Жер тобының планеталары жайлы

Күн жүйесіндегі планеталар өздерінің физикалық касиеттеріне карай екі топка белікеді — жер тобындағы планеталар және алып планеталар. Жер тобындағы планеталар Меркурий, Шолпан, Жер, Марстың көлемдері мен массалары үлкен емес, бірақ олардың орташа тығыздығы судың тығыздығынан бірнеше есе артық. Жер тобының планеталары, негізінен, табиғи тұздар мен темірден тұрады. Ал Меркурийден Марсқа дейінгі планеталардың орналасу ретіне карай темірдің жалпы құрамының азаятыны байқалады (Меркурийде -60—70%, Шолпан, Жерде — 32%, Марста — 25%). Жер тобындағы барлық планеталар ұқсас құрылымдардан тұрады: ядро, мантия және катты қабық. Жер тобындағы планеталарға Күннің тасқындық әсері болады, сондықтан олардың өз осінен айналу жылдамдыктары баяулаған (Шолпанда ол тіпті кері бағытқа ауысқан).
Жер тобындағы планеталардың атмосфералары өте күрделі эволюцияны бастарынан өткізді: біртіндеп және апатты түрде газсыздану (вулкандар, бастапқы аккреция (бөлініп шығу, өсу) периодында әр түрлі бөлінулер), бірінші планеталық тұмандықтардан газдарды қармап алу.
Жер тобындағы планеталарда серіктер аз (Меркурий мен Шолпанда олар тіпті жоқ, Марста екі кішкене серік, Жерде — біреу). Физикалық сипаттамалары бойынша бұл топтағы планеталарға алыстағы Плутон да жататын болар.
        
        Жер тобының планеталары
Күн жүйесіндегі планеталар өздерінің физикалық ... ... ... ... — жер тобындағы ... және алып ... ... ... Меркурий, Шолпан, Жер, Марстың көлемдері мен массалары
үлкен емес, ... ... ... ... ... ... ... есе
артық. Жер тобының планеталары, негізінен, табиғи тұздар мен темірден
тұрады. Ал Меркурийден Марсқа дейінгі ... ... ... ... жалпы құрамының азаятыны байқалады (Меркурийде -60—70%, Шолпан,
Жерде — 32%, ... — 25%). Жер ... ... ... ... ... ... мантия және катты қабық. Жер ... ... ... әсері болады, сондықтан олардың өз ... ... ... ... ол тіпті кері бағытқа ауысқан).
Жер тобындағы планеталардың ... өте ... ... өткізді: біртіндеп және апатты түрде ... ... ... ... ... өсу) периодында әр түрлі ... ... ... ... ... алу.
Жер тобындағы планеталарда серіктер аз (Меркурий мен Шолпанда олар ... ... екі ... ... Жерде — біреу). Физикалық сипаттамалары
бойынша бұл топтағы планеталарға алыстағы Плутон да жататын болар.
Меркурийдің бетінде оған кұлаған метеориттердің ... ... ... ... ... ... Оның ең үлкені К а л о р и
с деп аталады. Диаметрі 1300 км болатын осы ... ... ... ... ... тау үйінділері пайда болған.
Меркурийдің Күнге жақын орналасуы оны ... ... ... ... оның ... ең алыс кету ... 290. Сондықтан ол Күн шығар алдында
(ертеңгі көрінуі) немесе кешке Күн батқанда (кешкі ... ... ... ... тикаға көлбеулігі үлкен болғандықтан оны ... көру ... ... ... ... көзге анық көрінеді. Ең жақсы
көріну периодындағы жылтырауы -1m-ге тең. Атмосфераның болмауынан планета
бетінің температурасы (беткі ... ... ... сирек атомдары экзосфера
кұрайды) +600°С күндізгі температурадан түнде -185°-ка дейін бірден түседі.
Аспанның түсі әр уакытта кара. Мерку-рийден Күн ... ... ... есе ірі ... көрінеді. Планетаның Күнге дейінгі орташа қашықтығы 0,387
а.б., ал одан Жерге дейінгі қашықтық ... 217 млн. км ... ... е = 0,206). Оның ... эклиптикамен жасайтын
көлбеулік бұрышы і = 7°. Бұл Күн ... ең бір ... ... болып
табылады. Меркурийде жыл мезгілдерінің ауысуы ... ... ... оның ... ... ... бұрышы өте аз шаманы ... ... ... ... ... 100 есе әлсіз. Планетаның
шамамен төрттен үш бөлігін кұрайтын ядросы темірден тұрады. Меркурийдің
диаметрі ... 3 есе, ... 20 есе аз, ал ... ... тығыздығымен
шамалас (5,43 г/см3), Меркурий Юпитер мен Сатурнның кейбір серіктерінен
кіші. Планета сфера түріне ие.
Меркурийдің серіктері жоқ. Егер олар ... ... да ... ... ... ... планетаның бетіне құлаған болуы керек.
Күннің тасқындык әрекетінен планета резонанстық кақпанға түскен.
1965 жылы ... оның ... ... ... ... (87,95 Жер ... ... айналу периодының 3/2 қатысындай болады. 176 тәулікте Меркурий өз
осінен үш ... ... ... Сол ... ... ... ... екі айналып
шығады. Яғни тәуліктің ұзақтығы 176 жер тәулігіне тең, ол екі ... ... Күн мен ... ... 88 тәуліктен келеді, яғни планетаның
жылына тең деген сөз.
0° және 180° ендігінде бір меркурий тәулігі ішінде (ол 176 жер ... ... үш ... ... үш ... шыққанын көруге болады.
Шолпан планетасы. Шолпанды Жердің "сіңлісі" деп те ... ... ... және ... ... Шолпан өзінің Күнді айнала козғалысына
кері бағытта жөне ... ... 243 есе баяу ... ... өзгешеленеді. Жас Меркурий мен Шолпан өз осьтерінен =10 сағ
периодпен ... ... Бұл ... ... алыс ... ... ... әсер қалдырады. Егер Шолпанда магнит өрісі болса,
ол өте әлсіз, оның полярлығы жердегі сияқты ғана. Шолпанның ... ... 0,815 ... ... ... 5,24 г/см3-ка тең. ПІолпаннын
орбитасын дөңгелек деуге болады, оның эксцентриситеті ... тең. ... ... ... ең жақын планета, оған дейінгі кашықтык ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Атмосферасы, негізінен, көмір қышкыл
газынан тұрады жөне тығыздығы жердегіден ... есе ... ... атмосфералық кысымды жер бетіндегі ... бір ... ... ... болады). Планетаны үнемі тығыз бұлттар
жауып тұрады да, ... ... ... ... ... ... ... сәулеленіп, жылу сәулелерін шығарады. Планетаның бетіндегі
температура оның күндізгі немесе түнгі ... ... +500°С ... ... ... ... ... келеді.
"Магеллан" зонды Шолпанда вулкандар тапты. Олардан бөлінетін қос тотықты
күкірт тығыз қызғылт-сары бұлт құрайды. 50-100 км ... одан ... ... тұз ... тамшыларынан тұратын жаңбыр жаууы мүмкін.
Шолпанның таңғажайып ландшафтын бір адам ... де, ... ... ... ... ... және компьютерлер
көмегімен Шолпан бедерінің ... ... ... косымшадағы 13-
сурет). Шолпанның бетінде таулар, вулкандар (әдеттегідей емес, дөңгелек
күмбез пішіндес келеді), аңғарлар бар. ... ... бұл жер ... ... ең бір тегістеу планета.
Жер планетасы. Меркурий мен Шолпаннан кейінгі тұрған біздід көгілдір
планета Жер ... ... ... ... ... ... ... танысасыздар. Біздің планетадағы гидросфера өте сирек
кездесетін жағдай. Ол жер бетінің 70%-нан астамын алып тұр. ... ... ... ... кездеспейді. Жердің гидросферасы жылуды сактайды, Жер
бетіндегі температураны көтереді ... ... -89° ... +58° С-
ка дейін), тірі организмдерге қолайлы жағдай туғызады. Жер атмосферасы
негізінен азот жөне ... ... ... ... 2000 км ... созылып жатыр. Планетаның атмосферасы төрт қабаттан тұрады:
тропосфера, ... ... және ... ... ғарышқа жақын
қабат).
Стратосфера Жерді ультракүлгін сәулелерден қорғайтын озонға каныққан.
Адамдардьщ шаруашылык ... ... ол ... ... ... ... "озон саңылаулары" деп аталады.
Жердің ішкі құрылысы өте күрделі. Қатты планеталар арасынан Жер ең активті
болып есептеледі. Беткі қабаты ... ... ... ... Жер
залалынның теориясы бойынша Жердің ... және ... ... ... ішкі кұрылысының моделін тұрғызған кезде магнит өрісі тек
сұйық ядролы ... ғана ... ... ... ... мүмкіндік
туды. Жердің магнит өрісі өте күшті. Оның магнит осінің өз ... ... ... 11,5° ... ... Жердін магнит өрісі планетаны
күн желінің зарядталған ... ... және ... ... ... ... Ай ... қосымшадагы 15-сурет). Ол Жерден өлшемі
бойьшша терт есе ғана кіші, ал массасы шамамен 80 есе кем. Ай ... ... ... алты есе аз. ... Жер мен Ай қос ... болып көрінеді. Жер — көкшіл көгілдір, ал Ай қызғылт сары ... ... ... ... күші ұстап тұр, бірак әр жыл сайын ол 4 ... ... Ай ... ... оның ... күші ... су
қабатын тартып, судың тасуларын тудырады. Ай ... тек бір жақ ... ... Жерді айналып шығу уақыты оның өз осінен айналып шығу
уакытына тең. ... ... Айда да ... жоқ. ... ... ... ... іздері көп кездеседі. Айдың бір тәулігінің
ішінде оның бетінің температурасы ... ... ... Ал ... ... төмендейді.
Марс планетасы. "Қызыл Жұлдыз" планетасы Жерден әлдекайда кіші (түрлі-
түсті қосымшадағы 16-сурет). Ол, бір ... ... мен ... ... ... Жер мен Шолпанның арасындағы аралық ... оның ... ... Жер ... ... ... аз. ... атмосферасы Шолпандағы тәрізді, негізінен, көмірқышқыл
газынан тұрады. Планетаның ... ... - 120°С тан ... ... ... ... қабатында темір тотығының өте көп болуынан ол
қызыл болып көрінеді. Қызыл жұлдызда әлсіз магнит өрісі бар ... ... аз), ... ... осі ... айналу өсімен 15—200 көлбеу
құрайды. Полярлығы Жер полярлығына кері.
Марс Күнді радиусы 1,524 а.б. ... ... ... 687 ... ... айналып шығады. Эксцентриситеті 0,093, салыстырмалы жоғары,
сондықтан Марс орбитасы сопақша. ... ... ... бір жыл ... ... ... ал алатын энергия 1,45 есе өзгереді. ... ... 1°51", ... ... ... 24,1 км/с.
Жерге дейінгі кашыктығы 56 дан 400 млн ... ... ... Жер Күн ... ... болғанда (планеталардың қарама-қарсы. тұруы) Жер мен
Марстьщ арақашықтығы 55 млн-нан 102 млн ... ... ... яғни Жер
планетаға ең жакын келеді жөне осы ... улы ... ... деп
аталады (екі планетаның аракашықтығы 60 млн км-ден кем). Олар ... ... ... ... ... ... тәрізді Марс та қарама-қарсы
тұру периодында жақсы көрінеді Айналу осінің орбита жазықтығына ... Жер мен ... ... ... Өз ... айналу периоды (жұлдыздық
тәулік) 24,62 сағ-қа тең, яғни Жердің өз ... ... ... ... 41 ... артық. Экватордың орбитаға көлбеулігі 25°12' ... ... ... күн мен ... және жыл мезгілдерінің алмасуы Жердегідей
өтеді. ... ... де ... ... ... ерекшеліктері де бар,
атап айтсак, Күннен алыс бояғандықтан Жерге ... ... ... ... Марстық жыл Жердің жылына карағанда 2 есе ұзақ олай болса
ондағы жыл маусымдары да ұзағырақ ... ... ... ... ... жөне солтүстік жарты ... ... және ... өзгеше. Сонымен солтүстік жарты шарда
жаз ұзақ бірақ салкындау, ал кыс ... да ... Оған ... ... ... жаз қысқа, бірақ жылы, ал қыс ұзақ әрі ... ... ... оның ... ... ... бар,
жетілген және динамикалық планета екенін көрсететін көптеген мағлұматтар
берді. Планетада алып вулкандар (ең ... 25 км) және ... (ені 5 ... 7 км және ... 150 км) бар. Ең ірі арна — ... (бұл 4800
км-ге созылған тұтас арналар жүйесі). Планетаның шешілмеген жұмбактары көп,
мысалы суалып кеткен өзен ... ... ... ... ... ылғалдың болуы мүмкін емес. Су мұз ... ... ... ... деп аталады) кездеседі және су ... ... бір ... аз ... болуы ықтимал. Марстағы климат
жағдайы бұрын басқаша болса керек, қазір өзгерген. Бұл жер ... ... ... яғни ... ... ... әкелетінін есте ұстаған жөн.
Марстың екі серігі бар. Олар өлшемдері ... ... 20 км ... Фобос
жөне Деймос.
Марс күн жүйесіндегі Жерден кейінгі адам баласының онда жетілген
жердегідей тіршілік бар ... ... ... ... ... тудырған
бірінші планета. Адамзат баласының арасында пікірталастар мен айтыстар
тудырған Марстан басқа бірде-бір планета ... ... ... ... астроном ғалымдардың буыны ауысты, олай болса ғылыми таластың түрі
де өзгерді. XIX ... ... ... ... ... мен саналы
тіршілік иелері (марсиандар) жөнінде жүрді. Қазіргі кезде Марста өсімдіктер
мен органикалык ... бар ... ... ... ... ... XXI ғасырда
бұл планетаның жұмбақтары азайған жоқ, керісінше, көбейе ... Енді жер ... ... ... мен оның ... ... қосымшадағы 17-сурет) қарастырамыз. Бұл Күн жүйесіндегі ең
салқын, ең кішкене планета. Оның ... 2260 км, ал ... ... ... ... ... өте сирек азот пен ... ... ... бар ... деп ... Плутонның түнгі аспанында
Күн тек жарық жұлдыз тәрізді көрінеді. Оның серігі Харон планетадан екі есе
кіші. Күн жүйесінін соңғы ... 1930 жылы ... оған әлі ... ... ұшып барған жоқ. Ал жерден алынған фотосуреттерден оның
қандай да бір ерекшеліктерін анықтауға әлі ... ... тұр. ... ... күн жүйесіне кіретін тең құқықты планета арасына жатқызуға
бола ма деген пікірталас та қызу жүріп жатыр ... мен ... ... әлі ... Жер тобындағы планеталар жөніндегі негізгі мәліметтер XX
ғасырда алынды. ... ... ... және ... әдістерімен
зерттеулер негізінде планеталардың атластары құрастырылды. Олардың
бетіндегі температуралар белгіленді. Ішкі құрылыстарының сұлбасы
тұрғызылды.

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер тобының планеталары3 бет
Планеталардың түрлеріне жалпы сипаттама8 бет
Ағза және орта. Экологиялық факторлар және олардың тірі ағзаларға әсері1 бет
Жер планетасының эволюциясы10 бет
Жердің әлем теңсіздігіндегі орны14 бет
МS Word бағдарламасындағы формулалар редакторы14 бет
Сигналдардың вейвлет-талдауы9 бет
Қан мен күн. Магниттік дауыл және ғаламзат5 бет
Әйгілі химиктер өмірінен11 бет
S,P,D элементтер14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь