Шикізат, азық-түлік, энергия проблемалары және оның туу себептері

1. Кіріспе.
Шикізат, азық.түлік, энергия проблемалары және оның туу себептері.
2. Негізгі бөлім.
А) Қалдықтар.потенциалды шикізат көзі.
Б) Экожүйедегі энергия.
В) Зат және энергия ағымы.
Г) Экологиялық проблемаларды шешу жолдары.
3. Қорытынды.
Пайдаланған әдебиеттер
Қалдықтарды қосымша шикізат ретінде тиімді пайдалану көптеген прблемалардың шешу жолдарын ашуға мүмкіндік туғызады. Қалдықтардың қайтадан қолдану қоршаған ортаны қорғаумен, бастапқы материалдарды, электрэнергияны үнемдеумен, еңбек ресурстарын босатумен байланысты көптеген мәселелерді шешуге жол ашты.
Кейде ойланбастан көптеген заттектер мен материалдар қалдықтарға жатқызыла береді, шын мәнінде оларды әр түрлі қажеттілікке немесе басқа өндірістерге шикізат ретінде қолдануға болады. Кезінде Д.И. Менделеев «Химияда қалдықтар болмайды, тек қана қолданылмаған шикізат болады» деп айтқан сонымен қатар ол озат техналогияның басты мақсаты пайдасыздан пайдалы өнім алуға бағытталған болу қажет деп те ескерткен. Сондықтан ішінара немесе толығымен қайта өңдеу арқылы қажетке жаратылатын өндіріс пен тұтыну қалдықтарын екінші реттік материалдық ресурстар ретінде қарауға болады.
1. «Экология», Ж. Ақбасова.
240 – 250 бет
2. Экология негіздері, Сағымбаев.
42 – 47 бет
3. Экология, Бейсенова
114 бет, 115 – 116 бет
4. Экология және табиғатты тиімді пайдалану.
194-195 бет
        
        Жоспар.
1. Кіріспе.
Шикізат, азық-түлік, энергия проблемалары және оның туу себептері.
2. Негізгі бөлім.
А) Қалдықтар-потенциалды шикізат көзі.
Б) Экожүйедегі энергия.
В) Зат және энергия ... ... ... шешу ... ... шикізат көзі.
Қалдықтарды қосымша шикізат ретінде тиімді ... ... шешу ... ... ... ... ... қайтадан
қолдану қоршаған ортаны қорғаумен, бастапқы материалдарды, электрэнергияны
үнемдеумен, еңбек ... ... ... ... мәселелерді
шешуге жол ашты.
Кейде ойланбастан көптеген заттектер мен материалдар ... ... шын ... ... әр түрлі қажеттілікке немесе басқа
өндірістерге шикізат ретінде қолдануға ... ... Д.И. ... ... ... тек қана ... шикізат болады» деп
айтқан сонымен қатар ол озат ... ... ... ... өнім алуға бағытталған болу қажет деп те ... ... ... ... ... ... арқылы қажетке жаратылатын өндіріс пен
тұтыну қалдықтарын екінші реттік материалдық ресурстар ретінде қарауға
болады.
Біздің ... ... жыл ... ... ... ... ... тоннадай. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек біздің елде жиналған
қатты өндіріс қалдықтарының көлемі 20 млрд. т ... Оның ... ... т ... металлургия өндірістің меншігіне жатады (4 млрд т – ... 1,1 млрд т ... ... және 105 млн ... ... ... шыққан қалдықтар). Сонымен қатар әр
түрлі қоймалар мен кен байыту фабрикаларының тұндырғыштарында көп ... ... ... ... 70 – 75 %-і ... 20 %-і ... және қалғандары металлургия кәсіпорындарынан
пайда болады.
Өнеркәсіп қалдықтарының көбісінің құндылығы едәуір. Оны ... ... ... ... ... ... пайдаға асыру мәселесі
шешілетін болса, ауыл шаруашылығында пайдалануға жататын біраз ... ... ... де ... ... ... ... олар қоршаған ортаны
жақсартумен қатар, жердегі шикізат қорында үнемдейтіні сөзсіз. Өнеркәсіп
өндірістері дүниежүзілік шикізат ... күрт ... ... ... болжауы бойынша қазіргі пайдалану деңгейі ... ... мен ... қоры 80-170 жылға мырыш, никель, мыс қоры 100 жылға көмір
кенін 1700 ... ... бойы ғана ... ... энергия. Жоғарыда келтірілгендей биоценоздағы организмдер
арасында тұрақты қоректік ... ... Осы ... ... ... ... біріктіріп отырады. Ол қоректік тізбектер бірнеше
құрамдас бөліктерден тұруы мүмкін. Ол үш бөлімнен ...... ... ... Бұнда автотрфты жасыл
өсімдіктер органикалық заттар түзіп, алғашқы биологиялық өнімділікті ... күн ... ... ... ... ... жануарлар жатады.
Үшіншісі-редуценттер немесе қайта қалпына ... ... ... ... ролі ... ... заттарды ыдыратып қайта
қалпына келтіріп зат айналымын жалғастырып отырады.
Әрбір қоректік тізбектің қатарында белгілі бір ... ... Ол ... ... зат және ... ағымының активтілігімен
сипатталады. Мәселен, жасыл өсімдіктер – бірінші трофикалық деңгейді түзсе,
фитофагтар – ... ал ... ... ...... т.б жалғаса
береді.
Барлық қоректік тізбектер бір – бірімен байланысты және тәуелді болып
отырады. Әрбір деңгейден екінші, ... ... ... зат ... ... ... асады. Осының бәрі биоценоздағы қоректі тізбектің күрделілігін
және біртұтас жүйе ... ... ... ... және ... ... В.И. ... биосферадағы тіршіліктің
тұрақты дамуы ондағы тірі заттардың ... ... ... ... ... ... ... болатын. Өйткені, тірі заттардың
элементтері қоршаған табиғи ортаға ... одан соң тірі ... ... айналымға ауысатыны белгілі. Осылайша әрбір ... ... әлде неше рет ... ... ... нәтижесінде жер
бетінде тіршіліктің дамуы үнемі даму үстінде жүзеге ... ... ... жүзеге асырады. Бірақ та, заттардың биогенді айналымын
абсолютті тұрғыда деп ... ... ... ... ... ... ... екіншісіне өткен кезде әлсін-әлсін зат айналымына
түсіп ... ... ... ... жер ... ... қоры (торф, көмір, мұнай, газ, жаңғыш сланц) жинақталады. Бұл
қорлар да өз ... ... ... айналымға түсіп, зат айналымының
үздіксіз (шексіз) процесін жалғастырып жатады.
Биогенді ... ... көзі жер ... жасыл өсімдіктердің пайда
болып фотосинтез құбылысы басталғаннан бастау алады. Мәселен, атмосферадағы
барлық оттегі тірі организмдер ... ... алу т.б) 2000, ... қышқыл
газы керісінше 300, ауысу 2 000 000 жылда бір рет өтіп ... ... ... ... ... үшін ауадай қажет.
Оның негізгі көзі автотрофты (жасыл өсімдіктер) организмдер ... ... Күн ... ... ... әрекет етеді. Күн энергиясының
зат айналымының ерекшелігі сол, ол үнемі жұмсалып отырады, ал зат ... бір ... ... ... ... отыратыны белгілі. Мәселен, күн
энергиясының 30% атмосферада сейілсе, 20% атмосфера ... ... ал 50% ... және ... ... жылу ... сіңіріледі. Тек қана
күн энергиясының 0,1 – 0,2% ғана биосфера ... ... ... тиіп, әлемдік зат айналымын қамтамасыз етіп отырады. Оның ... ... ... ... ... ... ... ал қалған
бөлігі қоректік тізбектің желісіне түседі.
Экологиядағы жүйедегі энергия.
Энергия әрқашан белгілі біржұмысты ... ... ... ... ... ... ... дененің физикалық қасиеттеріне
тигізетін әсерін зерттейтін бөлім) бірінші ... ... ... ... жоғалмайды немесе жаңадан пайда болмайды, тек басқа үрге ... ... ... ... бір түрі ... ... сәулені
(жарықты) жылулыққа өзгертуге, жұмыс істейтін күш ... ... ... ... ... ... айналдыруға болады. Сәуленің
бастапқы энергиясы жоғалмай тек басқа түрдегі энергияға айналады.
Термодинамиканың екінші заңы немесе энтропия – ... - ... ... ... ... заңы ... бәрі ... энергиясына
айналмайды, бір бөлігі үнемі шашырап кетеді дейді. Сондықтан кинетикалық
энергияның ... ... ... өзгеруі коэффициенті әрқашан 1
ден кем болады.
Заттың ... ... ... тұратыны физикадан белгілі.
Молекулалар (атомдар) аралығында бос кеңістіктер болады, онда атомдар
үздіксіз және ... ... ... ... Оның ... молекулалар
құрамында дұрыс және теріс зарядтардың болуында, бір түрлі (дұрыс не теріс)
зарядтар кері тебетін, әртүрлі ... және ... ... ... молекулалар (атомдар) қимылы ... әрі ... ... ... Осы қимылдар кезінде атомдар мен молекулалардың жылуы да
осы ... ... ... ... жылуды кинетикалық энергия деп
атайды. Кинетикалық энергия барлық заттарда бар бар. Егер ... ... ... ... ... ... ... кинетикалық энергияны көп тартады,
керісінше зат салқын болса ... ... ... ... да азаяды.
Молекула құрамындағы өзіне тартып және кері тебу қимылдары жұмсалатын
күшті потенцияалды энергия деп атайды.
Тұрақты ... ... ең аз ... ... кем ... онда зат газ ... ... бөліктерінің кинетикалық және потенциялды энергияларының жиынтығы
осы ... ішкі ... деп ... ... ... заңы өздігінен, кинетикалық энергия
түгелдей потенциялды энергияға айналмайтын, ол ... бір ... жылу ... пайдаға аспайтынын дәлелдейді.
Мысалы, күн сәулесінің табиғи ортаға шашыраған энергиясын емен ағаштың
жапырағы қалай пайдаланатынын N2 суреттен көруге ... ... ... ... күн сәулесінің тек 2 процентін ғана емен
ағаштың жапырағы пайдаланып, өсімдік ... ... ал ... ... жылу ... ... ... кететінін көреміз.
Сонымен термодинамиканың бірінші заңын мынандай формула арқылы жазуға
болады. А=Б+В. Мұнда ... ... ... ... ... ... пайдаланбай қоршаған ортаға шашырап кеткен ... ... ... ... ... ... ... екінші заңы мынадай формуламен жазылады А>В. Басқаша
айтқанда, жинақталған энергия (В) ... күн ... ... (А) аз ... ... дейін энергия туралы сөз ... ... ... электр
энергиясы, мұнай, тас көмір, газ, отындық, ағаш еске ... ... ... ... ... көзі, әрине, күн сәулесі. Бұл
энергияны көбіне ... ... ... өте аз ... бермейді.
Минөт сайын 1 см жер бетіне 2 каллориялық, күші бар күн сәулесі
бағытталады. ... ... ашық ... түс ... ... аудан өтіп
жер бетіне 1,34 калориясы жетеді, ал ... ... ... ... ... ... ... және тропиктік аймақтарды есептемей, тек қоңыржай белдеуді
алатын болсақ 1 м2 жер ... ... күн ... ... ... 3000 –
4000 калория, жылына 1,1-1,5 миллион калория, ал 1 ... ... ... ... 10 ... ... болады. Осынша энергияның 30
проценті жер бетінен кері ... ... ... 45 ... жылуға
айналып, 23 проценті жауын-шашын болуына, судың булануына, 0,2 ... ... су ... ... тек 0,8 проценті ғана фотосинтез процесіне
жұмсалады. (фотосинтез деп жоғары ... ... ... ... ... да ... ... арқылы сәулесі энергиясын сіңіру
нәтижесінде организмдердің тіршілік қажетіне ... ... ... шығаруды айтады).
Мәшине өнім шығарған сияқты өсімдік организмдер де өнім береді.
Экологиялық жүйе ... ... ... дегенде осы фотосинтез
процесі арқылы қос ... ... ... ... айтады.
Егістік жерден алған астық, ... пен ... ... ... ... ... өскен ағаш ағаштар өсімдік
организімдердің күн сәулесін фотосинтез арқылы сіңіру нәтижесінде шығарған
өнімдер болып ... Бір ... ... жер ... орта ... 10 тонна
(құрғақ зат салмағы) өнім берсе ол 50 ... ... тең ... айтқандай, бір гектар жерге түскен 10 миллиард килокалорияның
берген өнімі ... 1 ... ... орманда 0,5 процент ғана
болғаны. Әрине бұл өте ... ... ... ... ... ... сәулесін пайдалануды
3 - 4 есе көбейтіп, астық, басқа да азық-түлік түрлерін өндіруді арттырып
қазіргі ашаршылықтан құтылу.
Өсімдіктердің ... ... ... жасап, оларға қажетті көмір
қышқыл газдың мөлшерін ... ... ... ... күн ... ... ... болар еді. Гендарын сұрыптау нәтижесінде
қазірдің өзінде күн сәулесін 205 30 ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктердің бәрін бірдей жануарлар ... ... ... ... да, ... іске аспай қала береді. Сөйтіп
тағы біраз энергия пайдаға аспайды.
Жануарлар ... ... 80-90 ... дем (тыныс) алуға,
жылынуға, өмір сүруге, тек 5-10 ... жаңа өнім ... ... бұл жолы да ... көбі өнім ... үшін ... өмір сүру ... авторлар дүние жүзі өсімдіктері беретін өнім мөлшерін білу
үшін зерттеулер ... ... ... ... ... орналасқан
барлық экологиялық жүйелер жылына 30 миллиард тонна ... ... ... ... ... Оны ... кестеден көруге болады.
Теңіздер мен мұхиттардың көлемі құрылықтан екі есе ... ... ... беретін органикалық материалдар өнімі де осы мөлшерде – 30
миллиард тоннаға жуық.
Сонымен құрылық пен судан өсімдіктер жылына 60 ... ... ... оның тең ... ... заттардың ең маңызды бөлігі болып
саналатын химиялық элемент – көміртек (С) ... ... ... энергия қоры адамдар мен
жануарлардың қажетін толық өтеуге жетер еді. Бірақ, адамдар мен ... ... мен ... жер ... ... орналаспаған. Бір жерде
кісілер көп тұрса, ондағы органикалық материалдар өнімі аз, ... ... көп ... онда ... аз ... ... кезде адамдарды
энергетикалық құатпен қамтамасыз етудің қиындығы міне ... ... ... ... ... ... жейтін жануарлар
арқылы адамдарға жетеді. Мұны табиғаттың қоректік тізбегі деп атайды. Бұл
тізбектің әр сатысында энергияның ... ... (80-90 ... дейін)
организмдердің өмір сүру қажетіне жұмсалатын болғандықтан қоректік тізбек
сатылып көп болған сайын энергияның шығын, ... ... ... ... ... болса, онда шығын азайып ... ... ... Қоректік тізбектің негізгі екі түрі болады.
Бірінші- жайылымдық қоректік тізбек. Ол жасыл ... ... ... ... ақыры олармен қоректенетін жыртқыштарға
жетеді.
Екінші- детрит ... ... Ылай ... ... қара ... өте ұсақ ... ... организмдерден өтіп, олармен
қоркетенетін жәндіктерге, ақыры оларды ... ... ... ... бір-бірінен бөлек тұрған дүние ... ... ... бар, ... саны ... ... асады. Қоректік тізбектің жұрттың
бәрі біледі, күнде көріп жүр. Мысалға судағы фитопланктер мен зоопланктан
қоректенсе оны ... ... ал ... ... ... ... ... сәулесі энергиясын пайдаланып өскен шөпті мал жесе, малды адам жейді.
Ең қысқа қоректік ... ... ... тізбегін айтуға болар еді.
Пайдаланған әдебиеттер:
1. «Экология», Ж. Ақбасова.
240 – 250 бет
2. Экология негіздері, Сағымбаев.
42 – 47 ... ... ... бет, 115 – 116 ... ... және табиғатты тиімді пайдалану.
194-195 бет

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шикізат, азық-түлік, энергия проблемалары7 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу22 бет
«d-Элементтердің координациялық қосылыстары. Кристалдық өріс теориясы. Лигандтар өрісі теориясы. Кристалдық өрістің тұрақтану энергиясы»4 бет
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«жұмыс аттарын азықтандыру»24 бет
«Сиыр табынын толтыратын ұрғашы бұзауларды азықтандыру»26 бет
«Суалған буаз сиырды азықтандыру»20 бет
«Тамақ өнімдерінің және шикізаттың сапасын бақылау және бағалау» Дәннің биохимиялық бағасы5 бет
«Трансформатор» АҚ-ның жаңартылған механикалық цехын электр энергиясымен қамтамасыз ету: есептік зерттеу33 бет
«ФФПС» - сериалы суда еритін полимерді цемент шикізат шламының сұйылтуға әсерін анықтау36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь