Қазтуған жырау өмірі мен толғаулары


І. Кіріспе
Қазтуған жырау өмірі мен толғаулары

ІІ. Негізгі бөлім
а ) Қазтуған жыраудың табиғат туралы түсінігі
ә) Жыраудың өмірге деген көзқарасы
б) Қазтуған жыраудың . қазақ әдебиеті тарихындағы алатын орны

ІІІ. Қорытынды
Аты әйгілі XV ғасырдың әрі батыры әрі шешен жырауы. Оны халық Қарға бойлы Қазтуған деп атап кеткен. Қазтуған ноғайлы дәуірінің перзенті. Туып өскен жері-Каспий алқабы, Бөкей жеріне қарасты. Еділ мен Жайық арасы, Қабыршақты даласы, қазіргі Орал өлкесінің Жалпақтал мен аудандарына жататын өлке. Астрахань облысына қарасты Краснояр ауданы, Бозан, Ақтуба өзендерін шешендеген елден шыққан. Ақтуба мен Бозан өзендері Еділдің кішігірім төменгі салалары қазіргі Краснояр ауданы. Краснояр ауданының көп жері бұрын Бөкей ордасына қараған. Жырау көшпенділердің шынжыр балаң, шұбар төс әскери аристократиясынан шыққан сияқты. Халық аңыздарында ол қолбасы, батыр деген.
Ол өзін «Айдаса қойдың көсемі, Сөйлесе қызыл тілдің шешені». «Буыршынның бұта шайнар азуы». «Бидайықтың көл жайлаған жалғызы»,- деп таныстырады.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Ж О С П А Р

І. Кіріспе
Қазтуған жырау өмірі мен толғаулары

ІІ. Негізгі бөлім
а ) Қазтуған жыраудың табиғат туралы түсінігі
ә) Жыраудың өмірге деген көзқарасы
б) Қазтуған жыраудың – қазақ әдебиеті тарихындағы алатын орны

ІІІ. Қорытынды

Қазтуған жыраудың табиғат туралы түсінігі мен өмірге деген көзқарасы
Қазтуған жыраудың өмірі

Аты әйгілі XV ғасырдың әрі батыры әрі шешен жырауы. Оны халық Қарға
бойлы Қазтуған деп атап кеткен. Қазтуған ноғайлы дәуірінің перзенті. Туып
өскен жері-Каспий алқабы, Бөкей жеріне қарасты. Еділ мен Жайық арасы,
Қабыршақты даласы, қазіргі Орал өлкесінің Жалпақтал мен аудандарына жататын
өлке. Астрахань облысына қарасты Краснояр ауданы, Бозан, Ақтуба өзендерін
шешендеген елден шыққан. Ақтуба мен Бозан өзендері Еділдің кішігірім
төменгі салалары қазіргі Краснояр ауданы. Краснояр ауданының көп жері бұрын
Бөкей ордасына қараған. Жырау көшпенділердің шынжыр балаң, шұбар төс әскери
аристократиясынан шыққан сияқты. Халық аңыздарында ол қолбасы, батыр деген.

Ол өзін Айдаса қойдың көсемі, Сөйлесе қызыл тілдің шешені.
Буыршынның бұта шайнар азуы. Бидайықтың көл жайлаған жалғызы,- деп
таныстырады.
Өазтуған жырау тайпалар көсемі, отты биі, әскер басы, орақ тілді
шешен, Арқалы ақын болған. Қарашаш ноғайлы ортасындағы кіші аралдағы, Қияш
өзені жағасындағы Баба ата мәйітінде жерлеген. Қазтуған заманында бұл
жерлер ноғайлар мекені деп есептелінген-ді.
Қазтуғанның дәл қай жылы туып, өлгені туралы тиянақты дерек әзірге
белгісіз. Шамамен ол XV ғасыр ішінде өмір сүрген, 75 жастарында қайтыс
болған.
Халық Қазтуғанда әрдайым еске алып, қадір тұтады. Ол туралы талай
аңыздарда айтады. Ел аңызында ол қалмақтарға қарсы қол бастаған ұрпақтың
батыры. Оның тоғыз батыр ұлы болыпты.
Онымыз тұрып оқ атсақ,
Он сан қалмақ бөлінген,-
деп айтыпты батырдың өзі. Халық аузында мынадай да жолдар кездеседі.

Тоғыз тұтам оқ жонған,
Толғамалы найза өңгерген
Тоғыз көзді торқалы,
Темір болат сауыт киген,
Толғамалы жақ тартқан
Толассыз тұрып оқ атқан
Тоғыз оқ торғауышты бөгеген,
Тобылғыдан су тартқан.
Жетпіс бесте жасы бар,
Қабыршақты жайлаған
Ақсуды төмен бойлаған,
Шоғанға атын байлаған,
Қарға бойлы Қазтуған.
Ақынның бақа өлеңдерінен де оның өмірі туралы кейбір деректерді
ұшырата береміз.
Алаңда алаң, алаң жұрт,
Аққала ордам қанған жұрт.
Атамыз біздің бұл Сүйініш,
Күйеу болып түскен жұрт,
Анамыз біздің Бозтуған,
Келіншек болып түскен жұрт.
Қарғадай мынау Қазтуған батыр туған жұрт,
Салт-салпыншаң анау үш өзен,
Сәулетті менің ордам қонған жар,
Менен қалған мынау Еділ жұрт...

Бұл өлең жолдарынан Қазтуғанның үш өзенді жайлаған Еділді мекен
еткен батыр болғанын, атасы Сүйініш, анасы Бозтуған екенін аңғару қиын
емес.
Жыраудың толғаулары
Қазтуған жырлары әуенді, дыбысты, ырғақты, күшті поэзия. Ат
арқасында, топ ортасында айтылған жырдың солай болуы да заңды. Дауысты А
дабасын қатар қолданып, аңғарта сөз тастау тыңдаушыға әсерлі, құлаққа
жұғымды.
Арғымақтың баласы,
Арыған сайын тың жортар.
Әрқамнан қасым қалар деп,
Ақ дария толқын күшейтер.
Құйрығын күн шалмаған балығым,
Ортамнан айран салар деп.
Тағы бір назар аударатын жай, соңғы екі жолдағы образды сөздер.
Бұрын соңды қолданылмаған, тек Қазтуғанға ғана тін тіркес, құйрығын күн
шалмаған балығым, ортамнана ойран салар деп-қандай әдеме сөз! Осы өлеңнің
шумағы үш жолдан тұрады. Ақын бес жолды өлең шумағында жиі қолданған.
Бұған қарағанда Қазтуған-өлең ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
ҚАЗТУҒАН ЖЫРАУ
Қазтуған Сүйінішұлы- жырау
Доспамбет жырау
Қазтуған Cұйінішұлы
Жиембет жырау
Базар жырау
Қазтуған Сүйінішұлы
ҚАЗТУҒАН СҮЙІНІШҰЛЫ ЖАЙЛЫ
Доспанбет жырау
Қазтуған Сүйінішұлы туралы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь