Табиғат және табиғи ресурстар


Табиғат дегеніміз мезгіл мен кеңістікте шексіз, тұрақты қозғалыста, өзгеруде, дамуда болатын бейорганикалық және органикалық дүние. Бұл адамзат қоғамының өмір сүруіне кажетті әлемдегі бүкіл материалдық-энергетикалық, информациалық және әртүрлі табиғи құбылыстардың жиынтығы.
Адам шаруашылық қарекетінде табиғатпен байланысты, оған тікелей немесе аралық әсерін тигізеді.
Адам мен табиғат арасындағы қарым-қатынас мәңгілікті және сонымен қатар тұтас күрделі мәселе. Халықтын өмірлік қарекетіне, әсіресе денсаулығы мен өсіп-өнуіне, тікелей немесе әлеуметтік-экономикалық жағдай арқылы жанама түрде табиғи ортаның құрауыштары мен олардың жиынтығы - атмосфералық ауа, табиғи сулар, топырақ жамылғысы, геологаялық қүрылым, өсімдіктер мен жануарлар, сонымен қоса төтенше қүбылыстар мен барлық био-сферада жүретін процестер ықпал жасайды. Табиғат арқылы адамның өзінің көптеген қажеттілігін қамтамасыз етеді.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Табиғат және табиғи ресурстар

Табиғат дегеніміз мезгіл мен кеңістікте шексіз, тұрақты қозғалыста,
өзгеруде, дамуда болатын бейорганикалық және органикалық дүние. Бұл адамзат
қоғамының өмір сүруіне кажетті әлемдегі бүкіл материалдық-энергетикалық,
информациалық және әртүрлі табиғи құбылыстардың жиынтығы.
Адам шаруашылық қарекетінде табиғатпен байланысты, оған тікелей
немесе аралық әсерін тигізеді.
Адам мен табиғат арасындағы қарым-қатынас мәңгілікті және сонымен
қатар тұтас күрделі мәселе. Халықтын өмірлік қарекетіне, әсіресе денсаулығы
мен өсіп-өнуіне, тікелей немесе әлеуметтік-экономикалық жағдай арқылы
жанама түрде табиғи ортаның құрауыштары мен олардың жиынтығы - атмосфералық
ауа, табиғи сулар, топырақ жамылғысы, геологаялық қүрылым, өсімдіктер мен
жануарлар, сонымен қоса төтенше қүбылыстар мен барлық био-сферада жүретін
процестер ықпал жасайды. Табиғат арқылы адамның өзінің көптеген
қажеттілігін қамтамасыз етеді.
Адам күрделі "табиғат-коғам" жүйесінің бір белігіне жатады. Қоғамның
материалдық, мәдени, тағы да басқа мұқтаждығын канағаттандыру үшін қазіргі
кезенде немесе болашақта қолданылатын табиғи ортаның құрауыштары мен табиғи
құбылыстары табиғи ресурстар деп аталады. Оларға атмосфералык. ауа. су,
топырақ, кен байлықтары, күн радиациясы, ауа райы, өсімдіктер мен жануарлар
әлемі, жер қабатындағы жылу энергиясы, т. б. жатады.
Табиғи ресурстар әртүрлі жолмен сіктследі: қол жетерлікке.Оған
асатын немесе нақтылы және потенциалды), пайда болуына. антропогенді,
химиялық табиғатына (органикалық, ми-нералдық) көздері мен орналасуына
(жер, су, кен, өсімдіктер, орчиіп, колдану міндетіне (өнеркәсіптік, ғылыми,
эстетикалық, рск.рсаиия;іык), пайдалану өрісше (энергетикалык, шикізат,
тамақ) оаи мнысш. Ресурстар сонымен қатар бастаикы (тікелей алынатын) және
косымша материалдық (әртүрлі ендіріс утилдеуге жататын қосалкы онімдері)
болып табылады..
Сарқылмайтын ресурстардың жердегі қоры пайдаланған сайын азаймайды,
ал табиғи ортадан алынған сайын қоры сарқылатын, табиғи процестердің
нәтижесінде орны толмайтын ресурстар сарқылатындарға жатады.
Сарқылатын табиғи ресурстар қалпына келетін және қалпына келмейтін
болып бөлінеді. Қалпына келмейтіндерге планетаның койнауындағы пайдалы
казбалар - металл (қара, түсті, асыл және сирек ксздесетін, радиоактивті
металдар) рудалары, бейметалды қосылыстар (өнеркәсібінің металлургиялык,
химиялык. және басқа салаларына арналған шикізаттар), жер асты сулары,
құрылыс материалдары (мрамор, құм, гранит және т. б.), энергия сақтағыш
көздері (мұнай, газ, көмір, жанғыш сланец, жертезек) жатады. Бұл
ресурстардың қайтадан орнына келу қабілеті жок, себебі олар откен
геологиялык дәуірде бірнеше миллиондаған жылдар бойында түзілген. Мысалы,
тас көмір мезозой дәуірінде болған өсімдіктер фотосинтезінін өнімі. Қазіргі
кезевде кен байлықтар түзетін процестердің жүруіне бұрынғыдай жағдай жоқ,
сондықтан олардың орнының тез арада толуы мүмкін емес.
Жер қойнауындағы ресурстарды пайдалану каркыны аддағы уақытта
төмендемейтін болса, олардың коры азаятыны сөзсіз. Ғалымдардың болжамы
бойынша, мысалы, алюминий рудасының қоры 500-600 жылға, темірдікі - 150
жылға, мырыштыкі - 200-230 жылға, корғасындікі - 20-30 жылға жетеді екен.
Осындай дағдарыстан шығу үшін ресурстар қорын үнемдеп пайдалану, сақтау
және жаңа корларын барлау, қайтара пайдаланатын шикізатты қолдану, металл
сынықтарын кайта еңдеу, құнды және сирек кездесетін металдарды, істен
шыққан аспаптарды қайта жөндеу жәпе тағы да басқа шараларды іске асыру
орынды.
3.1 -ші суретте көрсетілгендей қалпына келмейтін табиғи эесурстар
жойылатын - олар қолдану нәтижесінде жойылады, иысалы, газ, көмір, мүнай,
жертезек пен т. с. және таралатын -солдану нәтижесінде жойылмай бір түрдсн
екінші түрге айналатын ресурстар, мысалы темір және басқа метаддардың
рудалары, фосфор, күкірт және басқа да элементтсрдің косылыстары.
Табиғатты тиімді пайдалану ережесінің бүзылуы салдарынан орны
толмайтын ресурстар қатарына соңғы уакытта түщы су, оттек кәне т. б.
қосылды, себебі, бұлардың шығындалуы табиғаттың өздігінен қалпына келу
мүмкіндігінеп асып кетуде. Сарқылатын ресурстардың кейбір түрлері мүлдем
сарқылған жағдайларға кеткені де қазіргі кезсвде орын алған. Мысалы, соңгы
400 жылдың шінле жер бетінен құстар мен сүткоректі жануарлардың 130 түрі
койылып кеткен, Қызыл кітапка жыл сайын жойылуға багатталған кануарлар мен
осімдік әлемінің бірнеше түрлері де снуде. Атап :И'Гканла, казірдің өзіндс
жойылуға жакындаған жогарғы есім-ікіер, омырткалы жануарлар мсн ксйбір күрт-
қумырсқалар ур.ісрінщ саны 10 мыцнан асып отыр. Кейбір жануарлар түрі тек
оппарктср-ЧС сакталған.
Саркылатмп жпне қалпына келстін жағынан қарайтын болсак, және орман
рссурстарына ерскше токталуға болады.
Топырақтың түзілуі өте күрделі және үзақ үздіксіз жүретін
процестердің бірі. Оның алуан түрлі қосылыстардан басқа кара шіріктің
негізгі мөлшерін жинақтайтын ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Табиғи ресурстар және олардың сарқылуы
Табиғи ресурстар және оларды топтау
Халықаралық табиғи ресурстар
Қазақстандағы табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау
Табиғи ресурстар және табиғатты ұтымды пайдалану
Индонезияның табиғи жағдайымен табиғат ресурстары
Табиғи ресурстар және табиғатты қорғау лемиттері мен квоталары
Ресурстар және олардың түрлері
Табиғат объектілеріне меншік құқығы және табиғи ресурстарды пайдалану құқығы
Экономикалық ресурстар
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь