Белоктар туралы

Белоктар, яғни протеиндер ауыр молекулалы, құрамында азоты бар органикалық қосылыстар. Белоктар организм құрамының ең маңызды бөлігі. Олар барлық өсімдік пен жануарлар клеткаларының протоплазмасында және ядросында болады.
Тіршіліктің негізгі нышаны – белоктар. Белок жоқ жерде тіршілік те жоқ. Бұдан 100 жылдан бұрын Ф.Энгельс «тіршілік дегеніміз – белокты дененің өмір сүру әдісі», деген екен, Сол әлі күнге дейін күшін жойған жоқ.
Белок деген атау алдымен жұмыртқаның ақ затына «Eiwais» берілген, Ол қыздырғанда ерімейтін ақ затқа айналады. Кейіннен дәл сондай заттар өсімдіктерден және жануарлар организмінен де бөліп алынады.
1839 жылы голландия ғалымы Мульдер белоктарды «протеин» деп атауды ұсынады. Белоктар бұлшық еттердің, қанның, сүттің, жұмыртқаның, өсімдіктердің, жүннің, жібектің және шашатың құрамына кіреді.
        
        Белоктар
Белоктар, яғни протеиндер ауыр молекулалы, құрамында ... ... ... ... организм құрамының ең маңызды бөлігі. Олар
барлық өсімдік пен жануарлар клеткаларының протоплазмасында және ядросында
болады.
Тіршіліктің ... ...... ... жоқ жерде тіршілік те
жоқ. Бұдан 100 жылдан бұрын Ф.Энгельс «тіршілік дегеніміз – белокты ... сүру ... ... ... Сол әлі ... ... ... жойған жоқ.
Белок деген атау алдымен жұмыртқаның ақ затына «Eiwais» берілген, Ол
қыздырғанда ерімейтін ақ затқа ... ... дәл ... ... және жануарлар организмінен де бөліп алынады.
1839 жылы голландия ғалымы ... ... ... деп ... ... ... ... қанның, сүттің, жұмыртқаның,
өсімдіктердің, жүннің, жібектің және шашатың ... ... ... ... ... ... – 50 – 50% O – 19 – 24% S – 0,2 – ... – 6,6 – 7,3% N – 15 – 17% P – ... ...... мәліметтерге қарағанда белоктар негшізінен 5 элементтен ... O, H, N, ... ... ... реакциялар
Белоктарды ашу және айқындау үшін бірнеше ... ... ... реакциясы. Егер биуретке H2N – CO – NH – CO – NH2, ... және ... ... күлгін түс пайда ... ... ... ... дәл ... күлгін түс шығады.
Демек белоктарда да – CO – NH – байланысы бар.
2. Ксантопротеин ... ... ... азот ... сары түс ... болады, ал егер оған аммиак қосса қызғылт
сары түске ... Бұл ... ... амин ... ... көрсетеді.
3. Миллон реакциясы. Азот қышқылы мен сынап нитратының қоспасымен
белоктарды қыздырғанда ... ... түс ... ... Бұл ... амин ... барын көрсетеді.
4. Нингидрин реакциясы. α – амин, қышқылдарының және полипентидтерді
нингидрин ерітіндісімен ... көк түс ... ... ... амин ... ... әдісімен анықтағанда
қолданылады.
Белоктарды анықтағанда ... ... ... ... реакциялары
да қолданылады. Белоктарды тұнбаға түсіру үшін ... ... ... ... және ... ... екі ... болады. Егер тұнбаға түсірген тұздарды кетіргенде
белок қайтадан ерісе, оны қайтмды тұндыру, ал егер ... ... ... ... ... ... тұндыру нейтралды тұздардың әсерімен
болады. Бұл әдісті белоктрды ... және ... бәлу ... ... ... ... ... ерімейтін күйге
айналады. Бұл процесті денатурация дейді. Қайтымсыз тұндыру қайнату немесе
ауыр металдар тұздарының әсерінен болады.
Физикалық қасиеттері
Белоктарды ұнтақ немесе ... ... ... ... Олар спиртте,
Ацетонда,кейбіреуі суда ерімейді. Сұйылтылған қышқылдар мен сілтілердің
ерітіндлерінде ериді. ... ... ... ... ... ... пәрменді келеді.
Белоктардың молекулалық массасы өте ауыр болады. Мысалы, Қан ... ... – М.М. 60.000, γ – ... ... – М.М. 160.00.
Белоктар молекуласының түрлеріне қарай фибриллярлық және ... ... ... ... ... түрі жіп ... болады
(эластин, коллаген және фибрион). Ал глобулярлық белоктардың түрі ... шар ... ... Оларға альбуминдер, глобулиндер, гемоглобиндер
жатады.
Белоктарды қышқылдармен немесе сілтілермен 100 - 105°С қыздырғанда,
олар α – амин ... ... ... ... амин ... құралған. Белоктардың мұндай ыдырағанын гидролиз дейміз.
Организмде гидролизферменттердің әсерімен ... ... ... ... үшін ... өте ... мына схемамен жүреді.
Демек белоктар α – амин ... ... ... ... ... ... 20 амин ... кіретіні дәлелденді.
Химиялық қасиеттері
Белоктардың амин қышқылдары тәріздес амфотерлік қасиеті бар. ... ... ... ... ... ... ... ортада оң зарядталады ды, ал негіздік
ортада теріс зарядталады.
Белоктардың ...... ... ... ... әдісімен бөлуге мүмкіндік береді. Белоктардың изоэлектрлік
нүктесінің нәтижесі (pH) ... ... амин ... ... желатиннің pH – 4,2, казеиндікі – 4,6 – 4,7; гемоглобандікі – 6,8.
Белоктардың құрылысы
Белоктар амин ... ... ... ал олар ... ... ... байланысқан?
Өткен ғасырдың 80 жылдары орыс биохимигі А.Я.Данилевский ... ... тобы бар ... ... Ол бұл ойын ... ... ... еді; H2O – CO – NH – CO – NH2, ал бұл ... да ... ... ... да ... тобы бар ... сөз.
Кейінірек неміс ғалымы Э.Фишер бұл гипотезаны экспериментпен дәлелдеді
және 18 амин қышқылынан тұратын полипептид синтездеді. Ол – CO – NH ... ... ... деп ... ... ... ... теориясын
полипетидтік теория деп атайды. Бұл теория бойынша белок молекуласы ... ... ұзын ... ... ... Бұл тізбектер бір-
бірімен сутегі, дисульфид, күрделі эфирлік байланыстармен жалғасады.
Белок молекулаларын зерттеген кезде ... 4 ... ... ... ... Амин ... ретімен бір-бірімен байланысып,
тізбек түзуін белокты бірінші құрылымы дейміз. Бірінші құрылымдағы ... ... ... әрбір белоктар үшін қайталанбайды. Бұл
жағдай әр өзіндік ерекшеліктерін көрсетеді.
Егер ... ... амин ... реті ... ол ... де ... ... түгел анықталған белокқа инсулин гормоны мысал бола
алады. Инсулин екі полипептидтік тізбектен тұрады: А және В. А ... ... ... қалдығынан, ал В ... – 30 амин ... Бұл екі ... екі ... ... бфйланысқан.
Бір айта кететін жағдай, В тізбектің бірінші құрылымы барлық жануарлар
үшін бірдей, ал А тізбекте амин ... ... ... әр ... үшін ... Бұл жануарлардың түр , тұқым айырмашылықтарының
ерекшелігін көрсетеді.
Инсулин ... ... ... ... ... басында кездесетін амин қышқылдарын N
– соңғы, ал аяғында кездесетін амин қышқылдарын зерттеу арқылы белоктардың
бірінші реттік ... ... ... ... ... ... ... құрылымы, олардың
сан алуан қасиеттерін толық ... ... ... тізбектерінің
кеңістікте орналасуы айрықша роль атқарады. Рентгеноструктуралық ... ... ... ... ... кеңістікте шиырылып α ... ... ... Α – спираль күйінде белоктар е орнықты түоінде
болады.
Полипептид тізбектері кеңістікте ... ... ... ... ... дейміз. Бұл құрылым негізінен сутектік ... ... ... ... бір ... ... байланысқан
сутегі атомымен, екінші тізбектегі карбониль тобындағы оттегі атомының
арасында пайда болады.
Белоктың үшінші реттік ... α – ... ... ... ... түзеді. Бірінші рет, α – спиральдарды кеңістіктегі
орналасуын ... ... ... ... ... ... үшінші реттік құрылымын ... ... ... ашты.
Миоглобиннің молекулалық массасы үлкен емес (16700) және бір ... ... ... ... ... еттерде оттегінің қорын
сақтайды.
Белоктардың төртінші реттік құрылымы өте күрделі, бірнеше шумақтардан
(глобулалардан) құралады. Әр глобуланың ... ... ... бар. Мысалы,
гемоглобин молекулаы екі суббірліктен тұрады: екі α – тізбек (141 – ... ... бар) және екі ... амин қышқылдарының қалдығы
бар.) Бұл тізбектердің әрқайсысы геммен байланысып гемоглабин молекуласын
құрады.
Белоктардың классификациясы
Белоктар құрылысы бойынша екі топқа ... ... ... ... ... тек амин ... ... т.б. Күрделі ... амин ... ... ... емес ... ... белоктар, протеиндер.
Альбуминдер
Суда жақсы ериді. Тұздардың қаныққан ерітінділерінен тұнбаға түседі.
Молекулалық массасы онша ауыр емес (30-60 мың). ... ... ... құрамында болады. Альбуминдердің құрамында лейцин амин қышқылы ... ... (15%), ал ... ... өте ...... организімінде ең көп таралған белоктар, мысалы;
қан сары суында 20 ... ... бар. Олар суда ... ... ... сұйық ерітінділерінде жақсы ериді. Бұлшықеттердің, жұмыртқаның,
қанның, сүттің және ... ... ... ... ... 90 000 ... 1 500 000 –ға дейін жетеді. Басқа органикалық
қосылыстар мен жеңіл әрекеттесіп, әр түрлі комплекстер түзеді.
Гистондар
Гистондар – ... ... ... ... ... ... көп ... Олар нуклеин қышқылдарымен
комплекстеніп дезоксирибониклеотидтер түзеді.
Проламиндер
Проламиндер – негізінде ... ... ... ... ... ... ... айырмашылығы 60-80% этил спиртінде ериді.
Суда нашар ериді, гидролизденген пролин амин ... көп ... ... ... ... ... ... лизин мен
триптофан жоқтың қасы. Оларға жүгерінің зейні, бидайдың глиадині, арпаның
гордині жатады.
23.6.5. Протеинодтар. ... ... ... ... ... ... және
шаш пен жүннің құрамына кіретін белоктар жатады.
Бұл белоктардың басқа ... ... ... ... ... қышқылдар мен сілтілерде ... ... ... әсерінен гидролизденбейді. ... ... ... ... түрі ... (жіп) тәріздес келеді.
Әрдайым қатты күйінде ... ... ... кездеседі.Олар глицинге, пролинге және
цистинге бай, ал фенилалалин,тирозин, ... ... және ... ... жоқтың қасы, кейбіреулерінде тіпті жоқ.
Склеропротеиндерге жүннің ... және ... ... ... ...

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аминқышқылдар мен белоктардың алмасуы18 бет
Белоктар5 бет
Белоктар биохимиясы17 бет
Белоктар тұралы жалпы түсінік7 бет
Белоктар химиясына сипаттама20 бет
Белоктар. Біріншілік, екіншілік, үшіншілік, төртіншілік құрылымдар4 бет
Белоктар. Түрлері, құрамы6 бет
Белоктардың биосинтезі және оны реттелуін зерттеу18 бет
Белоктардың жіктелуі, құрамы20 бет
Түйе сүтінің сарысу белоктарының қасиеттері39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь