Еңбектенудің физиологиялық негізі

Еңбек адам организмін қалыптастыруда жетекші қызмет атқарады.Ф.Энгельстің айтуынша, еңбектің арқасында қол және сөйлеу мүшелерінің әрекеті мүлдем жетілді. Онымен қатар ми, талдағыштар жүйесі дамыды және психика қалыптасты.Сондықтан адамның түйсігі және ұғынуы кеңейді, еңбек қимылдары еріксіз атқарылатын болды.
Еңбек- адамның өз мұқтаждығын қанағаттандыру үшін жасайтын мақсатты іс-әрекеті.Ол қоғаммен тығыз байланысты әлеуметтік санат. Өйткені еңбек адам тіршілігінің және тұрмыс қалпының қажетті шарты болып саналады.
Еңбектену іс-әрекеттің организмге ететін әсерін еңбек физиологиясы зерттейді. Ол адам организмінің еңбектену кезіндегі әрекеттік өзгерістерін тексереді. Сөйтіп, адамның денсаулығын және жоғарғы жұмыскерлігін сақтау үшін, еңбекті ұйымдастырудың режимімен жүктемелердің организге қолайлы түрлері мен әдістірін ғылыми тұрғыдан қарастырады. Адамның қимыл- әрекеті өте күрделі.
1. Х.Қ. Сәтпаева, А.А. Өтепбергенов, Ж.Б.Нілдібаева, «Адам физиологиясы»
Алматы 2005

2. А.Рақышев, «Адам анатомиясы»
Алматы 2004

3. К.Дүйсембин, З.Алиакбарова, «Жасқа сай физиология және мектеп гигиенасы»
Алматы 2003
        
        Еңбектенудің физиологиялық негізі.
Еңбек адам организмін қалыптастыруда жетекші қызмет атқарады.Ф.Энгельстің
айтуынша, еңбектің арқасында қол және сөйлеу мүшелерінің ... ... ... ... ми, талдағыштар жүйесі дамыды және психика
қалыптасты.Сондықтан адамның түйсігі және ұғынуы ... ... ... ... ... ... өз мұқтаждығын қанағаттандыру үшін жасайтын мақсатты іс-
әрекеті.Ол қоғаммен тығыз байланысты әлеуметтік санат. Өйткені еңбек ... және ... ... ... ... ... саналады.
Еңбектену іс-әрекеттің организмге ететін әсерін ... ... Ол адам ... ... ... ... ... Сөйтіп, адамның денсаулығын және жоғарғы жұмыскерлігін сақтау
үшін, ... ... ... ... организге қолайлы
түрлері мен әдістірін ғылыми тұрғыдан қарастырады. ... ... ... ... Ол іс ... ... ... жүйесі-бұлшықеттердің
қызметі арқылы атқарылады. Сондықтан бұлшықеттердің іс-әрекетін және оның
реттелу тетіктерін зерттеу ... ... ... саласы .
Қазіргі өндіріс жағдайларында адамның еңбек іс-әрекетімен физиологиялық
көрсеткіштерін жүйелі ... ... өте ... орын алып ... Мұны ... ғылым саласының эргономика деп ... ... ... жұмыс құралдарымен жағдайларының тиімді жолдарын іздейді.
Еңбектенудің қолайлы жағдайларын таңдап алу және ... ... ... (шу, вибрация, қысым, ылғалдық, химиялық заттар)
зиянды әсерлерінен сақтандыру мен ... ... ... ... ... ... асырады. Бұл мақсаттарды орындау үшін ... ... ... мен ... ... Адамдардың
еңбектену кезіндегі қарым-қатынасын еңбек психологиясы ғылыми тексереді.
Еңбекті жағдайға байланысты дене және ой еңбегі деп екі ... ... ... еңбектің бірнеше түрі кездеседі:көбінесе бұлшықет
белсенділігін тілейтін ... ... ... ... меңгеретін еңбектер, парасатты еңбек.
ДЕНЕ ЕҢБЕГІ
Еңбектің барлық түрі адамның қозғалыс іс-әрәкеті ... ... адам ... ... ... ... және оны ... еңбектерінде ең әуелі ... ... ... оны
вегетатаивтік жабдықтау (зат алмасу, қан айналымы, тыныс алу) қамтамасыз
етіледі. Негізінен жұмыс әрекетіне ... 3 ... ... қозғалыс,
талдағыш және ақыл-ой қатысады. Өйткені сыртқы мәліметтер сезім ... ... да, мида ... ... жауапты қимыл әсерленісі
ұйымдастырылады.
Жұмыстың барлық түрі қозғалыс аппаратымен атқарылады. Физиологияда
қозғалыс ... деп ... ... ... ... және ... белсенді қимыл жасауды қамтамасыз ететін мүшелермен тіндер
жиынтығын айтады. Қозғалыс ... ... ... ... мен қаңқа кіреді.
Бұлшықеттің ұзақ уақыт жиырылу күшін жүзеге асыратын және ... оның ... деп ... Оны ... ... ... ... жағдайда ұстап тұратын немесе тұрақты қысым ... ... ... ... ... Ол үшін ... күш көрсеткішіне
көбейтеді. Егер ... күш ... ... 20%-не тең ... ... жұмыс ұзақ уақытқа созылады.
Жылжымалы шыдамдылық орындалған қимылдың ең ... ... ... ... ... ... ... велоэргометрдің
көмегімен өлшенеді.
Еңбек физиологиясында жұмысқа қабілеттілік өте ... орын ... деп ... ... ... белгіленген мерзімде жеткілікті
нәтижемен ... ... ... ... айтады. Жұмыскерлікті
бірнеше кезеңге бөледі:
Бірінші кезең - іске ... Бұл ... ... ... әсерінен
ОЖЖ-нің белсенділігі артады, зат алмасу, қан айналысы күшейеді. Сөйтіп
жұмыскерлік көтеріледі.
Екінші ... - ... ... ... Бұл ... ОЖЖ ... ... Ал еңбек нәтижесі өте жоғары болады.
Үшінші кезең – қажу ... ... ... төмендейді.
Төртінші кезеңде жұмыскерлік қайта көтеріледі. Оның негізін жұмыс
аяқталуымен кезекті демалысқа байланысты ... ... ... жұмысы энергия шығынын көбейтеді. Мәселен бұлшықеттердің 70-
90%-і қатысатын ауыр ... ... ... ... ... тек ... қызметінен ғана тумайды,оған адамның эмоциялық күйі әсер
етеді. Ол ... ... зат ... ... ... 10%
көтереді.
Жұмыс істеуші бұлшықеттерге оттегі, глюкоза және т.б. заттар дер кезінде
жетіп, организмнен ыдырау өнімдері жедел ... ... ... ... жүрек-тамыр жүйесінің қызметі күшейеді.
Қызу жұмыс кезінде сүт қышқылы толық тотығып ... ... ... ... да оттегін пайдаланып тотыға береді. Мұны «оттегілік
қарыз» деп атайды. Ол ауыр ... ... 15-20 ... ... ... қан ... қатты өзгертеді. Ет жиырылуы әуелі қан ағысының
жылдамдылығы ... ... ... Жұмыс кезінде жүректің минуттық
көлемі 4-8 есе артады, сөйтіп газ алмасуы 5-10 есе ... ... ... соғу ... қоршаған ортаның температурасы да
әсерін тигізеді. Температура 25-30 С, не одан ... ... ол ... ... өседі.
Еңбектену кезінде организмнің газ алмасуын қамтамасыз ететін тыныс алу
жүйесі де өзгереді. Қалыпты жағдай өкпенің 5-8 минут ... ... ... оттегі пайдаланылады. Ал жұмыс істеу кезінде өкпенің желдетілісі мин-на
ондаған литрге көбейеді, оттегін ... 4-8-ге тең ... ... ... ... мен ... ... көбейеді.
Еңбектену кезінде жұмыскерлікті қамтамасыз ету үшін энергия қорын ... ... ... белсенділігі артады. Әр түрлі еңбек үрдістерін
орындағанда гипофиз-бүйрекүсті бездерінің белсенділігі күшейеді.
Жұмыс ... ... ... ... ... Ұзақ ... ... қанда инсулиннің мөлшері азаяды және оның ыдырауы күшейеді.
Қазіргі еңбекпен тіршіліктің ... - дене ... ... ... ... жеке ... ... етеді.
ГИПОДИНАМИЯ
Қазіргі кезде адам өзінің еңбек және тұрмыс қажетіне бұлшықет жұмысын аз
пайдаланады. Сондықтан оның ... ... ... ... (аз ... мен ... ... ) жиі кездеседі.
Гиподинамия – деп адам организмінде ... ... ... ... шектелуін айтады. Бұл кейбір ауруларда, ғарышкерлерде ... олар ұзақ ... ... кабинада және салмақсыздық жағдайда, тірек –
қимыл аппаратына гравитация әсері жойылғанда, жұмыс істейді.
Гипокинезия – бұлшықеттің аз энергия шығыны, ... ұзақ ... ... біркелкі, қимыл, үйлесімді қозғалыс әрекетінің жеткіліксіздігі
сияқты себептерден ... Бұл ... ... ... ... үйектік қыстауларда жұмыс істегенде пайда болады. Ол
өндірістік механизацияланған ... да ... ... – техникалық дамудың салдарынан ой еңбегімен шұғылданатын адамдар
саны көбеюде. Ой еңбегінің қатарына ақпаратты ... және ... ... ... зерде, ойлауды және эмоциялық күйді ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі және мол ақпараттарға
қысқа мерзімде шешімді тез қабылдауды талап етеді. Осының бәрі ... ... ... ... ... - қан ... жүйке ауруларына ... ... ой ... ... ... жіктеледі: операторлық,
басқару, шығармашылық, медицина қызметкерлерінің және ... ... ... ... мұнда ми реттеушілік қызметпен бірге жұмыскер
мүше болып есептеледі. Сондықтан оның ... ең ... ... ... тиеді. Ой жұмысының нейрофизиологиялық тетіктері И.М.Сеченов,
И.П.Павлов, А.А.Ухтомский, П.К.Анохин және ... ... ... Бұл ... бойынша, ой еңбегінің негізін жоғары
дәрежелі ... ... ... ... ... Олар тиісті
әрекеттік жүйелерді белсендіреді. Оған мидың ... ... ... ... қатысады.
Н.П. Бехтереваның еңбектері әрбір психикалық әсерленіс ... ... ми ... ... ... ... аймақтары қатысатындығын
дәлелдеді. Олардың кейбіреуі («мызғымас»бөлімдері) осы әрекетке жауапты
болады. Ал басқасы ... ... ... және ішкі ... ... іске ... әрекеттер жүзеге асу үшін мидың маңдай бөлігі өте күрделі
қызмет атқарады. Оның ... ... ... ... ақпараттардың
бірлесуіне жағдай туғызады. Олар ми қыртысының ... ... ... ... ... ... мұқтаждықтары ішкі ағзалардан, эмоциялық
әсерленісі туралы мидың терең құрылымдары мен лимбия жүйесінен мәліметтер
әкеледі.
Жұмыс кезінде жүйке мен ... ... ... ... жүрек-тамыр
және эндокриндік жүйелердің қызметін өзгертумен қатар, ... де әсер ... ... ... ... ... өсіреді. Артерия
қысымы біршама көтеріледі , алайда қалыпты норамасының шегінен көп аспайд.,
Ой еңбегінде миды ... ... оның ... қан ... жылдамдығы ұлғаюы арқылы атқарылады. Белсенді ой еңбегі ... ... ... ... 30-50% ... ... желдетілуі көбейіп
оттегінің пайдалануы ұлғаяды, назар күшейеді, ... ... ... күрделі болып, оны орындауға қосалқы мүмкіндігі жетпесе,
оның зорлануы күшейеді. Бұл кезде адам психикасы өзгеріп, ... ... ... жағымсыз эмоциялық әсерленістер туады.
Ой еңбегінің ерекшелігі ол зор ... ... ... ... ... ... ... жүреді. Жүйке мен сезім ... ой ... ... және ... ... ... күшейтеді. Сондықтан организм қиын
жағдайлардан оңай құтылады.
Ой жұмысы әсерінен ... ... ... өзгерістерді туғызады.
Алғашқыда, жұмыс басталғанда, ... ... есте ... кәсіби
жұмыскерлік жақсарады.
Ақыл-ой еңбегі физиологиясын зерттеу ... ... ... жүйе қағидасын пайдаланған жөн.
Қорытынды
Тірі организм сыртқы ортаның құбылмалы өзгерістеріне үнемі бейімделу ... және ... ... ... Ал бұл мінездің басты себепкерлігі
организмнің өз белсенділігінен туады. ... ... ... ... дегеніміз әр бір кезде пайда болатын және мақсатты
мінез арқылы жойылатын ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және мұратты
мақсаттарға сәйкес бөледі.
Адамның мәдени және тарихи дамуы, аталған мақсаттарға жету ... ... ... тудырады. Ал олар еңбер арқылы жүзеге асырылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Х.Қ. Сәтпаева, А.А. Өтепбергенов, Ж.Б.Нілдібаева, «Адам физиологиясы»
Алматы ... ... ... ... ... ... ... «Жасқа сай физиология және мектеп гигиенасы»
Алматы 2003

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ислам дініндегі терминдер мен қағидалар15 бет
Жасөспірімдердің ой еңбегімен физикалық жүктемеге бейімделу ерекшеліктері70 бет
Физикалық еңбек кезіндегі тамақтану9 бет
"Білім беру жүйесіндегі ақпараттық технологиялар"91 бет
"Физика пәнін оқыту әдістемелерінің негізі"63 бет
"Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі"239 бет
12 жылдық жалпы орта мектептің базалық білім мазмұнын анықтау әдістері55 бет
1986 жылдан 2002 жылдар аралығындағы салқын кездегі Алматы және Астана қалалары бойынша ауа температурасының термикалық режимі38 бет
2 деңгейлі алдын-ала су тастау қондырғысын автоматтандыру44 бет
N-винилкапролактам негізіндегі (СО)полимерлердің физика-химиялық және термосезімтал қасиеттері67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь