Қазақ даласының орта ғасырдағы ғұламаларының педагогикалық идеялары туралы

Еліміздің сан ғасырлық өзіндік орны бар кезеңге орта ғасырлық түркілік
мәдениетті жатқызамыз. Ал халқымыздың даналығын білдіретін ірі тарихи тұлғаларды зерделеу қазіргі ұрпақтың, гуманитарлық ғылымдардың қасиеті парыздарының қатарына жатқызамыз. Осы тұрғыдан алғанда ғасырлар қатпарларында жасырынған рухани мұралар көптеп саналады.Ортағасырлық педагогикалық ой-пікірдің даму тарихында аты әлемге әйгілі ортағасыр данышпандары – Қожа Ахмет Яссауи, Ахмет Жүгінеки қазақ жерін әлемге мәшһүр етті.

Қожа Ахмет Яссауи.
(1094-1167 ж.ж)
Қазақстан мен Орта Азиядағы сопылық поэзиясының көрнекті өкілі, дуалы ауыз данышпан, кемеңгер ақын ағартушы АхметЯссауи 1093 жылы немесе 1094 жылы көне Исфидзат (Сайрам) қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Ибраһим Ата мен Қарашаш Ана осында тұрып, осы жерде қайтыс болған.
Араб, парсы авторларының жазбаларына қарағанда Ахметтің әкесі өз заманының сауатты, көзі ашық адамы болған. Тіптен балауса, бүлдіршін Ахметке араб, парсы тілдерін Таяу Шығыстағы Исфахан, Бағдат қалаларынан ұстаздар жалдап үйретеді.
        
        Қазақ даласының орта ғасырдағы ғұламаларының
педагогикалық идеялары.
Еліміздің сан ғасырлық өзіндік орны бар ... орта ... ... ... Ал ... даналығын білдіретін ірі ... ... ... ... гуманитарлық ғылымдардың қасиеті
парыздарының қатарына ... Осы ... ... ... ... ... мұралар көптеп саналады.Ортағасырлық
педагогикалық ой-пікірдің даму тарихында аты әлемге ... ... – Қожа ... ... ... ... қазақ жерін әлемге мәшһүр
етті.
Қожа Ахмет Яссауи.
(1094-1167 ж.ж)
Қазақстан мен Орта Азиядағы сопылық поэзиясының көрнекті өкілі, ... ... ... ақын ағартушы АхметЯссауи 1093 жылы ... ... көне ... ... ... дүниеге келген. Оның ата-анасы
Ибраһим Ата мен Қарашаш Ана осында тұрып, осы жерде қайтыс болған.
Араб, парсы ... ... ... ... ... ... ... көзі ашық адамы болған. ... ... ... араб, парсы тілдерін Таяу Шығыстағы Исфахан, Бағдат қалаларынан
ұстаздар жалдап үйретеді. Он алты жасында-ақ ... ... ... ... ... ... меңгереді. Он жеті жасынан бастап, өзі де
өлең жаза бастайды. Өз ... ... ... ... ... ... ... секілді араб, парсы тілдерінде емес, өзінің ана тілі –
түркі тілінде жазған. Иссауи ... ... ... рет ... ... ... ... бабадан алады, кейін
Бұхара қаласында дәріс алуға барып, парсының белгілі ... ... ... тереңдетеді. Соңынан туған жеріне қайта оралып, сопылық
білімін жалғастырады. Сопы ретінде Яссы (қазіргі Түркістан) қаласына келіп,
«Яссауишілік» атты діни ... ... ... – ел ішінде әділдігімен аты шыққан адам. Шешендігі мен ақылгөй
даналығы оны жерлестері арасында ... ... ... ... ... ... ғибратты, діни өсиет-насихатқа толы сөздер елден-елге
тарайды.
Қазақ жерінің ... ... ... ... ... ... (Даналық кітабы). Қожа Ахмет Яссауи ислам дінінің қазақ
арасында кең ... ... үлес ... ... елге түсінікті етіп,
түркі тілінде жазған. Ол жергілікті халықтардың ескі ... ... ... оны ... ... ұштастырған.
Яссауидің «Даналық кітабы» кезінде Орта Азиядан ... ... ... көшпенді түркі тайпаларының арасында кеңірек тараған.
Қожа Ахмет өзінің атақты «Даналық кітабы» ... ... ... Ақын өз ... Қожа ... ... ... дертке дәрмен,
Тәліптерге (шәкірттерге) баян етсем қалмас арман.
Төрт мың төрт жүз хикмет айт хақ пәрменімен,
Пәрмен болса, өлгенше жырласам мен , - деп ... ... 4 ... жол ... ескерткен.
Қожа Ахмет жырлары әділдік, ... ... ... ... ... ... игі істерге арналады:
Сөзімді айтам зейін қояр барша жанға,
Жан жылуын, жүрек отын аңсағанға.
Демеу болсын ғарып, пақыр, ... ... ... ... ... атты ... қағидалармен қатар оқу, білім алу,
адалдық, имандылық, ізгі қасиетті болу, ... ... ... ... болу, достық пен махабатты қастерлеу, әділетті болу, адал
жолмен жүру сияқты адамгершілік құндылықтарды ... ... ... ... көбі ... Арыстанбаб жиі еске
алынады, ақын ұлы ойшылдың айтқандарына құлақ қойып, ой жібере ... ... ... ... ... ... ... тәубаға
келуге ақыл-кеңес береді, яғни бабамыздың кихметтері толған ғибрат, мәнді-
мағыналы пікір, адамгершілік мұраттарына толы.
Қожа Ахмет ... ... ... сөзіңді қор етпе,
мейірімсіздерден қайырым ... кісі ... ... арамдықпен мал жима,
өтірік айтпа, дүние байлыққа ... оның бәрі ... ... ... ... ... ... жоғары ұстай отырып, жағымсыз
қасиеттерден адамдарды сақтандырады.
Шам айналып көбелектей түстім күйге,
Жалын ... от боп ... ... мен ... күрт ... ... болдым,
Алла түспес ауызымнан, пенде болдым.
Міне, осылай Аллаға деген ... ... ... пен ... ... ақын ақыры сопылық жолға түсіп, өзі айтқандай ... ... ... ... ... ... тұрағына енген. Ақын баба өз хикметтерінде,
өзінен бұрын өткен даналар сөзіне зейін қойып, ... ... ... ... жинамаған. «Құдайдың құлымын. Мұхамедтің үмбетімін» деп
санаған, басқаларды соған шақырған. 1993 жыл ... ... Қожа ... ... ... ... ... (Түркия) Қожа Ахметке
арналған халықаралық симпозиум өткізілді. Меккеге бара алмаған ... ... ... дұға ... да, ... ... сөз ... Қазір Түркістан қаласында Қожа ... ... ... ... ... ... істейді.
Ахмет Жүгінеки
(ХІІ ғ.)
Еліміздің сан ғасырлық тарихында өзіндік орны бар ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде
қазақ халқының орта ғасырлық тарихында өзіндік орны бар ірі ... ... ХІІ ... өмір сүрген қазақ топырағында қазіргі
Түркістан ... ... ... елді ... ... келген. Орта
ғасырлық түркілік мәдениеттің ірі ... ... ... ... ... дүниетаным басымдылық еткені ... ... ... ... ... бетбұрыс негізінде Қожа Ахмет Яссауи,
Ахмет Жүгінеки сияқты діни ... ... ... ... ... іліміндегі адамгершілік құндылықтарды, тәлімдік-тәрбиелік
қағидаларды, даналықтың үлгілері бар екендігін мойындатты.
Кеңестік дәуірде Ахмет Жүгінекидің ... ... атты ... ... жылы ... филолог ғалымдардың Ә.Құрышжанов пен Б.Сағындықовтардың
дайындауларымен қазақ тілінде жарық көрді.
Ахмет ... ... ... - діни – ... ... мұра,
дидактикалық сипаттағы дастан. Бұл ... ... ... ... ... дастандарымен салыстырғанда өзіндік ерекшелігі бар. ... ... ... ой, ... нақыл сөздер басым. Ол
тіршілік өмірдегі ... ... ... ... ұнамды іс-әрекеті мен жарасымды мінез-құлқын дәріптейді. Дастан
дидактикалық сипаттағы 504 өлең жолынан тұрады. Бұл шығарма ... ... ... ... ... ... алу ... адамзат үшін, әсіресе
кедей-кепшіктер үшін пайдалы екендігін баса айтады.
Шығарма тілдің ... ... ... ... ... ... қасиеттерді қастерлеп, менмендік, надандық, сараңдық
және дөрекілік сияқты жағымсыз сияқты ... ... ... ... ... ... бойында кездесетін жағымды, адами ... ... ... ... ... ... ... таңда да өзіндік мәнін жоймаған ... ... ... ... ... ғибарттық, тәлім-тәрбиелік нақыл
сөздерінің мәні ерекше. Мәселен, «Бастық болсаң, жайсаң бол, ... ... да ... ... ... ... сыйы» дастанында өнер-білімнің пайдасы,
адамгершілік, жағымды мінез-құлық қасиеттер туралы ... ... ... ... ... ... надан – құны жоқ бақыр», «Білімді мен
білімсіз қашан тең болып еді», «Білімді әйел – ер, ... ... - ... – май, адамға – білім керек», «Білімді адамның өзі өлгенмен, аты
өлмейді», «Надан – тірі ... ... аты ... «Дәрежең үлкейген сайын
ұстамырақ бол».
Мәселен, Ахмет Жүгінекидің еңбектерінде өз ... ... ... ... ... өлең ... ... досым, жаздым кітап түркішілеп,
Мейлің сөк, мейліңқала ерекше елеп.
Артымда ат қалсын деп жаздым ... ... ... ... жаздым кітап сөз түйерлік,
Сан толғап, бірін алдым ел сүйерлік,
Асыл сөз аз ... ... көп ... арзан шәйі қымбат бір киерлік.
Жас ұрпақ тыңда мені, ұғасың көп:
Атымды дұғаңда айтып шығарсың деп,
Өзіңе сирек сөзді ... ... да ... ... дұғасын,1- деп дұғаны тарту ету арқылы өткен
дүниемен рухани сабақтастықтың және байланыстың сақталатындығын Жүгінеки өз
шығармасында ... ... ... ... ... тарихына ортақ тұлға болып Ахмет
Жүгінекидің ғұлама ойшыл, ағартушы ретіндегі ... ... ... де жастарды имандылыққа, адамгершілікке ... және ... ... мәні ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ даласының орта ғасырдағы ғұламаларының педагогикалық идеялары9 бет
Жүсіп Баласағұни. Махмұт Қашғари.5 бет
Педагогтың қарым-қатынастық мәдениеті7 бет
Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері . Әдістердің анықтамасы10 бет
Мұсылман әлемінің философиясы7 бет
Халықаралық қатынастарды сараптаудың теориялық негіздері4 бет
Қазақ халкынының өнері мен музыкалық мәдениеті5 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
18 ғасырдағы қазақ әдебиетінің даму жөніндегі сипаты18 бет
19 ғасырдағы реформалар13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь