Қазіргі кезеңнің демократиялық саяси институттары

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Қазіргі кезеңнің демократиялық саяси институттары

Негізгі бөлім
1.1Президенттік басқарудың классикалық түрі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2.Президент институты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.3 Президент институттың модельдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
1.4 Президент сайлауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29

Әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Кіріспе
Казіргі кезеңнің демократиялық саяси институттары
Көппартиялық - азаматтық қоғамның аса маңызды нышаны. Бірақ қоғамдық және саяси күштерді бөлшектеу, оларға іріткі салу, азаматтық қоғамның әлсіздігі, экономикалық дағдарыс және экономиканың қожырауы, халықтың едәуір бөлігі арасындағы саяси енжарлық және демократиядан түңілушілік бүл институттың көпшіліктің өкілі болатын институт ретінде дамуына мүмкіндік бермей отыр. Егер көппаритялық түрін анықтау үшін Д. Сарторидің партиялық жүйелерді топтауына жүгінетін болсақ, әрқайсысына сапалық ерекше айырмашылықтары тән партиялар жүйесінің 7 үлгісінің ішінен Қазақстандағы жағдайға тұйықталған көппартиялық жүйе үлгісі сәйкес келер еді.
Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша елімізде идеологиялық және саяси әралуандыққа жол ашылған,алайда қоғамдық және мемлекеттік институттардың бірігіп кетуіне, мемлекеттік органдарда партия ұйымдарын құруға жол берілмейді. Қоғамдық бірлестіктер де заң алдында бірдей. Олардың ісіне мемлекеттің немесе мемлекет ісіне қоғамдық бірлестіктердің заңсыз араласуына, қоғамдық бірлестіктерге мемлекеттік органдардың қызметін жүктеуге, қоғамдық бірлестіктерді мемлекеттің қаржыландыруына жол берілмейді. Сондай-ақ біздегі саяси партиялар мен кәсіподақтарды шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың қаржыландыруына тыйым салынғаын.[2]
Үстіміздегі кезеңнің бір ерекшілігі қоғамның саяси ахуалындағы тоқтаусыз жүріп жатқан сапалық өзгерістерде жатыр. Егемендіктен кейінгі президенттік институттың өмірге келуін, кәсіби парламенттің, алғашында сәтсіздікке ұшырағанына қарамастан, кейін оңды тәжірмбе жинақтауын және көппартиялық қалыптаса бастауын сол сан алуан үрдістердің басты-басты нышандары деп тануға болады.
Қазіргі дүние жүзіндегі, әсіресе Азиядағы бірқатар елдердің демократияға көшу тәжірибесін жинақтайтын теориялық тұжырымдардың негізінде Қазақстандағы демократия процесіне және оны қолдануға ықпал ететін басты факторларды бөліп көрсетуге мүмкіндік бар. Бұл орайда республика тәуелсіздік алған соң дүниеге келген жаңа демократиялық саяси институттар: парламентке, 1993 және 1995 жылдардағы конституцияларға, тәуелсіз сот билігінің қалыптасуына, көппартиялықтың басталуына ерекше назар аударылады. Осылардың ішінен бұрынғы дара партиялық қоғамның орнына көппартиялықтың қалыптаса бастауының өзі біз үшін принциптік жаңа құбылыс. Жалпы, ХІХ ғасырға дейін партия (партия - латын сөзінен алынған, "бөлек", "бөлісемін" деген мағына береді) деп үкіметтің және парламенттің құрамында бәсекелес топтарды атаған. Неміс ғалымы Макс Вебер партияның дамуын үш кезеңге бөледі: аристократиялық, саяси клуб, бұқаралық партия. Алайда аталған үш кезеңнен өткен ағылшынның екі партиясы ғана болды: лейбористер (вига) және консерваторлар (тори). АҚШ-тағы азаттық күресі мен ұлы француз революциясы қоғамдық өмірді жандандырып, саяси күштерді тарихи аренаға шығарды, ішкі ұйымдық заңдары, айқын бағдарламалары бар саяси парти-ялар пайда болды. Жұмысшы табы мен еңбекші бұқараның саяси күреске араласуы таптардың күресінің авангарды - саяси партиялар жүйесін туғызды.
Қазіргі уақытта партия атаулылардың екі жүзден аса анықтамасы бар. Дегенмен, партия деп белгілі бір топтың немесе әлеуметтік топтың, үкіметті басқаратын төбе топтың (элита) мүддесі үшін күресетін белгілі бір идеологиялық негізде ұйымдасқан, бағдарламасы бар, айқын мақсатты алға қойған адамдардың тобын атайды.
Кейінгі мәліметтер бойынша, бүкіл әлемде әр түрлі саяси бағыт ұстаған 600-дей партия бар, 19 елде партия құруға тыйым салынған, 29-ында жалғыз ғана басқарушы, үкіметтік партия, ал 129 елде бірнеше саяси партиялар жұмыс істейді).
Өзінің саяси бағдарына қарай партияларды солшыл, оңшыл және центристік; іс-қимылының сипатына қарай реформистік, радикалды және экстремистік; ұйымдық принциптеріне қарай қадрлық және бұқаралық; ұйымдасуы мен жұмыс әдістері бойынша демократиялық, авторитарлық, тоталитарлық және фашистік деп жіктеуге болады.
Бұрынғы Кеңес елінде бірпартиялық монополияның жойылуы, бірорталық бюрократиялық Одақтың ыдырауы, ұлттар мен ұлыстардың егемендік алуы, саяси, экономикалық және идеялық пікірлер саналуандығының жариялануы саяси партиялар мен ұйымдардың, бұқаралық қозғалыстардың жаңа толқындарын туғызды.
Соның бірі -Қазақстан Республикасы. Мұнда бүгінгі таңда саяси партиялардың саны оннан асады, 300-ден астам қоғамдық ұйымдар тіркелген. Олардың ішінде социалистік партия, "Азат" республикалық партиясы, Қазақстан халық бірлігі партиясы, Қазақстан халықтық конгресс партиясы, т.б. бар. Бұлардың барлығында ортақ мақсат-мұрат: парламенттік партияға айналу, Қазақстанның егемендігін нығайту, еліміздің әлем таныған экономикасы қуатты, мәдениетті, қоғамдық ахуалы гүлденген, терезесі тең елге айналдыру, мемлекеттіктіл,- қазақ тілінің мәртебесін нығайту, шовинизмге де, жершілдік-ұлтшылдық сепаратизмге де жол бермеу, еліміздің территориясы-ның біртұтастығын қорғау, т.б. бар. Сонымен бірге, әрқайсыеының өзіндік ерекшеліктері де жоқ емес.
Парламенттік партия екі түрлі қызмет атқарады: біріншіден - сайлауға дайындық, екіншіден - парламент жұмысына бақылау жасау.Әрине, мұндай жіктеуді біз шартты түрде қабылдауымыз керек.
Әдебиеттер.
1.Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясы. Алматы, 1995.
2.Назарбаев Н.Ә. Тәуелсіздігіміздің бес жылы. Алматы, "Қазақстан", 1996.
3.Назарбаев Н.Ә. Ғасырлар тоғысында. Алматы, 1996.
4.Назарбаев Н.Ә. Казақстан халқына Жолдауы, 1997.
5.Қазақстан Республикасы Президенті туралы. Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы. "Егемен Кдзақстан", 28 желтоқсан, 1995.
6.Ортақ үйімізде татулықпен келісім болсын. Президент Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халықга-ры Ассамблеясының бірінші сессиясындағы баяндамасы. "Егемен Кдзақстан", 30 наурыз, 1995.
7.Қазақстан халықтарының Ассамблеясында. "Ақиқат", N6, 1997.
8.Саяси партиялардың бағдарламалары. "Ақикат", N4, 1994.
9.Саяси партиялардың конституциялық құқы. "Ақиқат", N12, 1994.
10.Қазақстанның саяси партиялары. "Егемен Қазақстан", 20, 23 қаңтар, 1996.
11.Президент және демократия. "Егемен Қазақстан", 17 мамыр, 1996.
12.Гаджиев К.С. Политические науки. М.: "Международное отношение", 1995.
13.Основы политологии. Курс лекций. Алматы, "Жеті Жарғы", 1995.
14.Тәнітаева.Р.С. Саясаттану.-Шымкент,2004.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
...................................3
Қазіргі кезеңнің демократиялық саяси институттары
Негізгі бөлім
1.1Президенттік ... ... ... ... ... ... демократиялық саяси институттары
Көппартиялық - азаматтық қоғамның аса маңызды ... ... ... және
саяси күштерді бөлшектеу, оларға іріткі салу, азаматтық қоғамның ... ... және ... ... халықтың едәуір бөлігі
арасындағы саяси енжарлық және ... ... бүл ... ... ... ... ... дамуына мүмкіндік бермей отыр.
Егер көппаритялық түрін анықтау үшін Д. Сарторидің ... ... ... ... ... ... ... айырмашылықтары тән
партиялар жүйесінің 7 үлгісінің ішінен Қазақстандағы жағдайға тұйықталған
көппартиялық жүйе үлгісі сәйкес келер еді.
Қазақстан Республикасының Конституциясы ... ... ... ... ... жол ... ... және мемлекеттік
институттардың бірігіп кетуіне, мемлекеттік органдарда партия ұйымдарын
құруға жол ... ... ... де заң алдында бірдей. Олардың
ісіне мемлекеттің немесе мемлекет ісіне қоғамдық ... ... ... бірлестіктерге мемлекеттік органдардың қызметін
жүктеуге, ... ... ... ... ... Сондай-ақ біздегі саяси партиялар мен кәсіподақтарды шет
мемлекеттер мен ... ... ... ... ... ... бір ерекшілігі қоғамның саяси ... ... ... сапалық өзгерістерде жатыр. ... ... ... ... ... кәсіби парламенттің, алғашында
сәтсіздікке ұшырағанына ... ... оңды ... ... ... ... бастауын сол сан ... ... ... деп ... ... дүние жүзіндегі, әсіресе Азиядағы бірқатар ... көшу ... ... ... тұжырымдардың негізінде
Қазақстандағы демократия процесіне және оны қолдануға ықпал ... ... ... ... ... бар. Бұл ... ... алған соң дүниеге келген жаңа демократиялық саяси институттар:
парламентке, 1993 және 1995 жылдардағы конституцияларға, ... ... ... ... ... ... ... аударылады.
Осылардың ішінен бұрынғы дара партиялық қоғамның орнына көппартиялықтың
қалыптаса бастауының өзі біз үшін принциптік жаңа ... ... ... ... ... ... - латын сөзінен алынған, "бөлек", "бөлісемін"
деген мағына береді) деп үкіметтің және парламенттің құрамында ... ... ... ... Макс ... ... ... үш кезеңге
бөледі: аристократиялық, саяси клуб, бұқаралық партия. Алайда аталған үш
кезеңнен ... ... екі ... ғана ... ... (вига) және
консерваторлар (тори). АҚШ-тағы азаттық күресі мен ұлы француз революциясы
қоғамдық өмірді жандандырып, саяси күштерді тарихи ... ... ... ... ... ... бар саяси парти-ялар пайда ... табы мен ... ... ... ... ... ... авангарды - саяси партиялар жүйесін туғызды.
Қазіргі уақытта партия атаулылардың екі жүзден аса анықтамасы ... ... деп ... бір ... ... әлеуметтік топтың, үкіметті
басқаратын төбе ... ... ... үшін ... ... ... негізде ұйымдасқан, бағдарламасы бар, ... ... ... ... ... ... ... бойынша, бүкіл әлемде әр түрлі саяси бағыт ұстаған
600-дей партия бар, 19 елде партия құруға тыйым ... ... ... ... ... ... ал 129 елде бірнеше саяси партиялар жұмыс
істейді).
Өзінің саяси бағдарына ... ... ... ... және ... ... ... реформистік, радикалды және экстремистік;
ұйымдық принциптеріне қарай қадрлық және бұқаралық; ұйымдасуы мен ... ... ... авторитарлық, тоталитарлық және фашистік
деп жіктеуге болады.
Бұрынғы Кеңес елінде бірпартиялық монополияның жойылуы, ... ... ... ... мен ... ... ... саяси,
экономикалық және идеялық пікірлер саналуандығының жариялануы ... мен ... ... ... жаңа ... бірі -Қазақстан Республикасы. Мұнда ... ... ... саны ... ... ... астам қоғамдық ұйымдар тіркелген.
Олардың ішінде социалистік партия, "Азат" ... ... ... бірлігі партиясы, Қазақстан халықтық конгресс партиясы, т.б. бар.
Бұлардың барлығында ортақ мақсат-мұрат: ... ... ... егемендігін нығайту, еліміздің әлем ... ... ... ... ... ... ... тең елге айналдыру,
мемлекеттіктіл,- қазақ тілінің мәртебесін нығайту, шовинизмге де, жершілдік-
ұлтшылдық сепаратизмге де жол ... ... ... ... т.б. бар. ... бірге, әрқайсыеының өзіндік
ерекшеліктері де жоқ емес.
Парламенттік партия екі түрлі ... ... ... - сайлауға
дайындық, екіншіден - парламент ... ... ... ... біз ... түрде қабылдауымыз керек.
1.1 Президенттік басқарудың классикалық түрі
Қазақстанның тарихи тәжірибесінде бұрын-соңды парламенттік партия
болып көрген емес.|Алайда ... ... ... ... ... ... ... саяси санасының ... ... ... ... ... ... ... бұрын болмаған жаңа толқындарын ... ... ... ... ... ... ... партиясы, Қазақстан
халықтық конгресс партиясы, Қазақстан социалистік партиясының ... ... ... ... ... ... ... партия болады делінген.
Партиялық күрес - ... ... үшін ... ... ... саяси партиялары саяси мақсаттарға қол жеткізу үшін зорлық-
зомбылықтың кез келген нысанасын теріске ... ... ... ... ... ашық ... Өркениетті елдердің
барлығында да парламенттік партиялар мол тарихи тәжірибе жинақтады және бұл
жолдың дұрыстығына көз жеткізді. ... орай ... жүйе ... ... де ... ... Парламенттік-жүйенің отаны,Ұлыбритания болып табылады.
Онда парламенттік жүйе XVII—XVIIIғасырлардың шегінде қалыптасты. Оданкейін
оның отарлары: Канадаға, Австралияға, Жаңа Зеландияға, ... ... ... ... енгізілді. Парламенттік жүйе
Еуропаның мемлекеттерінде де өтекеңінен тарады. Мәселен, бұл ... ... ... ... ... ГФР, Австрия, Швейцария,
Италия, Испания, Португалия, ... ... бар. Ал ... Сингапурда өкімет билігіпарламенттік жүйенің
принциптерінде қалыптасқан. Парламенттік монархияларда ... - ... ... елі. Елді ... түрде король немесе
королева басқарады, парламент екі ... ... - ... ... палатасынан тұрады. Қауымдар палатасы 5 жылға сайланып, ... заң ... ... ... тағы ... ... Конституция деген жоқ. Оның орнына
заң ғылымы тілінде статутарлық заң деп аталған бірнеше парламенттік заңдар
қабыл-данған. Оның ... ... ... ... 1215 ... ... ... хан дүниеге келмей тұрып, 1628жылы, ал одан
кейінгілері араға бірқатар ... ... ... Таза ... мен ... ... ... осындай.
Францияда да Парламент 5 жылға ... және еш ... ... ... ... Тек заң ... Конституция талаптарын
орындауды қадағалаумен шұғылданады конституциясы бүкілхалықтық референдум
арқылы 1958 жылы қабылданған Франция демократия жолына бәрінен ерте ... ... заң ... тармағына Парламент жатады десек, АҚШ
Конгресі мен Сенатынан басқа кәсіби парламентгердің көпшілігі заң жобаларын
өзі ... ... ... ... ... мен Германия
парламенттерінің өзінде де қабылданатын заң жобаларының 90 процентін үкімет
әзірлейді.
Президенттік басқарудың классикалық түрі ... ... және ... жетіліп келеді. Президент - әрі мемлекет басшысы, әрі ... яғни ... ... ... ... ... ... басшысы Парламенттен тысқары сайлаушылар өкілдерінің арнаулы
алқасында сай-ланады, ал ... ... ... ... ... кейбір елдерде Президент төте сайлау жолымен сайланады. Бұл ... ... ... ... сөйлеуге, Конгрес кетікелей
бағынышты болмауына құқық береді. Кабинетті өзі құрады, ал 394 ... ... ... ... ... ішкі және ... Сенат арқылы іске асырады. Президентті мерзімінен бұрын орнынан
апу ... екі ... ... ... ... сот ... ... деп тапса (импечмент), екіншіден, өз еркімен осы қызметтен кеткісі
келсе гана. Америка Президентіне сайланатын ... ... ... ... ... ... ақ нәсілді, протестант, отбасы бар, университеттік
білімді, спортпен шұғылданатын, коррупциямен және қыл-мыскерлермен аяусыз
күресетін, ... ... ... бар ... ... ... шешендік қабілеті бар адам. Әрине, бұл талаптар-дың бәрі сай келе
бермегенімен, негізінен, ... ... ... ... ... ... басқарудың аралас және суперпрезиденттік республикалар да
кездеседі.Президенттік және парламенттік басқарудың аралас түрі ... ... ... т.б. ... ... Ал ... Индия, Пәкістан, Германия, т.б. елдерде Президент мемлекет
басшысы, мемлекет органдары арасында арбитраждық миссиясын ... ... ... ... тек Францияда ғана жартылай президенттік
жүйе қалыптасқан. Ал Азия мен Африканың кейбір елдеріндегі президенттік ин-
ститутқа келер болсақ, ... жеке ... ... ... билік режимдерін көп жағдайда конституциялық жолмен бүркемелеу
болып ... ... ... ... ... және ТМД-ның басқа
мемлекеттерінде биліктің президенттік жүйесі қалыптасуда. Бұл ... ... ... де ... ... Сондықтан олардың шетелдік
тәжірибелерге назары ауып ... ... ... 1990 ... ... ... президенттік қызметтің
енгізілгендігі баршаға аян. Қазақ халқының тарихында бұрын да мемлекеттер
болғанымен, оныңтұңғыш Президенті болып Н.Ә. ... ... ... 20 қарашасында Қазақстанда мемлекеттік билік құрылымы мен басқаруды
жетілдіру және ... ... мен ... енгізу жайлы қаулыда
Президент Қазақ мемлекетінің басшысы, оның ең ... ... ... деп ... Президентке Министрлер Кабинетіне жетекшілік ету
міндеті нығайтылды.
Қазіргі саясаттану ғылымы, Швейцарияны шығарып ... ... ... үш ... ғана ... ... қоғам әзірге бұларда
нартық ешнәрсе жасай алған жоқ. Оның алғашқысы - ... ... және ... – жартылай президенттік республикалар.
Алғашқының айқын ... АҚШ ... ... ... ... ... қабылдады. Ал осы екеуінің қоспасы тәрізді соңғы, жартылай
президенттік билік Франция мен ... орын алып ... ... келер- болсақ, ол алғашқы топтағы президенттік
мемлекеттер қатарына жатады. Бұл ... ... ... ... тармағында: "Қазақстан Республикасы - ... ... ... ... деп атап ... ... ... бірінде Қазақстанда тұңғыш рет Президентті
бүкіл халық ... ... ал 1991 ... 16 желтоқсанда Қазақстан
Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі ... ... ... ... ... ... өтетіндігі белгіленді.
Саяси биліктің үш тармағының атқару билігін Президент ... Оны ... жаңа ... ... ... басқару функциясы кеңейтілді,
хапық депутаттары атқару комитеттері таратылып, оның ... ... ... ... ... ... ... әкімшіліктер құрылды.
Бұл егемендіктің нәтижесінде болған өзгерістер. Сонда егемендіктің басты
ерекшеліктері болып табылатын белгілер - өз аумағымыз бен ... бен ел ... ... ... өз ... ... мен заңдардың үстемдегі, өз бюджетіміз бен қаржы-несие ... ... ... қатынастардағы еріктілігіміз көрініс
тауып, баршамыз үшін ең қымбаттысы - ... ... ... ... Туымыз, Әнұранымыз бекітілді.
Енді, міне, жеке мемлекет болдық. Өз ... өз ... басы ел ... ... басталса керек. Сол ақиқатты сезінбей, сол
шындыққа жүгінбей, тәуелсіз мемлекет бола ... Ал ... - ... ... заңдар шеңберінде тіршілік ету, демократия
дегеніміз - нормалар негізінде өзің ... ... ие ... ... да сондай құқы бар екенін мойындау ғой.[5]
Француз ойшылы Вольтер XVIII ... ... ... - ... ... ... орындалуы",-десе, ал тоталитарлық, авторитарлық
үкіметтің басшыларына салсақ, ... ... ... - біз ... заңдарды
халықтың бұлжытпай орындауы,- деп есептейді. ... ... ... ... ... халық төңкеріс жасап, талай
зорлықшыл ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз - демократиялық ... ... - деп ... жөн ... ... ... қана ... келешегіміз нұрлы.
Өз кезегінде саяси егемендіктің экономикалық егемендікпен біте қайнасып
жатқандығын да айтпасқа болмайды. Ең басты білетініміз - ... ... ... өзара кіріптарлығының түпкі
себебі өзара сенімсіздіктерінде жатқандағы. Бұл ... ... ... ... отаршыл саясатынан басталады. Отаршылдықтың ... ... ... одан әрі ... орнықты. Бұл тұжырымдама
бойынша орыстан басқа ... ... ... өнім циклына жол бермеу
тенденциясы ұдайы басшылыққа алынып отырды. Айталық, қарапайым ... ... ... ... ... ... ... дайындапуға тиіс
болды. Орыстардың шовинистік психологиясы ... өзге ... ... ... ... ... етіп ... болады деп ойлайды.
Нәтижесінде шын мәнінде өзара ... ... ... ... ... жүйе ... ... Мұның өзі Маркстің түсіне
кірмеген, жаппай еңбекті жатсыну психологиясын тудырды. Адамдарды еңбектен
безіндірген қоғамның болашағы бедеулікке ұрынатыны ... ... ... отыр.
Енді әр республиканың өз жерінде дайын өнімді әлемдік стандарт деңгейінде
шығаруға ұмтылуы және шикізат байлығына толық иелік етуі таяу ... ... ... ... Мемлекет егемендігін орнықтыруда Ел басының атқарар
қызметі ұшан-теңіз екендігі айтпаса да ... ... 30 ... ... ... ... ... деген
үшінші бөлім енгізіліп, мемлекет басшысының ... мен ... ... ... ... жағдайындағы күрделі әлеуметтік құбылыстар
мемлекетгің басшысы Президент билігін күшейтуге объективті негіз ... ... ... саяси жүйенің ең маңызды нышанына, орталық
тірегіне айналады. Президент ... ... ... ... жоғары
тұрып, олардың жұмысын үйлестіруші және ... ... ... ... және мемлекеттік егемендіктің нақты
көрінісіне айналады. Осының өзі Қазақстанның ... ... соны ... ... ... ... жүктің қаншалықты салмақты
екендігініңайғағы. Елбасы ... ... ... ... ... халықтың жүрегіне жол тауып, сеніміне енуі
нәтижесінде өзі де ... ... де ... мол, шым-шытырық қиын
заманда Президентгің ауқымды ... ... ... ... ... орнатса, халықаралық саясат кеңістігінде Қазақ
мемлекетін бүкіл әлемге паш етті. Оған кезінде берілген "Жыл ... ... ... ... ... зор ... ... алған болатын.(6)
Рас, Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев -ұлттық бітімі бүтін, өзінің таза ... ... ... тартқан тұрлаулы тұлға. Оның ... ... ... қасиеттерінің бәрі осы табиғатына тәуелді: көреген
көсемдік, екі тілге бірдей ... ... ... ... ... ... ... бітіретін айдын мен айбын, өзін қалың бүқараға
сіңіріп жіберетін кішіпейіл кісілік, туған халқының ... ... ... ... байсалды, баурағыш мінез, білім мен мәдениет, іскерлік
пен іскерлік.
Бізде жеке адамның диктатурасына жол ... ... ... өзі ... ... ... шеңберінде жүзеге
асатынына ешқандай күмән жоқ. Әрине,бізге ... ... ... Бұл ... ... ... ... жеке адам үшін ғана ... ... ... ... - ... ... ... Қазақстан елді саяси
басқарудың жаңа нұсқасын жасау айры-ғында тұрғандай, соған батыл ... жоқ, ... ... қоғамдық-саяси кеңістікте өмірге келіп, ел назарын
аударған іргелі саяси институттардың бірі - ... ... Бұл ... ... жанындағы қоғамдық консультациялық-
кеңесші орган:. Ассамблеяның кіші түрлері ... ... ... ... ... халықтарының Ассамблеясының алғашқы құрылтайына
260 делегат қатысты. Оның құрамына 40 ... ... ... Ассамблеяның
құрылтайы жылына бір рет шақырылады. Оның құрамында 305 адам ... ... ... ... ... бар. Олардың 148-і қазақ, 42-і орыс, қалғандары
басқа ұлт өкілдері. Қазіргі ... ... ... ... ... да тигізер көмегі аз болмаса керек қазақстан сияқты
жас егеменді мемлекет үшін ... ... ... жалпы
классикалық белгілерінете білудің маңызы өте зор. Ол ... өзі ... ... ... мен ... басшысы
міндеттерін өз қолына қоса алуы, Президенттің ... ... және ... ... жауапты болуы. Қазіргі дүниеде ... ... ... үлгісі бар.Ол АҚШ-та бір түрлі, Францияда басқаша. Әр ел
өз ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... ... ... Оны өз жағдайына қарай бейімдеп отырады. Бұл түрғыданалғанда
Қазақстанның да өз үлгісі болуы ... Жаңа ... ... одан әрі ... баса ... ... ... президенттік билік дегеніміз басқарудың президенттік мазмұнын ай-
қындайды. Ондағы негізгі тұлға Президент ... ... ... ... ... және ... ... ең алдымен өкімет билігінің
жоғарғы құрылымымен байланысты.
Басқарудың ... ... ... ... ... ... екі түрлі: ол не мемлекет басшысы және жоғаргы әкімшілік басшысы
(Премьер-министрдің бар не жоқ екеніне қарамай) , тек ... ... ... ... ... тәсілі үшін де, күшті ... үшін де ... үлгі ... ... үлгі кезінде Президенттің
бақылауында болатын Үкімет елеулі ... және ... ... ие ... ... ... президенттік тәсілі кезінде
Парламенттің ішкі және сыртқы саясат саласындағы ... рөлі ... ... ... өзі оны ... өкімет билігі жүйесінде екінші
орынға қарай ығыстыру үшін ... ... ... пен ... әкімшіліктің
іс-қимылына кең өріс ашу және ... ... ... ... ... ... міндеттерін шешуде Парламенттің ... ... ... пайдаланбайынша, президенттік билік
күшті бола алмайды.(7)
Осы әңгіменің мазмұнына енген түйткілді сұрақтардың түйінін ... ... сияр ... тұжырымдар мен елдігімізді сақтауға,
тарихта тұңғыш рет шын мәнінде бой ... ... ... дұрыс жолға
-әлемдік кеңістікке шығаруға күш салған ондаған қайраткерлер мен жүздеген
саясаткерлерімізді уақыт өзі сүзіп, екшейді, ... ... ... Үш ... ... қүрап, қазақты ел етуге ұмтылған Абылай ата тарихқа
қалай кірсе, арғыбергі ұлы елдермен тұғыры мен ... ... ... жүргізу
арқылы Қазақ елінің аумақтық тұтастығын бекемдеуге, Қазақстанды әлем толық
танитындай мәртебеге жеткізуге күш-жігерін аямай келе ... ... ... ... да ... кірері хақ. Заманында көшпелі
елдің өз ыңғайына қарай жазылып, әлденеше ... Ұлы ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасын реттеп отырған
"Жеті Жарғы" ұрпақ жадында қалай жатталса, авторы ... ... ... ... ... болып есептелетін Ата Заңымыз да
тарих төрінен ... ... ... ... ... тиіс.
1.2 Президент институты.
Саяси ілімдер тарихында президен идеясының қалыптасуы мен
дамуы.Мұнда ең алдымен мемлекет ... мен ... ... басшысын неге
"Президент" ұғымымен атағанын анықтап алайық. Саяси ілімдер тарихында бұл
жөнінде бірнеше пікірлер бар:
Біріншіден, "Президент" ұғымы латынның сөзінен ... елді ... ... ... еді.Президент деп әртүрлі жиындарда төрағалық етілетін
атникалық дәуірде атаған. Сонымен бірге антикалық дәуірде Сенат Прездент
деген кызмет ие болған.[8]
Екіншіден, Конституиялық ... ... ... ... ... американ штаттары конференциясы конгресінің төрағасы
"Конгресс Президенті" деп аталған.
Үшіншіден, Филадельфия ... ... ... ... да ... деп аталған.
Төртіншіден, Президент деп кейбір отарлардың губернаторлары (атқарушы
билік басшысы) аталған.
Президент институты ... ... ... ... Дж.Адамс,
Дж.Мэдисон еңбектерінде жан-жақты зерттелген.
Американдық саяси ілімдер тарихының көрнекті өкілі ... ... ... ... Оның ... дағдарыс", "Адам құқығы", "Ғасыр
тағлымы" атты кұнды еңбектері бар. Т.Пейн алғаш рет американ саяси ілімінде
тәуелсіз ... ... мен ... ... ... құру ... ... монархиялық билікті сынау
негізінде Президент институтының моделін қалыптастырды. Монархиялық билік
кемшіліктері мыналардан ... ... ... ... беделдің жеткіліксіздігі. Мұнша ойшыл королдер
билігі тұстарында кұдайшылыққа ... ... ... атап ... ... ... жемқорлық, сыбайластық, қазына тонаушылық заңсыздық сияқты
кұбылыстардың тарауына қолайлы.
* монарх билігінде рационалдық негіз жоқ, ескі мен дәстүрді қалдығы,
сондықтан одан тез ... бас ... ... ... да ... монарх билігін президент билігімен ауыстыруды
қалады. Оның пікірі ... ... ... мынадай:
• президент заңшығарушы ұйымда бірден-бір басшы болуы керек;
• Президент қызметі- елдің бірлігін, оның
тәуелсіздігінбекітеді,мемлекеттік биліктің орталықтануын ... ... ... жанама тәртібі;
* Президент билігі тек конституция негізінде әрекет етуі тиіс;
•Президент институты тәуелсіздік, республикашылдық, ... ... ... идеялардық символы болуы тиіс.
Т.Пейннің шығармашылығы қарапайымнан бастап саяси элитап ... ... ... ... етті ... оның мемлекетгік
билік жүйесін конституциялык жобалау әсіресе президент институты моделі
сұранысһа ие болмады, ... де ... ... президент институтын
калыптастыруда есепке алынды.
Президент институтын қалыптастыру ... ... ... бірі
Т.Джефферсон (1743-1826 ж.ж.) болып табылады, бірақ ол ... ... ... ... ... ... мынадай тәртіппен, орналастырды:
* барлық мәселелер, ішкі және ... ... үшін ... ... штат ... тек ... арналған;
• аймаақтық республикалар, аймақ ... ... ... ... республикалар жергілікті мәселелер үшін.
Т.Джефферсон өзінің халық билігі моделін, өкілділік биік пен өзін-өзі
басқару жүйесін парламенттік моделде калыптастыра отырып, ол мына
бағыттарға ... ... ... ... ... ... кұқығы;
* заңшығарушы мекемедегі тең өкілділік;
* атқарушы билік ... ... ... ... ... және ... әкшшілік аудандарға бөлу;
* Конституцияға кезекті өзгертулер ендіру.
Осылайша Т.Джефферсон бұқараның жаппай қатысуына негізделген мемлекеттік
билік моделін ... Ол ... ... ... баскдру
құрылымын дамытуды ұсыңды, ал ... ... ... жүйесінде
Парламентке қолдау көрсетті, Президент институтына парламенттік республика
жүйесінен орын берді. Ол Президент институты моделінде мына ... ... ... Президент билігін атқарушы кеңес ... ескі ... ... және бір ... ... ... сайлауға
жібермеу. Оның пікірі бойынша бір адамның шексіз сайлануына мүмкіндік беру,
мемлекетті сайланбалы монархияға айналдырады. Ол күшті ... ... ... ... ... тармақтарына бөлінген орталықтанган федералды
билікті, әсіресе президенттік институты жақтаушы көрнекті қоғам ... ... ... ... ... ... ж.ж.) бодды.[9]
А.Хамильтонның Филадельфия Конституциялық ... ... ... ... ұсынуы кездейсоқ емес. Бұл жоба бойынша
американдық биліктің жоғарғы қызмет ... ... мен ... ... ... сайлануы керек. Сенатор екі сатылы, ал Презңдент үш сатылы
сайлау арқылы сайлануы ... ... ... билік жүйесіндегі парламенттің
төменгі палатасы мемлекетті ... ... ... ... сеніммен, сенат- аристократад мемлекеттік көрегендігінен,
Президент- монархиялық табандылық пен, ... ... ... ... өз еңбектеріііде Ш.Моитескьснің "тұтас және бөлім-бейтін"
атқарушы билік деген формуласын жиі ... Онщ ... ... ... бір ... ... болса шектеу жеңілдеу. Сонымен Г.Гамильтон
Президент ... ... ... оның ... ... ... аымның тағы бір өкілі Дж.Лдаме (1735-1826 ж.ж.), ... ... ... ... ... жақтаушы "АҚШ Конституциясын
қорғауда", "Давил туралы тұжырымдар" деген ... ... ... калыптастырды.
Демократия Дж.Адамс пікірі бойынша баска классикалық басқару формалары-
монархия, аристократия сияқгы ... ... ... айналады. Сондықган
оның идеалы аралас басқару ... үш ... ... тұратын:
атқарушы билік, жоғарғы палата және төменгі палата.
Дж.Адамс 1787 жылғы АҚШ ... ... ... ... деп санады, сондықтан оньщ өкілеттегін қеңейту туралы ұсыныс
жасады. Басқа сөзбен айтқанда ол ... ... ... ... ж.ж.) ... ... ... АКДІ Конституциясы авторларының бірі. Ол плюралистік басқару
қағидасын қолдаған. Дж.Мэдисон үшін ... ... өз ... ... ... ... Оның ... бойынша Президент институты-
республикалық басқару формасындағы ең тиімді және нәтижелі балама.
Дж.Мэдисон шығармашылығына тән нәрсе, ол тек бір саяси ... ... ... ... саяси билік жүйесін талдайды. Мемлекеттік билік
тармақтары- заңшығарушы, атқарушы, сот билікгерінің ... ... ... ... ... ... ... алғаш рет 1787 жылы Филадельфиядағы Конституциялық
конветте пайда болды және ... ... ... әрі ... әрі ... басшысы болып табылады. Сол кезендегі баскд елдерден
ерекшелігі АҚШ-та ... ... ... ... ... ... жаппай сайлау негізінде қалыптасты.
Солтүстік және Онтүсік Американын көпттеген елдеріндегі саяси жүйенің
бөлінбес элементі Әр ел ... ... ... ... рөл мен ... өзінше анықтайды. Қазақстанға президент институты 1990 ... 1990 ж. 24 ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаевты
президент етіп сайлады. Мәселен, 1993 жылғы мәлімет бойынша БҰҰ-ға мүше 183
елдің ... ... ... ... бар.[10]
Президент ннститутының, амернкандық моделі. Кезкелгеи елдегі баскару
үйесінің қальштасуы көптеген ... ... Бұл ... елдерді
тарахи даму ерекшедігі, оның саяси мәдениетінің түрі,конституциыны әзірлеу
мен қабылдаудағы әр түрлі ... ... ... ерекшеліктері
тікелей ықпал етеді. ... ... ... ... ... саяси
тұлғаның ықпалы, яғни субъективті фактор да ерекше рөл ... ... ... өр елде әр ... ... ... қалыптасты.
Парламенттік басқару, мемлекет басшысы конституциялық монарх, бірінде күшті
президенттік институт, бірінде биліктің тармақтарының өкілеттігі теқдігі
сезіледі.
Президенттіктің американдық ... ... ... ... ... тән, ... биліктің дуализмі жоқ, яғни президент пен премьер
министрдің бәсекелестігі, ... ... ... жоқ. ... бұл ... ... ... үздіксіздігін дәлелдей білді. АҚШ
тарихында қандай саяси-экономикалық дағдарыс, соғыс жағдайы болсын
президентік сайлау ... ... әр ... АҚШ Конституцясы
белгіленген мерзімде өткізілген.
Американдық модель саяси жүйеде қосөкімет пайда боуына жол бермейді, ... өз ... ... өз ... ... жол берілмейді. Тіпті
президент бір партия өкілі, ал коргресс оппозициялық партия көпшілігінен
құрылса да, мемлекеттік саясат бірлігі ... ... ... ... ... ... Америкасы, Азия, Африканың
кейбір елдерінде де қалыптасқан, бірақ олар авторитаризмімен ерекшеленеді,
кейде тіпті тоталитарлы тәртіпке де өтіп кеткен ... ... ... ... ... ... тән ... мыналар[11]
• Президент — мемлекеттік биліктің бүкіл атқарушы тармағының басшысы.
• Конгресс — ... ... ... ... және ... АҚШ президенті міндетті қолданылатын атқарушы бұйрықтар шығаруға ... ... ... ... құралы- мемлекеттік бюджетке ие.
* Елдің негізгі дипломаты президент болып табылады.
* Президент АҚШ қарулы күштері- әскер мен флот қолбасшысы.
* ... ... ... ... президент өз әкімшілігінің кезкелген
мүшесін отставкаға жібера алады.Президент штат билігі қолдауы арқылы Ұлттық
гвардияны көтерлісті басу үшін ... ... ... ... 4 ... шектелген. Сондай-ақ бір адам
президентікке екеуден артық сайлана алмайды.
Европа ... ... ... ... ... ... президенттік немесе парламенттік басқару жүйесі калыпыптасқан. Бұл
екі жүйеде де американдық моделге карағанда ... ... Яғни ... мемлекет басшысы, бірақ үкімет басшысы емес, ол
премьер-министр орнын иелене алмайды.
Жартылай президенттік республикада президент қарулы күштердің жоғарғы ... ... ... ... ... оған ... ... жүргізу мен
анықтауда шешуші рөл беріледі. Сонымен бірге, елде ... ... өз ... ... ... ... ... құқына
ие, әрі мемлекет еаясатына белгілі бір ықпалдар етуге қабілетті. Жартылай
президенттк басқаруда американдық моделдегідей ... ... ... алмайды. Бұл моделде президент үкімет басшысы бола алмайды, әрі
үкімет парламенттегі партиялық фракциялар ... сай ... ... ... негізгі шектеудің бірі - жартылай
президенттік басқарудағы ... ... ... ... ... ... жартылай президеттік басқару жүйесінде президентке тәуелсіз, ол
парламенттік көпшілікке арқа ... ... ... ... ... ... ... президент жоне мемлекет басшысына
бағынбайды, сөйтіп мемлекет басшсы "Әскерсіз ... ... ... ... ... үкімет әрекеті үшін жауап ... де, ... ... ете алады. Президенттік және парламенттік басқаруды
біріктіре отырып ... ... ... ... ... ... құрылысың калыптастырған. Бесінші
.Республика қабылдаған Конституция генерал Шарль де ... ... ... 1958 жылы 1 ... ... ... Шарлъ де Голль елдің
конституциялық құрылысының негізгі кағидаларын таныстырды:
♦ билік көзі ... ... ... болып табылады;
* осы кұқық негізінде заңшығарушы және атқарушы биліктер сәйкес келетін
мемлекеттік ұйымдарға тапсырылады;
* атқарушы және заңшығарушы биліктер әр ... ... ... ... үшін нақты бөлінуі керек;
* Үкімет парламент алдында жауапты болуы тиіс;
* конституцияда жазылған кұқық пен ... ... үшін сот ... ... тиіс;
* Конституция Республика мен оған қосылатын халықтардың қарым-қатынасын
қалыптастыруы тиіс.
Атап айтатын нәрсе, президент Ш.Голль плебисцит дәстүрін қалыптастырды.
Парламенттік ... ... ... конституциялық басшысы. Бұл
үкімет және оның қызметі президент бақылауьшан тыс ... ... ... және оның ... ... ... ұйымға есепті, парламент
үкіметке сенімсіздік білдірсе тарап кетеді. Президент парламентік басқаруда
үкімет әрекетіне жауап ... ... ... ... ... ... кезеңіңде немесе әртүрлі коғамдағы саяси-қоғамдық күштер
арасыңда айтып тартыс болған ... ... ... арбитр қызметін
атқарады, билік сабақтастығын, ... ... ... барлық
азаматтардың заңды сақталуына себепкер болады.
Жалпы парламенттік басқару ... ... ... ... ... ... ... қорытындысы бойынша калыптасады, мұнда
атқаруын билік басшысына жалпы халықтық сайлау өткізілмейді;
* Үкімет мүшесіне беделді парламент мүшелері сайланады.
* ... ... ... ... ... ... формасында мемлекет басшысы конституцялық монарх
немесе Президент болады.
1.4 Президент сайлауы.
Қазіргі әлемде президент сайлауының негізгі екі түрі бар:
1. ... ... төте ... оның екі түрі бар, ... ... екіншісі, рефереидум.
2. Жанама сайлау үш түрде: (парламент; парламент, штаттар,провинция,
әртүрлі қоғамдық саяси күштер өкілдері; таңдаушылар коллегиясы катысуымен
өтеді.
Тікелей жоне төте ... ... ... сайлауы мысал бола
алады.
Жанама сайлау, таңдаушылар тәсілі Аргентинада, АҚШ-та қолданылады. Оның
мәні мынада: сайлаушылар нақты партиядан таңдаушыларды сайлайды (АҚШ-та
ол ... ... ... ... ... ... тандаушы болады),
бюллетеньде сол партиядан президентке кандидат та көрсетіледі.
Таңдаушылар партиялық тәртіптен шықдайды, өз партиясына жататындығын
басшылықка ... олар өз ... ... ... өз
дауыстарын президентке береді. Дауыс мажорлық көшпілік жүйе бойынша
есептеледі, көпшілік дауыс ... ... ... ... ... ие ... Соның нәтижесінде сайлаушылардың өз даусымен ең көп
мандат алған кандидаттың болатьш кезі де кездеседі(АҚШ-та бұл 1976, ... ... ... халқы көпштаттардың тандаушыларының дауыстарына
тәуелді болады (535таңдаушыдан Колифорнияның - 45, ... - ... - 27 ... бар). ... сайланған соң белгілі
бірмерзім арасында президентті сайлау ресми ... ... ... да бір ... ... ... ... президенттікке сайланатыны белгілі болады, сол кезде-ақ оның
қарсыласы үміткерді құптай береді.
Италия, Индияда, ГФР-де ... ... ... ... ... ... ... негізін парламент құрайды, ГФР-де төменгі палата,
Италияда екі палата да алқаға ... ... ... облыстардың кеңестері
сайланатьш делегаттар қатысады (бірден ғана делегат жіберетін шағын ... ... әр ... үш ... ... Индияда сайлау алқасын
штаттардың заң шығару жиналысында сайланған (тағайыңдалған емес) мүшелері
құрайды.(14)
ГФР мен ... ... ... ... бір ... (ГФР-
да ол Федераддық жиын деп аталады) сайлау алқалары бірге мәжіліс құрады.
ГФР-де сайлану үшін алғашқы екі ... ... ... ең көп ... ... ... саты үшін оның салыстырмалы маңызы болады (іс жүзінде
президент ... үш ... ... - демократиялық одақ,
Демократиялық ... және ... ... ... кандидат алғашқы үш сатыда көпшілік ... ие ... ... ... ... ... дауысына). Бұл қағида президенттің
әртүрлі ... ... ... ... үшін ... бірақ ол
тәжірибеде сайлауды созып, қиындатып жібереді. ... ... ... ... ... 8 президентің тек екеуі бірінші ... (1946, ... ... 20 ... соң ... ... 4-тен 16 сатыға дейін өткен.
Президенті сайлаудың парламенттік түрі аз ғана ... ... ... ... ... алғашқы прсзядент М.С.Горбачев 1989
жылы парламентен жоғары тұрған орган-халық депутаттары съезінде сайланды.
Индонезияда да президенті осыған ұқсас орган- халыктық консультативтік
конгресс ... ... ... ... ... ... жылы Түркияда президент сайлауына 100-ден аса саты өткізілді.
Туркияның 1980 жьшғы жаңа конституциясында сайлануды ұзаққа созбаудың
тәртібі көрсетілген. Алғашқы екі саты үшін ... ... ... ... ... саты үшін ең көп ... жетіп жатыр. Төртінші сатыға
үшінші сатыға ең көп дауыс алған екі кандидат өтеді, онда жеңіп шығу үшін
парламенттің барлық құрамының ең көп ... алу ... ... Егер ... да ... солай алмаса, парламент таратылып, оның жаңа құрамы
сайланып,жаңғы тәріп қайталанады.
Президентті парламенттер сайлау ... ... ... ... ... ол мейлінше демократиялыің оның өзі парламентті
президентке қарсы қоюдан ... деп ... ... бұл ... ... ... ... созып, тұйыққа тіреуі мүмкін.
Әлемдегі президент институттарын талдай отырып "күшті" (АҚШ) және "әлсіз"
(Индия) президенттер ... ... ... Президент институтының кальштасу ерекшеліктері.
Қазақстан Республикасында президент институгының қалыптасу ... ... ... калыптасты:
* басшизм, түрікмен басшы С.Ниязов титулына байланысты ресейлік ғалымдар
еңбектерінде кездесетін ... ... ... ... институттануы /Ж.Х.Жүнісова/ концепциясы арқилы
Қазақстан президенті моделіндегі демократиялық басымдылықгың ... ... ... ... ... президент
институтынын конституциялық-кұқыктық статусын зерттей отырып, оның дамуында
авторитарлы үрдіс ... ... ... яғни ... ғалымдар /Қазақстан даму институты/
президенттік баскару формасының конституциялық дамуында "президенттік
басқарудың кең жүйесі" қалыптасқан деп есептейді;
* харизматикалық, ресейлік ғалым ААКуртов ... ... ... ерекшелігін зерттей келе, ондан.Ә.Назарбаевтын,
харизматикалық имеджі ыкдалы басымдылығын айтады.
Президентализм элементтері:
* Президент жалпы халықтық сайлау аркылы ... ... ... ... ... ... Президент заң шығару облысында мәнді өклеттіктерге ие;
* Президент пен парламенттің билік басында болуы қатал ... және ... ... ... Үкімет Президент алдында жауапты;
* Үкіметті Президент құрады.
Казақстандан ... ... ... ... ... сай ... мәселен:
* Үкіметті Президент қалыптастырғанмен, Премьер-министр қызметі ... ... ... статусы, оған Үкімет басқару кұқығын
бергенмен, қазақртандық Президент заң жүзінде
одан алшақтатылған;
* Президент парламентті тарату құқына ие;
* Үкімет тек Президент алдында ғана ... ... ... оған
сенімсіздік вотумын жариялауға құқылы.[14]
Қорытынды.
Ал Қазақстанға келетін ... ... ... ең ... ... ... ... табылады. Н.Ә.Назарбаевтың Жаңа Конституцияда
дүниежүзілік ... ... ... республика жағдайында
Парламент - бұл құқығы айқын көрсетілген таза заң шығарушы орган деген ... ... ... ... ... ... ... құрылымы жөнінен де және
мемлекеттік қызметі жөнінен де республика тарихындағы соны, тың және ... ... жаңа ... ... ... ... Оның құрамында екі
палатаның: Сенат пен ... ... ... ... Кеңеске мүлде
ұқсамайтын мемлекеттік жүйе құрылымының өмірге келгенін аңғартады.
Қазақстан Парламентінің ... ... ... мен толықты-
рулар енгізу, заңдар қабылдау жатады Тұңғыш рет ... ... ... ... ... айқындалған - бұлар заңдық реттелуі
талап етілетін аса маңызды қоғамдық қатынастар. Бұл ... ... ... ... ... ... заң ... шығарылады. Мұның өзі
заң шығару ісіндегі жаңа ... ... ... ... ... мен алымдарды белгілейді ... ... ... ... ... туралы мәселелерді шешеді, жоғары
лауазымды адамдарды сайлауға, тағайындауға байланысты міндеттерді жүзеге
асырады. Үкімет бағдарламасы ... ... ... ... немесе қабылдамай тастайды, соғыс және бітім мәселелерін ... пен ... ... жөніндегі халықаралық міндеттемелерді
орындау үшін республика ... ... ... ... ... ... бәрі Парламентке заң шығарушы орган ... ... ... оның ... ... ... берілді.
Ендігі бір аса маңызды проблема -президенттік басқару ... ... ... ... ... ... ... екі түрі
орныққаны белгілі. Олар - монархиялық және республикалық ... ... 204 ... ... ... басшысы монарх болып санапады.
Әрине, оның бәрі ұлттық рәзімді, оның тарихи ... ... ... ... Ал шын ... олардың мемлекеттің ішкі және сыртқы
саясатына араласуы, іс-қимылы ... ... 58 ... ... ... республиканы басқарудың өзі екіге
бөлінеді: президенттік басқару және парламенттік басқару болып.[14]
Әдебиеттер.
1.Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясы. Алматы, ... Н.Ә. ... бес ... ... ... 1996.
3.Назарбаев Н.Ә. Ғасырлар тоғысында. Алматы, 1996.
4.Назарбаев Н.Ә. Казақстан халқына Жолдауы, 1997.
5.Қазақстан ... ... ... ... Республикасы
Президентінің Жарлығы. "Егемен Кдзақстан", 28 желтоқсан, 1995.
6.Ортақ үйімізде татулықпен ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың
Қазақстан халықга-ры Ассамблеясының бірінші сессиясындағы баяндамасы.
"Егемен Кдзақстан", 30 ... ... ... ... ... N6, ... ... бағдарламалары. "Ақикат", N4, 1994.
9.Саяси партиялардың конституциялық құқы. "Ақиқат", N12, 1994.
10.Қазақстанның саяси партиялары. "Егемен Қазақстан", 20, 23 ... ... және ... ... ... 17 ... 1996.
12.Гаджиев К.С. Политические науки. М.: "Международное отношение", 1995.
13.Основы политологии. Курс лекций. Алматы, "Жеті Жарғы", 1995.
14.Тәнітаева.Р.С. Саясаттану.-Шымкент,2004.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы8 бет
Саяси әлеуметтену11 бет
Саяси-әлеуметтендіруде тарихи білімнің орны86 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
“Отан” Республикалық саяси партиясының мәлімдемесі7 бет
Орта мектепте «жарық дисперсиясы» тақырыбын оқыту әдістемесі34 бет
8 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты16 бет
Дүниежүзі саяси географиясы дамуының негізгі кезеңдері6 бет
Қазақстан даму банкінің қызметі жəне инвестициялық жобаларды несиелеуі15 бет
Қаржы делдалдығының ұғымы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь