Топырақ эрозиясы және онымен күресу – жолдары


Топырақ эрозиясы (грек тілімен аударганда — «бұзамын» деген мағынаны білдіреді) дегеніміз, оның су мен жердің әсерінен бұзылуы.
Су жане жел немесе дефляция эрозиясын бөліп көрсетуге болады. Топырақты бұзатын күш ретінде біріншісінде — ағатын су, ал екіншісінде ауаның қозғалысы болып табылады.
Эрозия ауаның интенсивті қызметіне дейін де болған. Қатты заттардың беттік сулармен мұхитқа шайылып келуі, ауада үнемі топырақ шаңының болуы бұл құбылыстың болуын дәлалдейді. Белгілі мәліметтер бойынша сары топырақ пен шабындық саздақ топырақтар — жел эрозиясының өнімдерінің ауадан тұнуының натижесінде түзілген.
Адамның қызметі натижесінде эрозиялық процестердің жылдамдығы бірнеше рет артып кеткоп. Мы-салы, соңгы 50 жылда мүхитқа іпаііылып келіччі эрозиялық өнімдер шамамен 8 есе артқан.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Топырақ эрозиясы және онммен күресу – жолдары

Топырақ эрозиясы (грек тілімен аударганда — бұзамын деген мағынаны
білдіреді) дегеніміз, оның су мен жердің әсерінен бұзылуы.
Су жане жел немесе дефляция эрозиясын бөліп көрсетуге болады.
Топырақты бұзатын күш ретінде біріншісінде — ағатын су, ал екіншісінде
ауаның қозғалысы болып табылады.
Эрозия ауаның интенсивті қызметіне дейін де болған. Қатты заттардың
беттік сулармен мұхитқа шайылып келуі, ауада үнемі топырақ шаңының болуы
бұл құбылыстың болуын дәлалдейді. Белгілі мәліметтер бойынша сары топырақ
пен шабындық саздақ топырақтар — жел эрозиясының өнімдерінің ауадан
тұнуының натижесінде түзілген.
Адамның қызметі натижесінде эрозиялық процестердің жылдамдығы бірнеше
рет артып кеткоп. Мы-салы, соңгы 50 жылда мүхитқа іпаііылып келіччі
эрозиялық өнімдер шамамен 8 есе артқан. Сонымен қатар, жел эрозиясында да
топырақтың көп бөлігі бұзылады. Бұл кезде топырақпен бірге енгізілетін
тыңайтқыштардан 1,5—2 есе артық өсімдіктерге қажетті заттар табиғи
өсімдіктер жабыны бұзылғанда орын алады. Біріншіден, өсімдіктер томырақты
тамырларымен бекітін тұрады. Екіншіден, өсімдіктердің жер бетіндегі
бөліктері су және әсіресе, ауа ағыстарының күшін арттырады. Өсімдік жабыны
одан біршама ара қашықтықтағы топырақты да қорғайды. Олардың шекаралас
кеңістікке әсері айтарлықтай болады. Топырақ қорғайтын және егістік
қорғайтын орман өсіру осыған негізделген.

Эрозиямен күресу жолдары:
1. Айтарлықтай үлкен территорияда өсімдіктер жабынын
жоюға әкелетін табиғи экожүйелерге тигізетін әсерді шектеу. Бұл
әсіресе орманды пайдалануға қатысты.
2. Жайылымдарда эрозмялық процестер көбінесе шектен тыс
мал жаюмен байланысты. Үлкен территорияда шөптесін өсімдіктер
жабының зақымдануы кезінде, әсіресе топырағы жеңіл жерлерде су
эрозиясы және жел эрозмясының да болуы мүмкін. Таулы
аудандарда шөптесін өсімдіктердің болмашы зақымдануының өзінде
(мысалы, жалғыз аяқ жол) су эрозиясының пайда болу ошағы орын
алады. Мұндай қолайсыз құбылыстарды болдырмаудың негізгі жолы мал жаю
ережелерін сақтау және рекреациялық қысымды төмендету болып
табылады
3. Егістік жерлерді қорғау іс-шаралары:
• ауыспалы егістіктерді дұрыс жүргізу, соның ішінде отамалы
дақылдар;
• (жүгері, картоп, қызылша) топырақты бекітетін тамырлары бар
шөптер қоспасымен алмасып келуі қажет;
• жиектік жыртуды жүргізу (рельфтің горизонттарымен);
• өңдеуден оңай бұзылатын құмды және құмдақ топырақтарды шығару;
• шағын егістік танантарын табиғи ландшафтармен кезектестіру;
• танап қорғайтын орман белдеулерін жасау;
• тонырақтың құрылым түзілуін мүмкіндік туғызатын,
органикалық тынайтқыштарды топыраққа енгізу;
• топыраққа жасалатын қысымды кемитін техниканы пайдалану.
Топырақты соқасыз өңдеу жұмыстарына ерекше көңіл бөлу қажет.
Агротехниканың бұл жаңа әдісі қазір кеңінен пайдаланылып келеді. Аталған
әдіс аудармай жырту арқылы тонырақты қопсытуға негізделген. Бұл адісті
қолданғанда топырақтың табиғи құрылысы сақталады. Тұрақтылығы мен құнарлығы
бұзылмайды. Әдістің техиологиялық кемшілігі — арамшөптердің көп болуына
әкеледі. Аудармай жырту әдісін қолданғанда барлық агротехникалық шаралардың
кезегі мен мерзімдерін қатаң сақтау қажет.
Бірқатар жағдайларда топырақ эрозиясының салдарымен күресуге тура
келеді. Су эрозиясынан қорғау мақсатында агротехникалық (орман отырғызу,
шөптер егу) шаралармен қатар, инженерлік іс-щаралар (су ағысын ұстан қалуға
арналған шұңқырлар салу, көлбеу жерлерді өңдеу, онда көпжылдық шөптесін
өсімдіктерді егу) жургізіледі. Химиялық заттарды (әр түрлі полимерлер)
топырақ бетіне енгізуді көп жылдық шөптермен, бұталар мен ағаштарды
отырғызумен үйлестіре жүргізу қажет.
Суармалы егістіктердің дүние жүзіндегі ауданы шамамен 250 млн. ға
жуық. Ирригациялық эрозиямен қаатар суармалы топырақтар екінші реттік
сортаңдануға ұшырайды. Оның мәні — танаптағы топырақ суды
сіңіріп, содан соң ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Мелиорация және топырақ
Топырақ эрозиясы және онынен күресу шаралары
Топырақты ластаушы және аздырушы көздер
Экономикадағы экологиялық жендеттiк синдромы
Су эрозиясына әсер ететін факторлар
Топырақты пайдаланудың экологиялық мәселелері
Топырақтың азуы немесе эрозиясы
Топырақ эрозиясы және оның түрлері
Қазақстан топырақтарының қазіргі экологиялық жағдайлары
Егіншілік жүйесін қолдану және топырақты эрозиядан қорғау
Пәндер