Арал теңізі туралы ғалымдардың түсініктері


I. Арал теңізі туралы ғалымдардың түсініктері

II. Арал теңізінің экологиялық мәселелері

III. Арал тағдыры


Қолданылған әдебиеттер
Қазақстанның оңтүстік аймағында жатқан Арал теңізі көлемі жағынан дүние жүзінде 4-ші, ал бұрынғы одан бойынша 2-ші орынды иеленді. Арал теңізі Тұран ойпатының тектоникалық қазан шұңқырында жатыр. Ол дүние жүзілік мұхит деңгейінен 53 м биікте орналасқан. Жалпы ауданы 64,5 мың шаршы км, ұзындығы 428 км, жағалауы ойпатты жазық, құмды болып келеді.
Географтардың айтуы бойынша: «Арал теңізі көне заманнан бері әлемнің көптеген саяхатшылары мен ғалымдардың назарын өзіне ацдарып келеді. Арал туралы алғашқы деректер ежелгі грек ғалымдарының еңбектерінде ұшырасады. Грек ғалымы Птоломей теңіздің географиялық орнын дұрыс анықтап жазған. Арал теңізінің суын, табиғатын жан-жақты зерттеулерде орыс ғалымдарының сіңірген еңбектері зор. Академик Л.С.Бергтің 1908 ж. «Арал теңізі» деген үлкен еңбегі жарық көрді. Арал теңізінің түбі тегіс, тұнба шөгінділі.»
1. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология. Оқулы. – Алматы: Экономика, 2002. – 405 бет.

2. «Қазақстан географиясы және экология. №1». /мектепте және ЖОО-да оқыту/. Бас редактор – Ш. Батырбергенқызы, 2007 ж.

«Экологический курьер» /орысша-қазақша/ газеті. №18 (373) – 15 сентября-1 октября 2007 года

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Мазмұны

I. Арал теңізі туралы ғалымдардың түсініктері

II. Арал теңізінің экологиялық мәселелері

III. Арал тағдыры

Қолданылған әдебиеттер

I. Арал теңізі туралы ғалымдардың түсініктері

Қазақстанның оңтүстік аймағында жатқан Арал теңізі көлемі жағынан
дүние жүзінде 4-ші, ал бұрынғы одан бойынша 2-ші орынды иеленді. Арал
теңізі Тұран ойпатының тектоникалық қазан шұңқырында жатыр. Ол дүние
жүзілік мұхит деңгейінен 53 м биікте орналасқан. Жалпы ауданы 64,5 мың
шаршы км, ұзындығы 428 км, жағалауы ойпатты жазық, құмды болып келеді.
Географтардың айтуы бойынша: Арал теңізі көне заманнан бері әлемнің
көптеген саяхатшылары мен ғалымдардың назарын өзіне ацдарып келеді. Арал
туралы алғашқы деректер ежелгі грек ғалымдарының еңбектерінде ұшырасады.
Грек ғалымы Птоломей теңіздің географиялық орнын дұрыс анықтап жазған. Арал
теңізінің суын, табиғатын жан-жақты зерттеулерде орыс ғалымдарының сіңірген
еңбектері зор. Академик Л.С.Бергтің 1908 ж. Арал теңізі деген үлкен
еңбегі жарық көрді. Арал теңізінің түбі тегіс, тұнба шөгінділі.
Метерологтар (Арал теңізінің жш-н мөлшері кестесі бойынша сөйлейді):
Арал теңізі аймағының климаты қатаң континенті, құрғақ. Жылдық жш-ң
орташа мөлшері түскен жш бірнеше есе көп. Теңіз бетіндегі ауаның жаз
айындағы орташа температурасы +24ºС, +26ºС, қыста -7ºС, -13ºС дейін
төмендейді. Қыста теңіз суының қатты тартылып таяздауына байланысты
тұздылығы қалыпты мөлшерден артқан, – деп айтқан.
Экологтар былай дейді: Арал теңізінің тартылып, теңіз маңайындағы
аудандардың экологиялық жағдайларының нашарлауының көптеген себептері бар.
Соның ішінде ең басты себеп Аралға құятын Сырдария мен Амудария өзендерінің
аңғарларында суармалы егіс көлемінің жөнсіз ұлғайтылуы, су режимін дұрыс
сақтамау, егістік жерлердің сортаңдауына алып келді.

II. Арал теңізінің экологиялық мәселелері

60-жылдардан бастап Арал теңізінің ауданы кеми бастайды. Суды ауыл
шаруашылық дақылдарын суару үшін қолдану Тянь-Шань тауларымен ағып келетін
табиғи су ағысын 90%-дан астам қысқартып жіберді. Теңіз ауданы 2,6 млн. га-
ға кеміп, өзінің 60% көлемін жоғалтты. Судың деңгейі 12-ден 2 м-ге түсіп
кетті, тұздылығы 2 еседен астам артты. Күн сайын 200 тонна тұз бен құм
желмен 300 км ара қашықтыққа таралады.шөлдену, топырақтың тұздануы,
өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің кедейленуі, климаттың өзгеруі одан әрі
жалғасуда. Халықтың денсаулығы күрт төмендеп кетті.
Арал аймағының экологиялық жағдайы экономиканың дәстүрлі бағыттарының
дамуының мүмкін болмауына әкеліп, бірқатар әлеуметтік және саяси
мәселелерді туғызады.
Қоршаған ортаны бұза отырып, кез келген қазіргі заманғы қоғам өзінің
болашағын жояды. Болашақ ұрпақтардың дамуы үшін экологиялық тұрақтылықты
сақтап қалу қажет. Экологиялық тұрақты болашақты сақтау үшін табиғи ортаның
жағдайын бақылап, өнеркәсіптік қалдықтарды нормалау мен алдын алу,
қалдықсыз және ресурстарды тиімді пайдаланатын технологияларды жасап, іске
қосу керек.
Аралды сақтап қалу мүмкін бе? 30 жылдың ішінде Арал теңізі 640 км³
судан айрылды, судың тұздылығы 26-27 глитрге (бұрын 11-12) жетті. Судың
деңгейі 13 метрге төмендеп, су жағалаудан жүздеген километрге шегінді.
Кеуіп қалған теңіз түбінен құмды-тұзды дауылдар көтерілуді.
Арал теңізі Орта Азияның шөлді белдеуінде орналасқан. Көлемі бойынша
Арал дүние жүзінде ішкі су қоймаларының ішінде төртінші орында ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Арал теңізі туралы
Арал теңізі
Семей полигоны, каспий теңізі, арал теңізі, балқаш көлі туралы
Арал теңізі мәселесі
«Арал теңізі мен Балхаш көлінің экологиялық проблемалары»
Каспий теңізі туралы
Арал теңізі мен Сырдария өзен мəселелерін шешу жолдары
Арал
Дүниежүзі мұхиттары туралы түсініктері
Арал теңізінің экологиялық ахуалы туралы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь