Тұтас буынның төлбасы - Ахмет Байтұрсыновтың өмірі мен шығармашылығы

I.Кіріспе бөлім:
1. Тұтас буынның төлбасы .Ахмет Байтұрсыновтың өмірі мен шығармашылығы.
а) Жастық шақ , алғашқы қадам.
II. Негізгі бөлім:
2. Ахмет Байтұрсыновтың педогогикалық көз қарасы мен үлесі.
а) Қаламгердің көсемсөзі
б) «Оқу құрал» еңбегінің тілдік және
педогогикалық қырлары.

III. Қорытынды бөлім:
а) Ұрпақпенен жалғасып
Тұтас буынның төлбасы, кешегі Абай, Ыбырай, Шоқан салған ағартушылық, демократтық бағытты ілгері жалғастырушы, ірі ғалым-тілші, әдебиет зерттеуші, тюрколог, дарынды-ақын аудармашы Ахмет Байтұрсынов қазіргі Қостанай облысы, Торғай өңіріндегі Сартүбек деген жерде, ел арасында беделді, қайратты кісі Шошақұлы Байтұрсын шаңырағында 1873 жылы 18-қаңтарда дүниеге келген.Қалың қазақ ортасы, қаймағы бұзылмаған сахара тұрмысы табиғатынан дарынды туған баланың сезім дүниесін, ой әлемін тербеп толқытады. Әділетсіз өмірдің улы зары бала жүрегін он үшінде жаралайды. Әкесі Байтұрсын мен оның інісі Ақтас қорлық зорлыққа шыдамай,1885 жылы 12-қазанда ояз начальнигі полковник Яковлевтің басын жарады. Мұның арты дүние- мүлікті тартып алу, түрме, абақты, Сібірге он бес жылға жер аударылумен тынады.
Табиғатынан аса дарынды туған талапты бала Ахмет 1882-1884 жылдары әуелі көзі қарақты адамдардан өз үиінде хат танып, артынан жақын жердегі ауыл мектебінен сауат ашады да, 1886-1891
Торғай қаласындағы екі класты орысша қазақша училищеде,1891-1895 жылдары Орынбордағы мұғалімдік мектепте оқып білім алады.1895 жылдың 1- маусымынан бастап мұғалім болады.
Ақтөбе, Қостанай,Қарқаралы, атырабында бала оқытады, өмір, тіршіліг күресіне араласады, әділет үшін күреседі, жуандарға, байларға қарсылық білдіреді, патшаның отаршылық саясатын айыптайды.
        
        Жоспар
I.Кіріспе бөлім:
1. Тұтас буынның төлбасы -Ахмет Байтұрсыновтың өмірі мен
шығармашылығы.
а) Жастық шақ , ... ... ... ... Ахмет Байтұрсыновтың педогогикалық көз қарасы мен үлесі.
а) Қаламгердің көсемсөзі
б) «Оқу ... ... ... және
педогогикалық қырлары.
III. Қорытынды бөлім:
а) Ұрпақпенен жалғасып
Тұтас буынның төлбасы, кешегі Абай, Ыбырай, Шоқан салған ағартушылық,
демократтық бағытты ілгері ... ірі ... ... тюрколог, дарынды-ақын аудармашы Ахмет Байтұрсынов қазіргі
Қостанай облысы, Торғай өңіріндегі Сартүбек деген ... ел ... ... кісі Шошақұлы Байтұрсын шаңырағында 1873 жылы 18-қаңтарда
дүниеге келген.Қалың қазақ ... ... ... сахара тұрмысы
табиғатынан дарынды туған баланың сезім дүниесін, ой әлемін тербеп
толқытады. Әділетсіз өмірдің улы зары бала жүрегін он үшінде ... ... мен оның ... ... ... ... ... жылы 12-
қазанда ояз начальнигі полковник Яковлевтің басын жарады. Мұның арты дүние-
мүлікті тартып алу, түрме, абақты, Сібірге он бес ... жер ... аса ... ... ... бала ... 1882-1884
жылдары әуелі көзі қарақты адамдардан өз үиінде хат танып, артынан жақын
жердегі ауыл мектебінен сауат ашады да, 1886-1891
Торғай қаласындағы екі ... ... ... ... ... ... ... оқып білім алады.1895 жылдың 1-
маусымынан бастап мұғалім болады.
Ақтөбе, Қостанай,Қарқаралы, атырабында бала оқытады, ... ... ... ... үшін ... ... ... қарсылық
білдіреді, патшаның отаршылық саясатын айыптайды.
Ауылдық, болыстық, кейін екі класты мектептерде ұстаз бола жүріп, ... ... қолы бос ... өзі ... сан ... ... ... айналысады, оқу құралдарын жазады, аударма жасап, өлең - жыр
шығарады, ауыз әдебиеті (фольклор) нұсқаларын жинайды.Оқыған, еркін
мінезділігімен, батыл да ойшылдығымен ел ... ... ... өсе бастайды.
Полиция тыңшыларының жаласымен күйе жағылып, губернатор Тройницкийдің
жарлығы бойынша Қарқаралы екі класты училищесінің меңгерушісі Ахмет 1909
жылы шілденің 1- і күні ... ... ... ... ... 8 ай бойы ... ... көріп торығады, қинала жүріп
ширайды, ақары күреске белді бекем буады. Бостандықты аңсаған, күреске
шақырған өлеңдер ... ... ... тұру құқынан айырылғандықтан,
1910 жылы 21- ақпанда түрмеден ... ... ... ... қаласына
келеді. Бұдан кейін Ахмет Байтұрсынов өміріндегі ең күрделі, қызықты,
қажырлы кезендер басталып ... ... ... газетінде редактор болып, орасан зор әлеуметтік тарихи ... ... ... сан ... көкейкесті мәселелерін көтеред, елді
прогреске, өнер білімге үндейді .
Ұлы ғұламаның ғалымдық, ақындық, қайраткерлік істері өз ... ... ... ... ... ... ғана емес орыс ... тарихи тұжырымдардың орны ерекше.Ахмет Байтұрсыновтың тарихтағы
орнын, оның әлеуметтік қоғамдық істерін бағалап, өз кезінде дұрыс көрсеткен
адамдардың бірі ... ... ... Байтұрсынұлы елуге толды» деген
мақала жазған.
Алаш қозғалысы түсында ( 1918-1919 ... ... ... ... жаңа өткел, соңы өріс іздейді. Азапты толғаныс, ... ... ... жылдың наурыз айында бұрынғы ұлт ителлигенциясының
көптеген өкілдерін өзіне ілестіріп, ... ... ... ... ... ... жөніндегі әскери Революциялық комитеттің мүшесі ретінде
оның жұмысына белсене араласады. Респблика ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Академиялық
Орталығының жетекшісі, Ташкент, Алматы жоғары оқу орындарында профессор
болады.
Әділет нормалары бұзылып, сталинизм қылышынан қан ... ... ... ... 1929 жылы бір ... ... ... да, лагерьде
ұзақ азап көріп, одан1936 жылы қайтып келгенмен,1937 жылы тағы репрессияға
ұшырап, 1938 жылы атылады.
Қаламгердің көсемсөзі.
Ахмет Байтұрсынов бай педогогикалық мол мұра ... ... ... ғылыми педогогика тәрбие процесінің ерекшеліктерін
негізгі кезеңдерін басқа құбылыстармен байланыстырып қарастырады.Олардың
заңдылықтарын анықтайды.
Ғылыми философия ... және ... ... ... ... ... этикамен, эстетикаға ал оқыту мен білім беру
проблемаларын ... ... ... ... ... ... ... басшылыққа алып, тәрбиенің теориялық
және практикалық мәселелерін шешуге үлесін қосады.
Ахметтің жастарға ұсынған адамгершілік жолы ... және ... ... ... ... адал ... ... өз мінін өзі көріп түзете білуге шақырады,
бар білмнің түп төркіні ақыл деп ... ... ... ... ... араб ... кіргізген
реформасы, қазақ тіл білімінің негізгі терминдерін жұртымыздың образды
ойлау мүмкіндігімен сабақтастырып өз топырағымыздан тауып, оларға тұңғыш
анықтама ... ... ... ... ... шығарған ұлы
еңбегі педогогикаға қосқан үлесі екенін көруімізге болады.
«Ахметтің Октябрь төңкерісіне шейін қазақ халқын ояту ... ... ... ... ... ... тілі сықылды орындарда оның еңбегі
мол ... Әр ... ... ... ... балаларына қазақ тілімен кітап
жазған, қазақ тілінің негізін жасап, қазақ мектебінің іргесін қалаған
алғашқы адам - Ахмет. Ахметтің бұл ... ... ... ... ... ... та бағалайды»,- деп жазды Сәбит Мұқанов. Ғаббас Тоғжанов
пікірі де ... ... «Бір ... сары маса боп ызыңдап оятқан Ахметті
қазақ еңбекшілеріде қадірлей біледі, сөзін оқып сүйсінеді».
1929 жылы 5-мамырда ... ... өз ... ... ... және ... ... басқа ғылыми, ғылыми -методикалық
еңбектердің тізімі» деген құжат ҚазПУ архивінде сақталған.)
«Тіл – ... ... ... ... ... ... ... жастарға арналған «Әліппе»,
«Сауат ашқыш» (ересектер әліппесі), «Әліппе-астар»(әліппеге методикалық
нұсқау),«Қырық мысал» (Крылов мысалдары
аудармасының жинағы), «Маса» ( төлтума және аударма ... ... ... ... Шонановпен ... ... ... мәні бар ... деп ... Кезінде
М. Әуезов ауызға алған, қазір кейбір зерттеушілер айтып жүрген «Мәдениет
тарихы» ... ... ... яғни өкінішке орай, ондай жұмыс жарық
көрмесе керек.
Өз қолымен жазған «Өмірбаянында» ( 1929, ... ) ... ... ... : ... ... ... біріншіден, қазақ тілін
фонетикалық, морфологиялық және синтаксистік тұрғыдан зерттеумен;
екіншіден, қазақ алфавитін (шрифін емес ), ... ... ... үшін ... ... ... қазақ жазба тілін лексикалық
шұбарлықтан, басқа тілдердің синтаксистік ықпалынан тазартумен;
Ақыры, ен соңында, төртіншіден, проза ( іс қағаз, ... ... тіл) ... ... тіл арнасынан стилистикалық өңдеу, қазақ сөздеріне
термин жасау арқылы халықтың жанды тілінің арнасына көшіру істерімен
айналыса ... ... өзім ... оқулықтар және өзім редакциялаған
«Қазақ» газеті арқылы іске асты».
Бұл жолдарда ғалымның өмір бойы жасаған істері тиянақты, жүйелі түрде
айтылған.
Ахмет Байтұрсыновтың тіл ... ... ... ... ... тарихи тұрғыдан баға беру тілші ғалымдардың еншісіндегі зор
жауапкершілігі бар іс. Көп ... ... ... ... кез
келді. Шолу түрінде көз жүгіртіп, атүсті қарағанның өзінде, толып жатқан
мына шындық алдыңнан шығады. Бірер мысалдарға ... ... ... ... мен ... ... құрал»
« Тіл адамның адамдық белгісінің зоры,
жұмсайтын қаруының ... Осы ... ... ... ... ... күйге түсер еді, осы күнгі адамдар жазудан
айырылып,жаза алмайтын күйге ұшырыса,ондағы күйі де тілінен ... ... ... ... ... ... жазумен сөйлесу ауызбен сөйлесуден артық
дәрежеге жеткен заман...»
Бұдан кейін жазуға ... хат ... ... сөз ... ... ... ... тартып айта келіп, автор
өзінің әдістерін ұсынады. Жалпы ғылыми мәні бар пікірлерді де айтап
отырады. Мына тұжырымға көңіл бөліп,ой жүгіртіп ... ... тілі үшке ... ... ... ... тіл.
3 Қопармалы тіл.
1 Түбіршек тіл - түбкі қалыбынан өзгерілмей жұмсалады,мәселен қытай
, жапон тілдері.
2.Жалғамалы тіл- ... ... ... қосылып өзгертілетін тіл,
мәселен түрік ,финн тілдері.
3 Қопармалы тіл - сөз түбірімен қопарылып, өзгертілетін тіл, мәселен
орыс ... араб ... « Біз де ... бүлінбей сақталуын тілесек, өзгелерше әуелі өз
тілімізбен оқытып, сонан сон басқаша оқытуымыз тиіспіз.Қазақтың бастауыш
мектебінде басқа ... ... ... дыбыс, сөз, сөйлем жүйелерінде
үйрету керек» деген пікірлер ешқашан өз маңызын жоймақ емес.
« Сөздердің кейбіреуі нәрсенің өзін айтады ... жер, тау, ... ... күн, ай, жұлдыз, бұлт, қар, жаңбыр, жел, бу, сағым, кісі,
мал, аң, құс, бақа, шаян, шыбын, біркей, құрт, құмырсқа, ... ай, ... аяқ- ... киім, қазан- ошақ, арба, шана, жеміс, бақан, сойыл,
құрық, таяқ, табақ, асық, топай, доп, қобыз, домбыра, ... ... ... ... ... қылыш, қанжар, оқ, Осындай нәрсенің өзін айтатын
сөздерді зат есім дейміз. Зат есім туралы «Кім?» «Не?» деп ... ... адам ... ... ... деп ... заттар туралы сураймыз»
Осындай тілдік ұғымдар берілген анықтамалардың дәлдігі, ғылыми
тереңдігі түрлі категорияларды сұрыптаған, жіктеген кезде, оларға қазақша
термин, атау берген ... ... ... ... ... ... ... түп қазық ойлары тіпті әріде жатқанын, оларды бірінші болып Ахмет
Байтұрсынов тұжырымдағанын көреміз.
Табиғаттың санадан тыс ... өмір ... өмір ... ... ... ... ... бірдей еместігін түсіндіреді.
Қорытынды бөлім:
Ұрпақпен жалғасып
Кеңес дәуірінде Ахмет Байтұрсынов есімін атаудың өзі қылмыс саналса,
еліміз тәуелсіздік туын тіккеннен кейін ... ... ұлы ... ... ... сілеміндей мол мұра оқырман қолына тие
бастады.Қазақстан Республикасының арнаулы қаулысы бойынша республикамыздың
әр жерінде шаруашылықтарға, мектептерге, көшелерге және ... ... ... Тіл білімі институтына Ахмет
Байтұрсынов есімі берілді. Сөйтіп, тарихи әділет, шындық салтанат құрды;
халқының ... ... ... үшін тар ... жан ... ұлы ... ... Байтұрсынов ұлт күрескерлерінің сапына келіп
қосылды.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
А. Байтұрсыновтың өмірі мен қызметі 6 бет
Ахмет Байтұрсынов өмірі6 бет
Ахмет Байтұрсынов: өмірі мен қоғамдық-саяси қызметі18 бет
Ахмет Байтұрсынұлы туралы18 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларды жапсырмалауға үйрету арқылы шығармашылығын дамыту26 бет
Оқушы шығармашылығын дамыту4 бет
С.Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығы5 бет
Шығармашылық құқық37 бет
Щедрин Родион Константинұлының шығармашылығы3 бет
Қажым Жұмалиев шығармашылығы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь