Кеңес мемлекетінің қалыптасуы және Қазақстан территориясындағы құқықтар

1. Қазақстанда Кеңес билігін орнату.
2. Қазақстан территориясындағы ұлттық автономиялар.
3. Қазақ Автономиялы Кеңес Социалистік республикасы.
4. Түркістан автономиялы Кеңес республикасы.
5. 1918.1936 жылдардағы Қазақстан құқықтары.
ХХ ғасырдың І ширегінде Ресей империясында әлемдік тарихты түбегейлі өзгерткен оқиғалар болып жатты. Қазан төңкерісі және азаматтық соғыс нәтижесінде бір саяси партия билігіне негізделген және жаңа құқықтық жүйесі бар мемлекеттің жаңа типі пайда бола бастады. Қазақстан бұрын Ресейдің құрамында болғандықтан бұл процесс тауқыметінің бүкіл этаптарын басынан кешірді. Бірақ нақты осы процестің нәтижесінде Қазақстанға жаңа заңды статус бекітілді, яғни тәуелсіздік алғанға дейін болашақ конституцияның эволюциясы үшін қызмет еткен Автономия болып жарияланды.
1. Қазақстандағы Кеңес Үкіметінің орнауы. Қазан төңкерісі.
1917 жылдың күзіне қарай Ресейде жағдай шиеленісе түсті. Уақытша Үкімет Құрылтай жиналысына дейін мәселелерді шешпей кейінге қалдырып отырды. Армия дамыды, ірі қалаларда аштық болды. Сол уақытта басқарудың әрекет етуші жүйесі пайда болған жоқ, бұл елдегі анархияға алып келді. Саяси партиялар Жалыресейлік Құрылтай Жиналысына белсенді дайындалуда болды, соғыстан қалжыраған халық тез өзгерістерді талап етті.
Бұл ахуалды кейбір сол саяси күштер пайдаланып қалды, олардың орталық ядросы Ресей Социалистік Демократиялық жұмысшылар партиясы (большевиктер) болды. 6 қазаннан 7 қарашаға қараған түні «Уақытша Үкімет» тұтқынға алынды және астанадағы билік Петрофад Кеңесінің қолына көшті. Бұл төкеріске жұмысшылар мен солдат депутаттарының ІІ Жалпыресейлік Съезді анықталған заңдылық беруге тырысты, онда 1917 жылдың 7 қарашасындағы ел билігінің Кеңестерге көшуі жарияланды. Халық Комиссарлар Кеңесі (ХКК) жаңа үкіметі пайда болды, биліктің жоғарғы органы - Жалпыресейлік Орталық Атқару комитеті және оның Президиумы қалыптасты. Алғашында бұл органдардың құрамына большевиктермен қатар басқа социал-революционерлер, анархистер және тағы басқа солрадикалды партиялар кірді, бірақ 1918 жылдың ішінде большевиктер барлық билік құрылымынан одақтастарды ысырып шығарды және бір саяси партияның гегемониясын орнатты.
Болшевиктер билікке келгеннен кейін Құрылтай Жиналысына шақыру дайындығын жалғастырды, бірақ оны күтпей халыққа әйгілі құжаттар «Жер туралы» декрет, «Бейбітшілік туралы» декрет, «Жұмысшылар және қаналушы халық құқықтары декларациясын» қабылдады. Болшевиктер өз билігін Құрылтай Жиналысымен заңдастыруды жоспарлады, бірақ 1917 жылдың 25 қарашасында өткен тікелей, жалпы және тең сайлау билік етуші партияның жеңілуіне алып келді.Жалпы алғанда Реседе ол 25% дауысқа ие болды, нақты жеңісті социалистік партиялар – оң эсерлер және меншевиктер иеленді. Қазақстанда Алаш партиясы сенімді жеңіске жетті.
Демократиялық сайланған және Ресейдің барлық халқы атынан өкілдік еткен Құрылтай Жиналысы большевиктер билігін заңдастырудан бас тартты, сондықтан соңғылары елдің даму мүмкіндіктерін аяқтап оны таратты. ІІІ Жалпыресейлік Кеңестер съезі (1918 жылдың 26-31 қаңтары) «Ресей халықтарының еркін одағы» негізінде жаңа мемлекеттің Ресей Кеңес Федеративті Республикасының құрылуы туралы жариялады. V Жалпыресейлік Кеңестер съезі 1918 жылдың 10 шілдесінде РКФР Конституциясын қабылдады, бұл билік органдарының жаңа жүйесін және мемлекеттік құқықтық жүйенің жаңа прициперін заңды бекітті. Кеңес мемлекеттілігінің генезисі әрі қарай азаматтық соғыс жағдайларында өтті.
Қазақстанда Кеңестер билігінің орнауы. Қазақстанда Қазан төңкересі қырағылықпен қарсыланды. Мұнда пролетарлық революцияның идеяларын кеңінен тарату үшін әлеуметтік негіз болған жоқ, саяси күштердің үлкен бөлігі Құрылтай Жиналысы арқылы мәселелерді заңды шешуге тырысты. Бірақ кейбір аудандарда, соның ішінде оңтүстік Қазақстанда және ірі қала орталықтарында 1917 жылдың күз қысында биліктің жергілікті Кеңестер құрамына көшкендігі жарияланды. 1917 жылдың қарашасында Ташкент қаласында ІІІ Түркістандық Кеңестердің аймақтық съезді кеңес билігінің орнағандығын жариялады. Пролетарлық революцияның әлеуметтік базасы жоқ аймақтағы жаңа режимнің мұндай сөзсіз қолдауы көбіне 1916 жылдағы оқиғаның қайталануы алдында қорқынышпен шартталды. Егер билік аймақта орыс тілді халықтардың сақталуына кепілдік берсе, онда басқарушы элита кез келген орталық билікті қолдауға дайын болды. Бұл Түркістандағы кеңес билігінің бірінші шешімдерінен айқын көрінді, онда мемлекеттік органдарды басқаруға бөтен халықтардың (қырғыз, өзбек, қазақ, түркімен) мүмкіндігі жоқ екендігі айтылды. Сөйтіп, Түркістандағы кеңес билігі патшалықтың колониялық саясатының жалғасы болды.
1917 жылдың аяғы 1918 жылдың басында Кеңестер Солүстік, Шығыс және Батыс Қазақстанның кейбір қалаларында билікті қолға алғандығын хабарлады, бірақ олар билікті айқын жүзеге асыра алмады. Қазақстанның кейбір аймақтарында билікті «әскери үкімет» атты Орал және Орынбор казак әскерлері жүзеге асырды, уездерде қазақ халқымен қатар Алаш Автономиясы органы басшылықты жүзеге асырды. Сонымен қатар 1918 жылдың көктем жазында Түркістан кеңес үкіметіне қарасты аудандардан басқа Қазақстанның ірі қалаларында антибольшевистік үкімет Құрылтай Жиналысы Комитеті билігі орнатылды.
Қазақ революциялық комитеті. Азаматтық соғыс кезінде Қызыл Армиямен айналысушы Қазақстанның әртүрлі аумақтарында басқаруды ұйымдастыру туралы сұрақ туды. Автономияны жариялауға дайындық жұмыстарын жүргізуге қабілетті органды құру талап етілді. Алаш партиясымен келіссөздер 1918 жылдың көктемінде басталды, бірақ Мәскеу мемлекеттік биліктің сыныптық сипатын талап етті, онымен қазақ элитасы келіспеді. Нәтижесінде большевиктер аймақтарда басқаруды ұйымдастыруды өздері жүргізе бастады.
1918 жылдың 11 мамырында РКФР ұлттар ісі бойынша Халық комиссариатының Қазақ бөлімі құрылды, оның жетекшісі болып М.Тұнғаншин тағайындалды. Оның функцияларына:
- қазақ әскерінің қалыптасуын ұйымдастыру,
- большевиктермен бақыланатын аумақта Кеңестерді құру,
- Жалпықазақтық кеңес съездіне шақырылымды дайындау;
        
        Кеңес мемлекетінің қалыптасуы және
Қазақстан территориясындағы құқықтар.
1. Қазақстанда Кеңес билігін орнату.
2. Қазақстан территориясындағы ұлттық автономиялар.
3. Қазақ Автономиялы Кеңес Социалистік республикасы.
4. ... ... ... ... 1918-1936 жылдардағы Қазақстан құқықтары.
ХХ ғасырдың І ... ... ... ... ... ... оқиғалар болып жатты. ... және ... ... ... бір ... ... негізделген және жаңа құқықтық жүйесі бар мемлекеттің
жаңа типі пайда бола ... ... ... ... ... бұл процесс тауқыметінің бүкіл этаптарын ... ... ... осы ... ... ... ... статус бекітілді, яғни тәуелсіздік алғанға дейін ... ... үшін ... ... Автономия болып
жарияланды.
1. Қазақстандағы Кеңес Үкіметінің орнауы. Қазан төңкерісі.
1917 жылдың күзіне қарай Ресейде ... ... ... ... ... жиналысына дейін мәселелерді шешпей
кейінге қалдырып отырды. Армия ... ірі ... ... Сол ... ... ... етуші жүйесі пайда болған
жоқ, бұл елдегі анархияға алып ... ... ... ... ... ... дайындалуда болды,
соғыстан қалжыраған халық тез өзгерістерді талап етті.
Бұл ахуалды кейбір сол ... ... ... ... ... ... Ресей Социалистік Демократиялық
жұмысшылар партиясы (большевиктер) болды. 6 қазаннан 7 қарашаға
қараған түні «Уақытша Үкімет» ... ... және ... ... Кеңесінің қолына көшті. Бұл төкеріске жұмысшылар
мен солдат депутаттарының ІІ ... ... ... ... ... онда 1917 ... ... ел билігінің Кеңестерге көшуі жарияланды. Халық
Комиссарлар Кеңесі (ХКК) жаңа үкіметі ... ... ... ... - Жалпыресейлік Орталық Атқару комитеті және оның
Президиумы қалыптасты. ... бұл ... ... ... басқа социал-революционерлер, анархистер
және тағы басқа солрадикалды партиялар кірді, бірақ 1918 жылдың
ішінде большевиктер ... ... ... ... ... және бір ... партияның гегемониясын орнатты.
Болшевиктер билікке келгеннен кейін Құрылтай ... ... ... ... оны ... халыққа әйгілі
құжаттар «Жер туралы» декрет, «Бейбітшілік туралы» декрет,
«Жұмысшылар және қаналушы ... ... ... Болшевиктер өз ... ... ... ... ... 1917 жылдың 25 қарашасында өткен
тікелей, жалпы және тең ... ... ... ... ... ... алғанда Реседе ол 25% дауысқа ие болды, нақты
жеңісті социалистік ... – оң ... және ... ... Алаш ... ... ... жетті.
Демократиялық сайланған және Ресейдің барлық халқы атынан
өкілдік еткен Құрылтай ... ... ... бас ... ... ... елдің даму
мүмкіндіктерін ... оны ... ... Кеңестер съезі (1918 жылдың 26-31 қаңтары) «Ресей
халықтарының еркін ... ... жаңа ... ... Кеңес
Федеративті Республикасының ... ... ... ... ... ... 1918 ... 10
шілдесінде РКФР Конституциясын қабылдады, бұл билік ... ... және ... құқықтық жүйенің жаңа прициперін
заңды бекітті. Кеңес мемлекеттілігінің ... әрі ... ... ... ... ... ... орнауы. Қазақстанда Қазан
төңкересі қырағылықпен ... ... ... ... ... тарату үшін әлеуметтік негіз
болған жоқ, саяси ... ... ... ... ... ... ... шешуге тырысты. Бірақ кейбір
аудандарда, соның ішінде ... ... және ірі ... 1917 ... күз ... биліктің жергілікті
Кеңестер құрамына көшкендігі жарияланды. 1917 жылдың қарашасында
Ташкент қаласында ІІІ Түркістандық Кеңестердің аймақтық ... ... ... ... ... ... ... жоқ аймақтағы жаңа режимнің мұндай сөзсіз
қолдауы көбіне 1916 ... ... ... ... ... Егер ... ... орыс тілді халықтардың
сақталуына кепілдік берсе, онда басқарушы элита кез ... ... ... ... ... Бұл Түркістандағы кеңес
билігінің бірінші шешімдерінен айқын ... онда ... ... ... ... ... ... қазақ,
түркімен) мүмкіндігі жоқ екендігі айтылды. Сөйтіп, Түркістандағы
кеңес билігі патшалықтың колониялық саясатының жалғасы болды.
1917 жылдың аяғы 1918 жылдың ... ... ... және ... ... ... ... билікті қолға
алғандығын хабарлады, бірақ олар ... ... ... ... Қазақстанның кейбір аймақтарында билікті «әскери үкімет»
атты Орал және Орынбор казак әскерлері жүзеге асырды, уездерде
қазақ халқымен қатар Алаш ... ... ... ... ... ... 1918 ... көктем жазында Түркістан кеңес
үкіметіне қарасты аудандардан басқа Қазақстанның ірі қалаларында
антибольшевистік үкімет ... ... ... билігі
орнатылды.
Қазақ революциялық комитеті. Азаматтық соғыс кезінде Қызыл
Армиямен айналысушы Қазақстанның әртүрлі аумақтарында басқаруды
ұйымдастыру туралы сұрақ туды. Автономияны ... ... ... ... ... құру талап етілді. Алаш
партиясымен келіссөздер 1918 жылдың көктемінде басталды, ... ... ... ... ... ... ... онымен
қазақ элитасы келіспеді. Нәтижесінде большевиктер аймақтарда
басқаруды ұйымдастыруды өздері жүргізе бастады.
1918 жылдың 11 мамырында РКФР ... ісі ... ... Қазақ бөлімі құрылды, оның жетекшісі болып
М.Тұнғаншин тағайындалды. Оның ... ... ... ... ұйымдастыру,
- большевиктермен бақыланатын аумақта Кеңестерді құру,
- Жалпықазақтық кеңес съездіне ... ... ... ... аймақтық кеңес газетін шығаруды
ұйымдастыру, қазақ халқының арасында болшевизм идеясын ... ... ... ... Алаш орда және ақтар бақылауындағы ... ... ... ... ... жазында Қазақстандағы әскери іс әрекеттерді
белсендендіруге байланысты қазақтардан қызылармия ... ... алға ... Осы ... 1918 ... ... ... қазақ бөлімінің скери бөлімшесі ... ... ... ... ... ... ... функциясы әскери бөлімшелерді қалыптастырумен
қатар комиссариат жергілікті кеңестер жұмысын ... ... ... айналысты, халықты азықмпен қамтамасыз
етіуді бақылады, кеңестер съезі шақырылымдарын дайындады ... ... ... ... ... 10 шілдесінде РКФР Халық комиссариаты Қазақ
аймағын басқару бойынша Революциялық комитеттің ... ... ... ... онда ол ... ... ... болып табылады деп құқықтық статусы бекітілген. Оның
қызметтеріне:
- Қазақстан ... ... ... ... және ... ... кеңес билігінің барлық жарғыларын өмірде өткізу;
- жергілікті кеңестер қызметін бақылау;
- аймақтың мәдени және ... ... ... ... ... ... ... туралы Ереже жобасын дайындау;
- Қазақ аймағы мен Түркістан ... ... ... ... ... бірнеше бөлімшелерден тұрып, ... ... ... ... ... Олардың
құрылымдарына әскери коммисариат, ішкі істер бөлімі, ... ... ... ... ... ... мен телеграф,
әділет органы, жершаруашылығы, бақ, денсаулық сақтау, жалпы
канцелярия, ... ... және ... ... 10 ... ... сәйкес Қазревком
құрамына Орал, Торғай, Ақмола, Семей облыстары және ... ... ... оның ... тек қана ... ... Орал ... жүрген. Ақмола және Семей ревкомы әкімшілік
тұрғысынан Сібір ревкомына, Қостанай уезді Челябинск ревкомына
бағынды, ал Орал ... ... ... ... ... ... ... жерлерін біріктіру
бойынша аймақтық ревкомның қызметі территорияны ақ әскерлерден
босатқаннан кейін бірден басталды. 1919 ... ... ... тиістілігі туралы Москва және Челябинскпен келіссөздер
басталды. Тек 1920 жылдың тамыз айында уездің ... ... ... Орал ... бағынуына да
Орталықтың кірісуі қажет болды. Ақмола және ... ... 1921 ... дейін созылды.
Қазревком Кеңес Қазақ Автономиясын құру ... ... ... ... ... ... «Қазақ өлкесінің
территориясы мен шекарасы туралы» құжатты тапсырды, ... ... ... ... ... ... және
Петропавл облыстарын қосу қажеттігі қаралған.
1920 жылдың 9-12 тамызында Москвада Қазревком, Түркістан,
Сібір, ... және ... ... ... ... ... өтті. Бұл жиналыс тек аймақтың
шекарасын ғана емес ... ... ... ... ... ... декрет жобасын бекітті.
2. Қазақстан территориясындағы ұлттық автономиялар.
Большевиктердің орталықпен қатар шет ... ... ... ... ... ... ... автономияны
нақты жариялау жұмыстарын тездетуге түрткі болды.
Қоқанд автономиясы. ІІІ Түркістан кеңестерінің өлкелік
съездіндегі асығыс шовинистік шешімдердің нәтижесінде жергілікті
ұлттық ... ... ... ... бұл оларды кері
жауап қайтаруына себеп болды. 1917 жылдың 26 қарашасында Қоқанд
қаласында ІV Төтенще ... ... ... ... онда ... ... Автономиясы-Мұхтариатты жариялады.
Қазақстанның оңтүстік ... ... мен ... ... ... ... билікті Ұлттық Конгресс өкілдік органы иеленді,
оның функциясын ІV мұсылман съезі ... ... ... ... Алаш ... ... М.Шоқай сайланды.
Атқару билігі Конгреспен құрылған Лапин С. басшылығымен Уақытша
Халық Кеңесіне берілді. Уақытша Халық ... ... ... басшысы премьер министр болып ... ... ол ... ... ... Қоқандтан премьер министрлікті тастап кетіп қалды.
1918 жылдың 20 наурызына Түркістанның Құрылтай ... ... ... «Оңтүстік Шығыс Одағына»
кіру, үкіметті ... ... ... ... ... ... салық туралы консультациялар
басталды. Премьер министрдің ... ... ... ... ... ... халық ағарту министрі
А.Махмудов, жершаруашылығы және супайдалану министрі ... ... ... ... ... ... Бақылау Паластасы, Мемлекеттік банк ... ... ... ... 30 млн. рублге қысқамерзімдік қарыз
шығарылды. Салық заңдылығын өңдеу, халық ... ... ... ... ... ... ... және жер
заңын пайдалану тәртібі туралы задар дайындалды. 1917 жылдың
желтоқсанында «Сот орналастыру» туралы заң ... бұл ... ... ... ... ... ... өлкедегі альтернативті билікке шыдағысы
келмеді. Мқхтариаттың мемлекеттік құрылыстағы сәттіліктері және
қару ... алуы ... ... ... ... мәжбүр
етті. 1918 жылдың қаңтар айының аяғында большевиктермен құрылған
Қызыл ... ... ... ... халық милициясына шабуыл
жасады. Большевиктермен ... ... ... кеңесі
Уақытша Үкімет мүшелерін тұтқынға алуды жариялады. Мұхтариаттың
құлдырауына басшылықтағы келіспеушілік себеп болды. Мұсылмандар
мен өзбектер Иргаш ... ... ... ... және ... ... мүшелерін әрекетсіздік үшін
айыптады. ... ... ... ... «Қоқанд хандығы жасасын» деген лозунгтер көтерілді.
Нәтижесінде М.Шоқай орнынан түсірілді, оның орнын Иргаш иеленді.
1918 ... 20-22 ... ... кеңес әскері шабуылымен
алынды, ал халық милициясының ... ... ... ... партизан соғыстарын бастады,
Алаш автономиясы. 1917 жылдың ... Алаш ... ... онда ... болашақ конституциясының
құрылымының негізгі принциптері және қазақ ... ... ... ... ... тапты.
Сөйтіп Ресей федеративті демократиялық республика болуы қажет
еді. Елдегі жоғары билік Құрылтай Жиналысына тиісті болуы ... ... тек ... Думада болды, олар тікелей,
тең, жалпылай жасырын дауыс беру арқылы сайланды. Атқарушы билік
президентке және оны басқаратын үкіметке ... ... ... Дума және Құрылтай жиналысының алдында жауапты.
Алаш партиясының ... ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
«Негізгі құқықтар» бөлімінде азаматтар дініне, ұлтына, ... тең ... ... деп ... ... ... сөз,
баспа еркіндігін, азаматтардың заң алдында теңдігін қолдады.
Осыдан Алаш ... ... ... ... ... ... ... құруға тырысқандығын көреміз.
1917 жылдың 5-13 желтоқсанында өткен ІІ Жалпықазақ съезді
облыстардың ұлттық территориялық автономиясын құру ... ... Алаш ... орталық қаласы Семей болды.
Автономияны жариялау үшін Ұлттық құрылтай ... ... ... ... ... соғыс бұл жоспарға
түзетулер енгізді.
1918 жылдың 24 маусымында Алаш ... ... ... ... ... ... ... сөз, баспа, жиналыс, одақ еркіндігі, жеке тұлғаға
қолсұқпушылық туралы декларациялар мен ... ... ... ... ... ... Кеңесінің қолында болды,
председателі Ә.Бөкейханов болды. Өз ... құру үшін ... ... ... ... ... ... билік
облыстық және уездік жер басшыларында болды. 1918 жылдың ... Алаш ... ... ... және ... ... оның құрамы жергілікті жиналыспен сайланды,
әскери кезеңде үкімет сайлап ... ... ... ... алаш ... өту;
- салық жинау;
- Алаш Құрылтай Жиналысына шақырылымды дайындау;
- қоғам тыныштығын және ... ... ... ... ... ... ... дайындау;
- жерді қолданудың уақытша ережелерінің нақты ... мен ... ... ... ... ... бұл ... органдары бір бірімен өзара
бәсекелестікте болды, ал ол өз кезегінде ... ... ... ... Алаш Орда ... ... ... пайдалану туралы Ережені бекітті, Ереже бойынша жерге жеке
меншік жойылды, ал барлық қазбалар, су және ... ... ... ... ... жіне оны ... рұқсат Алаш
Ордамен берілді. Қазақтар арасындағы жер таласын аралық сот
шешті, қазақтар мен ... емес ... ... ... шешті.
Байланыс құралдарының және көлік коммуникациясының әлсіз
дамуы Алаш Орданың батыс және ... ... ... ... ... 18 мамырында Жымпитыда ІV Орал облыстық қазақ съезі
болып өтті, онда облыс территориясында Алаш ... өз ... ... ... Ойыл Уәләяты жарияланды.
Ж.Досмұхамедов бастаған 7 адамнан ... ... ... Алаш Орда ... ... ... пайда болуына қарсы болды, сондықтан 1918 жылдың 11
қыркүйегінде Уәләят үкіметі қысқартылды, ал оның ... ... ... ... ... ол ... ... Ойыл Уәләяты,
Маңғышлақ, Ақтөбе, Ырғыз уездерін басқарды. 1918-1919 жылдары
Алаш Орда алаш полкі ... ... ... ... ... ... жасақталды, көбіне нашар қаруланған және нашар
оқытылған болды. Топтық құрам орыс ... ... ... ... ... ... юнкерлік мектептер
құрылды. Көбіне Алаш ... ... ... ... ... болды,
олар Қызыл Армия әскеріне ... ... ... ... Алаш кавбрикадасы және басқа Колчак құрамаларында қатысты.
Алаш Орда ... ... ... ... ... ... оның тағдыры Қоқанд автономиясының
тағдырындай болды. Көбіне бұл антибольшевистік коалицияның ... ... ... ... ... ... функциясын жүзеге асыруға үміткер Құрылтай
жиналысы мүшелерінің Комитеті қазақ автономиясын мойындады. 1918
жылдың 25 қыркүйегінде Комуч Алаш Орда ... ... ол ... ... пен ... ... ... Орда бойынша Өкілетті институт енгізілді.
1918 жылдың қыркүйегінде Уфадағы ... ... ... ... ... Үкімет Министрлердің
директориясы және Кеңесі ... Көп ... ... ... ... Үкіметі мүшелері иеленді. 1918 жылдың
4 қарашасында арнайы жарлықпен Алаш автономиясы қысқартылды және
Алашты басқару бойынша Басөкілеттік ... ... ... ... және ... ... бұл шешіммен
келіспеді және билік функцияларын атқара берді, бірақ жағдай ай
сайын қиындай берді.
1918 ... 18 ... Омск ... ... ... және ... ... Жоғарғы Басшы адмирал А.В.Колчакқа
берілді. Антибольшевистік коалицияның жаңа ... ... ... болды. Жағдай өзгергеннен кейін Алаш Орда
лидерлері Москвамен келіссөздерін бастады, олар кеңес билігін
ұлттық ... ... ... ... ... ... наурыз айында Алаш Орданың Торғай тобының
басшысы ... ... ... ... және бұл мәселе
бойынша жақтастарымен белсенді кеңесулерді бастады. 1919 жылдың
күз қысында Алаш Орда кеңес билігін мойындағандығын ... ... 9 ... Қазақ әскери революциялық комитетінің
жарлығымен Алаш Орда және оның ... ... ... 1917 жылдың аяғында Қазақстанда пайда болған
ұлттық демократиялық үкіметтер ... ... ... Кеңес Социалистік Республикасы.
Азаматтық соғыста большевиктер және оның одақтастары
жеңіске жетіп, Қазақстанда өз билігін ... ... ... ... ... Алаш Орда ... ... халқының ішінде
автономия идеясының әйгілілігі Кеңес билігінің автономия құру
идеясын қолдады, ... олар ... ... жөн көрді. Бұл
Құрылтай Съезді Кеңестерін шақыруға дайындық кезінде көрінді.
Казревком туралы декретте, содан ... 1920 ... 3 ... 5 ... ... РКФР ... сайлау құқығының принциптері бекітілді.
Активті және пассивті сайлау құқығына тек жұмысшылар,
қызмет етуші ... мен ... ... ... ие ... ... ... бай крестьяндар,
жеке саудагерлер, чиновниктер сайлау құқығынан айырылды. ... ... ... жұмысшылар мен крестьяндардың теңсіз өкілдігі
бекітілді. Азаматтың 1 даусы ауыл тұрғындарының 5 даусына тең
болды. ... ... ... ... және ... ... ... 26 тамызында мемлекеттік билік және басқарудың
жоғарғы органдарының шегі мен жүйесін ... ... ... ... ... ... құрылуы туралы»
декрет қабылдады. 1920 жылдың 4 қазанында Оренбургте Қазақстан
Кеңестерінің ... ... ... ... ол ... ... ... акті «ҚАКСР еңбекшілері
құқықтары декларациясын» қабылдады. 1920 жылдың 26 тамызында
мынандай жоғарғы ... ... ... бекітілді:
Жалпықазақтық Кеңестер съезді жоғарғы өкілдік орган болып
танылды. Оған заңды билікті жүзеге асыру құқығы берілді. Съезд
делегаты болып сайлау ... бар және 18 ... ... кез ... ... ... ... ОАКмен жылына 1 рет шақырылып ... ... ... жеке инициатива немесе жергілікті
кеңестердің талабы бойынша жиі шақырылып отырды.
Орталық Атқару Комитеті ... ... және ... ... ... ... білетін бақылау органы болып
табылады.ОАКнің кезекті съезі үш айда бір рет, кезексізі төтенше
жағдайларда Президиум шешімімен шақырылып ... ОАК ... ... қаулылар мен жарғылар шығаруға, бөлек
жерлерде әскери тәртіпті жариялауға, Кеңестер сайлауын басқаруға
құқылы болды.
ОАКнің сессиялары арасындағы кезеңде ОАК атынан декреттер
мен ... ... ... ... өкілеттік берілді.
Халық Комиссарлар Кеңесі үкіметі де заңды өкілеттіктерді
иеленді, оның ... ... және ... ОАК ... ОАК ... ... бойынша жалпы
басшылықты жүзеге асыратын заңды, атқарушы және өкілеттік орган
болды.
Салалық басқарудың орталық ... ... ... олар ... ... және ... ... бөлінді.
Біріккендерге РКФРге сәйкесінше тәуелді комиссариаттар: сауда,
қаржы, жұмысшы крестьяндық ... ... ... жолдары,
халық шаруашылығ Кеңесі, Қазстатбюро және пошталар ... ... ... ... ... әділет, ағарту,
денсаулық сақтау, әлеуметтік қамту, ішкі істер комиссариаттары
кірді. Халық комисариаттарының құрамы және ... ... ... рет ... жылдар ҚАКСР үшін өте маңызды кезең болды.
Түркістан АКСРнің жойылуы ... және ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар V съезде
республика қазақ ... ... ... ... қалыптастырды. Сол
кезде Конституцияға сәйкес ... және ... ... ... жылы Қазақстан Ресей республикасының автономиясы
ретінде Кеңес Социалистік ... ... ... қол ... ... және ... ОАКнің Ұлттар
Кеңесіне бес өкілін жіберді.
Республиканың әкімшілік аумақтық терреториясында елеулі
өзгерістер ... ... ... ... байланысты
астана Қызыл Орда қаласына ауыстырылды, ал Орынбор губерниясы
РКФР құрамына берілді. 1927 жылы ... ... ... туралы шешім қабылданды. 1928 жылы басқару ... ... ... ... ... жүргізілді, ол
бойынша губерния, уездер және ... ... ... ... ... 1933 ... ашаршылықтан адам саны
азайғандықтан жаңа реформа жүргізілді, әкімшілік бірліктер
азайтылды, 13 ... және 193 ... ... 6 ... 123 ... бір ... құрылды.
Осы кезеңдегі Қазақстанның мемлекеттік басқару жүйесінің
ерекшелігі партия органдарының жалпы ... ... ... ... өрескел бұзу еді. Барлық шешім орталық
және жергілікті партия комитеттерімен қабылданды, ал содан ... ... ... ... ... ... ... Орталық комитетке бағынышты болды, сондықтан орталық пен
республика ... ... ... ... ... іс жүзінде унитарлық принциппен ауыстырылды. ... ... ... ... жеке ... ... ... басқарудың көптеген формалары тіптен
әрекет етуін жойды.
4. Түркістан Кеңес республикасы.
Түркістан ... РКФР ... ең ... кеңес
автономиясы болды. 1918 ... 1 ... ... ... ... V ... кеңестер съезінде
Орта Азия мен Оңтүстік Қазақстан территорияларында автономилы
республика құру туралы бірден ... ... ... ... ... Республикасы туралы Ереже»
жоғарғы және ... ... ... ... мен ... ... ... соғыс жағдайында Москваның шетте
орналасқандығы республиканың дербестігін көрсетті. Түркістан
басшылығы бұл қатынастарды ... ... ... ... әскери күш сұрап делегация жіберді. ... ... ... ... ... жүргізетін
Түркістан істері бойынша Ш.Элиава басшылығымен Комиссия құрылды.
Түрік комиссиясы партиялық және ... ... ... ... ие ... ... ... 1918 жылғы Түркістан
Конституциясының орнына 1920 жылдың 24 қыркүйегінде жаңа
Конституция қабылданды. Сол кезеңде ... іс, ... ... ... ... ... және саудамен қамтамасыз
етілу биліктің орталық органдары компетенциясына қатысты болды,
1921 жылдың 21 ... РКФР өз ... ... Кеңес
Социалистік республикасының құрылуын ресми жариялады. ... ... ... оның ... ... ... саясаты болып табылады. Орталық пен Түрік
комиссиясының жергілікті халықты мемлекеттік билікке ... ... ... ... ... ... Т.Рысқұлов «Түркістан автономиясы туралы тезис»
дайындады, онда ... ... ... ... ... ұсынды, ал Түркістанды Түрік республикасы деп атауын
өзгертуді ұсынды. Бұл идеясын ол ... ... ... ... ... ... ... туралы
Ерерженің» жобасын ұсынды. Бұл жоба қабылданбады, Т.Рысқұлов
отставкаға кетуге мәжбүр ... және ... ... ... ... мәселе үшкірленді, ал аймақтық
партия ұйымының ұлттық фракциясы күшейді.
Бұл ... мен ... ... және ... ... ... ... келді. Түркістанның бөлінуінің
құқықық негізін 1924 жылдың 15 қыркүейгіндегі ТүрікОАК Төтенше
сессиясындағы қаулы және 1924 ... 14 ... ІОАК ... Ол ... ... және Түрік КСР, Өзбекстан құрамындағы
Тәжік АКСР, Ресей құрамындағы Қара ... АКСР және ... Қара ... ... ... пайда болды. Бұл
құжаттардың тарихи мәні қазақ халқы ... ... бір ... ... ... ... ... 1918-1936 жылдардағы Қазақстан құқықтары.
Большевиктер билікке келгеннен кейін құқықтық ... ... ... етіп ... Бұл ... құқықтың
дамуы қылмыстық репрессияларды қолданумен ... мен ... ... ... ... ... ... әкеләп соқты.
Сот органдары. Большевиктер билікке келгеннен кейін барлық
сот органдарын, алдан ала із қозғау органдарын, ... ... ... жаңа ... үлкен қиындықпен
және көптеген шығындармен құрылды. Ақ ... ... ... ... ... Үкіметпен құрылған сот
органдары әрекет етті.
1919 жылдың 10 шілдесіндегі Қазревкомның құрылуы ... сот ... ... ... ... ... ... уездік халықтық сот;
- округтік халықтық сот;
- революциялық триунал.
Аралық сот бір жылға дейін бас бостандығын ... ... мың сом ... салатын қылмыстарды қарастырды. Уездік сот
барлық ... және ... ... ... ... сот ... ... шешімдерін тексеріп отырды.
Революциялық трибунал «контрреволюциялық» істерді қарауға
құрылды. Сөйтіп ... ... іс ... ... ... ... тартылушы тұлғаның әлеуметтік жағдайынан
анықталды.
Кодталған кеңестік қылмыстық заң пайда болғанға дейін
соттар істі ... ... ... ... ... айтқанда соттар заңды өкілеттікке ие болды. ... мен ... ... ... ... ... ... көпшілігі квалификациялы юрист
болмады. Маманданған ... ... сот ... айналды, ал сот органдары режимнің ... ... ... аудандарында билер соты әрекет етуін ... ... ... сот ... ... ... жағдайында
билер сотының әсері күшейді.Кейбір құн, барымта сияқты әдеттер
қайта туды.
1923 жылы республикада «РКФР сот ... ... ... Оған байланысты революциялық трибуналдар жойылды жіне
мынандай сот жүйесі енгізілді:
- бір сот құрамындағы халық соты;
- бір сот және екі ... ... ... ... ... ... сот ... РКФР Жоғарғы сотының қазақ бөлімі.
Халық соттары губерниялық кеңес атқару комитетерімен ... ... ... ... ... ... өкілдіктермен сайланды: 50% жұмысшылардан,
35% крестьяндардан, 15% әскери бөліктерден құрылды.
Губерниялық сот председательден, екі ... он ... ... мен халық заседательдерінен тұрады.
Жоғарғы Соттың қазақ бөлімі Қазақстан территориясындағы
біріккен сот ... ... ... ретінде 1923 жылы құрылды.
Жоғарғы Сот бөлімінің құрамы ОАК Прездиумымен анықталды.
1926 жылдағы «Сот құрылымы туралы ... ... ... ... ... сақтап қалды, тек әкімшілік реформа
негізінде губерниялық соттардың орнына облыстық ... ... ... ... Соттың қазақ бөлімінің ... ... Өз ... ... ... ... ... реформалауды бастады. Үкімет әдеттегі құқықтарды
азайтатын декреттер қабылдайды. 1920 жылы ... жою ... ... жою туралы» декреттерді қабылдады.
1922-1923 жылдары Қазақстан территориясында Қылмыстық
кодекс, Азаматтық кодекс және т.б. ... ... ... Бұл ... кеңес құқықары мыналармен сипатталады:
- большевиктердің партия ... ... ... ... ... ... жеке ... жою, шіркеу
мен мемлекетті бөлу, әйел ... ер ... ... ... кең ... ... ... заңшығарушылық
қызметті жүзеге асыратын атқарушы орган;
- қылмыстық құқықта негізгі нүкте репрессияға қойылады;
- қылмыстық істі қарауда аналогияны қолдану;
- ... ... ... нормалардың жүзеге
аспағандығы.
Қазақстан нормативтік құқықтық актте ... ... ... ... ... ... ... Қазан революциясынан кейінгі Қазақстанның саяси
құқықтық дамыуының маңызды нәтижесі автономияны жариялау болды,
алғашқысында демократиялық, содан ... ... ... ... ... ... болса да
ұлттық территориялық автономияны мойындау РКФР құрамындағы
Қазақстанның конституциялық ... ... ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тарихи өлкетану курсының жұмыс бағдарламасы.30 бет
Халифат территориясынң кеңейуі42 бет
1837-1847 жж. кенесары ханның басшылығымен болған көтеріліс10 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет
60-80 жылдардағы ортасындағы Қазақстандағы нақты социализм12 бет
Ауған дағдарысының сабақтары 5 бет
Биологиялық қару туралы9 бет
Бөкей Ордасы 4 бет
Төменгі сатыдағы жануарлар12 бет
Қазақстан 1941-1945 ж. Ұлы отан соғысы дәуірінде6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь