Балқаш көлі туралы

Балқаш өңірі - әрі жылы, әрі күн сәулесі көп түсетін табиғаты жағынан Қазақстандағы тартымды жерлердің бірі. Шөлді болып келетін қуаң дала Балқаш көлінен нәр алады. Бұл аймақ өзінің әсем көрінісімен, ерекше өсімдіктер және жануарлар дүниесімен белгілі.
ХХ ғасырдың 50-жылдарына дейін бұл жерде хайуанаттар қожасы жолбарыс болған. Өтуге болмайтын шытырман тоғайдың арасынан жабайы шошқаны да кездестіруге болады. Іле өзенінің атырауын секемшіл елік, сайғақ пен қарақүйрық, түлкі мен борсық мекендейді.
Балқаш өңірін әр түрлі құстар мекендейді. Көлдің шеткері түпкірлерінде қызғылт және бұйра бірқазан құстар ұя салып бакландармен бірге үлкен сап түзеп көлде жүзіп жүреді.
Бұл аймақтың өсімдіктері әсіресе елсіз даладағы шабындықтар мен батпақты жерлердегі өсімдіктер өзара үйлесімдік тауып далаға ерекше нәр беріп тұрады. Олар: сексеуіл, жыңғыл, жусан, қарандыз, мия, түйетікен және сасыр. Сонымен қатар талды ормандары тораңғы және жыңғылды шағын тоғайлармен ұштасып жатады.
        
        Балқаш көлі
Балқаш өңірі - әрі жылы, әрі күн сәулесі көп түсетін табиғаты жағынан
Қазақстандағы тартымды ... ... ... ... ... қуаң дала Балқаш
көлінен нәр алады. Бұл аймақ ... әсем ... ... ... ... дүниесімен белгілі.
ХХ ғасырдың 50-жылдарына дейін бұл жерде хайуанаттар ... ... ... ... ... ... ... жабайы шошқаны да
кездестіруге болады. Іле өзенінің атырауын секемшіл елік, ... ... ... мен ... ... ... әр түрлі құстар мекендейді. Көлдің шеткері түпкірлерінде
қызғылт және бұйра бірқазан құстар ұя салып бакландармен бірге үлкен ... ... ... ... ... ... ... елсіз даладағы шабындықтар мен
батпақты жерлердегі өсімдіктер өзара үйлесімдік тауып ... ... ... ... Олар: сексеуіл, жыңғыл, жусан, қарандыз, мия, түйетікен және
сасыр. ... ... ... ... ... және жыңғылды шағын
тоғайлармен ұштасып жатады. Сулы жерлердің бәрінде де қамыс, ... ... Осы ну ... ... ... ... сүтқоректілердің, құстардың,
балықтардың тіршілік алаңы сияқты. Балқаш өңірінде ... ... ... ... ... пен ... даланы ерекше сәнге бөлеп ... ... ... 1000 ... ... қарап Бектауата тау
алабы созылып жатыр.
Балқаш көлі – Каспий теңізі мен Арал теңізінен ... ірі ... ... су ... Көлдің ұзындығы – 614 шықырым, ені – 3,5-нан 44
шақырымға ... ... Ең ... жері 26 ... ... ... ... көлдің
аумағы 18200 шаршы шақырым болса, тоғандарының ауданы – 413300 шақырым.
Балқаш көлінің ... – оның ... ... ... ... пен ... ... минералдарының екі түрлі болып келетіндігінде.
Батыс бассейні бұрын суы көп болған Іліден толығатындықтан су тұщы болады
да, шығыс ... – ащы. ... ... Іле, ... және ... өзендері құяды.
Кей жылдары қатты тасыса Аягөз өзенінің суы жетеді. Бұл көл төрт ... ... ... ... және ... Қазақстан облыстарын тоғыстырып тұр.
Батысында ең сусыз және ... ... аз ... ... ... табиғаты өте таңғаларлық және оның қарама-қайшылықтары да
өте көп. ... – күрт ... ... және көктемгі, күзгі
маусымдарда ағып құйылған су түгелге жуық буланып кетеді де, көлдің деңгейі
12 текше ... 200 ... ... дейін ауытқып отырады.
Іле – Балқаш бассейнің биологиялық тіршіліктің түр-түрін, бағалы
балықтарды өсіру сияқты ... ... ... алып ... ... су ... бірі ... табылады. Ихтиофаунаға жататындар ішінде
сазан, Амур балығы, шабақ ... каяз ... ... ... ... ... жайын және басқаларын атауға болады. Көлден жыл сайын 8-10
мың тонна балық ауланады. Балқаш ... мен оның ... ... ... ... ... өліп ... шабақ балықтар мен Арал каязы
тек осында ғана сақталған. ... ... ... ... ... өзен жағалауларында жыл сайын мыңдағын түрлі құстар ... ... ... ... ... ... ... астам құс
түрі бар. Бұл жерде қабандар мен ондатралар, киіктер көптеп саналады.
Көлдің солтүстік жағалауында ... ... ... ... ... бірі – "Балқашмыс" АҚ орын ... ... ... ... ... мен ... алқаптар алып жатыр.
Балқаш көлі демалыс пен саяхат үшін аса ... ... ... жыл ... әр түкпірінен мыңдаған адам келіп демалады.
Балқаш көлі - ... ең ірі ... ... ... ... ... көлді Ақ теңіз және Жұмбақ көл деп екі түрлі ... ... деп ... ... ... ... жұрт атаған. Оған
себеп: негізгі өзендер Іле, Ақсу, Көксу, тентек және толып жатқан жер ... ... ... ... ... да, ... көл ... жартысы тұщы болып
келді және сырт көрінісі мөлдір ақ ... ... Ал, ... ... мекендеген ел «Жұмбақ көл» деп ат қойған. Бұл тұстан көлге ... ... ... ал жер асты сулары бұл жағынан көлге ... ... ... ... ... ішінде бұрыннан айтылып келе жатқан
аңыз бар.
Бұдан көп ғасырлар бұрын көлдің батыс жағалауында мыңды айдаған ... ай мен ... ... ақылы асқан, келбеті жарасқан қызы болыпты.
Қыздың аты Балқия екен. Ата-анасы, ауыл аймағы еркелетіп, оны ... деп атап ... ... ... деп атап ... ... осы Балқаш айдай толып, алмадай ... ... бой ... Осы ... жастайынан айттырып, қалың малын тегіс төлеп
бітірген бай құдалық қамына кірісіп «қамдана берсін, ... биыл ... деп ... ... ... жолдапты. Бесік құдасынан хабар келген
әке қам жасай бастайды. Ал ... ... ... тілі ... ... ... ... бұл хабар төбесінен тас түскендей болып тиеді. Ас
ішпей, ұйқы кірмей, сарғайып, сола ... Мұны ... ... ... «бір ... еркесі, өсе келе есі кіріп, ел ағасы ... ... ... ... жолын бұзуға болмайды» деп жұбатысады. Күнде ойын, күнде
думан жасап көңілін бөлмек болады. ... ... ... ... ... де ... салмайды. Жадыраған жаз өтіп, қоңыр күз келе жатады.
Қыз елден ... ... өлсе де ... ... ... бел ... көңіл қосып жүрген осы ауылға ертеден сіңісіп кеткен, еті тірі ... ... ... ... ... де мені мына пәледен құтқар, өле-өлгенше алдыңнан шығып,
айтқаныңды екі етпеймін, өлсең көріңе бірге түсейін»- деп ... ... ... жері, бетке ұстар елі жоқ жігіт не істерін ... ... ... ... зарынан қабырғасы сөгілген, бір жағынан ... ... ер ... ... бір ... ... ... алып қашады. Барар
бағыты бұдан бір жыл бұрын жау алған жылқыны іздеп жүріп кез болған ... ... көл. Мұз ... ... ... ... ... қысқа
қарай оның аржағына, Ұлы жүз еліне өтіп кетпек болады.
Екі жас түн ... тау ... ... түз ... шөлді кезіп өтеді.
Қамыстың құрағы күректей, сабаулары білектей, толқыны жар слққан үлкен
көлге де ... ... ... ... ... ... күрке жасап,
мұздың қатуын күтеді. Ауыл бұлардың қайда кетіп, қайда қонғанын ... – елге кісі ... ... ... ... болады.
Ерден күндіс аң аулайды. Балқаш жартасқа ... ... ... ... ... ... қарап, бір ғана соны ермек етеді. Елін сағынып,
болашағын ойлап зар қағады:
Бұл көлдің біз жатырмыз жағасында,
Өмірдің өлім ... ... мына ... ... ел, ... ... ... ба?
Уа, шіркін, құс боп ұшсам қанат бітіп,
Балық боп су астымен кетсем зытып,
Қолында дұшпанымның пенде ... етіп ... ... ... жанды бердің неге?
Күндер өтіп, күн салқындап, көлдің қататын мезгілі де ... Екі жас мұны ... ... жүректері алып-ұшуда. Өстіп жүргенде
бір күні іңірде арқандаулы аттар осқырып, аласұрады. ... ... ... екі аттың жанында жарғалы тұрған қабанды көреді. Жігіт мұны көре
сала қос ... ... ... ала ... ... ... болып
жанталдасып жүрген Ерденді қарыстай ауызымен түйреп ... Сол ... ... ... ... үзіп ... Қабан солардың соңынан
ктеді.
Бағанадан бері безек ... ... бара ... ... ... ... қызыл қанға боялып жатқан Ерденге бас салады. Сүйемелдеп
қосқа кіргізіп жарасына ... ... ... ... ... екен. Киіз тоқымды
отқа күйдіріп, жарасына басады. Күл себеді. Ал босанған сәйгүліктер ... елге ... ... ... ... денесіне жайылып өне бойын қанды ірің кеулеп
кеткен Ерденнің әлі азая ... ... жас көп ... ... болады.
Жалаң түзде жан жолдасынан айырылып, қыс ... ... ... ... ... ... ... есін жиғаннан кейін, қостың жанындағы
майда құмды қазып, астына ... ... ... ... ... ... ... жылаған Балқаш енді өзіне ор қазады. Содан ... ... үшін ... ... ... ... Ерденімнен
Соңынан қолын ұстап ергенімнен.
Болған сон тағдыр солай шара бар ма?
Көп еді ... ... бол, ... ... көл, туған өлке жалпақ дала
Мен кеттім жас жанымды құрбан етіп,
Таба ... өз ... ... ... қаз қабіріме келе кетші,
Ғаріптің не болғанын көре кетші,
Тәнімдлі қарға-құзғын шұқымасын,
Сабалап қанатыңмен көме кетші» - деп өмірмен қоштасады.
Осы мезетте иек ... бір топ атты сау ете ... Қыз ... өз ... ... ... ... Қолға түсіп, пенде болмас үшін
Балқаш жар ... ... ... ... ... ... ... қаз,
сұңқылдаған қу көлді айнала ұшіып, ... аруы ... ... бері көл ... ... ... ел көлді Балқаш атап кеткен деседі.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Балқаш көлінің физика-географиялық сипаттамасы."16 бет
Балқаш көлі5 бет
Балқаш көлі. Климаты3 бет
Балқаш көлінің бассейініне физикалық-географиялық сипатама33 бет
Балқаш көлінің геоэкологиялық проблемалары66 бет
Балқаш көлінің су деңгейі33 бет
Балқаш көлінің толық сипаттамасы6 бет
Балқаш көлінің физика-географиялық сипаттамасы15 бет
Балқаш көлінің физика-географиялық сипаттамасы жайлы18 бет
Балқаш көлінің физикалық географиялық сипаттамасы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь