Иасауи мен Шәкәрім мұралары

Демократиялық жолмен қол жеткен осынау тәуелсіздік баянды болуы үшін халқымыздың ғасырлар бойғы ұлт мүддесін, мемлекеттігін және рухани тәуелсіздігін қорғаған тәжірибесін парықтап зерттеу көкейкесті мақсатқа айналып отыр.
Қазақ халқы сан ғасырлық даму тарихы бар дәстүрлі мәдениеттің мұрагері. Еліміздің іргесі бекіп, шаңырағы шайқалмас мемлекеттігін нығайту үшін заман талабына сай осы асыл мұраны ел игілігіне пайдалану өзекті мәселе. Ел егемендігінің асыл мұраты, негізгі мән-маңызы рухани тәуелсіздікпен ғана толыққанды жүзеге асары анық.
Демократиялық жолмен қол жеткен осынау тәуелсіздік баянды болуы үшін халқымыздың ғасырлар бойғы ұлт мүддесін, мемлекеттігін және рухани тәуелсіздігін қорғаған тәжірибесін парықтап зерттеу көкейкесті мақсатқа айналып отыр.
Қазақ халқы сан ғасырлық даму тарихы бар дәстүрлі мәдениеттің мұрагері.
1. Ш. Құдайбердіұлы «Шығармалары». – Алматы, 1988
2. Тәжікова К. Ислам: дүниетаным, идеология, саясат. – Алматы, 1989, 79-б.
3. Иассауи Қ. Хикмет жинақ. – Алматы, Жалын, 1998. 628-б.
4. Ш.Есенов атындағы Ақтау мемлекеттік университеті «Мәдени мұралардың танымдық негіздері». – Ақтау, 2004.
        
        ИАСАУИ МЕН ШӘКӘРІМ МҰРАЛАРЫ
Демократиялық жолмен қол жеткен осынау тәуелсіздік баянды болуы үшін
халқымыздың ... ... ұлт ... ... және ... қорғаған тәжірибесін парықтап зерттеу көкейкесті мақсатқа
айналып отыр.
Қазақ халқы сан ... даму ... бар ... ... ... ... бекіп, шаңырағы шайқалмас мемлекеттігін нығайту үшін заман
талабына сай осы асыл ... ел ... ... ... ... ... асыл мұраты, негізгі мән-маңызы рухани тәуелсіздікпен ... ... ... ... ... қол ... ... тәуелсіздік баянды болуы үшін
халқымыздың ғасырлар бойғы ұлт мүддесін, мемлекеттігін және ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Қазақ халқы сан ғасырлық даму тарихы бар дәстүрлі мәдениеттің мұрагері.
Еліміздің іргесі бекіп, шаңырағы шайқалмас мемлекеттігін ... үшін ... сай осы асыл ... ел ... ... ... мәселе. Ел
егемендігінің асыл мұраты, негізгі мән-маңызы рухани тәуелсіздікпен ғана
толыққанды жүзеге ... ... ... және ... ... үшін де рухани күйзеліспен ұштас
экологиялық, ... ... ... ... тұр, осындай
дағдарыстардан бірлесе шығу ... ... іс. ... ... ... ... ... белгілей бастаған жас мемлекетіміз замана сынына ... ... ... ... ... белгілеуі үшін рухани
бастауларымызға назар аударуымыздың маңызы зор. Сондықтан, ... ... ... ... бас қойып, рухани тәуелсіздікпен астас асыл,
мәңгілік мұраттар мен құндылықтар ... ... ... ұстаздардың
тағылымына жүгінуі заңды.
Рухани мұраларымызды зерттеп игерудің өзі осы ... ... туып ... ... Осы ... ... ... сусындап қана шын мағынасындағы егемендікке, тәуелсіздіктің
баяндылығына қол жетерін айтсақ, осы екі егіз ... ... ... ... ... ... ... үлгісін, яғни адамның рухани
кемелдігінің — инсанияттың кәмәлеттігінің ... жеке ... ... ... сүйген құлдары жүзеге асырған. Осындай ерлердің
шарапатымен өшпес тағылым-ғибратымен көптеген ... ... ... түскен.
Қожа Ахмет Иасауи мұраларының біздің заманымызға бұзылмай жетуінің басты
себебінің бірі халқымыз оның ... ... ... ... ... ... ... де қиянат жасамай бізге жеткізген. Осы Диуани
хикметтің, яғни ... ... бір аты ... ... яғни ... бұл ... тұспалмен ғұлама “Адамның хикмет кеудесіне” ишаралаған.
Адамның хақты тануы үшін “Құран Кәрім” бір кітап ... ... ... тереңіне үңіліп жеткен танымы екінші кітап, сондай-ақ, Қоршаған дүние
сырына үңіліп жаратушы иенің хикметтерін сезінуі — ... ... ... адам ... ... басты мақсаты адамның таным иесі,
хақиқатты танушы ретіндегі ... ... ... Яғни ... ... шәкірттерге дүр мен гаухар шашқан Қожа Ахмет Иасауи “өзін-өзі
тану арқылы” ... ... ... асылдың қадірін білер
шәкірттеріне сыр қылып ұсынды.
Шәкәрім Құдайбердіұлы да өзінің сыр ... ... ... ... ... ... біл. Ең керекті үш сұрақпен жан құлағын қой бұрап, Келдім
қайдан, ... ... ... соң не болам?” — деп адамды өз жанының
тереңіне үңіліп ақиқат сырды пайымдауға шақырады.
“Жүрегіне үңіл де ... ... ... ... шын асыл ... көрме”, — дейді
Хакім Абай.
Осынау ғұламалардың рухани сабақтастығы, олардың ой-пікірінің ғажайып ішкі
үндестігі Құрани Кәрімнің бастау ... оның ... ... ... аша түседі.
Қожа Ахмет Иасауи хикметтері ... ... ... күткен үміттен
және махаббатына лайықпын ба деп, әділінен қорыққан қаупінен ... ... осы ... рижа ... ... ... Қожа ... Иасауидің Хаққа
деген махаббатын паш етеді. Бұл хикметтер ... ... ... ұшқынын
салып, оның танымға құштарлығын арттырады.
“Адамның адам атына ие болуы хақты махаббатпен көксегенде ғана ... ... ... Абай да ... “Өмірде мақсат хақиқат соны іздеп алмақ,
нәпсіге еріп болма мат ол сені отқа ... деп ... қажы да ... ... ... хақиқатты тану деп баса ... ... ... қыз ... шын ... ... сіз емес,
Көзге таса бұл сыры.
Жасырып тұр жан өзін,
Бас көзімен ... аш ... ... ...
деген сыр сөзінде хақиқатты махабатпен көксеуге, “ескі иманды отқа ... иман ... жан ... ... ... ... Бұл ... ғибраты жан-тәнімен беріліп хақты сүйіп, ақиқат танымға махаббатпен
ұмтылу.
Махаббат — адамзат жаралуының, оның ... ... ... ... ғибраттануының негізі. Тіптен рухани кемелденудің
шыңы болып ...... ... ... ... күш-қуат.
Ол құдайдың “Халық” есіміне сай жаратушылық сифатының негізгі сыры ретінде
қарастырылды. Хадисте былай ... ... ... ... ... Хақсубхана уа тағала: мен кеңістіктің бір бұрышында жасырынулы
тұрған кен қазына едім. ... ... ... ... ... ... ... махаббатым ауып барша ғаламды жараттым”, — деді. Осы
кудуси хадистен көргеніміздей Тәңірі ... ... ... ... ... ... болып тұр (111-бет, 1 том). “Махаббатпен ... ... ... ... Шәкәрім сияқты мұсылмандық Шығыстан
сусындаған қазақ ойшылдарының шығармашылығын негізгі мәні мен ... ... ... ... ... ... зар илеумен қонғым келер
Сол уақытта Тәңірімнің жамалын
Көңіл көзімен анықтап көргім келер.
Махаббаттың ... ... ... ... ... іліп алып,
Махаббаттың түгімен қанаттанып,
Мағрипаттың бұтағына қонғым келер,
- дейді “Диуани хикмет” кітабында Қожа ... ... Осы ... ... үшін ... хаққа бастар, тариқат жолына түсушінің
жол бастаушы, таянышы болар асасы, ... ... ... ... ... ... ... күш-қуаты.
Қожа Ахмет Иасауи хикметтері бастан-аяқ құдайды еске алу зікір болса,
Шәкәрім сыр ... ... ... ... хақты тануға, яғни
фікірге мол орын берілген. “Жаралыс басы қозғалыс. ... ... Жан де ... бір Мән де, сол ... бол ... ... сол ... — деген т.б. көптеген өлеңдерінде адам баласын сау ақылын іске
қосуға шақырып, соқыр сенімнің ... ... ... ... ... ... болам десеңіз уайымсыз азат жан жар тап тағы ... ... ... азаптан”. “Ғылымсыз адам айуан, Не қылсаң да ғылым
біл. Ғылымға да керек жан, Ақылсыз ... ... ...... сыр сөздерінде
хақты танудың қыр-сырын ашады. Алланың сүйіспеншілігіне, Ақиқатқа жетудің
ең басты шарты ... ... ... ... ... бірінші орынға
қояды.Хақты тану үшін, жүрек танымының көзін ашып, оны ластықтан ... ... ... ... ... түсер сәулесі, жүректің көзі
ашылса адамның ... ...... сыр сөздерден осыны анық ... Қ.А. ... ... осы ... ... ... көзіне
айналдырудың әдістері мен жолдары көрсетіледі.
Иасауи шығармаларында жүректі тазалайтын зікірге зор маңыз берілген, тіптен
“Диуани-хикметтің” өзін бастан-аяқ ... ... еске ... ... ... деп ... ... Зікір әрбір адамның ... бар ... ... ... ... түрі болуымен
қатар, сопылық әдебінде муридтің тариқат ... ... ... ... түрі болғандықтан да тікелей ұстаздың немесе пірдің
басқаруымен және ... ... ... Зікірдің әрбір адамның жанына
шипа, дертіне дәру, рухына дауа ұлық ғибадат екендігінің ... ... ... де, ... дәстүріндегі зікірдің маңызы зор. Ол — шәкірттің
күнделікті құлшылық ғибадатында ерекше орны бар ... ... ... ... ... де, ... ... игеру де, жүректі ояту және
тірілту, яғни шын мәніндегі таным органына айналдырудағы ... қару ... ... “ху семсері” деген атпен белгілі осы — Зікір.
18 хикметте:
887. “Фа азкуру уа аллаһу касиран”, — деп аят ... ... ... ... ... мен — ... ғұлама зікір, Құран хадисте бұйрық етілген парыз
деп біледі. Сонымен қатар ғашықтың хаққа ынтығын арттыратын, уағда ... ... ... ... ... ... ... өліңдер” деген хадисте
нәпсіні жеңуді өсиет қылса зікір осы ... жеңу ... ... ... безіп шын ғашықтар Алла деді,
Сахар тұрып, “Чор дароб” ұрып көзін ойды
Рахым ойлап Алла өзі назар ... ... ... ... ... ... деген жолдардың сопылық әдебіндегі зікірден, закир құлдың (зікіршінің)
халінен хабар беретін аса терең мағынасы бар. ... ... ... ұрып ... ... жолдың бойында зікір жайлы бірнеше ... ... ... ... ... ... жамбастары төсектерінен ажырап,
(түнде ... ... ... ... ... ... олар ... несібемізді тиісті орнына жұмсайды” (Сәжде, 16 аяты).
Тағы бір хадисте адам түннің таңға жуық үшінші бөлігінде ... ... ... ... осы ... зікір етіңдер делінген.
Ал “чор дароб” парсы тілінде төрт жақ деген мағынаны береді. ... ... де ... сөзі ... әр қиырдан деген мағынамен
кездеседі. “Чар, дароб ... төрт ... дене ... ... отырып ишара
жасап зікір айтуды меңзейді. Оңға, солға, артқа және ... басы ... ... тастап, зікір айту, шайтанның адам баласын аздырамын деген
антына орай, ... ... ... ... келіп уәсуас салатын,
азғырушы шайтан малғұннан сақта” деген ... ... Ниет ... ... басты парызының бірі.
Пайдалынған әдебиеттер:
1. Ш. Құдайбердіұлы «Шығармалары». – Алматы, 1988
2. Тәжікова К. Ислам: ... ... ...... 1989, ... ... Қ. Хикмет жинақ. – Алматы, Жалын, 1998. 628-б.
4. Ш.Есенов атындағы Ақтау мемлекеттік университеті ... ... ...... 2004.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері."6 бет
«Сопылық» («суфизм»)41 бет
Білім беру көпаспектілі феномен ретінде. Оқыту психологиясының негіздері6 бет
Мәдени ескерткіштер және сәулет өнері, туризм17 бет
Рух тәрбиесінің ислам дініндегі мәні. сопылық42 бет
Хадис туралы19 бет
Ғылымның қазіргі даму деңгейіндегі дидактика пәні және оның мақсаты10 бет
Қазақ философиясы6 бет
Қазақ философиясының қалыптасып-дамуының негізгі кезеңдері12 бет
Қазақ әдебиетінің ежелгі дәуірі көне Түркі ескерткіштері13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь