Шәкәрім Құдайбердіұлынің өмірбаяны

1858 жылы 24 шілдеде Семей облысы, Абай ауданы, Қарауыл ауылында туған. Ақын, ойшыл, композитор, аудармашы.
Ата-анасынан ерте айрылған Шәкәрім немере ағасы — қазақтың ұлы ақыны Абайдың қолында тәрбиеленді.
Өлеңмен жастайынан әуестенген Шәкәрім өмір бойы өз шығармашылығында Абай салған жолды ұстанумен өтті. Сондықтан да Абайдың шын мәніндегі шәкірті, рухани мұрагері болып саналады.
Шәкәрім өз бетімен заманына сай жеткілікті білім алды. Шығыс және Батыс әдебиетін зейін қойып оқып, араб, парсы, түрік және орыс тілдерін еркін меңгерді. Алғашқы шығармаларында жастарды Абайдан үйренуге шақырады ("Жастық шақ туралы", "Кәрілік", "Кел, жастар, біз бір түрлі жол табалық"), адам ниетінің түзулігін, адалдықты жырға қосты ("Өмір", "Сәнқойлар", "Құмарлық", "Қалжыңбас"), оқу-білімге шақырып, адал сезім, таза сүйіспеншілікті жырлады. ("Жастарға", "Анық асық әулие", "Шын сырым").
Шәкәрім өзі өскен ортадағы ру таласы, күншілдік, тақ таласы сияқты жағымсыз кұбылыстарға сын көзімен карады. Бұл мәселелерді "Қалқаман-Мамыр", "Еңлік-Кебек", "Айсұлу-Нартайлақ" поэмаларында, "Әділ-Мария" романында ашып көрсете білді.
        
           ШӘКӘРІМ ҚҰДАЙБЕРДІҰЛЫ
(1858-1931)
 1858 жылы 24 шілдеде Семей облысы, Абай ауданы, Қарауыл ауылында туған.
Ақын, ... ... ... ерте айрылған Шәкәрім немере ағасы — ... ұлы ... ... ... жастайынан әуестенген Шәкәрім өмір бойы өз шығармашылығында Абай
салған жолды ұстанумен ... ... да ... шын ... ... ... болып саналады.
Шәкәрім өз бетімен заманына сай жеткілікті білім алды. Шығыс және Батыс
әдебиетін зейін ... ... ... ... ... және орыс ... еркін
меңгерді. Алғашқы шығармаларында жастарды ... ... ... шақ ... ... "Кел, ... біз бір ... жол табалық"),
адам ниетінің түзулігін, ... ... ... ... "Сәнқойлар",
"Құмарлық", "Қалжыңбас"), оқу-білімге ... адал ... ... ... ... ... асық әулие", "Шын сырым").
Шәкәрім өзі өскен ортадағы ру таласы, күншілдік, тақ таласы ... ... сын ... карады. Бұл мәселелерді "Қалқаман-Мамыр", "Еңлік-
Кебек", "Айсұлу-Нартайлақ" поэмаларында, "Әділ-Мария" романында ... ... ... ... ... ... Жолжөнекей ақын Парижде аялдама
жасайды. Стамбұлда да ... ... ... бар. Осы ... ... ... бойынша "Түрік", қырғыз, қазақ және
хандар шежіресі" және "Мұсылмандық шарты" еңбектерін жазды.
"Ләйлә-Мәжнүн" (1907) ... ... ... ... шығыстық
сюжетті негіз етіп алып, махаббат пен кұштарлықты жырға қосты. 1917 жылғы
Қазан төңкерісін ... ... ... ... оған ... ... ... халық арасында беделі жоғары ... ... ... ... ... жалған айыппен түрмеге жабылды. Көп ұзамай абақтыдан
босап шыққанымен, 1931 жылы сатқындардың қолынан қаза ... ... "Үш ... ... ... ... шарты"
деген трактаттар авторы, көптеген орыс және Шығыс әдебиетінің озық ... ... ... ... ... ... және
"Боран" повестерін өлеңге түсіріп, Л.Н.Толстойдың Физули мен ... ... ... Ұлы ... ... ... ұлы ... ақын Шәкәрім шығармашылығы ... ... ... да ... ... ... әдеби мұрасы сан алуан: философия, этнография, әдет-ғұрып және дін
тақырыбы. Шәкәрім ... ... әрі ... ... де ... ... ... классигі, ұлы Абайдың мұраттас мұрагер шәкірті,
аса ірі ақын, ойшыл философ, тарихшы ғалым
Шәкәрімнің әкесі ... мен ұлы ... Абай ... ... ...... арқылы, өз өмір жолы мен шығармашылық
қызметі туралы мол деректер ... ... ... көптеген өлеңдері,
"Мұтылғанның өмірі" поэмасы, "Түрік: қырғыз-қазақ һәм хандар шежіресі", "Үш
анық" кітаптарындағы кездесетін өмірбаяндық деректер шоғыры мен ... ақын ... мен ... зерттеушілерге біраз көмегін
тигізетіні анық.
Ақынның өз ... ... ... ... оның ... ... шағы жеті жаста әкесінен жетім қалғанына қарамастан,
,беделді де, дәулетті қажы ... ... ... сүйкімді немересі
болып, уайым қайғысыз, емін-еркін, тоқшылық баршылықта ... ... ... шағы ... ... оқу ... Құнанбай қажы
ауылында қалыптасқан өнерлі ортада өтті, яғни ұлы Абай ұйтқы болған өнер ... ... ... ... ... сөз ... қол өнеріне, музыка
өнеріне төселіп тәлім-тәрбие алды, үлгі-өнеге көрді. Ақын ағасы Абайдың
ықпалымен 16— 17 ... ... өлең жаза ... Бұл ... ақын:
"Ондағы өлең жырларым,
Ұнадым жастар тындарын.
Ескермей елдің мұндарын,
Қаси алмадым қотырын"— деп жазды.
Бірақ Шәкәрім осы ... жазу ... ... ... кете ... ... толар-толмаста Шәкәрім ел басқару жұмыстарына араласып кетті.
Жастықтың қару қайратын ел ... ... ... ... ... болды. Сайлауға қатысып, шарға түсіп болыс болып та
сайланды. Ел ішінде береке-бірлік бұзып, ... ... дау ... ... керіп-білу, оған үлкен өмір мектебі болды. ... ... ... білді. Сонымен бірге ол отаршыл патша өкіметінің ... ... ... ... ... ... ел ... жүйесі мен
жергілікті патша әкімдерінің сұрқия саясатының түпкілікті мақсат мүддесін
түсінді. Оның бұл ... тауы ... сағы ... ... ... Сол ... жұмыста өткен есіл уақытты есіне алған ақын кейінде:
Жиырма мен қырык арасы
Жас өмірдің сарасы
Бос өткенін ... ... ... ... өкінйшін білдіре жазды.
Шәкәрім Қүдайбердіүлының шығармашылық жазу жұмысына ... ден ... ... ... яғни 1898 ... ... ... Туған халқының
бітімі мол бай ауыз әдебиетінен сусындаған Шәкәрім ендігі жерде ... ... ... ... көз ... ... шығыс жұлдыздары Қожа Хафиз,
Физу-ли, Науаи мұраларымен танысса, батыста Байрон, Пушұкин, ... ... ой ... ... нәр алды. Олардың қырдағы білікті
насихатшысы болды. Бұрынғы езі ... ... ... ... қоса
араб, парсы, орыс тілдерін онан әрі тереңдей ... ... ... ... ... жасады.
Ақын қырықтан кейінгі бүкіл саналы өмірін әдебиет, тарих, ... ... ... ... ... сияқты пәндерді тереңдете жүйелі оқып-
зерттей отырып, ұстаз ұлы Абай дүние танымына құлаш ұрады. Ұстаз ... ... ... талассыз ізденістері мен қажырлы еңбектері нәтижесінде: ... һәм ... ... ... 1911 жыл), ... (Орын-бор, 1911 жыл), "Үш анық" (Алматы "Қазақстан" 1991 ... ... ... философиялық трактат сияқты ғылыми ... ... ... пен ... ... сынды эпикалық поэмалар, көптеген лирикалық ... ... ... дүниеге келіп, әдебиетіміз бен мәдениетіміздің ... ... ... ... ... ... жолына біржола бет бүрған Шәкәрім Қүдайбердіүлы, дамылсыз
ізденісте болып, жер көріп, ... Ол 1903 жылы ... ... ... ... бір ... орны болған Императорлық географиялық
орыс қоғамының батыс сібір бөлімінің Се-мей ... мүше ... ... ... ... қызметін тереңдей зерттеп білу, оның
өмірбаянына қосар дерегі мол әрі қажет жұмыстардың бірі.
Ғалымның 1905—1906 ... ... ... ... қажы ... ... ... аз-ды-көпті айтылғанына карамастан ол арнайы зерттеуге
тұратын кәделі нәрсе.
Шәкәрім өзінің қажы сапары ... "... Мен ... 1905 ... 1906 жылға
қарай қажыға барғанда тақияны кердім"— деп жазды, Семей ... ... ... ... генерал-майор Гал-киннын 1906 жылы 8
наурыздагы дала генерал-губернаторына жазған № 637 ... ... при сем ... ... ... за 88 6411, 64, 6443 и 64
4 отобранные от возвратившихся ог паломничества киргиз ... ... ... ... ... ... Джулджасарова из
Чингизской волости, того же уезда Шакарима Худайбердина и ... ... что» ... ... по прибытии в пределы своего ... ... в ... ... и ... ... деп
жазған екен. Бүған қарағанда Шәкәрімнің қажы сапарының бары келіс ... ... ... ... ... ... табылып калар деген сенім
бар. Ал жоғарғы ... ... ... ... ... ... алған шетелдік паспорты 6443 нөмірлі екенін білуге болады.
Шәкәрімнің Мекке бару ... ... ... әдеттегі қыр қазағының құдай
үйіне тәу етіп, кажы ата» ту емсесті. ... дін ... ... ... ... сапар деп үғыну керек. Оған оның қажы болып келгеннен
кейінгі жазған еңбектері далел бола алады.
XX ... ... ... ... шығармашылық қызметінің өрлеу жылдары
болды. Ақын 1911 жылы Орынбордан екі кітабын, "Түрік, қырғыз ... ... ... ... ... ... ... 1912 жылы
Семейде "Ярдем" басласынан, "Қазақ айнасы", "Қалкаман Мамыр", ... ... үш ... кітабын бастырып шығарды.
Шәкәрім өмірінің толысқан кезі бүкіл Ресей мен ... ... ... не бір ірі ... мен зор ... ... болды. Ресейдегі 1905
жылғы, 1907 жылғы революциялар мен Столыпин реакциясының көп ... 1941 ... 1 ... жүзілік соғыс, 1916 жылғы қазақ даласындағы
дүрбелен оқиғалар, 1917 жылгы Ақпан, Қазан ... ... ... өскен Шыңгыстау, Семей өңіріндегі Қолчак ылаңы, аласапыран алмағайып
заманда туған халқының тағдыр-талайына арашашы ... ... ... қазақ даласындағы ақ пен қызыл соғыстары, қазақ даласында
Кеңес ... оның ... адам ... ... мен ... ... жылғы ашаршылықтар, аша тұяқ қалдырмауға бекінген 1928 жылғы
конфискация науқаны осылардың ... да ақын ... ... ... ... ... азаптады. Алайда, туған халқына қызмет етуді
мақсат еткен ол, бұл оқиғалардан сырт ... жоқ. Оның ... ... бар ... ... да бірқалыпты қалып қоймай, өзгерістерге
ұшырады, тіпті жасы ... қарт ... ... ... ... да ... Сол кездің бір шындығын ақын:
Сыртымнан қарап сын беріп,               
"Ескішіл"— деп ол да ... жуан десе шын ... ... ... тағы жаңа ... деп елде ... ... деп молда айтты.           .
 Жалғыз қалдым жалаңаш
 Бәрің қаштың, мси қалдым,
Ненді жұттым, пеңді алдым.
Басқа пәле ие ... ... ... оның ... езін ... адам санауы басталды. Бұл
трагедия кейін де оның ажалына себепші болды. 1931 жылы ... ... ... ... ... ... жазаға тартылып ГПУ қызметкерлері тарапынан
оққа ұшып қаза болды. Ұлы талант, ғұлама ғалым көмүсіз, ... ... ... бойы іздеусіз жатты.
Ақын опат болғаннан кейін, тоталитарлық кеңес ... ұзақ ... ... ... "Алаш" партиясының қызметінде болды, коллектив-тендіру
науқаныңца бай кулактармен ниеттес болып, ... ... ... ... ... дәлелсіз қаралап келді, тек 1988 жылы ақталып Шәкәрім
Құдайбердіұлы ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«қайым және алаш» сценарий6 бет
Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірбаяны13 бет
Қазақ даласындағы ойшылдардың бірі Шәкәрім Құдайбердиев16 бет
Құдайбердіұлы Шәкәрім5 бет
Шәкәрім Құдайбергеновтың өмірі мен шығармашылығы32 бет
Шәкәрім Құдайбердіұлы өмірбаяны6 бет
Шәкәрім Құдайбердиевтың өмірі мен шығармашылығы5 бет
М. әуезовтың «абай жолы» романы3 бет
Оқу – тәрбие үрдісінде бала мінезін тәрбиелеу38 бет
ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері жайлы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь