Еркін және тербелістер

I. Еркін тербелістер. Біз козғалысьш қарастырып отырған денелер тобын механикада денелер жуйесі немесе жай гана жцйе деп атайды. Жүйеге енетін денелер арасындагы өрекет ететін күштерді ішкі куштер, ал жүйеге енбейтін денелер тараиынан жүйе денеле-ріне әрекет ететін күштерді сыртқы кірштер дейді.
Тербелістердің ең қарапайым түрі — жүйе тепе-теңдік күйінен ауыткығаннан кейін ішкі күштердің әрекетінен пайда болатын тербелістер. Ондай тербелістер еркін тербелістерге жатады.
Серіппеге
бекітілген жүктің не жіике ілінген жүктің тербелістері еркін тербелістерге мысал бола алады. Алдыңғы тақырыпта алынған тербеліс периодыньщ формулалары осы еркін тербелістерге қатыеты.
        
        ЕРКІН   ЖӘНЕ  ЕРІКСІЗ  ТЕРБЕЛІСТЕР.   ... ... ... Біз ... ... отырған денелер тобын
механикада денелер жуйесі немесе жай гана жцйе деп ... ... ... ... өрекет ететін күштерді ішкі куштер, ал жүйеге енбейтін
денелер ... жүйе ... ... ... ... ... кірштер
дейді.
Тербелістердің ең қарапайым түрі — жүйе ... ... ... ішкі ... әрекетінен пайда болатын тербелістер.
Ондай тербелістер еркін тербелістерге жатады.
Серіппеге
бекітілген жүктің не ... ... ... ... ... мысал бола алады. Алдыңғы тақырыпта алынған тербеліс
периодыньщ формулалары осы еркін ... ... ... ... ... ... ... жиілігі.
немесе меншікті жиілік деп те атайды. ... ... ... ... касиеттеріне, яғни серіппелі маятникте дененіц ... ... ... ал ... ... оның ... ... серіппелі және математикалык маятниктер еркіп тербелістер
жасайды. Мүндай тербелістер табиғатта көптеп кездеседі.
Маятниктердін. тербелістерімен таныскаішан кейін, бізі'е енді ... ... ... ... ... үғыну киын емес. Біріншіден,
тербелмелі жүйеде біріне-бірі "үксас" ... ... етуі ... ... — бүл серпімділік күпіі.
Оның ... ... ... проекциясы
серіппеніц деформациясына, ягни ... ... ... ... ... ... ... тепе-теңдік күйіне қарай бағытталған.
Жіпті ... — бүл ... күші мен ... ... күш. Оның ... ... ... және бүл күш те тепетеңдік күйіне қарай ... ... ... ... аз ... керок, олай болмаған жағдайда
тербеліс тез өшіп калады. Себебі ... күші ... ... оның ... теріс жүмые өндіріледі де, механикалық
энергия азаяды. Энерғияның азаюымен амилитуда кемиді. Сөйті.п, тербеліс
өшеді. ... ... ... ... деп ... ... ... тербелістерде амплитуда түрақты болады.
II. Еріксіз тербелістер. ... ... ... бір токтайды.
Тербелісті өшпейтін ету үіпін ... ... ... ... ... ... ... энергиясыи оған сыртқы периодты түрде өзгеріп
отыратын күшпен әрекет ету аркылы толықтыруға болады. ... ... ... күш ... ... толығады. Бүл жағдайда тербелістер енді
еркіл емес, еріксі.і болады; осы тербеліотерді ... ... ... ... күш .шжбур етуні күш доп аталады.
Периодты түрде қайталанып отыратын куштер тіпті ... ... ... ... де периодты қозғалысын тудырады. Мысал үшін
есіктің периодты түрде ... ... ... машинасы инесінің
қозғалысыи еске түсірейік. Вүл кезде периодты өзғеріп ... ... ... ... (тербелістің) периоды сол күштің периодына
тең ... ... ... емес.
III. Ал енді периодты күштің тербелмелі жүйеге орекет ететін жағдайын
карасты-райық. Тербелмелі жүйеніц өзінің де меншік-ті ... ... емес пе, ал куш ... бір периодпен өзгеруі мүмкін. Сонда ... ... ... жүіінейік. Тербелмелі жүйе ретінде сгріііпеге бекітілген
жүкті алып, осы серіппелі ... ... ... ... арналған
механизмнің жібіне ілеміз. Түтқаны бірқалыпты айналдыра бастасақ, жүктің
козғалысы алғашкыда күрделі болады. ... ... ... ... ... ... дүтрыс периодты тербелістерге айналғанын көреміз.
Бүл кезде біз ... ... ... ... та, жүктің орныккан
тербелісі түтканың айналу периодына тең ... ... ... ... ... ... болады.
Периодты түрде өзгеретін күш ... ... ... ... ... ... ... қозғалысты еріксіз
тербелістер деп атайды.
Еріксіз тербелістердің периодьг мәжбур етуші күштің периоды-
на тең.
Жоғарыда еркін тербелістер ... ... ... ... ... ... Ал еріксіз тербелістер болса, үйкелістің
болғанына карамастан, мәжбүр етуші ... ... бар ... ... периодты
болып табылады. Бүл еріксіз тербелістер кезінде үйкеліске шьтгын болған
энергия жүйеге әрекет етуші периодты күш ... ... ... ... түсіндіріледі. Ал еркіы тербелістер кезінде ... ... ... сәтінде ғана энергия қоры беріледі де козғалыс осы
энергия қоры ... ... ғана ... ... ... ... тербелістердің жиілігі қашан да сырткы
күштің жиілігіне гі'ең болады. Енді осы еріксіз тербелістер амплитудасының
жиілікке калай тәуелді ер:енін айқындайык.
Керілген ... екі ... ... ... А ... үзындығы
өзгермейді. Ал В маятниіінін үзындығын жіптің бос ұшьш врлі-берлі козғай
отырып өзғертуге болады. Егер маятникті тербеліске ... ... ... ... жіп аркылы А маятникке қайсыбір периодты күпгаен орекет етеді.
Соның салдарынан енді А маятник те ... ... ... ... үзындығын азайта отырып, оның тербеліс жиілігін
өзгертуге болады. Сейтіп, А ... ... ... ... ... күштің
жиілігін өзгертеміз. Сонда осы мәжбүр етуші күштің ... А ... ... ... ... ... ... А маятниктің тербеліс амплитудасы кенет артып ... ... ... осы ... ... ... тербе.ж жийіігі мен
тербелмелі щюеніңменшікті
.жиілігі дәл келген ... ... ... амплитудасының кенет
арту қубылысы резонанс деп шпалады.
Резонанс ... ... да жиі ... ... ... мән ... ... үйдің түсынан трамвай, трактор, пойыз, жүк
машинасы т.б. өте ... ... ... әйнегі дірілдеп, шыныаяқтар
сылдырлайды. ... ... ... ... ... ... ... сөйкес келеді де, соның салдарынан резонанс күбылысы
пайда болады.
Резонанс ... да, ... да ... ... Пайдалы болған кезде оны
арттыруға тырысады. Мысалы, жол қүрылысында, үйдің іргетасын күйғанда
күйматасты (бетонды) немесе ... ... ... үшін арнайы вибратор-
тығыздағыштар пайдаланылнды. Ал зиянды болғанда, резонансты болдырмау үшін
әр түрлі шаралар қолданылады. ... ... бу және ... табаны іргетасқа бекітілген болса, олардын тербелісі
біртүтас едеи ... ... ... үйге ... Соның салдарынан
іргетастың еріксіз тербелістерінің амплитудасы ... ... ... ... күлауы да мүмкін. Мүндай жағдайларда тербелістердің
меншікті жиілігі сыртқы күштін жиілігімен дөл келмейтіндей ету ...

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заттың электромагниттік қасиетін кванттық механика Бор теориясы, Томсон моделі16 бет
Тербелмелі қозғалыстар50 бет
Электромеханикалық ұқсастық және оның тербелісті зерттеуге қолданылуы60 бет
1950-1960 жылдардағы қазақ прозасындағы кейіпкер сомдау дәстүрі13 бет
Ахмет Байтұрсынов: өмірі мен қоғамдық-саяси қызметі18 бет
Жүрек-қан тамыры жүйесінің қызметі14 бет
Нашақорлық – тұңғиық түбі13 бет
Валюта негізгі түсініктері, еркін валюта бағамдары23 бет
Гармоникалық тербелістердің графиктері4 бет
Ерік және оқушыларды еркін тәрбиелеу мен дамыту14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь