Қоғамдық өндірісті ұйымдастырудың экономикалық негіздері туралы

Қазіргі қоғамның экономикалық өмірінің шындығы кәсіпорындарда шығарылған өнімдер жоспарлы түрде тауар формасына айналуында. Қазіргі шынайы өмір фактілері адамзат қоғамының даму жолын айқындау үшін теориялық тұрғындан ой елегінен өткізілуі қажет. Саяси жүйеге, мемлекет құрылысына тәуекелді емес әр түрлі қоғамдық өндіріс формалары бар екенін көрсетіп отыр. Оқулықтарда және ғылыми әдебиеттерде адамзат қоғамының тарихында қоғамдық өндірістің екі ғана формасы натуралдық және тауарлы өндіріс болған және солай болуда деген пікір терең тамыр жайған. Қоғамдық өндірістің жалпыға танылған формаларымен қатар әдебиеттерде тікелей қоғамдық өндіріс, сондай-ақ жоспарлы шаруашылықтар туралы да айтылады. Натуралдық шаруашылық түсінігіне жеке тұтынуға қажетті өнімді өз қолымен жасау жатады. Ол өндіргіш күштердің әлсіз дамуымен, өндірілген өнімде қосымша еңбек үлесінің жоғары еместігімен сипатталады. Еңбектің қандай түріне болсын жеке меншік немесе қоғамдық, жеке немесе бірлескен еңбекке негізделсе, натуралдық шаруашылық артық өніммен өзара айырбас жүргізбейді. Натуралдық өндірістің айқын сипатына оның бөлшек түрдегі, шаруашылық өмірдің тұйықталушылығы бөлшек түрдегі, шаруашылық өмірдің тұйықталушылығы жатады. Осыған байланысты еңбек өнімі тек қауым шеңберінде, құл иеленушінің немесе феодалдық шаруашылығында ғана кәдеге асты. Осының салдарынан, қоғамдық байланыс қатаң түрдегі сипатта болады – өнім қауым мүшелері, құл иеленуші, феодал, олардың отбасы мен бала-шағасы тұтыну үшін ғана өндіріледі. Еңбек нәтижесі шаруашалық ауқымынан аспайды, ал сыртқы байланыс болған жағдайда ол тұрақты емес, кездейсоқ сипатта болады. Еңбекті ұйымдастыру принципі оның негізінде (айқындауда) бола тұра қоғамдық шаруашылық жүргізуді айқындауда шешуші рөлге ие емес. Өндіріс түрі байланыс түрімен, яғни шаруашылық жүргізудің қайсыбір типінің бейімдік түрін айқындайтын қатынастармен сипатталады.
        
        Қоғамдық өндірісті ұйымдастырудың экономикалық негіздері
Қоғамдық өндіріс және оның формалары
Қазіргі қоғамның экономикалық ... ... ... ... ... түрде тауар формасына айналуында. Қазіргі
шынайы өмір фактілері ... ... даму ... ... үшін теориялық
тұрғындан ой елегінен өткізілуі қажет. Саяси ... ... ... емес әр ... ... өндіріс формалары бар екенін көрсетіп
отыр. Оқулықтарда және ғылыми ... ... ... ... өндірістің екі ғана формасы натуралдық және тауарлы өндіріс болған
және солай болуда деген пікір терең тамыр ... ... ... танылған формаларымен қатар әдебиеттерде тікелей қоғамдық ... ... ... туралы да айтылады. Натуралдық шаруашылық
түсінігіне жеке ... ... ... өз ... ... ... ... күштердің әлсіз дамуымен, өндірілген өнімде қосымша еңбек ... ... ... ... қандай түріне болсын жеке меншік
немесе қоғамдық, жеке ... ... ... ... ... ... ... өзара айырбас жүргізбейді. Натуралдық өндірістің
айқын сипатына оның бөлшек түрдегі, ... ... ... ... ... ... ... жатады. Осыған
байланысты еңбек ... тек ... ... құл ... ... ... ғана кәдеге асты. Осының салдарынан, қоғамдық
байланыс қатаң ... ... ... – өнім ... ... құл ... олардың отбасы мен бала-шағасы тұтыну үшін ғана өндіріледі. Еңбек
нәтижесі шаруашалық ауқымынан аспайды, ал сыртқы байланыс ... ... ... емес, кездейсоқ сипатта болады. Еңбекті ... ... ... (айқындауда) бола тұра қоғамдық ... ... ... рөлге ие емес. Өндіріс түрі ... ... ... жүргізудің қайсыбір типінің бейімдік түрін ... ... ... жүргізуде өнім жеке адамның немесе көптің
біріккен еңбегімен де ... ... ... ... дара ... еңбек жағдайының қожасы алдындағы міндеткерлігі жатады, осылайша олар
өнім арқылы бір-бірімен қарама-қарсы тұрады, ... ... дара ... ... ... көп ... ... еңбегінің бір
бөлігін құрай отырып, қоғамдық еңбек бөлінісінің алғашқы ... ... ... ... ... ... ... сәйкес кейін
ірі өнеркәсіптің мәрелік пункті болып табылады. Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... жағдайда себін тигізеді. Натуралдық
формадағы еңбектің әр қилы ... және ... ... натуралдық
типі бір ұғым емес. Біріншісі қандайда ... ... ... элементі
болып табылады. Екіншісі болса тарихи сипатқа ие, өйткені ол ... ... бір ... пайда болып, өзінің өрлеуінде басымдық
жағдайға жетті, кейін, анағұрлым жетілген ... орын ... ... ... ... ... ... пен тұтыну жеке жұмыскердің
сіңірген еңбегіне байланысты емес.
Әсіресе өндірістің осындай типі ... ерте ... ... ... ... Натуралдық өзгерудегі қайта өндіру өндірілген өнімнің
жалпы санына ... ... ... еңбек өнімдермен алмасу
тікелей натуралдық, заттық өлшем бірлігі бойынша қауым мүшелерінің тірлік
етуіне, қажеттілігіне ... ... ... ... ... сипатында
жүреді, ал топтар арасындағы өнім алмасу болмады. Алғашқы қауымдық қоғамның
басты ... жеке ... ... ... ... ... білмеді, ал
өнімді (табысты) өздері тұтынады (қоректенді). Әрі қарай, ... ... ... қайшы келді де ... ... ... ... құралдары мен жерді меншіктеу экономикалық
заңдылықтарға емес құл иеленушінің, яки ... еркі мен ... ... ... ... өндірісте шаруашылық жүргізудің өктемшіл
формасының алғашқы жұқанасы пайда ... ... ... ... ... ... формасы ретінде тауарлы өндіріс ... ... ... ... ... ... еңбек бөлінісінің дамуы
араларындағы байланыс айналым арқылы сату, сатып алу түрінде орнығып, ... ... ... ... ... ... алып ... қарым-қатынастардың дамуы тауар өндіруші қауымдар арасындағы
байланыстан, жеке ... ... ал ... әрі ... қарапайым тауар
өндірісі заңдылығы өзіне-өзі қайшы келген капиталистік кәсіпорындарға қарай
жылыстады. ... ... ... ... ... өзінің дамуымен
қарапайым тауар өндірісін қайта түлетті. Өндіріс ... ... ... болмай қоймайтын өзгерістерге жетелей отырып,
экономикалық ... ... да ... ... ... формалық өзгеріссіз қалдыра алмайды. Заңдылықтардың формалық
айқындық ... ... ... арасындағы байланыстарды
түлетеді. Бұл натуралдық та, тауарлық та шаруашылық жүргізу. Формаларында
айқындала түседі. Бәрі де сол, ... ... ... құл ... және капиталистік өндіріс әдістеріндегі көріністері ғана әр қилы.
Сондықтан, оларды ... ... ... ... заңдылық әрекеттерін
біріктіру туралы сөз болғанда ... ... жаңа ... ... ... сондықтан оларды бастапқы түрінде ... да баса ... ... ... ... және ... ... жүйесіндегі салық
салу
Бағаның қалыптасуына теориялық көзқарастар
Экономикалық теория классикалық мектебінің негізін қалаушы Адам Смит
осыдан 200 жылдай бұрын Глазо (Англия) қаласында ... ... ... мынандай сұрақ қойған: не бағалырақ? Ішетін су ма, әлде гауһар тас
па? Су өте ... ... ... ... құны жоқ, ал ... тас
(бриллиант) болса жоғары бағаланады. Кейірінек А.Смиттің осы ... ... ... кеткен. Бұл сауалдың жауабын ол шеше алмаған. Себеб,
А.Смиттің пайымдауымша алмазды ... ... ... ... ... ... су ... тастан (алмаз) төмен
бағаланады, ал судың тапшылығы мен қуаншылық жағдайында адам бір ... ... ... ... бағалы нәрсе жоқ ол кезде) болады. Себебі өмір мен өлім
кесе-көлденең тұрады. Міне ... ... жаңа ... пайда болады. Игілік
бағалылығы қолда бар ... ... ... немесе сол игіліктің
шекті пайдалылығы мөлшерімен бағаланады. Осы ... ... құн ... бағаланады. Сөйтіп шекті пайдалылық теориясы дүниеге келді. Оның
негізін салушылар: ағылшын Уильям Стенли Джевонс (1835-1882ж.), ... ... ... Карл ... ... ... Фон Бем-
Баверк (1851-1914ж.), және тағы басқалар. Олардың ойынша, құн (бағалылық)
тиімді пайдалылық дәрежесімен анықталады.
Экономикаық теория классикалық ... ... ... А.Смит пен
Д.Рикардоның ойынша, тауар құны оған ... ... ... деп ... Адам еңбегі тауар құнының субстануциясы, қайнар
көзі. Сондықтан да классикалық мектептің өкілдері еңбектің құн ... ... оны ары ... жан-жақты дамыта зерттеген К.Маркс болды.
Егер К.Маркс өзінің барлық зерттеуін тауардың еңбек құнын ... ... ... экономикаық ойдың өкілдері: мейлі либерлизм,
неолиберализм, кейнстік, неокейнстік, радикализм – барлығы дерлік бағаның
шығуын ... Баға ... әсер ... ... ... ықпалын
ғана емес, сондай-ақ жұмыссыздықтың бәсекенің, саяси ... ... ... ... ... ... және басқа
факторлардың әсерін қарастырды.
ХІХ ғасырдың аяғы мен ... ... ... Батыс пен Ресей
экономикалық теория өкілдері ... ... ... ... және ... ... т.б. еңбектің құндық теориясын шекті
пайдалылық ... ... ... ... ... Альфред Маршал
құнның қайнар көзін бір ... ғана ... ... ... ... ... ... мен ұсыным теориясы және өндіріс шығындарды
теориясымен ... ... ... ... өзара әсерін біртекті анықтауға итермеледі.
Ол сұраным-ұсынымға, шығынға және бағаға бірдей ... ... ... ... құн мен баға – ұқсас ұғымдар, алайда біркелкі, пара-пар ... ... Құн ... өндірісінің шығындарын көрсетеді, ал жекелеген
тауардың бағасы нарықта ... және ол ... ... ... ... оған сұраным мен ұсыным, пайдалылық, сиректік, сән, инфляция және
т.б. факторлар ықпал ... ... ... ... өлшемінің
модификациясы.
Бағаның қызметі. Баға жүйесі
Нарықтық экономикада баға негізінен бес ... ... ... ... қызметі. Бұл өнім өндіргенде ... ... ... ... ... ... және ... өнімді өндіру қалай немен
жүзеге асқанын көрсетеді.
Нарық жағдайында және ... ... ... ... кезінде,
тауар өндіруші өнімді шығаруға қандай шығындар жұмсау пайдалы екедігін
үнемі ... ... ... ... ... ... ... «жіберілген мүмкіндіктің бағасы» мәселесімен бетпе-бет келеді.
Екіншісі – ынталандыру қызметі. Бұл ... баға ... ... ... өнім ассортиментін жаңғыртуға, жаңа технологияны қолдануға, өнім
сапасын арттыруға күш ... ... осы ... ... етене
байланысты.
Үшіншісі – бөлуші реттеуші қызмет. Нарық жағдайында бағаның бөлуші
қызметі сұраным мен ... ... және ... ... өзгеруі
кезінде байқалады. Бағаның түскен кезінде тұтынушы көп сатып алады. ... ... киім ... кейде қымбаттау өнімді де ала салады. Әрине, бұл
процесс кері де болу мүмкін. Бағаның араласуымен ұлттық табысты бөлу ... ... ... ... және материалдық емес өндіріс саласын
қаржыландыру ... ... ... ...... ... сақтағанда, тұтыну
мен өндірісті теңгергенде байқалады. Сұраным мен ... ... ... ... ... баға ... ... және оны жөндеу үшін шара
қолдануды талап етеді.
Бағаның бесінші қызметі – ... Баға ... ... тауар ұсынымы туралы белгі береді және олар өз өнімі үшін қанша
алғысы келетіндігін ... ... ... ... ... алушылардың
төлем қабілеттілігін немесе өндіріс ресурстарының қорын байқайды. Мұндай
ақпарат барометр сияқты – ... ... ... ... іскерлік белсенділігін арттырады.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қоғамдық өндірісті ұйымдастырудың экономикалық негіздері34 бет
Ғылыми-техникалық прогрестің даму бағыттары мен ерекшеліктері11 бет
Қоғамдық өндіріс және кәсіпорынның өндірістік құрылымы27 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Ақтау қаласы аумағының топырағын экологиялық-мелиоративтік бағалау және көгалдандыру мәселелері112 бет
Банк имиджінің қалыптасуы47 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Банктегі қоғаммен байланыс бөлімі77 бет
Жастардың әлеуметтік құрылымдағы рөлі14 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь