Арал теңізі туралы ғалымдардың түсініктері

I. Арал теңізі туралы ғалымдардың түсініктері

II. Арал теңізінің экологиялық мәселелері

III. Арал тағдыры


Қолданылған әдебиеттер
Қазақстанның оңтүстік аймағында жатқан Арал теңізі көлемі жағынан дүние жүзінде 4-ші, ал бұрынғы одан бойынша 2-ші орынды иеленді. Арал теңізі Тұран ойпатының тектоникалық қазан шұңқырында жатыр. Ол дүние жүзілік мұхит деңгейінен 53 м биікте орналасқан. Жалпы ауданы 64,5 мың шаршы км, ұзындығы 428 км, жағалауы ойпатты жазық, құмды болып келеді.
Географтардың айтуы бойынша: «Арал теңізі көне заманнан бері әлемнің көптеген саяхатшылары мен ғалымдардың назарын өзіне ацдарып келеді. Арал туралы алғашқы деректер ежелгі грек ғалымдарының еңбектерінде ұшырасады. Грек ғалымы Птоломей теңіздің географиялық орнын дұрыс анықтап жазған. Арал теңізінің суын, табиғатын жан-жақты зерттеулерде орыс ғалымдарының сіңірген еңбектері зор. Академик Л.С.Бергтің 1908 ж. «Арал теңізі» деген үлкен еңбегі жарық көрді. Арал теңізінің түбі тегіс, тұнба шөгінділі.»
1. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология. Оқулы. – Алматы: Экономика, 2002. – 405 бет.

2. «Қазақстан географиясы және экология. №1». /мектепте және ЖОО-да оқыту/. Бас редактор – Ш. Батырбергенқызы, 2007 ж.

«Экологический курьер» /орысша-қазақша/ газеті. №18 (373) – 15 сентября-1 октября 2007 года
        
        Мазмұны
I. Арал теңізі туралы ғалымдардың түсініктері
II. Арал теңізінің экологиялық мәселелері
III. Арал ... ... Арал ... туралы ғалымдардың түсініктері
Қазақстанның оңтүстік аймағында жатқан Арал теңізі көлемі жағынан
дүние жүзінде 4-ші, ал ... одан ... 2-ші ... ... Арал
теңізі Тұран ойпатының ... ... ... ... Ол ... ... деңгейінен 53 м биікте орналасқан. Жалпы ауданы 64,5 ... км, ... 428 км, ... ... ... ... ... келеді.
Географтардың айтуы бойынша: «Арал теңізі көне заманнан бері әлемнің
көптеген саяхатшылары мен ғалымдардың назарын өзіне ... ... ... алғашқы деректер ежелгі грек ғалымдарының еңбектерінде ұшырасады.
Грек ғалымы Птоломей теңіздің географиялық орнын дұрыс ... ... ... ... табиғатын жан-жақты зерттеулерде орыс ғалымдарының сіңірген
еңбектері зор. Академик Л.С.Бергтің 1908 ж. «Арал ... ... ... ... ... Арал ... түбі ... тұнба шөгінділі.»
Метерологтар (Арал теңізінің ж/ш-н мөлшері кестесі бойынша сөйлейді):
«Арал теңізі аймағының ... ... ... құрғақ. Жылдық ж/ш-ң
орташа мөлшері түскен ж/ш бірнеше есе көп. ... ... ... жаз
айындағы орташа температурасы +24ºС, +26ºС, қыста -7ºС, -13ºС дейін
төмендейді. ... ... ... ... тартылып таяздауына байланысты
тұздылығы қалыпты ... ... – деп ... ... дейді: «Арал теңізінің тартылып, теңіз маңайындағы
аудандардың ... ... ... ... ... ... ішінде ең басты себеп Аралға құятын Сырдария мен Амудария ... ... егіс ... ... ... су ... дұрыс
сақтамау, егістік жерлердің сортаңдауына алып келді.
II. Арал теңізінің экологиялық мәселелері
60-жылдардан бастап Арал теңізінің ауданы кеми ... Суды ... ... суару үшін қолдану Тянь-Шань тауларымен ағып келетін
табиғи су ағысын 90%-дан астам қысқартып жіберді. Теңіз ауданы 2,6 млн. ... ... ... 60% көлемін жоғалтты. Судың деңгейі 12-ден 2 м-ге ... ... 2 ... ... ... Күн ... 200 тонна тұз бен құм
желмен 300 км ара қашықтыққа ... ... ... мен ... ... ... ... өзгеруі одан әрі
жалғасуда. Халықтың денсаулығы күрт төмендеп кетті.
Арал ... ... ... ... ... бағыттарының
дамуының мүмкін болмауына әкеліп, ... ... және ... ... ортаны бұза отырып, кез келген қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... үшін экологиялық тұрақтылықты
сақтап қалу қажет. Экологиялық тұрақты болашақты сақтау үшін табиғи ортаның
жағдайын бақылап, ... ... ... мен ... алу,
қалдықсыз және ресурстарды тиімді пайдаланатын технологияларды жасап, іске
қосу керек.
Аралды сақтап қалу мүмкін бе? 30 ... ... Арал ... 640 ... ... ... тұздылығы 26-27 г/литрге (бұрын 11-12) ... ... 13 ... төмендеп, су жағалаудан жүздеген километрге шегінді.
Кеуіп қалған теңіз түбінен құмды-тұзды ... ... ... Орта Азияның шөлді белдеуінде орналасқан. Көлемі ... ... ... ішкі су ... ... ... орында болған.
Теңіз Тұран ойпатында орналасқан. Қарақұм және Қызылқұм шөлдері
Аралды оңтүстік және ... ... ... ... ... орташа көлемі –
шамамен 1000 км³. Тереңдігі 20-25 м, ең үлкен тереңдігі – 67 м. ... ... ... ...... Жылдық жауын-шашын мөлшері
шамамен 100 мм.
Арал теңізінің су балансы бұрын жауын-шашынмен – 5,9 км³ , ... – 54,8 км³ ... ... отырды. Орташа булану – 60,7 ... ... ... ауытқуы – 25 см, ал ғасырлық – 3 ... ... ... ірі тау ... бұл орасан үлкен аумақтың өзендерінің
сулылығын қамтамасыз еткен. Аралдың су балансын Орта Азияның ірі ... ... мен ... ... ... бастап суармалы жерлердің кеңеюіне ... ... ... ... суы күрт кеміп кеткен: 1970 жылы 35,2 км³, ... жылы – 10 км³. 1986 жылы ... мен ... ... теңізге
жетпеген. Барлық су суармалы жерлерге жұмсалды.
Арал теңізі табиғи температура реттеуші ретінде ауа райына үнемі әсер
етіп отырады. Теңіздің ... ... 300-400 км ара ... ... ... ... мақта өсірудің ең солтүстік белдеуін жасауға мүмкіндік
берді. Қазір ауа райының континенталдылығы артты. Ең салқын ... ... ... 1,5-2ºС-ға төмендесе, маусымда 2ºС-ға артқан. Ауа
райының қаталдығы Арал теңізінің тартылуына байланысты одан да ... ... ... 170-180 ... ... мақта өсіруді қиындатады
(мақтаның өсуіне 200-220 күн оң температура ... ... өзен ... 0,3-0,5 г/л ... ... ол 2,5 г/л жеткен.
Судың сапасының нашарлауы мен оның жетіспеуі ... ... әсер ... Бағалы орман, қамыс, өнімді жайылымдар мен шалғындықтар
жойыла бастады. Олар ... ... ... 50 көл ... ... грунт суларының деңгейі төмендеп кеткен.
III. Арал тағдыры
Қазір Арал теңізінің экологиялық жағдайы шет ел ... ... ... Арал проблемасына арналған ... ... ... ... көмектесу жолдары іздестірілуде 1988 ж. ақын
Мм. Шаханұлының басшылығымен «XX ғасыр ... және ... ... халықаралық Арал қозғалысы өткізілді. Соңғы жылдары Қазақстан
мен Орта Азия мемлекеттері басшылары ... аман ... қалу ... Бұл шаралардан шет мемлекеттер де сырт қалмауда. Себебі бұл
ғаламдық ... ... ... ...... таңда балдырған баладан бастап, халық қамын
ойлайтын қарияларға дейін, барлық адамды ойландырып ... ... ... жасалған қателік табиғат-ананың көкірегін тілгілеп жатыр. ... пен ... ... ... ... жағдайда оның соңы
қайғы-қасіретке әкеп соғатыны белгілі.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. ... ...... 2002. – 405 ... ... ... және экология. №1». /мектепте және ЖОО-да
оқыту/. Бас редактор – Ш. ... 2007 ... ... ... ... ... №18 (373) – ... октября 2007 года.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арал теңізі туралы6 бет
Арал қаласы13 бет
Барсакелмес қорығы туралы10 бет
Қазақстанның географиялық зерттелу тарихы13 бет
Delphi 7 жүйесінің негізгі түсініктері мен принциптері17 бет
Turbo Pascal программасының негізгі түсініктері17 бет
Xix ғасырдағы салыстырмалы-тарихи тіл біліміне ғалымдардың қосқан үлесі4 бет
Автоматты реттеу теориясының негізгі түсініктері26 бет
Антикалық жерорта теңізінің медецинасы20 бет
Арал теңізі9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь