Күннің өз осінен айналу заңдылықтарын зерттеу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.Күн ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
2.Күннің құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
2.1.Күн ядросы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
2.2 Күн атмосферасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2.2.1. Фотосфералық құбылыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2.2.2. Хромосфера және тәж ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
3.Күн белсенділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
ЗЕРТТЕУ БӨЛІМІ
Күннің өз осінен айналу периодын анықтау әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
Жерде өтіп жататын көптеген құбылыстар Күн атмосферасындағы құбылыстармен тікелей байланысты. Күннен шығарылған бөлшектер Күн тәжінен бөлініп, ғаламшарлар аралығындағы кеңістікте үлкен жылдамдықпен тарайды. Күн желі ғаламшарлардың магниттік өрісіне, оның ішінде Жердің де магнит өрісіне әсер етеді. Күн желі үнемі соғып тұрады. Кейде өте көп мөлшерде үлкен энергияға ие бөлшектердің ғарыштық кеңістікке лақтырыстары да болып тұрады. Мұндай құбылыстарды Күннің оталулары деп атайды. Олар Күннің магнит өрісінің кенеттен өзгеруінен болады. Оталу кезеңінде ғарыш кеңістігіне шығарылған бөлшектер Жер ғаламшарына жылдам (мыңдаған км/с жылдамдықпен) жетеді. Жердің магнит өрісі энергиясы мол осы бөлшектерді Жердің полюстеріне қарай бағыттайды. Жер атмосферасының жоғарғы қабатында полярлық шұғыла деп аталатын жарқылдар осылай пайда болатыны, оған қоса Жердегі радиобайланыстың нашарлайтыны белгілі. Күн бетіндегі дақтардың санының артуы Күннің оталулары көбеюімен тікелей байланысты.
1. Большая Советская энциклопедия.
2. Детская энциклопедия.
3. Б. А. Воронцов - Вельяминов. Очерки о Вселенной. М., "Наука", 1975 г.
4. Болдуин Р. Что мы знаем о Луне. М., "Мир", 1967 г.
5. Уиппл Ф. Земля, Луна и планеты. М., "Наука", 1967 г.
6. Лев Мухин. Мир астрономии (Рассказы о Вселенной, звездах и галактиках). Москва "Молодая гвардия", 1987
7. Ф.Ю. Зигель. Астрономия в ее развитии. Книга для учащихся. Москва "Просвещение". 1988
8. М.М.Дагаев, В.М. Чаругин. Астрофизика (Книга для чтения по астрономии) Б.А.Воронцов-Вельяминов. Очерки о Вселенной. - М.Наука, 1986
9. Маров М.Я. Планеты Солнечной системы. - М. Наука, 1986
10. Л.Мухин. Планеты и жизнь. М.: Молодая гвардия, 1984
11. А.А.Михайлов. Атлас звездного неба. Академия наук СССР. "Наука"
12. Марленский А.Д. «Основы космонавтики», М., «Просвещение», 1985.
13. Бакулин П.И., Кононович Э.В., Мороз В.И. «Курс общей астрономии», М., «Наука», 1983.
14. Дагаев М.М. «Книга для чтения по астрономии», М., «Просвещение», 1980.
15. Гришин Ю.А. «Внеклассная и учебная работа по астрономии»,М., «Просвещение», 1990.
16. Дагаев М.М. «Сборник задач по астрономии», М., 1980.
        
        Тақырыбы:
КҮННІҢ ӨЗ ОСІНЕН АЙНАЛУ
ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫН ЗЕРТТЕУ
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................................4
Негізгі бөлім
1.Күн.......................................................................
......................................................5
2.Күннің ... ... ... ... ... ... өз осінен айналу периодын анықтау
әдісі..................................................20
Қорытынды...................................................................
........................................22
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
....24
Кіріспе
Жерде өтіп жататын көптеген ... Күн ... ... байланысты. Күннен шығарылған бөлшектер Күн тәжінен
бөлініп, ғаламшарлар аралығындағы кеңістікте үлкен жылдамдықпен тарайды.
Күн желі ... ... ... оның ... ... де ... әсер етеді. Күн желі үнемі соғып тұрады. Кейде өте көп ... ... ие ... ... кеңістікке лақтырыстары да болып
тұрады. Мұндай құбылыстарды Күннің ... деп ... Олар ... ... ... өзгеруінен болады. Оталу кезеңінде ғарыш ... ... Жер ... ... ... км/с ... ... магнит өрісі энергиясы мол осы ... ... ... ... Жер атмосферасының жоғарғы қабатында полярлық
шұғыла деп аталатын жарқылдар осылай пайда болатыны, оған қоса ... ... ... Күн ... ... санының
артуы Күннің оталулары көбеюімен ... ... ... ... ... Күннің активті кезеңі деп атайды. ... ... ... 11,1 жыл ... анықталған. Күннің активтілігі, яғни
оталудың көбеюі Жердегі биологиялық процестерге де елеулі әсер ... ... ... кейбір аурулар асқынып кетеді және ауыл
шаруашылық дақылдардың өсіп-жетілуіне де кері әсер ... ... ... – Күн ... ... ортақ жалғыз жұлдыз. Оның айналасында
ғаламшарлар мен олардың ... ... ... ... метеориттер мен ғарыш тозаңдары айналып жүреді. Күн массасы ... 99,8% ... Күн ... Жер бетіндегі тіршілікке қолайлы
жағдай жасайды. Күн сәулесінің әсерінен Жер бетінде климат қалыптасады. Күн
құрамында ... ... және аз ... ... ... ... ... күкірт, магний, көміртегі, неон, кальций және хром кездеседі.
Спектрлік класс бойынша Күн G2V ( ... ... ... ) қатарына
жатады. Күннің беткі температурасы 6000 К. Күн спектрінің ... және ... ... және ... сутегі кездеседі. Біздің
галактикада 100 миллионнан астам G2 классына жататын жұлдыздар бар. Сонда
да біздің галлактиканың 85% ... ... ... ... кіші
қызыл жұлдыздар. Күн де басқа ... ... ... ... ... алып отыр.
Күн Құс жолының ортасынан 26000 жарық жыл қашықтықта орналасқан. ... – 250 ... ... бір айналым жасайды. Күннің орбитальді жылдамдығы
217 км/с – мұндай жылдамдықпен ол бір ... ... 1400 Жер ... ... ... Қазір Күн Орионның ішкі бөлігінде, Персей мен Мерген
ортасында, яғни жергілікті жұлдызаралық ... ... ... Күн ... ... маңызды энергия көзі. Күн қуаты 1370 Вт/м2. Ол Жер
атмосферасынан өту ... 370 Вт/м2 ... ... Сондықтан Жер
бетіне 1000 Вт/м2 қуат жетеді. Бұл ... ... және ... ... Күн ... ... фотосинтез процесі
жүреді. Тікелей фотоэлементтерді қыздыру көмегімен Күн энергиясы электр
тогына айналдырылуда. Күннен бөлінетін ... ... ... ... ... да заттарды бактериялардан тазартуға қолданылады. Және де ... адам ... Д ... ... Күн – үшінші кезеңдегі жас жұлдыз.
Қазіргі Күннің жасы ... ... ... 4,57 ... ... бойынша, Күн ... 4,59 ... жыл ... ... тұратын тозаңнын гравитация күшінің әсерінен пайда болған.
Массасы Күн ... тең ... ... 10 ... жыл өмір ... ... болса, Күн өз ғұмырының орта жасына келді. Қазіргі таңда Күн ядросында
сутектің гелийге айналу процесі өтіп ... Күн әр ... ... 4 ... затты энергияға айналдырып отыр, ... ... күн ... мен күн нейтриноларының ағыны пайда болуда.
Күн массасы аса жаңа жұлдыз болып жарылу үшін жетпейді. Оның есесіне,
ол ... ... ... қызыл жұлдызға айналады. Күн 4 – 5 ... соң ... ... ... болады. Шамамен 7 – 8 миллиард жылдан кейін,
күн ядросының ... 100 ... ... болғанда, ядро
темпертурасы ... ... ... ... Күн өз ... мен ... ... жоғалта бастайды. Күн үлкейгенде ол Жер орбитасына дейін
үлкейеді. Жер ... ... ... газ ... ... Жер ... кеңістігіне жайылып кетеді. Шамамен 500 – 700 миллион жылдан кейін
Жер беті өте ... ... ... ... ... тек қана ... ғана өмір сүреді. Бұл фазадан кейін Күн өзінің сыртқы қабығынан
айырылып, ол ғарыштық тозаңға ... Ал оның ... ... ядро
болады. Ол ақ ергежейліге айналып, көптеген миллиард жылдар бойы сөне
бастайды.
2. ... ... Күн ... ... бөлігі ядро ол – радиусы 150000 километр болатын және
термоядролық процесс жүріп отыратын. Ядроның құрамындағы заттың ... ... ... ... ... 150 есе, ... ең ... осмийден 6,6 есе көп ), ал ядроның температурасы 14 миллион градус.
SOHO ( SOlar and ... ... ... ... ... бойынша, Күннің ядросы оның сыртқы бөлігіне қарағанда, өз ... тез ... Күн ... ... ... ... ... Әр
бір секундта 4,26 миллион тонна зат энергияға айналып отырады.
2.2 Күн атмосферасы
2.2.1. Фотосфералық құбылыстар
Жерге келіп жететін Күн энергиясының барлығы ... ... ... ... Күнге тікелей қарағанда оның дөңгелек диск түрінде
беті көрінеді. Күн дискісін бақылаудан оның ... ... ... қарай бірте-бірте қараятындығын көрсетеді. Күн дискісінің ... ... ... ... ... ... өсетіндігімен
түсіндіруге болады. Күн дискісінің әр түрлі нүктелері Күннің қарастырылып
отырған нүктесіне түсірілген ... мен көру ... ... (1- сурет)
бұрышпен сипатталады.
1- сурет
Күн дискісінің әр түрлі нүктелері күннің қарастырылып отырған нүктесіне
түсірілген нормаль мен көру сәулесі арасындағы бұрыш.
Дискі ... яғни көру ... Күн ... мен ... ал ... , көру ... Күн бетіне жанама бағытта болады.
Зат қабатының сәуле ... ... ... ... ... ... қалындығы ол ... ... ... Күннің үздіксіз оптикалық сәуле шығаруы оның сыртқы
қабатынан түзілетіндігі ... ... ... ... зат қабатын алады. Күн дискасы шетін ... ... күрт ... ... 0,5 кем ... ... бұл 300 км ... ... ... Егер көру ... ... бұрышпен қиылысатын болса (2- сурет), онда
оптикалық қалындығы r=1 ... ... ... ... ... қабаттарда жетеді. Сондықтан Күн дисксі ... ... ... сәулелену интенсивтілігінен аз болады.
2- сурет
Күн дөңгелегінің шетіне қарай қараюын түсіндіру.
Сол сияқты әр түрлі спектрлік аймақтарда өлшенілген ... ... әр ... де ... ... ... ... толқын ұзындығына тәуелді. Жұтылу коэффициенті аз ... ... ... ... ... ыстық қабаттардан шығарылады, ал
ол үлкен болатын жерлерде сәуле сыртқы суығырақ қабаттардан шығарылады.
Фотосферадан ... ... ... үлес ... ... теріс ионы
.
Фотосфера құрылымы туралы тереңірек ... ... ... ... Себебі, атомдық сызықтардағы жұтылу
коэффициенттері үздіксіз спектрдегі жұтылудан ... ... ... ... ... ... суығырақ қабаттардан, ал үздіксіз
спектрлік сәулелер тереңірек, ыстық қабаттардан түзіледі.
Спектрлік сызықтар профилі бойынша интенсивтілік таралуын өлшей ... ... ... ... ... ... алуға болады.
Жұтылу коэффициенті максимал болатын спектрлік ... ... ... ... ... ... ал жұтылу коэффициенті үздіксіз азая
беретін спектрлік сызық центрінен ... ... ... ... ... ... ... көрінетін сәуле диапазонында телескоппен Күн бетін
бақылаудан, оның беті ... ... ... ... жарқыраған
ауданшалар жиынтығынан тұратындығы анықталған. Бұлар Күн түйіршіктері,
олардың ... ... ... 700 км, ... сүру ... 8 мин.
Түйіршіктер ені жуықтап 300 км қараңғы аралықтармен бөлінген.
Күн экваторынан ... ... ... ... ... мен алаулар байқалады.
Телескоп жарығырақ шала көлеңкемен қоршалған қараңғы шұңқырды (дақ
көленке деп аталатын) ажыратуға ... ... ... ... ... 3500 км ... Көленкенің диаметрі екі есе аз. Көленкеге жақын
маңайдан дақтың жиегінен ағып ... ... ... ... түрінде
жекелеген жарық аумақтар пайда болады (). Олар шала көлеңкеге ... ... ... Жеке ... өмір сүру уақыты 30 – 60
мин. Сонымен бірге дақ ... ... өмір сүру ... ... ... ... ... байқалады. Олар дақ көлеңкесінен күшті магнит
өрісінде ... ... деп ... Дақ ... ... ... ... 3 есе азайған, сондықтан оның температурасы 60000
–нан 45000 К –ге дейін ... ... ... төмендеуі дақ
спектрінен де байқалады және сызық қысқа ... ... ... ... көрінеді. Бұл Доплер эффектісі негізінде ... ... ... ... ... аймағында газ дақтан шығады деп
айтуға мүмкіндік береді. ... ...... мен ... газ,
керісінше дақ аймағына қарай ағады.
Көбінесе дақ фотосфералық алаулардың жарық тізбектер ... ... ені оны ... ... бөліктер диаметріне тең, жуықтап
5000 км, ұзындығы 50000 км-ге жетеді. Алау – ұзақ өмір ... ... ... жыл бойы жойылмайды, ал дақ топтары оның ... ... ... өмір сүреді. Алау шашақтары тізбектерінің ... ... ... 4 есе ... ... ... ... әлсіздеу алауларда кездеседі.
Күн белсенділігі минимум жылдары алаулардың қосынды ауданы ... аз, ... ... алау шашақтары күннің барлық бетінің 10% - ке дейінін
алады.
Түйіршіктердің спектрлік сызықтары мен олардың ... ... ... көк және ... жаққа ығысқан. Бұл түйіршіктерде зат
жоғары көтерілетіндігін, ал оның айналасында ... ... ... фотосфера астында орналасқан белсенді конвективтік аймақтың
көрінісі. Конвективтік аймақта газдың жеке массаларының көтерілу және ... ... ... ... ... ... ... қабатында конвекция пайда болуының себебі екі ... ... ... ... астында температура тереңдеген
сайын тез артады, сәулелену тереңірек ыстық қабаттардан сәуленің ... ете ... ... ... ... біркелкісіздікпен
тасымалданады. Екіншіден, егер газ толығымен иондалмаған болса, онда осы
біркелкісіздіктер өте ... ... ... ... ... ... ... және температураның артығы ұзақ сақталады.
Фотосфераның төменгі ... ... осы екі ... ... Сәулелену себебінен температура күрт төмендейді, газ түгелдей
дерлік бейтараптанады да ... ... қоры ... ... қамтамасыз ете алмайды. Сондықтан фотосфера астындағы
конвективтік аймақтың ең ... ... ... ... ... да ... кенеттен аяқталады. Осылай фотосфера төменгі жағынан
үнемі «соққыланып» ... ... Осы ... қозу ... болады да
түйіршік түрінде байқалады. Ал түйіршік тербелмелі қозғалысқа түседі. Бұл
тербелістер мен ... ... ... ... ... ... толқын
тудырады. Бұл толқындар Күн атмосферасының жоғарғы қабаттары үшін маңызды
роль атқарады.
2.2.2. Хромосфера және тәж
Күн ... ... ... ... ... ... мыңдаған есе әлсіз. Сондықтан, жер атмосферасына немесе телескоп және
спектрографтың оптикалық бөліктеріне ... ... ... ... өзі ... фон ... соншалықты хромосфера мен тәждің
әлсіз жарығын тікелей әдістермен ... ... ... Дегенмен,
хромосфера мен тәжді зерттеу үшін екі әдіс қолданады. Бірінші ... ... ... ... ... Бұл әдіс Күн ... ... хромосфера мен тәжді бақылауға мүмкіндік береді. Екінші әдіс бірқатар
спектрлік сызықтар центрі жиілігіндегі ... ... , ... және басқалар) фотосферадан жоғары ... ... мен ... ... ... ... мөлдір еместігіне
негізделген. Бұндай жиіліктер үшін хромосфераның оптикалық қалындығы >>1,
сондықтан фотосфераның бұндай ... ... ... дейін жетпейді.
Осындай спектрлік сызықтарды зерттеу 1000-3000 км биіктіктердегі ... ... ... ... ... ( ... -
сызығына қарағанда біршама жоғарырақ биіктіктегі қабаттарда түзіледі).
Атмосферадан тыс бақылаулар ... ... ... ... ... ( және ), және де ... ... ... ... ... Күн ... ... мүмкіндік береді. Бұл
әдісті қолдану күрделі интерференция- поляризациялық ... ... өте ... ... ... ... ... қажет етеді.
Күннің сыртқы атмосферасы туралы мәліметтер толқын ұзындықтарында
радиобақылаулардан да алынады.
Хромосфера Күн ... сырт ... ... ... ... Күн ... биіктіктегі, реңінде көптеген
негізінен әлсіз, эмиссиялық ... бар, ... ... ... ... дөңгелегі проекциясында олар айқын фотосфералық сәулелену ... ... ... ... ... ... сипаттамалары төмеңгі
хромосферадағы физикалық жағдайларды ... ... ... ... (), ... () және ... сызықтарын бақылау
нәтижелері бұл қабаттың температурасы төмен ... ... ... ... ... атом саны ... болады.
Мысалға, ~ 1000 км биіктікте сутегі атомының саны ~.
Көптеген әлсіз ... ... ... ... ... заң (барамтерлік формула) бойынша кемитіндігіне сәйкес
биіктікке байланысты күрт ... 1500 км ... ... ... ... , , және басқа, гелийдің , және ,
және сызықтары байқалады. Сызықтардың ... ... 1500 ... биіктіктерде газдың тығыздалуына сай келетін ... ... ... ... және ... да бір ... әрбір сызыққа
тән изоляцияланған газ бағаналарының, яғни ... ... ... ... ... ~ 1000 км, ... және төмен
түсу жылдамдықтары , өмір сүру ... ... ... ... ... саны аз, биіктікте олар күндік бет ауданының
2% алады. Спикула ... ... ... фотосфера магнит өрісінің
күрделі құрылымымен байланысты.
Жиек бойымен хромосфера жарықтығы өзгереді : ... ... саны ... және ... ... ... ... сәуле шығаруы орташа есеппен 3-5 есе артады, бұл ... ... 2 есе ... ... ... км жоғары хромосфера негізінен аралары өте сиретілген газдардан
тұратын өте тығыз газ ... мен ... ... болып келеді. 4-5 мың
км жоғарыда тек қана спикулалар қалады. ... ... ... ... ... түйіршіктерден азғана үлкен, майда
түйіндер түрінде болады. Өз кезегінде бұл түйіндер ірі ұяшықтарға (диаметрі
(2-3) *104 км) ... де ... тор ... ... ... Ұяшықтардағы газ оның центрінен шет жақтарына қарай 0,3-0,4 км/с
жылдамдықтармен ағады. Ұяшық ... ... ... күшейген, 10-15 Э
құрайды, бұндай түзілістердің орташа өмір сүру ... ... ... ... ... ... торы ... шоғырланған.
Хромосфералық тордың түзілуін үлкен масштабты асқын түйіршіктердің
конвективтік ... ... ... ... ... ... иондалған газ әлсіз магнит өрісін сыпырып кетеді.
Өрістің ... тор ... ... ... ... Хромосфераның белсенді ... ... ... ... флокулдарды, қараңғы талшықтар жүйесімен қилысулар
– фибриллдарды береді. Бұл талшықтар жүйесі (ені ... км, ... км) ... ... ... ... ... Бұрыңғы
дақ үстінде радиальды орналасқан талшықтар біршама бұзылып, ... ... ... ... ... ... магнит өрісі күш сызықтары бойымен
соғылған газ тығыздалуы болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... флоккулдар дирфуздық жарқыраған
түзілімдер. Хромосфераның сәуле шығару интенсивтілігі жалпы алғанда үлкен
емес. Күн ... ... ... Н, К және ... ... ... жұлдыздардың айналыс жылдамдықтары азаюына және олардың жасына
байланысты кемитіндігі анықталған. Осы критерииге сәйкес Күн – ... кәрі ... мен тәж ... ... ~ 104 К дейін тез өсетін
өтпелі жұқа қабат бар. Күн тәжі ... ... ... ... ... ... ... созылыңқы күмістей жарқырау (3- сурет).
3- сурет.
Толық Күн тұтылуы кезінде түсірілген Күн тәжі.
Тәждің жарқырауы фотосфераның еркін электрондардан шашырау сәулеленуі.
Сәулелену интенсивтілігі ... ... ... ... саны ... ол ... ... азаяды деп тұжырымдауға болады. Сонымен күн
тәжі өте сиретілген газ. Тәжге кірігіп жатқан әлсіз магнит ... ... ... ... мен құрылысына әжептәуір әсер етеді.
Суреттерде тәждің ... ... ... ... ... ... ... төменірек ендіктерде тәждік сәулелер мен ... ... ... ... ... ... магнит өрісінің жалғасы
болып табылады, және жай ... Олай ... тәж ... ... ... бір ... бірақ рет болады. Тәждегі температуралық
жағдай ерекше. Тәждің ... ... ...... , қызыл
және басқа - 9-дан 14-ке дейін ... ... ... ... ... ... ... үзілуі ауыр
иондармен электрондардың соқтығысуынан ... ... ... өте ... ... ... яғни ~ ... сай болуы керек. Тәждің температурасының жоғарлығы көптеген
бірі-бірімен байланыссыз анықтаулармен ... ... ... өте
үлкен созылыңқылығы, биіктікке байланысты оның тығыздығының жай ... ... ... болуы мүмкін. радиодиапазондағы
толқын үшін тәж ... емес және Т ~ 106К қара дене ... ... ... ... ... Т ~ 106К сиретілген газ ... ... ... ... жиыны байқалады. Жоғары иондалған
атомдардың, ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді.
Тәждің белсенді аймақтары – тәждік конденсацияларда, қоршаған ортаға
қарағанда плазма ... 3 есе ... ... да ... . Ал күн ... ... аймақтарда тәж плазмасы
~107К дейін қызған. ... ... ... ... ... ... әсіресе қопарылыстан кейін артады. Бұндай заттар үшін
және басқа температураларда түзілетін иондар ... ... ... ... ... ... бұлттар (, Т~104К) –
протуберанецтер орналасқан, олар ... ... ... ... ғажайып пішіндерде болады (доға, воронка және т.б.), олардағы
қозғалыс өте күрделі. Ең көп ... ... ... Олардың
пайда болуы дақ топтары дамуымен байланысты, бірақ олар дақтардан ұзақ
уақыт болады (1 ... ... ... өзінде қопарылыстан кейін күн дақтары протуберанецтері
деп аталатын, тәжден дақ аймағына бірнеше ... ... газ ... ... ... түрі қопарылыстан кейін ~100-1000
жылдамдықпен ... ... ... ... ... эруптивтік протуберанецтер деп аталады (4- сурет).
4- сурет
1946 жылы түсірілген ... ... ... жағдайлар сипаты хромосферанікіне жақын.
Сондықтан протуберанецтермен хромосфераның спектрлері ... мен ... ... ... ... ... болуы, қозғалыс
траекториясы және ауыр газ бұлтын сүйемелдеу магниттік күштер ... Күн ... ... ... ... ... талшықтар мен протуберанцтер,
тәждің ұйытқу орындары, тағы да ... ... бір – ... ... ... ... олар ... кейбір облыстарында бірге пайда ... ... ... белсенділігінің центрі деп ... ... ... үшін ... ... енгізілген. Оның ең жиі
қолданылатыны Күн дақтарының ... ... яғни ... ... ... ... ... орташа саны және олардың интенсивтілігі
шамамен 11,1 жылдық ... ... ... ... белсенділігінің
орташа периоды 11,1 жыл, оның өзгерістерінің ұзақ периоды 80 жыл не ... ... ... ...... ... ... 1900 – 2000 жж
6 – сурет. Күннің ... 1996 – 2008 ... ... өз ... ... ... ... әдісі
Бізге бірнеше тәулікте қатарынан түсірілген Күн бетінің бес фотосуреті
берілген. Біздің мақсатымыз Күн ... ... әр ... ... ... ... байланысты анықтап, Күннің айналу периодын
есептеу. Ескеретін жағдай: фотосуреттердегі уақыт ... дәл ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін бұрыштық
айналымға ауыстыру қажеттігі туады. Оның радиусы хордамен анықталады. ... ... ... ... х1 ... α ... анықтап, дақтың белгілі уақыттағы (Tn-
Tn-1) орын ауыстыруын анықтап, Күннің айналу периодын
Ts=360*(t4-t3)/(α4-α3) формуласы арқылы есептейміз.
Күннің радиусы R☼=6,96*108 м ... ... ... ... ... L1= 4,89*108 м α1= ... L2= 3,95*108 м ... L3= 0 м ... см L4= 2,82*108 м ... 2,7 cм L5= ... м ... өз ... айналу периодын мына формуламен анықтаймыз:
T= 2π/ω = 2πt/φ
T1= 360*(t2-t1)/(α2-α1)= (360*86400)/(60°-45°)=2073600
T2= 360*(t3-t2)/(α3-α2)= (360*235200)/(90°-60°)=2822400
T3= 360*(t4-t3)/(α -α3)= ... ... ... ... ... ... (24+32,6+30+33,82)/4= 30,105 (тәулік)
7-сурет. Күн айналуының фотосуреттері
Күннің әр қабатына айналу жылдамдығы әр ... ... өз ... ... ... ... 25, ал Күннің полюсіне жақын аймағында- шамамен
30 Жер тәулігінде өтеді. Ал, ... ... ... 30,105 ... ... ... ... арқасында біз онда өтіп ... ... ... және сол ... аса қашықтығынан тікелей
көрінбейтін жұлдыздардағы сондай процестерді біле ... ... оның ... ... ... қара дақтар жиі
көрінеді.
Күннің от алуының Күн дақтарымен байланысы от алудың пайда болуында
магниттік ... ... рөль ... ... От алу кезіндегі
дақтардың қозғалысы мен олардың магнит өрістерінің өзгерісін бақылау от ... сол ... ... ... ... ... ... Дақтардың
қозғалысы кезінде дақтар аралығындағы магнит индукциясы ағымында өзгеріс
болады, ол ... ... ... ... Бұл өріс Күн ... ... зор ... ... және от алу ... ... ... дейін қыздырады. Демек, Күннің от алулары өзінің
физикалық ... ... ... ... ... ... ... Күн плазмасы тудыратын күшті жарылыс.
Ғалымдардың Күннің от алуын және ... ... ... ... ... ... назар аударуларының себебі, ол құбылыстар Жердің
биологиялық құбылысына, Жер атмосферасындағы және Жер ... ... ... ... ... әсер етеді. Әсіресе, зерттеу
қажеттігі адамның ғарыш кеңістігіне шығуына байланысты арта түседі.
Бұл жұмыста Күннің бірінен кейін бірі ... ... ... Онда ... дақтардың орын ауыстырғандарын байқауға болады.
Бұл Күннің айналуы себебінен болады. Күн ... ... ... дененің
айналысына ұқсамайды. Күн экваторы маңында жақын орналасқан дақтар орта
ендіктерде орналасқан дақтардан ылғи озып ... ... ... ... айналу жылдамдығы әр түрлі. Күннің өз осінен бір айналуы экватор
аймағында 25, ал ... ... ... аймағында- шамамен 30 Жер тәулігінде
өтеді. Күн экваторындағы сызықтық жылдамдық 2 км/с. ... ... ... Күннің шығыс жиегінен батыс жиегіне қарай орын
ауыстырады. Демек, Күн өз осін оның төңірегінде ... ... ... ... ... Советская энциклопедия.
2. Детская энциклопедия.
3. Б. А. Воронцов - Вельяминов. Очерки о Вселенной. М., ... 1975 ... ... Р. Что мы ... о ... М., ... 1967 ... Уиппл Ф. Земля, Луна и планеты. М., "Наука", 1967 ... Лев ... Мир ... (Рассказы о Вселенной, звездах и галактиках).
Москва "Молодая гвардия", 1987
7. Ф.Ю. Зигель. Астрономия в ее ... ... для ... ... 1988
8. М.М.Дагаев, В.М. Чаругин. Астрофизика ... для ... ... ... ... о ... - ... Маров М.Я. Планеты Солнечной системы. - М. ... ... ... ... и ... М.: Молодая гвардия, 1984
11. А.А.Михайлов. Атлас звездного ... ... наук ... "Наука"
12. Марленский А.Д. «Основы космонавтики», М., «Просвещение», 1985.
13. Бакулин П.И., Кононович Э.В., Мороз В.И. «Курс ... ... ... ... ... М.М. ... для ... по астрономии», М., «Просвещение», 1980.
15. Гришин Ю.А. «Внеклассная и ... ... по ... ... ... М.М. ... ... по астрономии», М., 1980.

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Галактика7 бет
Жер тобының планеталары жайлы6 бет
Меркурий5 бет
Алып планеталар9 бет
Ақтөбе облыстық музейлердің бүгінгі жетістіктері нарық заңдылықтарына бейімделген даму сатысының бірі112 бет
АҚШ-тың әлемнің ең қуатты еліне айналуы30 бет
Екінші ретті беттер туралы түсінік. Цилиндрлік беттер мен айналу беттері3 бет
Еліміздің тарихи-құқықтық дамуының жалпы заңдылықтарының көрсеткіші ретіндегі дәстүрлі қазақ қоғамындағы меншік институтының қалыптасу тарихын және әртүрлі кезеңдердегі оның дамуын зерттеу155 бет
Еңбек қорғау заңдылықтарын бұзғаны үшін жауапкершілік20 бет
Еңбек қорғау заңдылықтарын бұзғаны үшін жауапкершілік жайлы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь