Қоғамның әлеуметтік құрылымы туралы

1. Қоғамның әлеуметтік құрылымының проблемасы туралы ұғым.
2. Әлеуметтік қатынастар мен топтастырулар.
3. Әлеуметтік қауымдастықтардың тарихи типтері мен түрлері.
4. Отбасы аса маңызды кіші әлеуметтік топ (институт)
5. Әлеуметтік стратификация теориясының мәні.
Пайдаланған әдебиеттер
Қоғамдық қатынастар тепе-теңдік қатынас және теңсіздік қатынас болып бөлінеді.Мысалы, таптық-антагонисттік қоғамдардағы қоғамдық қатынастар теңсіздік қатынастарға жатады. Қоғамдық қатынастар тағы да ынтымақтастық және бәсекелестік, материалдық және рухани, мақсатты және мақсатсыз (стихиялы), жасампаздық және бүлдірушілік болып табылады.
Әлеуметтік құрылымдар қоғамдық құбылыстардың екінші, айтарлықтай маңызды түріне жатады. Олар күрделі әлеуметтік процестер мен әлеуметтік топтарға бөлінеді. Қоғам адамдардың күрделі өзара қарым-қатынасының жиынтығы ретінде онда алуан түрлі қатынастар мен байланыстар болып жатады. Солардың ішіндегі ең маңыздысы, -адамдардың материалдық өндіріс процесіндегі экономикалық қатынастары мен іс-әрекеті. Алайда қоғам өмірі бұлардан басқа да толып жатқан қатынас түрлерінен , қоғамдық мекемелер мен іс-әрекеттерден, идеялардан тұрады. Бұл құбылыстардың бәрі өзара байланыста және бірлікте болады. Сондықтан адамзат қоғамын ішкі және сыртқы байланысын , өзара тәуелдіктерін қатаң ескере отырып, біртұтастықта зерттеу қажет.
Бірақ, сонымен бірге, біртұтас қоғамдық қатынастарды құратын жеке құбылыстарды егжей-тегжейлі зерттеп білу үшін, оларды классификация жасап, талдау қажет, қоғамдық құбаластарды белгілі бір жұйеге келтіру керек. Бұл классификациялау, жүйелеу, оладың белгілі бір тұрғыдан алғанда маңызды болып табылатын мәнді белгілері бойынша жасалуы тиіс.
1) А.Қасабеков, А.Ақынжанов
Социология Алматы “Білім” 2001.

2) Арон Р.
Этапы развития социологической мысли М., 1993

3) Вебер М Основные социологические понятия:
Избранные произведения. М., 1990

4) История теоретической социологий. М., 1997

5) Современная западная социология:
Словарь. М., 1990.
        
        Қоғамның әлеуметтік құрылымы
Қоғамдық қатынастар тепе-теңдік қатынас және теңсіздік қатынас болып
бөлінеді.Мысалы, таптық-антагонисттік қоғамдардағы ... ... ... ... ... ... тағы да ынтымақтастық
және бәсекелестік, материалдық және рухани, мақсатты және ... ... және ... ... ... ... қоғамдық құбылыстардың екінші, айтарлықтай
маңызды түріне жатады. Олар күрделі әлеуметтік процестер мен ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынасының
жиынтығы ретінде онда алуан түрлі қатынастар мен байланыстар болып жатады.
Солардың ... ең ... ... ... ... ... ... мен іс-әрекеті. Алайда қоғам өмірі
бұлардан басқа да толып жатқан ... ... , ... ... ... идеялардан тұрады. Бұл құбылыстардың бәрі өзара байланыста
және бірлікте болады. Сондықтан адамзат ... ішкі және ... ... өзара тәуелдіктерін қатаң ескере отырып, біртұтастықта зерттеу қажет.
Бірақ, сонымен бірге, біртұтас қоғамдық қатынастарды құратын жеке
құбылыстарды егжей-тегжейлі зерттеп білу ... ... ... ... қажет, қоғамдық құбаластарды белгілі бір жұйеге келтіру керек. Бұл
классификациялау, жүйелеу, оладың белгілі бір ... ... ... ... ... белгілері бойынша жасалуы тиіс.
Қазіргі кезде социологиялық теориялардың бәрі қоғамдық құбылыстарды,
қоғамның әлеуметтік құрылымының өздігінше классификациялауға әрекет жасап,
құбылыстардың топтары ... ... ... ... яғни
қоғамдық структура (құрылым) мәселесімен байланысты.
“Структура” термині латын тілінен ... ол, ... ... бір ... құбылыстың элементтері арасындағы байланыстардың
айтарлықтай бір тұтастағын білдіретін термин.
Қоғамның эконмикалық базисін шын ... ... ... байланыстағы екі элементтің-өндіргіш күштер мен ... ... ... ал бұл екеуінің бірлігі өндіріс тәсілі болып
табылады.
Өндіріс ... ... ... ... құралы және еңбек
нәрсесі. Еңбек дегеніміз белгілі бір материалдық ... ... ... ... ... ... нәрсесі деп адамның өндіріс
құралының көмегімен өнделуге тиісті заттарды айтады. Еңбек ... ... ... ... үшін ... ... жиынтығы. Еңбек
құралы мен еңбек нәрселері, қоса ... ... ... ... еңбек нәрселері мен құралдарын адамның іс-әрекетінсіз “өлі
зат” деуге болады. Оларды қимылға келтіріп, ... ... ... ”тірі” еңбегі, іс-әрекеті. Сондықтан өндіріс процесіне адам шешуші
фактор болып табылады- ол ... ... күш ... ... ... ... қоғамдық құбылыстардың материалдық
игіліктер өндірісіне ... ... ... ... ... екі
салаға: әлеуметтік-саяси қондырма мен қоғамдық сананың ... ... ... қоғамдық өмірдің түрлі формалары: ру,
тайпа, ұлт, ... т.б және ... ... мен нормалар жатады.
Қоғамдық сана қоғамдық болмыстың бейнесі ретінде бірнеше формада көрінеді:
саяси, құқықтық, ... ... ... ... және ғылыми
саналар формасында бейнеленеді. Қоғамдық ... ... ... ... ... және ... болмысқа кері әсерін тигізеді, ал базистің
қондырмаға тигізетін әсері сайып келгенде ғана ... рөл ... ... ... ... бірыңғай пікір жоқ, сондықтан оның
анықтамасы да көп. Солардың ішінде, біздің пікірімізше, мына ... ... ... ... топ ... ... бір қажетін қанағаттандыру
мақсатында өзара қарым-қатынас орната отырып, түрлі іс-әрекеттерді жүзеге
асыратын көптеген адамдардың үлкенді-кішілі ... Бұл топ ... ... мүддесі бар және әдет-ғұрпы ... ... ... ... ... қалыптасады.
Бұл топтар белгілі бір маңызды белгінің егізінде: ұйымдасқандық
немесе ... ... ... т.б ... ... әлеуметтік топтардың
классификайиясына тарихи принцип тұрғысынан қарайды, яғни олар белгілі ... ... ... ... ... ... ... екіншіден, таптық қоғамдардағы ең негізгі әлеуметтік топтар –
таптар, қоғамдық өмірдің ... ... ... ... ... ... шешуші әсер ететін де осы таптық ... ... Бұл ... принцип әлеуметтік топтың ғылыми талдауының
негізін құрады.
Осы негізге сәйкес “Философиялық энциклопедиялық ... ... ірі, ... және кіші деп үшке ... ... ... топтарға жататындар: тұтас қоғам (ел)
көлеміндегі адамдар жиынтығы (алғашқы адамдар тобыры, ру, тайпа, халықтық,
ұлт ... ... ... ... ... ... жасына қарай топтасу т.б. Жеке адам өзінің ірі топқа
қатыстығын саналы ... ... де ... өйткені ол сол топқа ... ... ... да ... Ірі топтардың қалыптасып, дамуының
екі негізгі сатысын айыруға болады: спонтанды түрде (өз бетінше) ... ... және ... ... ; бұл екінші сатысында көптеген
адамдар өзінің сол топқа жататынын ... ... ... сол ... іске ... үшін топтасып ұйымдасады.
Сондай-ақ толып жатқан ұсақ топтар-отбасы, бастауыш ... ... ... ... ... курс, группалар т.б. бар. Ұсақ
топтың өзіне тән ерекшелігі сол, оның мүшелері ... ... ... ... ... әсеріне және топ мүшелерінің ішкі қарым-қатынасына
сәйкес қалыптасатын әрбір ұсақ топтың өзіне тән ... бір ... ... топтар өзара бір-біріне әсер етеді. Мәселен, таптық-
антагонистік қоғамдар ... ... ... (этникалық,
демографиялық, ұсақ топтардың т.б.) мінез –құлқы ... ... ... ... ... ... бүкіл жүйесі (әлеуметтік
құрылым) конфликтілі сипатта болады.
Әрбір ... ... ... ... ... қатар адамдардың басқа да тарихи топтары болады.
Рулық- алғашқы адам тектестер тобырынан кейінгі бірінші адамдық
әлеуметтік топ, яғни тас ... өмір ... ... ... ... Ру табиғаттың стихиялы күштеріне және жабайы аңдарға қарсы бірлесе
күресу мақсаты және шаруашылығы бір туысқан, қандас ... ... ... ... ... ... ... құралдарына деген коллективтік
меншік, оларды бірлесе пайдалану. Руды барлық ересек ... ... ... Осы ... ... мен ... басшылары-
сайланады немесе орнынан түсіріледі.
Халықтық- топтасу құл иеленушілік және ... ... тән ... ... болып табылады. Бұл әлеуметтік
топтасу бірнеше туысқан тайпалардың территория, тіл және ... ... ... ... Бұл ... шаруашылық негізі
көбінесе егіншілік пен мал өсіруге негізделген натуралдық шаруашылық болды.
Бұл ... бір ел, бір ... ... берік экономикалық бірлік
болмағандықтан, халықтық бірлік те айталықтай ... ... ... ... Экономикалық және саяси жағынан батыраңқылық басым болды.
Ұлтқа тән мәнді белгілер: территория бірлігі, тіл бірлігі, мәдениет
бірлігі және ... ... ... ... ... ... өмір бірлігі. Демек, ұлттың құралуында ... ... ... рөл ... ... ... шатастырмау қажет. Нәсілдік айырмашылық
түсіне, бет пішініне, т.б. сыртқы белгісіне қарай ... ... ... сары ... ... ... өз ... негізгі пройестерін бастан кешіретін
кіші әлеуметтік топ ... ... ... ... ... өмірі отбасымен
тығыз байланыстылығы сонша, ол әрбір отбасы мүшесінің дамуына ... ... ... ... мен ... ... түрлі формалары
біртұтас болып ұштасатын комплексті әлеуметтік ... ... ... да ... ... ... зерттеу жүргізу оңай емес.
Адам мен қоғам үшін отбасының маңызы, атқаратын қызметі алуан түрлі
болғандықтан, оны зерттеуші қоғамдық ғылымдар да көп. ... ... ... анықтайды: отбасы дегеніміз тарихи өзгеріп отыратын ... ... ... ... ... жыныстық байланыс орнату, туысқандық
қатыынастар жүйесі, адамның ... және ... ... ... дамыту, белгілі бір экономикалық қызметті ... ... ... пен ... ... және басқа қажеттерін (рухани,
этикалық, эстетикалық т.б. қажеттерін) өтеп, ұрпақ өсіру ... ... ... ... ... топ ... табылады.
Отбасының формасы мен атқаратын міндеттерінің ... ... ... ... ... ... болады. Бұл жөнінде
Ф.энгельс өзінің “Отбасының, жек меншіктің және мемлекеттің шығуы ” ... ... ... беп ... ... ... сәйкес тарихтағы шешүші күш сайып
келгенде өмірді тікелей өндіру және ұдайы өндіру болып ... ... ... ... ... ... ... қоғамы
тарихының бастапқы кезеңінде адамдар арасында жыныстық ... шек ... ... мен ... ... мен ата-аналары
қатынаса берге. Бұл жабайы не жартылай жабайы кез болатын. ... ... ... ... ... ... ... деп аталатын бұл кезеңнен ... бір ... ... ... және ... ... кезеңдерінен өткен.
Қазіргі заманда бір ... ... жоқ. ... ... ... болуының себебі белгілі бір қоғамның даму дәрежесімен
және ондағы қоғамдық қатынастардың сипатымен ... ... ... ... типтері мыналар: тотемдік қауым (ру), патриархальді туыс топ,
патриархальді отбасы және жеке ... ... тобы ... ... ... ... ... алкейбір халықтарда қазір де бар. Бұл отбасында бірнеше
ұрпаққа жататын отбасы мүшелерінің бәрі туысқан ... және ... ... ... ... ... ... атасы болады.
Ұрпақтардың шығу тегіне қарай бұл ... ... ... ... ... Біріншісі- жанұясының ең көне түрі. Мұнда ... ... жиі ... Мұндай отбасы көбінесе Оңтүстік Индияда тұратын
тода деген халықтарда кездеседі.
Енді қорыта келгенде, отбасыға мынындай анықтама ... ... ... ... екі ... ... некеге құрылған
негізгі әлеуметтік топ, отбасыға сонымен бірге ұрпақтары (ұл, қыз) ... ... ... бала ... ... ... ... эмоциялық сезімдерін және басқа қажеттерін өтеу.
Қоғамның түрліше әлеуметтік топтарға, қауымдастықтарға ... ... ... ... ... стратификация деген
терминмен белгіленеді. Ол термин қоғам мүшелерінің ... ... ... ... ... ... ... социология теориясы бойынша әлеуметтік теңсіздіктің негізгі
себебі меншіктік қатынастар.
М.Вебер экономикалық себептермен қатар ... ... ... ... топтарға қатысты нгіздер алады.
П.Сорокин үш стратификациялық құрылысты (экономикалық, кәсіптік
және ... ... ... Пікірлердің әртүрлілігіне қарамай, әлекметтік
стратификацияға жалпы анықтама беруге болады:
Әлеуметтік стратификация дегеніміз адамдар арасындағы табиғи және
әлеуметтік теңсіздік; бұл ... ... ... ... ... болатын
теңсіздігінен көрінеді; бұл теңсіздікті ... ... ... ... ... ... және ... деген ұғымдарды бір-бірімен
шатастырмау керек. “Теңсіздік”-әлеуметтік ... бар ... ... ... ... ... ... сондықтан
әділетсіздіктің қай-қайсысымен болмасын күресуі керек.
П.Сорокин өзінің жалпы адамдық стратификация картасын ... бір ... және көп ... ... ... ... Сорокиннің пікірінше, дүниеде миллиондаған әлеуметтік
система мен ... ... бар. Бұл ... көп ... ... мақсатына қарай, түрліше классификациялауға болады.
Мұндай әлеуметтік топтарға мыналар жатады:
1. Аса маңызды бір ... ... оның ... ... ... 1) ... ... 3) жасына қарай
ә) Мәдени-әлеуметтік топтар: 4) рулық, 5) ... ... ... және ... топтар, 7) мемлекеттік, 8) кәсіптік, 9)
экономикалық, 10) ... 11) ... 12) ... ... 13) ... Аса маңызды көп жақты топтар: 1) отбасы, 2) рулық топ, 3) ... ... 5) ... 6) топ.
Сорокиннің бұл схемасына қарсы социолгтардың жақтың ... ... ... ... ... ... ... алуға болады.
Пайдаланған әдебиеттер:
1) А.Қасабеков, А.Ақынжанов
Социология ... ... ... Арон Р.
Этапы развития социологической мысли М., 1993
3) ... М ... ... ... ... М., ... История теоретической социологий. М., 1997
5) Современная западная социология:
Словарь. М., 1990.
Жоспар:
1. Қоғамның әлеуметтік құрылымының проблемасы ... ... ... ... мен ... ... ... тарихи типтері мен түрлері.
4. Отбасы аса маңызды кіші әлеуметтік топ (институт)
5. Әлеуметтік стратификация ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қоғамның саяси жүйесі қызметінің түсінігі және құрылымы20 бет
Қоғамның саяси жүйесі қызметінің түсінігі және құрылымы. Қазақстан республикасындағы саяси процестер21 бет
Қоғамның саяси жүйесі: ұғымы, құрылымы және қызметі14 бет
ҚОҒАМНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ҚҰРЫЛЫМЫ12 бет
Қоғамның әлеуметтік құрылымының және оның дамуының әлеуметтануы9 бет
ЖШС «АҚСАЙ» НТК-НЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ6 бет
Инженер-техникалық интелегенцияның қоғамның әлеуметтік құрылымдағы орны мен рөлі12 бет
Меншік және әлеуметтік-экономикалық-қоғам құрылысы3 бет
Хандық дәуір әдебиетінің құрылуы қарсаңындағы қоғамдық - әлеуметтік, саяси жағдай4 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь