Жапырақ туралы

Жапырақ – жоғары сатыдағы өсімдіктер өркенінің өсуі біршама шектелген бүйірлік мүшесі. Тамыр мен сабақтан жапырақтың айырмасы ол өсуін ұшы арқылы емес, жапырақ тақтасының негізінде орналасқан қыстырма меристемасы арқылы жалғастырады.
Алғашқы нағыз жасыл жапырақ өсімдіктердің сулы ортадан құрлыққа шығуына байланысты құрлық жағдайларына бейімделген. Қос жарнақтыларда негізгі өркеннің апексі және төбе бүршігі жетілгенге дейін, олардың тұқымынан өсіп шыққан жапырақ – тұқым жарнақтарының жапырағы деп аталады. Жапырақтар алғашқы негізгі өркеннің, одан кейін жанама өркендердің әрқайсысының бой конусында экзогенді меристемалық төмпешіктер ретінде қалыптасып жетіледі. Төмпешіктердің жоғарғы бөлігі – апексі, төменгі бөлігі базальды бөлігі деп аталады. Апекстен жапырақ тақтасы, сағағы, ал базальды бөлігінен жапырақ негізі, бөбешік жапырақтар, қынап пайда болады.
        
        Жапырақ
Жапырақ – жоғары сатыдағы өсімдіктер өркенінің өсуі біршама шектелген
бүйірлік мүшесі. Тамыр мен сабақтан жапырақтың айырмасы ол ... ұшы ... ... ... ... ... қыстырма меристемасы арқылы
жалғастырады.
Алғашқы нағыз жасыл жапырақ өсімдіктердің сулы ортадан құрлыққа ... ... ... ... Қос жарнақтыларда негізгі
өркеннің апексі және төбе бүршігі жетілгенге дейін, олардың тұқымынан өсіп
шыққан жапырақ – ... ... ... деп ... Жапырақтар
алғашқы негізгі өркеннің, одан кейін жанама өркендердің әрқайсысының ... ... ... ... ... қалыптасып жетіледі.
Төмпешіктердің жоғарғы бөлігі – апексі, төменгі бөлігі базальды бөлігі ... ... ... ... ... ал ... ... жапырақ
негізі, бөбешік жапырақтар, қынап пайда болады.
Жапырақ өзінің даму барысында екі кезеңді басынан өткізеді, олар ... және ... ... ... Бірінші кезеңде жапырақ бастамасы
негізінен клеткалардың бөлінуі есебінен ... ... ... тән ... келе ... бірақ қабатталған немесе бүктелген
кішкентай қалпында қалады. ... ... ... ... ... мен ... ... көлемін тез ұлғайтады.
Жапырақ - өсімдіктер денесінде фотосинтез жүретін, яғни органикалық емес
заттардан органикалық заттар түзілетін, ауа ... ( ... ) ... газы мен ... ... және шығаратын, суды буландыратын
( транспирация ) маңызды вегетативтік мүше. Осы негізгі қызметтерімен қатар
көптеген өсімдіктерде ... қор ... ... ... ... ... көбею қызметін атқарады.
Жапырақтың негізгі бөліктері. Жапырақ, жапырақ ... ( ... ... бөбешік жапырақтар, қынап, тілше және т.б. бөліктерден тұрады. ... ... ... ... жапырағында бірдей кездесе бермейді.
Жапырақтың негізгі бөлігі – оның ... Бұл ... ... ... ... ... ... көпшілігінде тақта тәрізді болып келеді
және ... тән ... ... ... жүреді. Атқаратын қызметіне
сәйкес жапырақ тақтасының ... ... ... түрлі болады.
Сағақ – жапырақ тақтасы мен оның негізін қосып ... ... ... ... – жапырақ тақтасының сабаққа бекінетін ... ... ... ... ... түсу ... ... орналасуын қамтамасыз
етеді. Сонымен қатар сағақтың өткізгіш шоқтары арқылы су және онда ... ... ... жапырақ тақтасына өтіп, онда фотосинтез жүреді.
Нәтижесінде пайда болған органиалық қосылыстар ... ... ... жоқ жапырақтар сағақсыз немесе қондырмалы жапырақ деп аталады.
Жапырақ ...... ... ... түтік тәрізді қоршап
орналасқан ... ... ... ... ... ... қана
қоймай, таяныш қызметін де атқарады және төбе бүршігін, буын аралығының
қыстырма меристемасы орналасқан төменгі ... ... әр ... ... ... Егер ... реңі жасыл түсті болса, онда ... ... ... сөз. Реңі ... үлпек немесе қоңыр тері
тәрізді ( қияқөлеңдерде ) қынаптар да бар. Қынапты жапырақ негізінен ... тән. ... ... ... әр ... ... ол айтарлықтай
байқалмайды немесе шамалы ұлғайып, ... ... мұны ... ... атайды.
Жапырақ формациялары. Жоғары сатыдағы ... ... ... ... жапырақ өзінің пішіні, көлемі, реңі, өмір ... т.б. ... ... өзгергіш. Әлемдегі өсімдіктердің түрлеріне
қарай, оның ... ... де әр ... ... үш формациясы бар: төменгі жапырақ, ортаңғы жапырақ және
жоғарғы ... ... ...... ... қор ... ... арнаулы қызметтер атқаруға бейімделіп, түрін өзгерткен және толық
жетілмеген ... Сол ... ... ... жапырағы,
бүршіктердің жабын қабыршақтары және тамырсабақтар мен жер ... ... ... да төменгі жапырақтар саналады. Ортаңғы
жапырақтар – белгілі өсімдік түріне тән нағыз жасыл ... ... ...... ... ( суды ... және ... ( тыныстану ). Жоғарғы жапырақтарға гүл ... ... ... ... әдетте, толық жетілмеген және жапыраққа ... ... ... ... ( ... ... ... - әр түрлі ) бір
өсімдікте әр түрлі пішіндегі жапырақтардың болуы. Жапырақ – ... ... ... тез ... өсімдік мүшесі. Жарық, жылу, ылғал,
қоректену және т.б. жағдайлардың әсерінен жапырақ пішіні ... ... су ... ... ... су өсімдіктерін алайық, олардың
су астындағы жапырақтарының су бетіндегі жапырақтарынан айырмашылығы бар.
Су ... ... ... ... немесе жіп тәрізді тілімделіп,
жіңішкеретін болса, ал су ... ... ... ... ... Гетерофиллия құрлық өсімдіктерінде де байқалады. Мысалы, інжір, тұт
ағаштары.
Жапырақтар – жапырақ тақтасының ұшының пішініне ... ... ... ... ал ... ... ... қарай: сына тәрізді, дөңгелек (
жұмыр), жүрек тәрізді, бүйрек тәрізді, жебе тәрізді және т.б. болып келеді.
Тақтасының ... ... ... қарай жапырақтарды телімді,
тілімді, және бөлімді деп жүйелейді.
Жапырақтың жүйкеленуі. Жүйкелену – жапырақ ... ... ... ... ... ... тақтасының астыңғы бетінен анық көрінеді және
ол өзі өткізгіш шоқтардан тұратындықтан, ... суда ... ... ... ... ... заттарды төмен қарай өсімдіктің
мүшелеріне, сабағына, тамырына тартады. Жапырақ тақтасына ... ... ... ... тақтасының ортасы арқылы өтетін білеуленген қуатты негізгі жүйке
оның сағағынан сабаққа өтеді. ... ... ... ... қашықтаған сайын
жүйкелер тармағы жіңішкере береді. Жапырақ тақтасының жүйкеленуі әр ... Олар ... ... ... доға ... және ... жүйкеленуде жапырақтың негізінен ұшына дейін созылған бір ғана
жүйке ... Жай ... ... ... споралы өсімдіктер: мүктерге,
плаундарға және ашық тұқымдылардың ( қылқан ... ) ... ... жабық тұқымдылардың кейбір өкілдеріне тән.
Жоғары сатыдағы өсімдіктер жапырағының анатомиялық құрылысы ... ... ... ... 1) ... тақтасын үстіңгі және астыңғы бет жағынан
жауып тұратын жабындық ұлпа – ... 2) ... ... ... ... ... – мезофилл; 3) мезофилл бөлігінде орналасқан
өткізгіш ... ... бұл ... ... ... ... ... топтарына және өсіп тұрған орта
жағдайларының әсеріне ... ... ... ... ... сырт жағынан жабындық ұлпа – эпидерма жауып тұрады.
Эпидерма клеткалары тірі, бір-бірімен ... ... бір ... екі ... ... көп ... түзіп, орналасады. Негізгі қызметі – жапырақтың
ішкі жұмсақ бөлігін ... ... ... ... енуінен сақтау. Эпидерма ... ... ... ... ... ... және ... дақ жауып тұрады.
Бұл қабаттар эпидерманың қорғаныштық қызметін арттыра түседі.
Жапырақ тақтасы көлбеу бағытта ... ... ... ... ... ... негізінен астыңғы бетінде орналасады. Жапырақ
тік бағытта өсіп, жарық екі бетіне ... ... ... ... екі
бетінде шамамен бірдей болады. Жапырағы су ... ... ... ... ... ... тақтасының тек үстіңгі бетінде кездеседі.
Мезофилл ( mesos – орталық, phyllon – жапырақ ) морфологиялық құрылысы,
атқаратын қызметі жағынан бір-бірінен ... ... бар екі ... және ... ... ... Клетка құрамындағы хлоропластарға
байланысты бұл бөлімнің реңі жасыл болатындықтан, ол мезофилл хлоренхма (
грекше chloros – ... enqchyma – ... ) деп те ... ұлпа ... ... ... ... діңгек тәрізді болып,
үстіңгі эпидерма ... ... ... ... ... ... ұлпа клеткаларында жапырақтағы барлық хлоропластардың ¾-тен 4/5-
ке дейінгі бөлігі орналасқан, сондықтан жапырақтардың ... беті ... ... және ... фотосинтез қызметін атқарады.
Көптеген өсімдіктерде бағаналы ұлпа бір қабатты, кейде екі қабатты ... ... ... ... ... ... ... ), сирек
жағдайда көп қабатты ( ақ тұт ағашы ) ... ... ұлпа ... ... ... және ... да әр ... олар бір-бірімен тығыз жанаспай клеткааралық кеңістіктер қалдырып,
астыңғы эпидермаға таяу орналасады. Бұларда хлоропластардың саны ... ... кем, ... фотосинтез қарқындылығы төмен.
Негізінен борпылдақ ұлпа арқылы ауа алмасу және транспираия жүзеге асады.
Борпылдақ ... ... ... ... ... біраз клеткалары
арнаулы қызметтер атқарады. Бұлар жинағыш клеткалар деп аталады. ... екі, үш ... ... ... ... ... да, онда
фотосинтездің нәтижесінде пайда болған ... ... ... түтік арқылы тезірек жылжуына әсерін тигізеді.
Мезофиллдің бағаналы және борпылдақ ұлпаға айқын жіктелуіне жарықтың мол
түсуі үлкен әсерін ... ... ... ... тік ... жапырақ тақтатасының екі бетіне жарықтың түсуі бір ... да ... ... ... ... борпылдақ ұлпадан
тұрады. Осы типтес құрылым көлеңкеде ... және су ... ... ... да тән. Осы ... ... бірыңғай ұлпадан
тұратын жапырақтар изолатеральды, яғни тең беткейлі деп ... ... екі ... ... ... тұрады. Астық тұқымдасында
эпидерма клеткалары бірыңғай ... ... ... ... ... ... ... қабырғалары иректеліп жатады. Мұндай клеткалардың сыртқы
қабырғасы кутикулаланады және кремнезем сіңіп, оған ... ... ... ) ... ... Сонымен қатар астық тұқымдастардың үстіңгі
эпидермасында ... ... ... клетка жолағы шырынға толы,
эпидерманың басқа ... ... ірі ... ... ... ... ( ... двигательные ) клеткалар деп аталады.
Құрғақшылық кезде бұл ... ... ... ... ... жоғары қарай тартады, соның нәтижесінде жапырақ алақаны
ширатылып, одан ... ... ... Бұл ... астық тұқымдастарда (
мысалы, селеу т.б. ) жиі байқалады. Өйткені ... ... ... ... ... орналасқан. Жапырақтың үстіңгі бетін ішке алып
ширатылуынан судың булануы кеміп, ... ... ... ... ... ... топырақта ылғал молайған кезде бұл өсімдіктердің
ширатылған жапырақ тақталары қайтадан жазылып, ... ... ... ... келеді.
Астық тұқымдастары устьице құрылысының өзіндік ерекшеліктері – жанаспалы
клеткалардың гантель ( екі ұшы енді, жіңішке түтікпен ... ) ... ... ... клетканың енді бөлігі хлоропластары бар жұқа
қабықшалы, ал жіңішке орталық ... ... ... ... ... тургор көтерілген кезде жұқа қабықшалы, енді бөлімі
ұлғаяды да орталық ... ... бір- ... қашықтап, устьице
саңылауы ашылады.
Астық тұқымдастар жапырағының мезофилі бағаналы және борпылдақ ... ... ... ұлпа – ... ... жапырақтылардың көбі орман зонасының құрылық бөлігін алып жатқан
қылқан жапырақтылар орманын ( тайга ) түзеді. ... ... бұл ... ... ... ... ... ендіктерде өсетін қылқан
жапырақтылар ... ... ал ... таралған қылқан жапырақтылар ауа
мен топырақтың құрғақтығына ( ылғалды субтропиканы ... ), ... ... ... ... ... ... қылқан
жапырақтылардың солтүстік, ... ... ... ... ... ... ... тән. Жапырақ тіршілігінің
ұзақтығы барлық өсімдіктерде бірдей емес. Оның мерзімі 2-3 ... 20 ... және одан да ұзақ ... ... Көп жылдық ... ... оның ... ...... мен ... қарағанда
ұзаққа бармайды. Бұл ерекшелік қалыптасқан ... ... ... және ... ... уақыт ішінде фотосинтез жүруін белсенді
атқаратын мүше қызметіне байланысты.
Жапырақтар тіршілігінің ұзақтығына, ... ... ... ... түскенге дейінгі мерзім ( яғни жапырақтың ... ... ... ) ғана ... ... ... ... өсімдіктерде жапырақ
төмпешіктерінің пайда болуынан бастап ... ... ... дейінгі
уақыт, бүршік ішіндегі даму кезеңінің ... ... ... ... ... ... ... емен, жөке, қайың, бересклет және т.б.
жапырағын түсіретін ағаштар мен бұталарда жапырақ ... ... оның ... ішінде дами бастауы мамыр, тамыз айлары ішінде жүреді.
Ал келесі жылдың сәуір, мамыр айларында бүршік ашылып, ... ... яғни ... ... бүршік ішінде даму кезеңі 9-12 айға
созылады да, жапырақ алақанының жазылуынан ... ... ... 4-5 ... ... ... талдардың бүршік ішіндегі даму фазасы 2,5 жылға
дейін, ал бүршік сыртындағы дамуы 2-3 айға ғана ... ... ... ... ... морфологиялық құрылысы.
III. Жапырақтың анатомиялық құрылысы.
IV. Жапырақтар тіршілігінің ұзақтығы.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
In vitro жағдайында стевиядан оқшауланып алынған жапырақ экспланттарының каллусогенез және морфогенез ерекшеліктері35 бет
Жапырак11 бет
Жапырақты орман ағаштарының зиянкес жәндіктерінің түрлері және келтіретін зияны66 бет
Жапырақтың морфологиялық құрылысы21 бет
Жусан жапырақты ойраншөп3 бет
Сабақтану және жапырақтануына қарай өсімдіктің түрлері9 бет
Қылқан жапырақты өсімдіктер мен қылқан жапырақты ормандардың табиғаттағы және халық шаруашылығындағы маңызы. Орманды қорғау11 бет
Convolvulaceae vent. Тұқымдасының дәрілік түрлері өкілдерінің морфо-анатомиялық ерекшеліктері36 бет
Абайдың табиғат лирикасы10 бет
Алматы қаласының табиғи – экологиялық жағдайы. Зерттеу нысандары мен әдістері47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь