Ағзалардың көбеюі және дамуы


Дүние жүзіндегі ағзалар минут сайын әр түрлі себептерге баиЛанысты тіршілігін жойып отырады, бірақ осыған қарамастан, Жер шарындағы тіршілік түрақты болады. Осы түрақтылықтың қамтамасыз етілуі тірі ағзалардың көбею қарқыньгаа байланысты. Ағзалардың көбеюі алуан түрлі болып келеді, бірақ оларды топтастырып жыныссыз және жынысты жолмен көбею деп екіге бөлеміз. Жынысты жолмен көбею аналық және аталық гаметалардың қосылып, зигота түзілуіне байланысты, яғни ағза үрықтанған бір жасушадан дамиды.
Ағзалардың көбеюі мен жеке дамуы жасушаның бөліну барысына негізделген.
ЖАСУШАНЫҢ БӨЛІНУІ. МИТОЗ
Жасушаның негізгі қасиеттерінің бірі — оның бөлінуге қабілеттілігі. Жасушаның бөлінуінің үш жолы бар:
1. Амитозды немесе тікелей бөліну — мүнда ядро екіге бөлінеді (кдрапайым жасушалардың бөлінуі); 2. Мейозды бөліну — оның нәтижесінде жынңс жасушалары пайда болады; 3. Митоз немесе күрделі бөлінуі 40. Сома (дене) жасушалары осы жолмен бөлінеді.
Митоз. Мүндай жасушаның бөліну жолдары көбею барысының маңызды кезеңі болып табылады. Түқымқуалаушылықтың негізгі қызметін ядро жиынтыгы атқаратын болгандықтан митоздық бөлінуге кеңінен тоқталамыз. Митоз (грекше. "митос — жіп) деген мағынаны білдіреді.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




АҒЗАЛАРДЫҢ КӨБЕЮІ ЖӘНЕ ДАМУЫ
Дүние жүзіндегі ағзалар минут сайын әр түрлі себептерге баиЛанысты
тіршілігін жойып отырады, бірақ осыған қарамастан, Жер шарындағы тіршілік
түрақты болады. Осы түрақтылықтың қамтамасыз етілуі тірі ағзалардың көбею
қарқыньгаа байланысты. Ағзалардың көбеюі алуан түрлі болып келеді, бірақ
оларды топтастырып жыныссыз және жынысты жолмен көбею деп екіге бөлеміз.
Жынысты жолмен көбею аналық және аталық гаметалардың қосылып, зигота
түзілуіне байланысты, яғни ағза үрықтанған бір жасушадан дамиды.
Ағзалардың көбеюі мен жеке дамуы жасушаның бөліну барысына негізделген.

ЖАСУШАНЫҢ БӨЛІНУІ. МИТОЗ
Жасушаның негізгі қасиеттерінің бірі — оның бөлінуге қабілеттілігі.
Жасушаның бөлінуінің үш жолы бар:
1. Амитозды немесе тікелей бөліну — мүнда ядро екіге бөлінеді
(кдрапайым жасушалардың бөлінуі); 2. Мейозды бөліну — оның нәтижесінде
жынңс жасушалары пайда болады; 3. Митоз немесе күрделі бөлінуі 40. Сома
(дене) жасушалары осы жолмен бөлінеді.
Митоз. Мүндай жасушаның бөліну жолдары көбею барысының маңызды кезеңі болып
табылады. Түқымқуалаушылықтың негізгі қызметін ядро жиынтыгы атқаратын
болгандықтан митоздық бөлінуге кеңінен тоқталамыз. Митоз (грекше. "митос —
жіп) деген мағынаны білдіреді.
Митоздың бөлінуі кезінде жасушалардың барлығында, әсіресе
хромосомаларда, күрделі өзгеріс болады. Митоз екі кезеңнен түрады: 1)
митозды бөлінуге дайындық кезеңі — оны интерфаза деп атайды және 2) бөліну
кезеңі (митоз).
Интерфаза кезеңінде митоз әрекетіне қажетті заттар синтезделеді.
Сондықтан да, оны дайындық кезеңі деп атайды. Интерфазада түқым
қуалаушылықпен тыгыз байланысты мынадай дайындықтар жүреді:
1. Бұл уақытта жасушадағы заттар нуклеотидтер, аминқышқылдары,
ферменттер, т. б. жинақталады. Хромосомалар екі еселенеді. Екі еселенген
хромосомалардың әрқайсысы екі бөліктен түрады, оларды — хроматидтер деп
атайды. Әрбір хроматиттердің қүрамыңда ДНҚ молекуласы болады. Сонымен қатар
РНҚ мен ақуыз синтезделеді. 2. АТФ синтезделеді, ол энергия жасушаларының
бөліну кезінде жүмсалады. 3. Жасушаның орталығы және әр түрлі маңызды
органоидтар синтезделіп, олар бөліну әрекетіне қатысады. Осындай
дайындықтар аяқталысымен жасуша бөліне бастайды.
Жасуша ядросының бөлінуі митоз төрт фазадан түрады: профаза, метафаза,
анафаза және телофаза 40. Профаза — митоздың бірінші фазасы. Мүвда ядроның
торлы қүрылысы хромосома жіпшелеріне айналады. Осы кезде ядро ісініп,
хромосомалар ширатылады, осыған байланысты ДНҚ-ның жіпшесі бірнеше есе
қысқарады және жуандайды, оны жарықтың көмегімен көрсететін микроскоппен де
көруге болады.
Бұл кезде ДНҚ-сы еселенген хромосомалардың мөлшерін, пішінін,
қүрылысын жәяе санын анықтауға болады. Хромосомалар дегеніміз — созылыңқы
тығыз денешік. Олар үзбелене бөлінген бірнеше бөліктерден түрады
Алғашқы бөлік (керме грекше — "мерос"— бөлік) және екінші реттік
бөлікті көруге болады.
Хромосомалардың әрқайсысы ширатылған екі жіпшеден түрады, оларды
хроматидтер немесе жас хромосомалар деп атайды. Про-фазаның аяғьшда
жасушаның орталығы екіге бөлінеді де, экватордын қарсы полюстеріне қарай
ажырайды және олардың арасын бөліну шүйкесі байланыстырады. Бөліну шүйкесі
негізінен ақуыздан түрады. Прометафазада ядро қабықшасы еріп, ядрошықтар
жойылады да, хромосомалар цитоплазмаға таралады. Бұл әрекет метафазаның
басталганын білдіреді.
Метафазада хромосома қабығы — түпнегізді байқауға болады. Ол профазада
пайда болып, телофазаға дейін сақталады. Зерттеулердің нәтижесі хромосома
қабықшасы ядрошық заттарынан пайда болатынын дәлелдеді. Метафазада
хромосомалар түгелімен жасуша экваторына жинақтала бастайды. Экватор
жазықтығына жинақталған хромосомалардың әрқайсысы беліну шүйкесі
жіпшелеріне жабысады. Осыдан кейін бөліну шүйкесіне бекінген
хроматидтер жасушаның екі жақ полюсіне жылжиды. Бүл әрекет анафазаның
басталғаньш білдіреді.
Анафазада хромосомалардың орталық бөліктерінін бөлінуі нәтижесінде
хроматид жіпшеяері бір-бірінен ажырап, жеке хромосомаларға айналады. Бөліну
шүйкесі жіпшелерінің түтқырлығы артады. Осыган байланысты хромосомалар
жасушаның екі жақ полюсіне тез жылжиды. Бөліну шүйкесі қысқарады. Осы жүріп
жатқан процестерге АТФ энергиясы жүмсалады. Анафазаның аяғында
хромосомалардың шиыршығы жазылады. Осыган байланысты хромосомалар біртіндеп
үзарады және жіңішкереді. Бүл теяофазаның бастамасы. Телофазада профаза
сатысының барысына қарама-қарсы әрекеттер жүреді. Жасушаның полюстеріне
жақындаган хромосомалар бүрынғы пішінін жогалтып, ширатылады да үзын
жіпшелерге айналады.
Әрбір полюсіндегі хромосомалар саны, аналық жасушадағы хромосомалардың
диплоидты санына тең болады. Телофазада адро қабықшасы мен ядрошықтар пайда
болады. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ағзалардың жеке дамуы – онтогенез
Ағзалардың көбею
Жасушаның көбеюі
Ағзалардың көбею түрлері
Құстардың көбеюі
Тірі ағзалардың химиялық құрамы
Өсімдіктердің вегетативтік көбеюі
Өсімдіктердің көбеюі және үрпақ беруі
Өсімдіктердің көбеюі және ұрпақ беруі туралы
Тірі ағзалардың бірлестіктері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь