Әл-фараби және оның ғылми-философиялық еңбектері


1. КІРІСПЕ
2.ФАРАБИ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҒЫЛМИ.ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ЕҢБЕКТЕРІ
3.ФАРАБИ ҒЫЛЫМДАРЫНЫҢ ШЫҒУЫ ТУРАЛЫ
4. ФАРАБИДІҢ ҒЫЛЫМ ЖАСАУ ӘДІСІ.
5. ҚОРЫТЫНДЫ
6. ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Өмірімізді даму барысын дұрыс түсініп, ғылымның бүгінгі мен ертеңін танып, бағдарлап отыруда ғылым тарихы маңызды орын алады. Адамзаттың жинақталған материалдық байлықтары қандай ұшан-теңіз болса, оның рухани байлыфғының қоры да сондай көп. Бұлардың бәрі баршаға бірдей ортақ қазына. Сол мәдени мұраны талдап, іріктей білу, оны қастерлеп бағалай білу, халыққа жеткізу – кейінгі ұрпақтың абыройлы міндеті.
Осы кездегі өркені өскен сан салалы ғылым мен мәдениетті жасауға талай елдің, талай ұрпақтың таңдаулы өкілдері қатысты. Орта ғасырларда адамзат білімінің молайып, ақыл-парасатының жетілуіне орасан зор еңбек сіңірген ғұламалардың бірі – Қазақстан топырағынан шыққан данышпан перзент Әбунасыр Фараби (870-950) болды.
1. Көбесов, Ауданбек «Әл-Фараби», Алматы, «Қазақстан», 1971ж
2. Жарықбаев Қ. «Жалпы психология», Алматы, 1993ж
3. Елікбаев Н. «Ұлттық психология», Алматы, 1992ж

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




КІРІСПЕ

Өмірімізді даму барысын дұрыс түсініп, ғылымның бүгінгі мен ертеңін
танып, бағдарлап отыруда ғылым тарихы маңызды орын алады. Адамзаттың
жинақталған материалдық байлықтары қандай ұшан-теңіз болса, оның рухани
байлыфғының қоры да сондай көп. Бұлардың бәрі баршаға бірдей ортақ қазына.
Сол мәдени мұраны талдап, іріктей білу, оны қастерлеп бағалай білу, халыққа
жеткізу – кейінгі ұрпақтың абыройлы міндеті.
Осы кездегі өркені өскен сан салалы ғылым мен мәдениетті жасауға
талай елдің, талай ұрпақтың таңдаулы өкілдері қатысты. Орта ғасырларда
адамзат білімінің молайып, ақыл-парасатының жетілуіне орасан зор еңбек
сіңірген ғұламалардың бірі – Қазақстан топырағынан шыққан данышпан перзент
Әбунасыр Фараби (870-950) болды.

ӘЛ-ФАРАБИ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҒЫЛМИ-ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ЕҢБЕКТЕРІ

Фараби мұсылмандарының аса ірі бес-алты философтарының бірі.
Маймонидтің (орта ғасырлардағы еврей философы – А.К.) айтуынша Фараби
еңбектерінің орта ғасырлардағы еврей ойының дамуы үшін үлкен маңызы
болса керек. Оның үстіне бір топ еңбегі орта ғасырларда латын тіліне
аударылады, осы арқылы Фараби ағартушылардың (француз ағартушылары – А. К.)
еңбектеріне тікелей және олар цитаттар келтірген басқа авторлар арқылы
жанама түрде әсер етті.
Фарабидің философияға және басқа ғылымдарға қосқан жаңалықтары жайлы
жан-жақты зерттеулер жоқтың қасы. Рас, бұл кемшілікті кейбір жекелеген
зерттеулер жуып-шайды. Дегенмен, бұл істе жүйелі координация керек. Біз
сондай кемшіліктерді жоюға қолқабыс тигізу мақсатымен осы библиографияны
жазып, ғылми мекемелер алдына мәселе қойып отырмыз...
Әрине, американ профессорының кітабында артық-кем айтылған пікірлер
болуы мүмкін. Дегенмен, ол келтірген мәліметтер Фараби мұраларын аударуда,
бастыруда, зерттеуде шетел оқымыстыларының да айтарлықтай еңбек сіңірген
отырғанының айғағы болса керек. Бұл, сайып келгенде, Фарабидің ұлылығын
және оның еңбектерінің күні бүгінге дейін өте маңызды екенінің тағы
бір дәлелі болып табылады.
Фарабиді зерттеу ісіне неміс ғалымдарының да еңбек сіңіргенін
айтуымыз керек. Морис Штейншнейдер, Фридрих Диетеричи, Генрих Зутер, Карл
Броккельмандардың Фараби мұраларын игеруге айтарлықтай үлес қосқандығы
белгілі. Мәселен, Диетеричи Әл-Фарабидің философиялық тарктаттары деп
аталатын жинақты жарыққа шығарған (1883-1904 жылдары). Бұл жинаққа
Фарабидің бірсыпыра философиялық шығармаларының арабша тексткрі мен олардың
неміс тіліне аудармасы енген. Карл Броккельман Араб әдебиетінің тарихы
(1886-1937 жылдары жазылған) деп аталатын көп томды библиографиялық
еңбегінде Фарабиге үлкен орын берген.
Есімі дүние жүзіне мәлім болып, ғылыми және мәдени мұралары ғасырлар
бойы ардақталып, ұрпақтан-ұрпаққа өтіп келе жатқан ардагер азаматтар
тарихта аса көп емес. Тарих жазбасында, халықтың рухани қазынасында
айтулылардың айтулысы, жүйіріктердің жүйрігі ғана мәңгі ұялап қоныс тебеді.
Мың жылдан артық уақыт өтсе де, аты ауыздан-ауызға жатталып, еңбектері
уақыттың, мезгілдің қатыгез санынан мүдірмей өткен, сол адамзат ұлдарының,
тарих перзенттерінің бірі Әбунасыр Фараби.
Фараби өлерінің алдында Египетке барып қайтқан. Ол бұрынырақ өз
отаны – Түркістанға да барған, кейбір мағлұмат бойынша сол тұстағы Бұхардың
әмірі Мансұр ибн Нұхтың өтінуібойынша Екінші тәлім атты еңбек жазған,
Екінші ұстаз деген лақапты осы оқиғаға байланысты алған дейді. Фараби
хиджра есебі бойынша 339 жылы раджаб айында Дамаскіде қайтыс болды.
Тарихшы ибн Халлаканның айтуынша Дамаскінің Баб ас-сағир зиратына
қойылған көрінеді.
Фараби Аристотельдің , әл-Киндидің ізін философия мен ғылымның
барлық тараулары бойынща қалам тартып аса ірі жетістіктерге жетеді. Ол
ғылымның түрлі салалары бойынша 150-ге тарта ірілі-ұсақты еңбек жазған.
Фараби, әсіресе, философия ғылымын көп зерттеген. Оның философиялық
еңбектерінің басым көпшілігі грек ойшылдарының, әсіресе Апистотельдің
мұрасын зерттеуге арналған. Фараби Аристотельдің Категориялар,
Метафизика, Герменевтика, Риторика, Поэтика, бірінші және екінші
Аналитика, т.б. бірсыпыра философиялық және логикалық шығармаларына
түсініктемелер жазған.
Фараби Аристотельдің материолистік идеяларын дамыта отырып, өз
тарапынан да Кемеңгерлік меруерті, Ізгі қала тұрғындарының көзқарасы,
Мәселердің түп мазмұны, Ғылымдардың шығуы, Бақытқа жету сияқты
көптеген сындарлы философиялық еңбектер жазған. Бұл еңбектерінде ло дүние,
қоғам, мемлекет, адамдардың қарым-қатынастары, т.б. туралы заманнан озық
тұрған пікірлер, пайымдаулар айтады.

ФАРАБИ ҒЫЛЫМДАРЫНЫҢ ШЫҒУЫ ТУРАЛЫ

Фарабидің көптеген философиялық еңбектерінде ғылымдардың
еңбектерінде ғылымдардың түбегейлі, негізгі ұғымдарының шығуы жайлы
әңгіме болады. Бұл мәселерге Фараби өзінің әйгілі шығармаларының бірі
Ғылымдардың шығуы туралы деп аталатын трактатын арнаған. Бұл еңбектің
арабша нұсқасы сақталмаса да латын тіліндегі аудармасы сақталған. Бұл
еңбекті латын тілінен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Әбу Насыр Әл-Фараби және оның ғылыми- философиялық еңбектері
Әл-Ғазалидің философиялық еңбектері жайлы
Аль-фараби және педагогика
Әл – Фараби
Әл-Фараби
Әл- Фарабидің философиялық көзқарастары
Аристотельдің философиялық еңбектері
Әбу Насыр Әл-Фараби және оның жасампаздығы жайында.
Ғүлама Әль -Фараби
Әл-Фараби өмірі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь