Қытай мәдениеті туралы

Қытай – ежелгі мемлекеттердің бірі. Қытай елінің тұрғындары - ерекше материалдық және рухани мәдениетті жасаушылар болды. Олар өмірді - құдайдың табиғаттан тыс күштерінің сыйы екндігіне кәміл сеніп, дүниедегінің бәрі де ұдайы қозғалыста болады және жарық пен қараңғылық атты бір – біріне қарама – қарсы екі космостық күштердің өзара қақтығысының әлем ұдайы өзгерістерге ұшырап отырды деп санады.
Қытайлықтар жер жүзіндегі басқа да халықтар сияқты табиғат күштеріне, яғни жердің, күннің, айдың, таулардың, өзендердің, желдің, жаңбырдың және т.б. рухына табынды және олардың құрметіне құрбандықтар шала отырып, халықтың қажеттілігіне байланысты игі өтініштер жасады. Соладың ішінде барлық рухтар мен о дүниедегі адамдардың жандарын өз ырқында ұстайтын «жоғарғы құдай» ерекше бағаланды. Кейіннен қоғамдық өмірде болған өзгерістерге байланысты патша билігін дәріптеушілік пайда болды. Патша «аспанның ұлы» деп танылып, ол- құдайдың жер бетіндегі өкілі ретінде мойындалды.
        
        Қытай  мәдениеті
Қытай – ежелгі мемлекеттердің бірі. Қытай елінің ... ... ... және ... ... ... ... Олар
өмірді - құдайдың табиғаттан тыс күштерінің сыйы екндігіне кәміл ... бәрі де ... ... ... және ... пен ... бір – біріне қарама – қарсы екі ... ... ... әлем ... ... ұшырап отырды деп санады.
Қытайлықтар жер жүзіндегі басқа да ... ... ... яғни ... ... ... таулардың, өзендердің, желдің,
жаңбырдың және т.б. рухына табынды және олардың құрметіне ... ... ... ... байланысты игі өтініштер жасады.
Соладың ішінде барлық рухтар мен о ... ... ... өз
ырқында ұстайтын «жоғарғы құдай» ерекше бағаланды. Кейіннен ... ... ... ... ... ... ... пайда
болды. Патша «аспанның ұлы» деп танылып, ол- құдайдың жер ... ... ... ХІІІ ғ. ... – ақ бұрын тек қана «жоғарғы құдайды» белгілеуге
арналған иероглифтермен жаңа патшаларды да ... ... ... ... бір ... ... ата-баба рухына табынуға үлкен мән берген. Бұл
дәстүрлі наным-сенімнің ... адам ... ... де оның ... ... ... береді, тіпті ол тірілердің істеріне араласа
береді деген ұғым жатыр. ... бұл ... ... ... олар ... ... адамдар мен құлиеленушілердің
қызметшілерін, құлдарын, тіршілікте пайдаланған заттарын (қару-жарақтарын,
әсемдік ... және т.б.) қоса ... бір мың ... ... ... ... кейінен
философиялық бағыт қалыптасты. Олар: даосизм, Конфуций ... ... ... ... ... Қытайға кеңінен тараған - буддизм. Бұл
ілімдердің Қытай мәдениетінде ... орны өте зор және осы ... ... ... өмірінің барлық жақтарына өз ықпалын сақтауда.
Бұл ілімдердің бірі «даосизм». Оның негізін қалаушы ... ... ... «Дао және дэ» ... авторы, ұлы кемеңгер ойшыл Лао-Цзы.
Даосизмнің ... ... ...... - заң ... дәл ... «жол» дегенді білдіреді). Даосизм, бойынша бүкіл
дүниежүзі бір ғана заңдылыққа - «даоға» бағындырылған. ... - ... ... ... және ... бұлағы, ал оның басты белгісі
«табиғилық» болып есептелінеді. «Дао» ... ... ... сан ... қамтамасыз етеді, олай болса нақты өмір-табиғат
«құдайдың» немесе ... тыс ... ... ... ... өмір ... «Даосизм» адам заттардың табиғи реттілігін
ешуақытта да бұза ... ... да кез ... адам ... ... сырттай қараумен ғана қанағаттану керек ... ... ...... тағдыры, «жазымшы болып саналады» деп
санады. Демек, даосизмнің жолын ... ... іс ... бас ... ... ... ... Бұл теория даосизмнің басты
қағидасына айналды. Олар «ең ... жол - ... ... жол» деп
пайымдайды.
Философиялық даосизмнің негізінде б.э.-ң басында ... ... ... ... дао» - бұл жаңа ... ... ұранына
айналды. Ол бойынша өмір дегеніміз – бар ... ... мен қиял ... ал
өлім – даоға, яғни жанның мәңгілік ... ... ... ... ... ... ... өмір» жағдайындағы даосистік ... ... ... және демнологиямен ұштасып кетті.
Діни даоизмнің үстемдік еткен кезеңінде мәңгілік өмір сүретін ... ... ... ... ... ... мәңгілік өмірді сыйға
тарта алатын қабілеттері баса айтылып, дәріптеле бастады. Осы ... ... ... ... ... еске ... Діни
даосизм үстемдігі кезеңінде Қытайда ... ... онда ... ... мың ... ... ... Олар өздерінің діни
қызметтерінен және ... мың ... ... Олар ... ... және жерді тиімді пайдаланудан қыруар табыс тауып отырды.
Монахтар мен ... ... сан ... ... Олар адамдар тағдырын
болжады, бал ашудың түрлі ... ... ... ... сақтайтын бойтұмарларды сатумен айналысты, діни құрылыстар
мен молалар салуға лайықты «Жын ... ... ... ... ... ... және т.б. ... сәтті күндерді белгіледі. Діни
доасизм де «әрекетсіздіктің және тағдырға бой ... ... ... Бір ... діни ... ... ... көрсетіп, осы
кезеңге дейін сақталып отыр.
Біз ІІ-ІІІ ғ. ... (бұл жаңа ... ... деп аталатын
екінші бір ағым ... ... ... ... ілімдерден басты
айырмашылығы – бұл ілім әлеуметтік-мемлекеттік өмірдегі ... ... ... және ... ... ... бас
тартуды талап етпеді. Керісінше, «жаңартылған даосизмде» Конфуций ... және ... өмір ... ретінде аса жоғары бағаланды. Бірақ,
осы өзгешелігіне қарамастан ... ... рухы ... және
соның негізінде «жол мен тасқын» деп аталатын көркемдік стиль ... ... діни ... осы ... ... сақталып қалса,
ал неодаосизм қойнауында туындаған «жол мен ... ... ... ... ... ... ілімінде мифологиялық сарын басым ... ... ... ... ... ... деп әсте санауға болмайды. Егжей- тегжейіне
бармай-ақ, ... ... ...... ... ... ... ішкі жан дүниесінің бостандығына негізделуі деп ... айта ... ... ... Азия елдеріне кеңінен тарап,
жаңа өмір мен өнерге жаңа көзқарастың ... ... ... ... ілім ... ... ... босануына жол ашып берді.
Осы тұрғыдан алып қарағанда, бұл ілімнің ... ... ... ... ... зор әсер ... ақиқат.
VI ғ. аяғы мен V ғ. басында дүниетанымдық ... ... ... - ... ілімі пайда болды. Оның негізін қалаушы ... ... ... ... ... ұлы ... Кон-фу-Цзы болды.
Азғантай ғана уақыттың ішінде, яғни төрт ... ... бұл ... ... жылы орын ... ... ІІ ғ. өзінде – ақ
императорлық Қытайдың ... ... ... Ол ... ... себебін – адамдардың ... ... ... қарттар мен ата-аналарды сыйлауды басты орынға
қойды. Міне сондықтан да болар, Ұлы ... ... ... ... ... ... мен қарттады сыйлап – қадірлеуге» келіп тіреледі.
Конфуций ілімінің басты құндылығы мен ерекшелігі – оның шығыс елдеріне ... ... және ... ... ... ... болып саналады.
Өкімет басындағы шенеуніктер конфуцийлік әдебиетті толық білуге
тиіс ... ... бұл ... негізгі қағидаларын білу – мемлекеттік
қызметтке алынатындарға қойылатын басты талаптардың бірі ... ... ... ... ... ең мұхият сақтаушылар да осы шенеушіліктер
болды. Демек, мемлекет пен конфуцийлік дін ... ... ... айналады, оның мақсаты –қоғамдық ережелерді баянды ете отырып,
халықтың өкімет ... ... ... ету ... ... ... ... тұрмыстық әрекеттерден бастап, мемлекет іс-
әрекеттерді ... ... ... жасала бастады. Мысалы, ер адамнан
өз міндеттерін ... ... адал ... ету, ... ... ... ... ал әйелдерден ерін, ата- енесін тыңдап, ... ... ... және болашақ ұрпақты жалғастыру талап етіледі. Осы орайда
ерекше атап өтетін бір жәйт, әйелдердің ең басты ...... ... ету ... ... Әйелдің ақылдылығы, шешендігі және терең
ойлылығы басты орынға қойылды да, оның ... ... ... ... әйел ... ... өлімге де бас тігетін әйел болып есептелінеді.
Тереңірек үңіле қарасақ, Қытайдың барлық діни жүелерінде ... ... бар. ... ата ... ... ... сыйлап
құрметтеу, бағыныштылық, «әрекетсіздік» теориясы және т.б.
Біздің заманымыздан ... Үнді ... ... ... ... ... да ... тарай бастады. Буддизм бойынша өмір дегеніміз –шексіз
қайта ... келу мен ... ... ол қайғы- қасірет пен
зұлыдықтарға толы. Мұндай ... ... ... ... ... ... бас тартумен байланыстырды және адамдар өз бойындағы ... ... ... басып отыру қажет деп санады. Ол рух – мәңгілік,
ал материаның басы мен аяғы бар деп ... ... өмір жеке ... ... ол бар ... ... ... көрінісі ғана. Кейінен, яғни
б.з.-ң IV ғасырына қарай буддалық шіркеулер Қытайдың басты экономикалық,
саяси және діни ... ... мың ... ... мен монастырьларын,
жүздеген мың монахтардың басын ... ... да, ... ... ... ... түбегейлі өзгерістерге байланысты буддизм даосизм
сияқты кейіннен конфуцийлік дінге жол ... ... діни және ... ... ... ғылымдардың ғылыми
тұжырымдары жазба деректерге негізделген, олардың көпшілігі сол көне заман
кезінде ... ... ... XV ғ. ... –ақ ... иероглифтік жазу
жүесі қалыптасып, екі мыңнан стам иероглифтер беліглі ... Көне ... ең көне ... ... ... үш жүз ... мен ... тұратын «Әндер кітабы» және «Өзгерістер кітабы» жатады.
Қытайлықтар көп ... ... ... ... ... ... ... өткен
сайын иероглифтер саны өсіп үш мыңға жеткен. ... ... ең ... б.з.- ң ... ... ... ... б.з.-ң II –ші ғасырында
иероглифтер саны 10 мың болса, ал III ғ. ... саны 18 ... ... Дәл осы ... ... ... бір ... жүйесі қалыптасып,
кейіннен бұл жазып – сызу жүйесі қытай жазуының ... ... ... дәл осы ... ... ... сарайларында бай кітапханалар
пайда бола бастады.
Ежелгі Қытайдың атақты ақындарының қатарынан Лу Цзы, Мей Шен, ... Юань Минь ... ... ... ... орын алды. Олар б.з.б. VI-
III ғ. өмір сүрген, қытай ... ... ... алғашқы ұлы ақын Цюй
Юанның тамаша әдеби дәстүрлерін одан әрі ... еді. ... ... «Тарих жазбалар» атты баға жетпес тарихи еңбектің авторы, алғашқы қытай
тарихшысы Сым Цянь ... Оның ... ... ... әдісі мен стиль
ерекшелігі замандастарын таң қалдырып, үлгі-өнегелік мәнге ие болады.
Біздің заманымыздың бастауында ... ... ... гүлдену
сатысында болды. Көптеген ғалымдар өнердің осы саласындағы мұндай алға
басушылықты будда ... ... ... мен әулиелердің
мүсіндері көптеп орын ала бастады. Әсіресе, жібекке, қағазға тушпен салу
кеңінен тарап, фрескалар ... бой ... ... Бір айта ... ... ... кескіндеме туындыларының әрқайсысының өзіндік мән-
мағынасы бар. Мысалы: шырша – ұзақ өмір ... ... ... - ... пен ерліктің, ал ...... пен ... ... ... Осы ... алып қарастырғанда, бүкіл көне
Шығыс көркемдік ... ең ... ...... ... ... атап өткенді жөне көрдік. Күн әдетте, Аспан құдайының ... ... ұлы ... адам ... ... Күн «Аспан құдайының» бәрін
көре де, біле де білетін ... мұра ... Күн ... ... ... ... ... басты мәдениеті болып саналады.
Қытайдың көркемдік мәдениетінде кескіндеме өнері мен ... ... ... ... Өйткені, қытай поэзиясы
кескіндемелік сипатта болса, кескіндеме ... ... ... ... ... ... Қытайдың көркемдік мәдениеті ... ... ал бұл ... көне ... елдерінің көпшілігіне тән екендігін ешкім
де жоққа шығара алмас.
Қытайдың сәулет өнері де ... ... ... өзіндік
ерекшеліктермен таң қалдырған. Солардың ішіндегі шоқтығы биігі – Пекинде
1420 жылы салынған «Аспан ғибадатханасы» деп ... ... көне ... өнері саласындағы үлгілерді сақтаған «ғибадатханалар ансамблі».
Б.з.б. ІІІ ғ. Қытайда ... ... ... ... ... екен,
солардың ішіндегі тек қана орталық залына он мыңнан астам адам ... ... орны ... ... ... ғылымы саласындағы жетістіктеріне келетін
болсақ, б.з.б. екі ... ... ... ... он екі ... әрбір айды аптаға бөлген. Б.з.б. V ғ. бастап, олар ... ... ... жасаудың нәтижесінде дүниежүзінде тұңғыш ... ... ... Б.з-ң ... ... ... тарихында
тұңғыш рет Күннің бетіндегі дақтарды суреттеп берген, ал арада екі ғасыр
салып астроном Чжан Хэн ... ... ... ... ... ... ... дәл осындай қарқынды дамуына математика ... да өз ... ... қалған жоқ. Б.з.б. бірінші ғасырда Қытайда
осы ғылым саласындағы ғасырлар бойғы жинақталған ... ... ... ... деп ... өте ... ғылыми тракт жазылды.
Ежелгі қытайлықтардың техникалық жаңалықтар ... ... ... де ... ... олар ... ... ғасырда компастың алғашқы түрі –
магниттік аспан ... рет ... ... ал ... ... ... - су ... суды жердің бетінде ағызатын ... ... ... ... ... ... тапқан.
Қытайда медицина ғылымы саласы да ұдайы даму үстінде болды. Б.з.б.
І ғ. медициналық кітаптардың ... ... онда ... ауруларды
емдеудің рецептер берліді, сонымен қатар фармакология саласында құнды
ғылыми трактаттар жазылды. Осы ... күні ... ... ... баға ... ... ... саналатын ауруларды инемен емдеудің
Қытайда ойлап табылғанын да естен шығармағанымыз дұрыс.
Қытайдың бір орталықты мемлекетке ... ... ... ... ж.) ... ... негізгі бөлігінің салынуы да – сәулет
өнерінің айтарлықтай табыстарының бірі ... Ұлы ... ...... адам ... ... мен шексіз билігін паш ететін,
ең бастысы – дүниежүзіндегі ең ең үлкен керемет ... ... осы ... алып ... ... ... шеберлерінің еңбекқорлығы мен
шыдамын әйгілейтін, талай ... ... ... қанды да, қасіретті
ескерткіш болып табылады. Ал осы бір тарихи – мәдени ... ... ... да, ... бөлігі осы кезеңге дейін сақталып қалған.
Жоғарыда атап ... ... он мың адам ... император сарайындағы
залдың төменгі қабатының биіктігі соншалық, ... ... ... елу қар ... ... ... орай бқл ... әсем ғимарат –
император сарайы ... ... ... жетпеген. Оны салдырған – Қытайдағы
дербес ... ... ... жас ...... ... және ... (Цинь мемлекетінің) «бірінші императорымын» деп
жариялап, бұл патшалыққа өз есімін берген - Цинь ... ... ... тірісінде-ақ биіктігі бес жүз қар, айналысы бес мың қар ... ... Оның ... жұлдыздар әлемі бейнеленіп, еденімен
аққан сынап өзені ... ... ... ... ... ... 700 мың
адам қатысқан. Осы ... алып ... ... ... адам
жұмылдырылған, демек мейлінше көп ... күші ... ... «Осы ... ... ... ... жинады екен?» - деген ... ... ... ... ... жұмыс күшінің негізінен екі басты
көзі болған: ...... ... ... мың ... ...... мемлекетті «У» және «Ши» деген бөліктерге бөлуі
себепкер болған. Егер бір адам жаза ... ... ... ... сол ... жанұя құлдыққа алынған, ал олар өз кезінде Цинь Шихуандидің ... ... ... ... ... Ұлы ... қорғаны сияқты алып құрылыстардың
барлығы да, шындап келгенде дәл осындай адамдардың ... ... ... ... ... мың адамдар келесі күні-ақ қайтадан жаңа ... ... ... Цинь ... ... ең әйгілі
әскери – инженерлік құрылыс – «Ұлы Қытай ... ... ... тұлға болып есептеледі.
Қорыта келгенде айтарымыз, ұлы Қытай халқы - мәдениет пен ... ... ... да қомақты табыстарға жетіп, дүниежүзілік өркениетке
өзіндік үлестерін қоса білген дарынды да, ... ... ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі Қытай мәдениеті10 бет
Ежелгі Қытай мәдениетіндегі қолданылған цифрлар57 бет
Көне қытай мәдениеті4 бет
Қытай мәдениеті12 бет
Қытай мәдениетінің ірі өкілі ВАҢ МЫҢ64 бет
3-12 ғасырлардағы Қытай27 бет
III – X ғасырлардағы Қытай37 бет
Мәдениеттану пәнінен семинар сабақтарына арналған әдістемелік нұсқаулар46 бет
Психологияның философия мен жаратылыстану ғылымдары қойнауынан бөлініп шығуы13 бет
Сингапур мемлекетінің құрамы мен құрылымы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь