Еркін және тербелістер


I. Еркін тербелістер. Біз козғалысьш қарастырып отырған денелер тобын механикада денелер жуйесі немесе жай гана жцйе деп атайды. Жүйеге енетін денелер арасындагы өрекет ететін күштерді ішкі куштер, ал жүйеге енбейтін денелер тараиынан жүйе денеле-ріне әрекет ететін күштерді сыртқы кірштер дейді.
Тербелістердің ең қарапайым түрі — жүйе тепе-теңдік күйінен ауыткығаннан кейін ішкі күштердің әрекетінен пайда болатын тербелістер. Ондай тербелістер еркін тербелістерге жатады.
Серіппеге
бекітілген жүктің не жіике ілінген жүктің тербелістері еркін тербелістерге мысал бола алады. Алдыңғы тақырыпта алынған тербеліс периодыньщ формулалары осы еркін тербелістерге қатыеты.

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ЕРКІН ЖӘНЕ ЕРІКСІЗ ТЕРБЕЛІСТЕР. РЕЗОНАНС
I. Еркін тербелістер. Біз козғалысьш қарастырып отырған денелер тобын
механикада денелер жуйесі немесе жай гана жцйе деп атайды. Жүйеге енетін
денелер арасындагы өрекет ететін күштерді ішкі куштер, ал жүйеге енбейтін
денелер тараиынан жүйе денеле-ріне әрекет ететін күштерді сыртқы кірштер
дейді.
Тербелістердің ең қарапайым түрі — жүйе тепе-теңдік күйінен
ауыткығаннан кейін ішкі күштердің әрекетінен пайда болатын тербелістер.
Ондай тербелістер еркін тербелістерге жатады.
Серіппеге
бекітілген жүктің не жіике ілінген жүктің тербелістері еркін
тербелістерге мысал бола алады. Алдыңғы тақырыпта алынған тербеліс
периодыньщ формулалары осы еркін тербелістерге қатыеты.
Еркін тербелістердің жиіліпн жүйенід мепшікті тербеліс жиілігі.
немесе меншікті жиілік деп те атайды. Тербелістің меншікті жиілігі
тербелмелі жүйенің касиеттеріне, яғни серіппелі маятникте дененіц массасы
мен серінпенің қатаңдығына, ал математикалык маятникте оның үзындығына
байланысты анықталады.
Сонымен, серіппелі және математикалык маятниктер еркіп тербелістер
жасайды. Мүндай тербелістер табиғатта көптеп кездеседі.
Маятниктердін. тербелістерімен таныскаішан кейін, бізі'е енді дене
қандай жағдайда еркін тербелістер жасайтынын үғыну киын емес. Біріншіден,
тербелмелі жүйеде біріне-бірі "үксас" күштер орекет етуі керек.
Серіппелі маятиикте — бүл серпімділік күпіі.
Оның координаталар осіне түсірілген проекциясы
серіппеніц деформациясына, ягни дененін ығысуьша пропорционал болады. Бүл
күш тербелген дененің тепе-теңдік күйіне қарай бағытталған.
Жіпті маятникте — бүл ауырлық күші мен серпімділік
күшіне теңәрекетті күш. Оның проекциясыда дененің ығысуъша
пропорционал және бүл күш те тепетеңдік күйіне қарай багытталған.
Екіишіден, жүйедегі үйкеліс мейлінше аз болуы керок, олай болмаған жағдайда
тербеліс тез өшіп калады. Себебі үйкеліс күші қозғалысқа қарсы
бағытталғандыктан, оның әрекетінен теріс жүмые өндіріледі де, механикалық
энергия азаяды. Энерғияның азаюымен амилитуда кемиді. Сөйті.п, тербеліс
өшеді. Өшетін тербеліетерді гармошікалык тербелігтер деп есептеуге
болмайды, өііткені гармоникалық тербелістерде амплитуда түрақты болады.
II. Еріксіз тербелістер. Еркін тербелістер әйтеуір бір токтайды.
Тербелісті өшпейтін ету үіпін үйкелісті жеңуге кететін энергияны тольщтырып
отыру кажет.
Тербелмелі жүйенің энергиясыи оған сыртқы периодты түрде өзгеріп
отыратын күшпен әрекет ету аркылы толықтыруға болады. Жүйеніц энергиясы осы
сьгртқы күш жүмысының есебінен толығады. Бүл жағдайда тербелістер енді
еркіл емес, еріксі.і болады; осы тербеліотерді тудырушы периодты түрле
өзгеріп отыратын күш .шжбур етуні күш доп аталады.
Периодты түрде қайталанып отыратын куштер тіпті өздері тербелмелі
жүйеге жатпайтын денелердің де периодты қозғалысын тудырады. Мысал үшін
есіктің периодты түрде аніылып-жабылуын яемесе тігін машинасы инесінің
қозғалысыи еске түсірейік. Вүл кезде периодты өзғеріп отыратыы күш
әрекетінен болатын козғалыстың (тербелістің) периоды сол күштің периодына
тең болатынын байқау қиьгн емес.
III. Ал енді периодты күштің тербелмелі жүйеге орекет ететін жағдайын
карасты-райық. Тербелмелі жүйеніц өзінің де меншік-ті тербеліс периоды
болады емес пе, ал куш бапкл бір периодпен өзгеруі мүмкін. Сонда қозгалыс
периоды қандай болмак?
Тәжірибеге жүіінейік. Тербелмелі жүйе ретінде сгріііпеге бекітілген
жүкті алып, осы серіппелі маятникті гармоникалык ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Механикалық тербелістер, механикалық толқындар
Электромагниттiк тербелiстер
Электрлік тербелістер генераторы
Механикалық тербелістер мен тербелмелі жүйелер
Көлденең тербелістер
Еркін күрес
Сөз, наным және оларды еркін білдіру құқығы
Еркін жүріп-тұру құқығы
Кеңістіктің еркін ұлы
Қазақстандағы еркін күрес
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь