Шәкәрім Құдайбердіұлынің өмірбаяны


1858 жылы 24 шілдеде Семей облысы, Абай ауданы, Қарауыл ауылында туған. Ақын, ойшыл, композитор, аудармашы.
Ата-анасынан ерте айрылған Шәкәрім немере ағасы — қазақтың ұлы ақыны Абайдың қолында тәрбиеленді.
Өлеңмен жастайынан әуестенген Шәкәрім өмір бойы өз шығармашылығында Абай салған жолды ұстанумен өтті. Сондықтан да Абайдың шын мәніндегі шәкірті, рухани мұрагері болып саналады.
Шәкәрім өз бетімен заманына сай жеткілікті білім алды. Шығыс және Батыс әдебиетін зейін қойып оқып, араб, парсы, түрік және орыс тілдерін еркін меңгерді. Алғашқы шығармаларында жастарды Абайдан үйренуге шақырады ("Жастық шақ туралы", "Кәрілік", "Кел, жастар, біз бір түрлі жол табалық"), адам ниетінің түзулігін, адалдықты жырға қосты ("Өмір", "Сәнқойлар", "Құмарлық", "Қалжыңбас"), оқу-білімге шақырып, адал сезім, таза сүйіспеншілікті жырлады. ("Жастарға", "Анық асық әулие", "Шын сырым").
Шәкәрім өзі өскен ортадағы ру таласы, күншілдік, тақ таласы сияқты жағымсыз кұбылыстарға сын көзімен карады. Бұл мәселелерді "Қалқаман-Мамыр", "Еңлік-Кебек", "Айсұлу-Нартайлақ" поэмаларында, "Әділ-Мария" романында ашып көрсете білді.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




   ШӘКӘРІМ ҚҰДАЙБЕРДІҰЛЫ
(1858-1931)
 1858 жылы 24 шілдеде Семей облысы, Абай ауданы, Қарауыл ауылында туған.
Ақын, ойшыл, композитор, аудармашы.
Ата-анасынан ерте айрылған Шәкәрім немере ағасы — қазақтың ұлы ақыны
Абайдың қолында тәрбиеленді.
Өлеңмен жастайынан әуестенген Шәкәрім өмір бойы өз шығармашылығында Абай
салған жолды ұстанумен өтті. Сондықтан да Абайдың шын мәніндегі шәкірті,
рухани мұрагері болып саналады.
Шәкәрім өз бетімен заманына сай жеткілікті білім алды. Шығыс және Батыс
әдебиетін зейін қойып оқып, араб, парсы, түрік және орыс тілдерін еркін
меңгерді. Алғашқы шығармаларында жастарды Абайдан үйренуге шақырады
("Жастық шақ туралы", "Кәрілік", "Кел, жастар, біз бір түрлі жол табалық"),
адам ниетінің түзулігін, адалдықты жырға қосты ("Өмір", "Сәнқойлар",
"Құмарлық", "Қалжыңбас"), оқу-білімге шақырып, адал сезім, таза
сүйіспеншілікті жырлады. ("Жастарға", "Анық асық әулие", "Шын сырым").
Шәкәрім өзі өскен ортадағы ру таласы, күншілдік, тақ таласы сияқты жағымсыз
кұбылыстарға сын көзімен карады. Бұл мәселелерді "Қалқаман-Мамыр", "Еңлік-
Кебек", "Айсұлу-Нартайлақ" поэмаларында, "Әділ-Мария" романында ашып
көрсете білді.
1905-1906 жылдары Шәкәрім қажылыққа барады. Жолжөнекей ақын Парижде аялдама
жасайды. Стамбұлда да тоқтаған деген жорамал бар. Осы қалалардың
кітапханаларынан алған материалдары бойынша "Түрік", қырғыз, қазақ және
хандар шежіресі" және "Мұсылмандық шарты" еңбектерін жазды.
"Ләйлә-Мәжнүн" (1907) поэмасында Шәкәрім көпшілікке белгілі шығыстық
сюжетті негіз етіп алып, махаббат пен кұштарлықты жырға қосты. 1917 жылғы
Қазан төңкерісін үлкен үмітпен қарсы алып, оған өзінің өлеңдерін арнады.
Шәкәрімнің халық арасында беделі жоғары болғанына қармастан, "Кеңес
өкіметінің жауы" деген жалған айыппен түрмеге жабылды. Көп ұзамай абақтыдан
босап шыққанымен, 1931 жылы сатқындардың қолынан қаза табады.
Шәкәрім Құдайбердіұлы "Үш анық" аталатын философиялық "Мұсылмандық шарты"
деген трактаттар авторы, көптеген орыс және Шығыс әдебиетінің озық үлгілі
аудармалары Шәкәрім қаламынан туған. А.С.Пушкиннің "Дубровский" және
"Боран" повестерін өлеңге түсіріп, Л.Н.Толстойдың Физули мен Хафиздің
туындыларын қазақша тәржімеледі. Ұлы Абайдың реалистік дәстүрін
жалғастырушы ұлы ойшыл ақын Шәкәрім шығармашылығы өзінің кең
тыныстылығымен, шыншыл да сыншыл әуенімен ерекшеленді.
Оның әдеби мұрасы сан алуан: философия, этнография, әдет-ғұрып және дін
тақырыбы. Шәкәрім ғұлама ғалым әрі композитор ретінде де танылды.
Қазақ әдебиетінің  бірегей классигі, ұлы Абайдың мұраттас мұрагер шәкірті,
аса ірі ақын, ойшыл философ, тарихшы ғалым
Шәкәрімнің әкесі Құдайберді мен ұлы ақынымыз Абай ағалы-інілі туысқан
адамдар.
Шәкәрім Құдайбердіұлы — шығармалары арқылы, өз өмір жолы мен шығармашылық
қызметі туралы мол деректер қалдырған қаламгер. Ақынның көптеген өлеңдері,
"Мұтылғанның өмірі" поэмасы, "Түрік: қырғыз-қазақ һәм хандар шежіресі", "Үш
анық" кітаптарындағы кездесетін өмірбаяндық деректер шоғыры мен танымдар
қайнары ақын өмірі мен шығармашылығын зерттеушілерге біраз көмегін
тигізетіні анық.
Ақынның өз шығармаларындағы өмірбаяндық деректерге сүйенсек, оның бал
дәурен балалық шағы жеті жаста әкесінен жетім қалғанына қарамастан,
,беделді де, дәулетті қажы атасы Құнанбайдың саясында сүйкімді немересі
болып, уайым қайғысыз, емін-еркін, тоқшылық баршылықта өтіпті.
Шәкәрімнің бозбала жастық шағы іздену, үйрену, оқу бағытында Құнанбай қажы
ауылында қалыптасқан өнерлі ортада өтті, яғни ұлы Абай ұйтқы болған өнер -
білім мектебінің шәкірті болып өсті; сөз өнеріне, қол өнеріне, музыка
өнеріне төселіп тәлім-тәрбие алды, үлгі-өнеге көрді. Ақын ағасы Абайдың
ықпалымен 16— 17 жасында Шәкәрім өлең жаза бастады. Бұл туралы ақын:
"Ондағы өлең жырларым,
Ұнадым жастар тындарын.
Ескермей елдің мұндарын,
Қаси алмадым қотырын"— деп жазды.
Бірақ Шәкәрім осы тұста жазу жұмысымен біржолата айналысып кете алмады.
Жиырма жасқа толар-толмаста Шәкәрім ел басқару жұмыстарына араласып кетті.
Жастықтың қару қайратын ел ішіндегі қарым-қатынастарды қалыпты күйге
түсірмекке жұмсамақ болды. Сайлауға қатысып, шарға түсіп болыс болып та
сайланды. Ел ішінде береке-бірлік бұзып, әрекет шығаратын дау дамаилар мен
арыз-жалаларды керіп-білу, оған үлкен өмір мектебі болды. Қазақ қауымының
тірлігін тереғдей білді. Сонымен бірге ол отаршыл патша өкіметінің түгелдей
қазақ халқын аздырып, тозды-руға негізделіп жасалған ел билеу жүйесі мен
жергілікті патша әкімдерінің сұрқия саясатының түпкілікті мақсат мүддесін
түсінді. Оның бұл жолда тауы шағылып, сағы сынды, қайраты мұқалды. Сол бір
алыс жұмыста өткен есіл уақытты есіне алған ақын кейінде:
Жиырма мен қырык арасы
Жас өмірдің сарасы
Бос өткенін қарашы
Жүрекке төгіп қанды ірің,
деп өкінйшін білдіре жазды.
Шәкәрім Қүдайбердіүлының шығармашылық жазу жұмысына біржола ден қойып
кірісуі кырық жасынан, яғни 1898 жылға тұспа-тұс келеді. Туған халқының
бітімі мол бай ауыз әдебиетінен сусындаған Шәкәрім ендігі жерде шығыс пен
батыс әдебиетіне жетік көз жіберіп, әйгілі шығыс жұлдыздары Қожа Хафиз,
Физу-ли, Науаи мұраларымен танысса, батыста Байрон, Пушұкин, Толстой сынды
керкем ой алыптарының шығармаларынан нәр алды. Олардың қырдағы білікті
насихатшысы болды. Бұрынғы езі емін-еркін меңгерген түркі тілдеріне қоса
араб, парсы, орыс тілдерін онан әрі тереңдей үйреніп, жоғарыдағы әйгілі
жазушылардан тамаша аудармалар жасады.
Ақын қырықтан ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Шәкәрім Құдайбердіұлы өмірбаяны
Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірбаяны
Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірбаяны (1858- 1931)
Шәкәрім
Шәкәрім шығармалары
Пайғамбарымыздың өмірбаяны
Шәкәрім поэтикасы
Шәкәрім Құдайбердиев (1858 – 1931)
Шәкәрім Құдайбердіүлы
Шәкәрім Құдайбердіұлы шығармашылығы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь