға ... ... ... ... ... (Па) ... болатын күш және араластыру жазықтығына тангенциалды бағытталған күш анықтайды. Бұл өлшемнің шамасы көп болған сайын, мазьді жағу қиын болады. Бұл ... және ... ... ... ... ... ол ... қолдану қолайлығын анықтайды. Жылжу қуаттылығы мазьдің жағылу кезінде қарсыласу көрсетуге қабілетті, тубадан, дозатордан сығылуға қабілетті және т.б.
Тұтқырлық. Тұтқырлық немесе ішкі ... деп ... ... ... сұйықтықтың бір қабаттан екінші қабатқа жылжуға кедергі келтіру процесі.
Реологияда ньютондық деп аталатын, көптеген ... ... су, ... және минерал майлары, төменмолекулалық ПЭО, твиндер) үшін температураға және қысымға тәуелді болатын тұтқырлық константалы болып табылады. Мұндай ... ... деп ... режимдердің деформациясына (жылдамдық және жылжу қуаты) тәуелді болатын жүйелерді аномальді-тұтқыр немесе ньютондық емес деп атайды (мазьдар, линиментер, пасталар). Бұл ... ... ... деп ... ... ... ... құрылысы болып табылады. Тұтқырлық көп болса, онда ... ... ... ... күш), бұл ... ішкі ... әсер етеді, ішкі құрылысын бұзады. Дәрілік заттардың жылдамдығы және сіңу ... ... ... ... Сондықтан бұл өлшемді өлшеу керек. Температураны жоғарлату кезінде, мазьдің және негіздің тұтқырлық қасиетті және ... күрт ... ал ... температураларда - жоғарылайды. Температура режимін өзгерту арқылы мазьдарды формалау процесін реттеуге, сақтаудың қолайлы ... ... ... береді.
Тиксотропия - бұл зольдің гельге қайтымды изотермиялық айналуы және керісінше, бұл механикалық әсерлесумен түсіндіріледі, мысалы, араластыру кезінде болады. Бұл ... жою үшін жүйе өз ... ... келтіруге ұмтылады. Жүйенің қисық ағуы (жылжу жылдамдығы - жылжу қуаты координаталары) гистерезис тұзағын береді - ; ... ... үшін ... берілгендерін (вискозиметрлер, МФ ХІ, Т1) және арнайы есептеулерді қажет етеді.
Барлық гидрофильді негіздер айқын тиксотропиялық қасиеттерге ие, ол араластыру кезінде ... ... және ... температурада консистенциясының өзгеруінен көрінеді, ол сұйыққа айналады. Егер ... ... алып ... онда ... ... ... ... (15-20 тәулік), бірақ бастапқы күйге ешқашан айналмайды.
7. Мазьдардан дәрілік ... ... ... және ... ... ... әсер ... дәрілік заттардың физико-химиялық күйі, олардың концентрациясы, негіздің табиғаты, мазьді дайындаудың технологиялық процесі.
Мазьдардан дәрілік заттарды босату ... "in vitro" және "in vivo" ... ... vitro" ... ... ... ... заттардың қандай да бір ортада диффузиялық әрекетіне негізделген. Диффузия тура немесе жартылай өткізгіш қабықша арқылы жүруі мүмкін. Тура ... ... орта ... агрегаттық немесе желатин гельі болуы мүмкін, оларға диффузияланған дәрілік затпен өзара әрекеттесетін реактивтерді қосады және олардың диффузиялық мөлшерін ... ... ... ... ... ... тест-микробтардың өсу аймақтарының өлшемдерін салыстыру арқылы, диффузия ... ... ... ... мембрана арқылы диффузиялауда тері тәріздес жануар, өсімдік текті немесе синтетикалық қабықшаларын; диализ ортасы ретінде - ... ... ... қан ... қолданады. Қабықшаға мазьді орналастырады және уақыттың белгілі аралықтары арасында дәрілік заттың сұйықтыққа диффузияланған ... ... ... ... ... "in vivo" ... биологиялық қолжетімділігін анықтауын, жануарларда әр түрлі әдістер арқылы жүргізеді:
* организмнің биосұйықтықтарында (зәр, қан, сілекей және т.б.) дәрілік заттарды немесе ... ... ...
* тері ... енгізілетін дәрілік заттарға организмнің реакциясын тіркеуге негізделген ... ... ... ... ұйқы ... ... рефлекторлы реакциялар);
* мазь аппликациясы құрамындағы дәрілік заттың мөлшерінің құрамын зерттеуге негізделген әдістер.
"in vivo" ... ... ... заттарды зерттеу нәтижелерін "in vitro" мазьдарын зерттеуде қолданылуға болады.
Мазьдарды жетілдіру жолдары
Мазьдарды жетілдіру облысында келесі бағыттарды ... жаңа ... ... ... ...
* ... ... сапасын аса тиімді негізді таңдау арқылы жетілдіру;
* мазьді негіздер сұрыптамасын кеңейту (берілген қасиеттері бар жаңа ... ... ... ... дайындаудың жаңа әдістерін жетілдіру;
* мазьдардың сапасын сынау әдістерін ... ... ... орама заттарын жетілдіру;
* мазьдардың тұрақтылығын жоғарлату.
Жіберілетін тиімді формаға бір ... ... ... жатады, әсіресе көздік мазьдар, антибиотигі бар мазьдар, оңай тотығатын прпараттар үшін тиімді болып келеді.
Мазьдарды тайғанақ поршеньмен жабдықталған ... ... ... мұндағы шток винттік механизм көмегімен орын ауыстырады.
Дәріс материалдарын игергеннен кейін білуге қажетті негізгі түсініктер: жақпа ... ... ... ... ... ... классификациясы, жақпа майлардың технологиясы
Ұсынылған әдебиеттер:
* Технология лекарственных форм. М. Медицина, 1991 / Под ред. Кондратьевой Т.С., Т.1, С. 277-312 / Под ред. ... Л. А., Т.2, С. ... ... А.И., ... В.М. Современные аспекты исследования и производства мазей. М. Медицина, 1980.
* Чирков А.И. Организация и механизация работ в ... ... ... М. ... 1981.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ас қорыту мүшелерінің аурулары6 бет
Жоңғар алатауына физикалық – географиялық сипаттама15 бет
Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы дөңесті-жақпарлы ороген алқабының неотектоникасы10 бет
Ет және ет өнімдерінің тағамдық және биологиялық құндылығы тағамдық майлар13 бет
Ет және ет өнімдерінің тағамдық және биологиялық құндылығы. Тағамдық майлар14 бет
Ет және ет өнімдерінің тағамдық және биологиялық құндылығы.Тағамдық майлар9 бет
Жағар майлар дәрілік түр ретінде. Дәрілік заттарды жағар майға енгізудің негізгі ережелері.8 бет
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы дәрумендер. дәрумендердің жетіспеушілігі.дәрумендердің жіктелуі8 бет
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер. Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі9 бет
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер.Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь