Еңбек рыногынындағы жұмыс күші сұранысы мен ұсынысы

Еңбек рыногы экономикасы еңбек рыногы қалай ұйымдастырылғанын, қызметiн және оның нәтижесiн зерттейтiн, жұмыс берушiлер мен жұмыс алушылардың арасындағы қатынастардың, әр түрлi факторлардың әсер етуiне байланысты өзгеруi, жалақы, баға, пайда және мемлекет саясатының әлеуметтiк еңбек қатынастарына тиетiн ықпалын зерттейтiн ғылыми сала. Мұнда еңбек ұсынысы жалпы еңбекке қабiлеттi адамдар болса, ал еңбек сұранысын нарықтық экономикада фирмалар мен кәсiпорындар қалыптастырады. Осы фирмалардың қызмет етуi негiзiнен микроэкономика деңгейiнде болғандықтан жалпы фирма теориясы ұғымына тоқталып өтуге тура келдi.
Экономиканың рыноктық қатынастар арқылы дамуында еңбекке деген сұраныс және еңбек ұсынысы арқылы еңбек рыногында тепе-теңдiк жағдай орын алады деп есептелiнедi. Бiрақ шын өмiрде мұндай еңбек рыногының тепе-теңдiгiнiң орын алуы сирек кездеседi. Еңбек рыногының тепе-теңдiгi дегенiмiз экономикадағы қызмет етiп отырған кәсiпорындар қанша жұмыс күшiн қажет етсе соған сәйкес экономикада жұмысқа ынталы экономикалық активтi халықтың саны сондай дегендi бiлдiредi.
1. Рынок труда. Учебник / под. ред. проф. В.С. Буланова и проф. Н.А. Волгина. – М.: МГУ, 1996 г.
2. С.Әкiмбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Астана: 2002. – 446 б.
3. Экономическая теория./ А.И. Добрынина, Л.С. Тарасевича. Санк-Петербург – 2001г.
4. Жұмамбаев С.К. Еңбек рыногы экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003 – 171 б.
5. Мейiрбеков А. Қ., Әлiмбетов Қ.Ә. Кәсiпорын экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2003. – 252 бет.
6. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
7. Джумамбаев С.К. Рынок труда в казахстанской экономике. – Алматы: Ғылым, 2000 г.
8. Берешев С. Регулирование заработной платы в республике Казахстан. – Алматы: ТОО “Баспа”, 2001 г.
9. Е.Б.Жатканбаев, К.С.Мухтарова. Безработица как фактор снижения уровня жизни населения \\Вестник КазГУ. Серия Экономическая,1999№1
10. “Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы”: Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 10 желтоқсанындағы заңы // Егемен Қазақстан, 1999 ж., 24 желтоқсан.
11. Журнал // Экономика и права Казахстана, 2004 г. № 13.
12. Статистический ежегодник. Алматы. – 2004г. №5
        
        Еңбек рыногынындағы жұмыс күші сұранысы мен ұсынысы
Еңбек рыногы экономикасы еңбек рыногы қалай ... және оның ... ... ... ... мен ... арасындағы қатынастардың, әр түрлi факторлардың әсер ... ... ... ... ... және ... ... әлеуметтiк
еңбек қатынастарына тиетiн ықпалын зерттейтiн ... ... ... ... жалпы еңбекке қабiлеттi адамдар болса, ал еңбек сұранысын нарықтық
экономикада фирмалар мен кәсiпорындар қалыптастырады. Осы ... етуi ... ... ... ... жалпы фирма
теориясы ұғымына тоқталып өтуге тура келдi.
Экономиканың рыноктық қатынастар арқылы дамуында еңбекке деген сұраныс
және еңбек ... ... ... ... ... жағдай орын алады деп
есептелiнедi. Бiрақ шын өмiрде мұндай еңбек рыногының тепе-теңдiгiнiң орын
алуы ... ... ... ... ... ... экономикадағы
қызмет етiп отырған кәсiпорындар қанша жұмыс күшiн қажет етсе соған ... ... ... экономикалық активтi халықтың саны сондай
дегендi бiлдiредi.
Шындығында еңбек рыногында ... ... ... ұсынысынан артық болып
отырады. Яғни, экономика заңдылығы бойынша жұмыссыздықтың табиғи деңгейi
орын алады дегендi бiлдiредi. Егер де осы ... ... асып ... ... ... ... заңы бойынша 3%) , онда экономикада
тұрақсыздық жағдай жұмыссыздық ... орын ... ... ... ... рыногының тепе-теңдiк графигiнен көруге
болады. Сурет-1.
Бұл суреттен көретiнiмiз еңбек сұранысы қисығы Nd мен ... ... NS ... Е ... пайда болады, ол нүкте еңбек рыногындағы
тепе-теңдiктi сипаттайды. Осы ... ... ... WE ... және NE жұмысбастылық ... ... ... Егер
жалақы W1 деңгейде жоғары болатын болса, онда ... ... ... ... ... ... сұраныстан В-А мөлшерде өседi,
осының нәтижесiнде Nb- Na ... ... ... ... ... ... A ... NE Nb N
Сурет-1 – Еңбек ... ... ... бұл ... ... сұраныс пен ұсыныс
сәйкессiздiгiнен пайда болатын еңбек рыногының бөлiнбес элементi. Жұмысшы
күшi болып ... ... ... ... қатысуына байланысты бiрнеше
категорияға бөлiнедi.
Еңбекке қабiлеттi адамдар – ... және ... ... еңбек
етуге қабiлеттi адамдар. Адамдардың ... ... ... ... ... немесе рыноктық емес ... ... ... ... ... рыноктық емес құрылымда қызмет
ететiндерге мемлекеттiк әскер, ... ... ... және ... ... болып еңбекке жарамды жастағы еңбекке қабiлеттi, бiрақ
жұмыс орны жоқ адамдарды айтады. Жұмысы бар тұлғалар және ... күнi ... ... ... ... ... ... Жалпы жұмысшы күшiне
жұмыспен қамтылғандар мен жұмыссыздар жатады.
Жұмысшы күшi құрамына кiрмейтiндер өзара жеке ... ... ... ... жоқ және ... ... ... жоқ адамдар жатады.
Сондай-ақ жұмыс iстегiсi келетiн, бiрақ әр түрлi себептермен жұмыс ... ... ... ... бұл ... ... кiрмейтiн
адамдарға жатады.
Еңбек нарығы басқа нарықтар сияқты сұраныс пен ... ... ... ... ... ... анықтайды. Фирмадағы орындалатын
жұмыстар көлемi мен сапасына қандай факторлар әсер етедi, осыған орай ... ... ... ... ... ... өте күрделi мәселе болып келедi.
Оны келесi суреттен, яғни (а) сурет нанға деген ... пен ... ... ... (б) ... сол нан заводында iстейтiн жұмысшылар саны мен
олардың еңбекақысының сұранысы мен ... ... ... ... ... L
Сурет-1 – Нан өндiру мен оның бағасының және нан пiсiрушiлердiң
сұранысы мен ... ... ... ... максималдау үшiн фирманың нан заводы бар
деп алайық. Фирма әр күн сайын нан ... оны ... ... алып ... Ол үшiн ... ... бiр жұмыс күшiн қолданады. ... ... ... ... ... өнiм бағасы мен жалақы мөлшерiн берiлген
деп бiледi. Барлық фирманың мақсаты ... ... ... ... ... өнiмдi немесе қызметтi сатудан түскен ... мен ... ... тең. Осыдан барып өндiрiстiк функция және еңбектiң
шектi өнiмдiлiгi деген ұғымдар қалыптасады.
Ендi шектi өнiмдiлiктiң құны және ... ... ... ... ... егер де нан ... деп ... 2-шi жұмысшы
80 кг нан шығарса,одан түсетiн жиынтық түсiм 800$ ... ... 4-шi ... ... ... ... құны ... Мұнда
жұмыскүшi саны өскен сайын еңбектiң ... ... кеми ... ... ... ... мөлшерi 500$ деп алсақ, онда 1-шi жұмысшыдан
500$ пайда түседi, яғни 1000$ - 500$ = 500$. ... ... сол ... ... ... Ал төртiншi жұмысшының жиынтық табысы 400$ ғана, ал ... 500$, яғни ... ... ... күшiн жалдаған кезде 100$ ... ... ... тек қана 3 ... ... ... ... фирманың максималды пайдасы еңбектiң шектi өнiмдiлiгi мен
нарықтық жалақының қиылысу нүктесi болып ... ... ... ... фирма жұмыс күшiн шектi өнiм құны мен ... ... ... ... Осыдан барып фирманың еңбекке сұранысы ұғымы
шығады, оны келесiграфиктен көре ... ... - ... ... мен өнiм бағалары - ... ... ... ...... адам және жұмыс сағат
қажеттiлiгi – ... ... және ... ... ... ... заңдармен шектеледi. Мысалы, Қазақстандағы еңбек туралы заң жұмыс апта
ұзақтығын 40 сағатпен шектейдi.
Шектi өнiм
құны
Нарықтық
жалақы
Еңбекке сұраныс қисығы
Жұмысшылар ... ... ... ...... ... ... құны
Жұмыс күшi ұсынысының көлемiн анықтауда қиындықтар кездеседi: фирма
өзiндегi қызметкерлердi нақтылы қолдана ма, әлде оған ... ... ... ете ме – бұл анықтауды талап етедi. Институционалдық реттеуге сәйкес
фирма кей жағдайда ... ... ... ... ... алмайды.
Сонымен қтар фирма қосымша жұмыс күшiне мұқтаж болуы мүмкiн, өйткенi бос
орындарды ... ... ... жеке ... ... саны және ... ... үлесi
өскен сайын оның тиiмдiлiгi еңбек өнiмдiлiгi ... ... ... ... ... ... ... жеке меншiк сектор нарықтық
принциптерiне толық ауысқан. Қанша және қай ... ... ... ... тек экономикалық тұрғысынан шешедi, басқаша айтқанда, фирмаға
бұл адамдар барынша көп пайда түсiре ала ма ... ... ... ... бiз ... ... ... жеке меншiк секторды
қарастырамыз.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Рынок труда. Учебник / под. ред. ... В.С. ... и ... ... – М.: МГУ, 1996 г.
2. С.Әкiмбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров / Экономикалық теория.
Оқу құралы. – Астана: 2002. – 446 б.
3. Экономическая ... А.И. ... Л.С. ... ... ... ... С.К. Еңбек рыногы экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ
университетi, 2003 – 171 ... ... А. Қ., ... Қ.Ә. ... экономикасы: Оқу құралы. –
Алматы: Экономика, 2003. – 252 бет.
6. Мэнкью Н.Г. ... ... – Спб: ... Ком, 1999. – 784 ... ... С.К. Рынок труда в казахстанской экономике. – Алматы:
Ғылым, 2000 г.
8. Берешев С. ... ... ... в ... ... ... ТОО ... 2001 г.
9. Е.Б.Жатканбаев, К.С.Мухтарова. Безработица как фактор снижения
уровня жизни населения ... ... ... ... ... ... еңбек туралы”: Қазақстан Республикасының
1999 жылғы 10 желтоқсанындағы заңы // Егемен Қазақстан, 1999 ж., ... ... // ... и ... ... 2004 г. № ... ... ежегодник. Алматы. – 2004г. №5

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек рыногының жалпы сипаттамасы18 бет
Жалақы3 бет
Ақша ұсынысы мен ақша базасының теориялық негіздері35 бет
Ақша ұсынысының үрдісі27 бет
Дін - адамзаттың біріктіруші күші4 бет
Еңбек күшінің халықаралық миграциясы24 бет
Еңбек нарығында жұмыс күшіне сұраныс16 бет
Еңбек нарығындағы жұмыс күшіне сұраныстың жалпы сипаттамасы7 бет
Жұмыс күші тауар ретінде17 бет
Жұмыс күші факторының мәні мен маңызы41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь