Экология ғылымы, оның міндеттері

Қазіргі кездегі кез келген аймақтарда таралған тірі ағзалар ұзақ уақыттарды қамтитын геологиялық дәуірлерде бірте-бірте қалыптасқан және олар өздері тіршілік ететін орта жағдайларына бейімделген. Тірі ағзалар өзара және айналадағы табиғи орта жағдайларымен үнемі қарым-қатынаста, әрі өзара тығыз байланыста болады. Оны ғылым тілінде экологиялық немесе табиғи тепе-теңдік құбылысы деп атайды.
Экология деген сөзді ғылымға алғаш рет енгізген көрнекті неміс ғалымы Эрнест Геккель (1834—1919).
«Экология» сөзі гректің «ойкос» сөзінен алынып, «қоныс, мекен ететін жер», «тұратын үй» деген мағыналарды білдіреді. Геккельдің пікірі бойынша, экология ғылымы тірі ағзалардың бір-бірімен өзара қарым-қатынасын және олардың айналадағы табиғи орта жағдайларымен байланысын зерттейді.
Тірі ағзалар белгілі бір табиғи орта жағдайларында ғана тіршілік етуге бейімделген және олардың арасында тығыз үйлесімділік, бір-біріне тәуелділік қалыптасқан. Сондықтан да тірі ағзаларды өздері тіршілік ететін орта жағдайларынан бөліп қарауға мүлде болмайды.
        
        Экология ғылымы, оның міндеттері. Экологиялық факторлар және олардың өзара
ықпалы
Қазіргі кездегі кез ... ... ... тірі ... ... ... ... дәуірлерде бірте-бірте қалыптасқан және
олар өздері тіршілік ететін орта ... ... Тірі ... және ... табиғи орта жағдайларымен үнемі қарым-қатынаста, әрі
өзара ... ... ... Оны ... ... ... ... ... құбылысы деп атайды.
Экология деген сөзді ғылымға алғаш рет ... ... ... ... ... (1834—1919).
«Экология» сөзі гректің «ойкос» сөзінен алынып, «қоныс, мекен
ететін жер», «тұратын үй» деген ... ... ... ... ... ... тірі ... бір-бірімен өзара қарым-қатынасын
және олардың айналадағы табиғи орта жағдайларымен байланысын зерттейді.
Тірі ... ... бір ... орта ... ғана ... ... және олардың арасында ... ... ... ... ... да тірі ... ... тіршілік ететін
орта жағдайларынан бөліп қарауға мүлде ... ... ... ... ... мен
айналадағы орта арасында болатын ... ... ... зерттеу жатады. Сонымен қатар, оған ... өз ... ... ... да және ... ... сол ағзалардың құрылысына, тіршілік әрекетіне, ... ... ... ... анықтау да қамтылады.
Мысалы, Қазақстан жерінің 70%-ке ... ... және ... алып ... ... өсетін өсімдіктер мен тіршілік ететін
жануарлар арасында және оларды ... ... ... да
өзара тығыз байланыстылықты көруге болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бүрген, т. б. өсімдіктер
шөлді жердің ... ... ... ... ... ... — ине ... немесе жапырағы
ұсақ, ал тамырлары өте ... ... Ал бұл ... ... ... ... және сүтқоректілер шөлді жерге
бейімделгені өздеріңе жануартану пәнінен белгілі. ... ... ... ... ... ... және ... басқа түрлер
популяцияларымен қарым-қатынасын, дамуы мен алмасуына айналадағы орта
жағдайларының ... ... ... де — ... ... ... бірлестік үнемі өзгеріп отыратын және өзін-өзі реттейтін жүйе
болғандықтан, ... ... үшін ... табиғи сұрыпталу бағыттары да
үнемі өзгеріп отырады, мұны анықтау да экология міндеттеріне кіреді. ... ... ... ететін орта жағдайларына геологиялық дәуірлерде
бірте-бірте бейімделгендігін эволюциялық ... ... да — ... ... ... таңда халық шаруашылығының кез келген салаларын дамыту үшін
экологиялық білімнің қажеттілігі арта ... ... ауыл ... ... өркендетуде және табиғат байлықтарын пайдалану мен
табиғатты ... ... ... де ... ... ... ... зор. Сондықтан да экология халық шаруашылығының ... ... әрі ... әрі іс ... ... ... факторлар. Тірі ағзалардың таралуы ... ... ... тәуелді болады. Әрбір орта жағдайы түрлі
ағзаларға ... әсер ... ... ... тірі ... ... және орта жағдайлары мен ағзаларға адамның іс-әрекетінің ... ... ... жатады. Сондықтан да ағзаларға, популяцияларға,
бірлестіктерге, экологиялық жүйелерге және биосфераға ықпалын тигізетін,
табиғи ... ... жеке ... ... ... экологиялық
факторлар деп аталады.
Экологиялық факторлардың жеке дара ерекшеліктеріне байланысты
олардың үш тобын ажыратады.
Бейбиотикалық ... ... ... яғни өлі ... жеке құрамды бөліктері жатады. Оған біріншіден, ... ... ... ... ... ... тобына әсер ... ... ... ылғалдылығы, жауын-шашынның мөлшері,
ауаның температурасы, жарық мөлшері, күн мен ... ... ... ауа ... ... ... ... болады,
екіншіден — құрлықта тіршілік ... ... ... ... ... физикалық және механикалық ... ... суда ... ... ... үшін гидрологиялық
факторлар ... ... күн ... ... құрамы,
қысымның түсуінің өзгеруі, ластануы, т. б.) ... ... жер ... ... (күн сәулесінің түсу ... ... т. б.) да ... ... ... тіршілік әрекетіне байланысты
бір-біріне ... сан ... ... ... Оған ... ... ... тіршілік етуі, арамтамақтық тіршілікке
көшуі, ... пен ... т. б. ... ... ... бір ... ішіндегі даралар арасында және жеке
популяциялар ... ... ... ... жайылымдардағы
өсімдіктерге әсері, бөкендердің ... үшін ... ... ... ... ... шабуылы, т. б. әсерлерді атауға болады.
Антропогендік факторларды биотикалық факторлар қатарына жатқызып
келген ... ... ... ... ... іс әрекетінің
табиғатқа қарқынды, әрі жан-жақты ... ... ... ол
жеке қарастырылады. Антропогендік ... ... ... ... ... да әсер ете ... ... кезде
адамның іс-әрекетінің кең көлемде ... ... ... әсер ... ... ... аймақтарында айқын байқалуда. Оған мысал ... ... ... ... ... ... Каспий
алқабының экологиялық апатты аймақтарға ... ... ... ... атап ... ... ағзаға бір мезгілде осы айтылған факторлар жиынтығы да
ықпалын тигізеді. Бұл ... ... ... ... ауытқуы сол
ағзаның тарихи дәуірлерде қалыптасқан тіршілігіне әсерін тигізбей қоймайды,
соның нәтижесінде ... ... ... да, өз кезегінде сол
бірлестіктегі басқа да ... ... ... ... ... тіршілік жағдайына өте қолайлы әсерлер жиынтығын
қолайлы немесе оптимум факторлар деп атайды.
Әр түр үшін ... бір ... ... мәні ... ... Бір
түрге қолайлы әсер, ... бір ... ... ... ... мүмкін.
Сондықтан да қазіргі кездегі жер бетіндегі және су ... ... ... бір ... ... ... факторларға байланысты
таралған.
Факторлардың ағзаға ықпалы. Шектеуші фактор. Кез келген ағзаларға
ықпал ететін факторлар бір-біріне байланысты ... және оған ағза ... ... ... әсер ететін орта жағдайларының қолайлы әсері мен
оның шегі басқа әсерлердің ... ету ... де ... ... ... егер ... ... жағдай болса, айналадағы
ортаның ылғалдылығының қолайсыздығына және қорегінің жеткіліксіздігіне
қарамастан, ағзаның орта ... ... арта ... ... жағынан
алып қарағанда, қоректің көп ... сол ... ауа ... ... төзімділігін арттыра түседі. ... та ... ... ... де шегі болады, соның арасында ағзаның тіршілігі үшін
қажетті бір фактордың орнын басқа ... баса ... ... ... деп ... ... ... Мысалы, ағзаға әсер ететін ... ... ... ... да ... ықпал жасайды. Егер оның
мөлшері артатын болса, ол соғұрлым ... ... ... ... ... ... және оның ... түрлермен бәсекеге түсу
қабілеті сол түрге тән ... ... ... тыс ... ... ... болады. Егер де ағзаға ықпал ететін
факторлардың біреуінің сандық мөлшері ... ... ... ... ... ... қанша қолайлы болғанымен де түр тіршілік ете ... ... ... ... ең ... әрі ең жоғары шегінен
шығып кететін факторларды шектеуші факторлар деп атайды. Орта ... ... кез ... ... ... ... аймағына тікелей
әсер етеді. Мысалы, көптеген ... мен ... ... ... ... ... болса, керісінше сол түрлердің онтүстікке
таралуына ылғалдылықтың жетіспеуі немесе өте ... ... ... әсер ... саналады. Сонымен қатар, ағзаның ... ... ... ... ... де ... жасайды, яғни
өзінен күшті қарсыластарының болуы (жануарлар үшін) немесе ... ... ... т. б. ... әсер етеді.
Күн сәулесі спектрінің әр түрлі үлескілерінің биологиялык әсері.
Экологиялық болжау және үлгілеу. Қазіргі кездегі ... ... әрі ... ... ... және оның ... ... қандай жағдайларға әкеп соғатынын алдын ала ... оны ... ... жүргізуді талап етеді, Экологиялық
жүйедегі (табиғи бірлестіктегі) ... ... ... білу ... түлі ... қолданылады: эксперимент, ... ұзақ ... ... ... ... ... жеке даралар санын
есепке алу, жануарлардың қоныс аударуларын анықтау, т. б. жатады. Табиғатта
болып жатқан сан алуан өзгерістерді ... және ... ... ... ... ... ... әдісі де (жасанды ... ... ... ... ... ... кезінде
алынған деректерді математикалық әдіспен шешеді ... ... ... ... математикалық үлгілеу жұмыстары
1972 жылдан басталды. ... ... ... арқылы биосфераға
адамның іс-әрекетінің қаншалықты ықпал ... ... ... қалай болатынын және ... ... ... ... ... ала ... мүмкіндік
береді. Алынған деректерді математикалық ЭВМ арқылы есептейді.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогика ғылымының міндеттері22 бет
Педагогика ғылымының салалары мен міндеттері30 бет
Психология ғылымы және оның зерттейтін пәні мен міндеттері15 бет
Экология ғылымы және оның міндеттері30 бет
Экология ғылымы, оның міндеттері туралы8 бет
Экология ғылымының тарихы, мақсаты мен міндеттерін түсіндіру3 бет
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет
Ежелгі дүние тарихын оқытудың негізгі міндеттері5 бет
Жалпы психология213 бет
Жұмыстың негізгі мазмұны49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь