Тамақтану валеологиясы

Дұрыс тамақтану белгілі бір диетаны қатал сақтау емес. Артық шектеу – барлығын қиындататын әдіс. Өз тамақтану қажеттілігіне дұрыс қарау, “ұнамды” тағамдарды таңдау, зиян келтіретіндерден сақтану маңызды. Көптеген тағамдық заттар туралы ағзаның өзі оның зиянды немесе пайдалы екенін сездіреді. Бұл кездегі қорғаныс реакциялары да өте көп; қарапайым ”ұнайды – ұнамайды”немесе “дәмді – дәмсіз” деп, лоқсу, құсу, аллергиялық реакцияларға дейін. Бұл тағамға жауап реакция. Сондықтан да адам өзіне қажеттілігін өз қалауымен таңдауы тиіс. Бірақ, бәрінен де қолайлысы – аз тамақтану. Әсіресе бұл майлы етті, тұзды, тәтті тағамдарға қатысты.
Тамақтану валеологиясының негізгі сұрақтары.
Тамақтану валеологиясында негізгі бес сұраққа көңіл бөлінеді.
1. Қоректік заттар тобына не кіреді.
2. Қоректік заттан басқа қандай зат тағамға кіреді.
3. Тағамның калориясы және жиілілігі қандай болу керек.
4. Тамақпен бірге нені және қанша қабылдау керек.
5. Тағамның калориясы қандай болу керек.
6. Тамақтануда нені шектеу керек.
Сұрақтар түсінікті болу үшін тамақтану физиологиясына қысқаша тоқталу керек, сол негізде валеологиялық ұсыныстар құрылуы мүмкін.
        
        Тамақтану  валеологиясы.
Дұрыс тамақтану белгілі бір диетаны қатал сақтау емес. ...... ... әдіс. Өз тамақтану қажеттілігіне дұрыс
қарау, “ұнамды” ... ... зиян ... ... ... ... заттар туралы ағзаның өзі оның ... ... ... ... Бұл ... ... реакциялары да
өте көп; қарапайым ”ұнайды – ұнамайды”немесе “дәмді – ... ... ... ... реакцияларға дейін. Бұл тағамға жауап
реакция. Сондықтан да адам өзіне қажеттілігін өз ... ... ... ... де ... – аз ... Әсіресе бұл майлы
етті, тұзды, тәтті тағамдарға қатысты.
Тамақтану валеологиясының ... ... ... ... бес ... ... ... Қоректік заттар тобына не кіреді.
2. Қоректік заттан басқа қандай зат тағамға ... ... ... және ... ... болу ... Тамақпен бірге нені және қанша қабылдау керек.
5. Тағамның калориясы қандай болу ... ... нені ... ... ... болу үшін тамақтану физиологиясына ... ... сол ... ... ... ... мүмкін.
Қоректену заттары.
Негізгі қоректік заттар – ақуыз, май, көмірсу. ... мына ... ... қолдану керек; 1 бөлік майлар; 1 бөлік ақуыздар; 4 бөлік
көмірсулар.
Тамақта негізгі ... ... ... ... ... қоректік талшықтар және биологиялық белсенді заттар ... ... ... өзіндік дене, оның жасушалары, тіндері,
және мүшелері құралады; олардан ағзаға қажет ... ... ... ... ... қажеттілігінің қалыпты мөлшері
қандай?
Қоректік заттардың қажеттілігінің мөлшері ... ... 85-90 ... кем емес ... ... оның 55 ... алыну керек. Балаларда бұл мөлшер тәулігіне 1 кг ... 1,5-4 ... ... ... бала өсу үшін ол ... ... ... мөлшері тәулігіне 80-100 грамды құрайды және үштен бірі
өсімдік майынан болу ... ... ... А,Е,Д ... 400-500 г ... түсіп, оның 350г – мын крахмал, 50-100г
қант ... ... ... ... ... ... Егер
көмірсу мөлшері тым көп болса, қозғалыс аз болса, онда адамдар семіре
бастайды, өйткені ... майы ... ... пайда болады.
Қалыпты дене салмағы дегеніміз не?
Толық ашығу ... 40 ... жету ... ... ... ... ... қазіргі күні ашығу маңызды сұрақтың бірі
емес, ... тыс ... ауру ... ... ... дене салмағы қалыпты мөлшерден 15-20 ... ... онда ... ... ... ... оның ... көрсеткіші болып
дене салмағы саналады.
Қалыпты дене салмағы жынысына, және жасына, бой ... Дене ... ... ... ... бар, ... – Брок индексі. Осы әдіс бойынша есептеу үшін 100-ді ... алып ... ... ... 170 см бойға 70 кг ... ... ... балалар үшін бұл жобаға ... ... ал одан ... бұл ... емес.
Дәрумендер
Дәрумендер ақуыздар мен ферменттердің негізгі құрамы, ол ... ... ... ... және реттейді. Дәрумендер ағзаға
пайдалы, дегенмен оны мөлшерден тыс пайдаланбау ... ... ... ... ... Қазір негізгі төрт түріне
тоқтаймыз; А,С, Д және Е.
А дәрумені - бой ... мен даму үшін ... Ол ... ... ... кіреді және жарық сезімталдығын қамтамасыз етеді.
Бауырда А дәрумені көп ... ... ... ... және басқа
балықтарда, сүтте, майда, жұмыртқада, ... ... ... тәтті
бұрышта, көк пиязда, салатта, көк шөптерде, қара жемісті ... ... ... ... қышқылы – бұл көбінесе зат алмасу
үшін, ағзаның ... ... үшін ... және ... зақымдаушы
заттарды залалсыздандырады.
С дәрумені жетіспегенде Цинга ауруы дамиды. Ауру тудыратын
микроағзаларға ... ... ... төмендейді, зат алмасу
бұзылады. С дәруменін мөлшерден тыс ... ... ... ... жемістерде, итмұрында, қарақатта,
цитрустарда, ит бүлдіргенде, мүкжидекте, ... ... ... ... ... - бұл ... еритін топ. Бұлар қарын – ... ... ... ... Д ... ... адам
ағзасына, әсіресе қаңқа дамуында ... ... ... ... нәтижесінде жас балаларда рахит ауруы
дамиды. Рахит ауруы нәтижесінде адам ... ... ... ... ультракүлгін сәулелерімен әсер ету кезінде ғана Д
тобының дәрумендері ... ... ... ... ... және ... ... болады.
Е дәрумені майда еритін дәрумендер тобына ... Олар ... ... Улы ... белсенді түрде залалсыздандырып,
жыныс гармондарының түзілуіне әсер етеді. өрбу процесіне ... Е ... ... өрбу ... ... сондай –
ақ олардың көп мөлшері де солай әсер етеді. Е ... ... ... ... ... ... ... дақылдарында,
бидайда көптеп кездеседі.
Тағамның минералды заттары.
Оларға құрамында әртүрлі ... бар ... ... ... хлор, фосфор, кальций, және магний ... ең ... ... ... ... ... деп аталынады.
Сондай – ақ тағамда МИКРОЭЛЕМЕНТТЕР болу керек. Олардың ... ... мыс, йод, ... ... ... және ... ... басқа элементтер.
Тағамдық талшықтар.
Тағамдық талшықтар ... ... ... құрамында болады.
Қазіргі уақытта тағамдық ... ... ... ... ... мен ішектің қозғалуын қамтамасыз ... улы ... ... ... ... ... жасайды. Қазіргі
күні тағамдық рационды үстемелеу үшін ... ... ... ... “Enrich –Iifber” компаниясынан шығарылатын
препораттар немесе дәрумендермен ... ... ... ... ... басқа заттары.
Тағам құрамында дәрумендер мен тағамдық талшықтардан ... ... ... Олардың кейбіреуі мыналар.
Өсімдікте болатын және микробтарға қарсы қабілеті бар
фитонцидтер. Олар, алма, ... ... ... орамжапырақ, қызылша, сәбіз,
цитрус, дақылдары қызыл және ... ... ... болады.
Қатерлі ісік ауруына қарсы заттарға дәрумендер мен
аминқышқылдар ... Тоқ ішек ... ... ... да оның ... ... алдын алуға мүмкіншілік жасайды.
Бұндай қорғаныс заттар сүт ... ... емес ет, ... ... ұн, ... ... құрамында да кездеседі.
Біз дұрыс тамақтана аламыз ба?
Әрине, көп адамдар бұл ... ... ... ... ... процесс№ Ол адамның ойлауына емес, бізге ата –
бабаларымыздан ... көне ... ... ... ... қалай
тамақтанудың кейбір маңызды ережелеріне көңіл ... ... ... ... тамақтану. Бұл шындығында өзінің
маңыздылығымен ерекше. Тойғаны жайлы бірінші ... ... ... екінші белгі – қорек заттарды ... мен асты ... қан ... ... ... Осы сигналдар аштық пен
тойымдылық орталықтарына ... үшін 20 ... кем емес ... ... алды – ... қарамастан жұтып, қабылданған мөлшерді
байқамай, жиі асқазанды толтырып тастаймыз; тойымдылық ... ... ... жоқ, ... осы 20 ... бойы ... ... етсек, онда шынымен де ... ... ... ... да екі,
тіпті, үш есе астың мөлшерін жеп қоюымыз мүмкін.
Әдебиеттерде ... ... ... ... ... үлкен ыдысқа ботқа салынады, әр қайсысы кезегімен өз
қасықтарымен сол ... алып дәм ... Олар ... ... ... ... ... Егер балалардың біреуі асықса, онда әкесі
немесе ... ... ... қойып қалғанү Осындай тәртіппен
адамдар тіпті тағамның шектеулі мөлшерінде де , ... ... ... ... ас ... жүріп ішіледі, анасы да
асығып баласына ... ... ... ... жегізбейді. Әсіресе,
ыстық асты асығыспен ішу зиянды. Асығыспен ішкен ыстық астың
әсерінен ... ... ... ... ... ... дамиды.
Екінші ереже; асты дұрыс шайнау,. Біздің арғы аталарымыз ... ... ... олар шикі өсімдік тағамдарымен ... ... ... ... ... шайнауды жеңілдетті,
тістерге күш түсіруді азайтты; бұл ... ... жиі ... ... ... оның ... ... мүмкін осыдан шығар.
Адамның шайнау аппараты әлсіреп ... ... ... ... белсенді жұтудың қалыпты емес әдісі басталады. Асты дұрыс
шайнау керек деп айту – аз. ... ... ... ... ... 10-15 ... ... керек. Ас дұрыс шайналмағанда, ол ас
асқазанға және әрі ... ... ... емес ... ... Осының
әсерінен көптеген қоректі тағамдық заттар бөлінбей, ас шіриді, ал
асқазан – ішек ... көп ... күш ... ... ... келмесе жеме. Өте жиі біз инерция үшін,
біреулерге серік болу үшін, тіпті ... ... деп ... Бұл шектен тыс тамақтанудың айқын белгісі. Белгілі бір
тамақтану әдеттерін сақтау және оны ... ...... бірі. Біздің арғы аталарымыз ауыз – жақпен тынбай жұмыс
істеуді жат ... деп және ол тек ірі ... ... тән
деп есептеген.
Төртінші ереже; тамақтану үшін жеу ... Бұл ... ... қасиетін әкелу дегенді білдіреді; ағзаның қоректік заттармен
қамтамасыз етілуі. Жайдан – жай ... ... жеу ... әдеті – ол өте қауіпті. Кітап оқып отырып, теледидар көріп
отырып бутерброд жеу, ... ... жеу – ол бір ... ... есе көбейтті десе де болады. Қорыта айтқанда сіз май ... ... ... ... ... ... сағыздар – сілекей безінен әрдайым секреция
бөлгізіп, асқазанға қосымша жұмыс істетеді. Бірақ, асқорыту жүйесіне
де бір ... ... қой! ... ... бір ... ... ... неге негізделгенін айту қиын,
бірақ ауыз ... бір ... зат ... ... ... ... асқазан жағдайына кіріп көрсек, ол осы тәтті затты
қорытуға ... бір ... ... ... бірақ еш нәрсе ала
алмайды. Бөлінген тұз ... мен ... сөлі ... ... демексіз, ал ол өзінің қабырғасымен айналысса ше?
Қалай тамақтану ... ... ... біз ... ... ... ... керек деген күрделірек сұрақ қалды.
Тамақтануда нені шектеу керек
1. Тағамдық тұзды
2. ... ... ... екені ары қарай белгілі болады.
Ас тұзы
Ағзаға керектісі ... ... хлор мен ... ... өзі тұз ... ... болған, тіпті біз бен сіздердің
өзімізде натрий хлорының концентрациясы теңіз ... ... ұлпа ... ... алғашқы мұхит бөлшектері түрінде
сақталған.
Натрий хлоридіні ... ... ... көлемінің көбеюіне,
қан қысымының жоғарылауына әкеп соғады.
Тұздың көп ... ... ... басқа да аурулардың
туылуына себеп болады; ол ... ... ... ... шамадан артық ... ... ... ... ... ... бұл ... жай әдет қана емес. ... ... ... ... біз оны оған сай ... етуіне
ауыстырамыз, яғни әрдайым онсыз да жеткілікті тұз ... ... ... ... тұздың шектен тыс қолданылуын
жаман әдет деп ... ... Ал ... ... ... ағза ... жайлы.
Қант
Бұл ақ рафинделген тағам, бірақ, тағамдық затқа ... ... ... ... ... ... ... қант шығарыла бастағанда, оны тамақтанудағы
ұлы жетістік ретінде қарап, оның жағымды ... ... ... ... қант ... бір күнде 50 г мөлшерінде
болған, кей ... ол 100 г – ға және одан да көп ... ... ... шыға ... ... көп мөлшерде қолданылуы қауіпті жағдайға әкелуі
мүмкін. ... ... – ұйқы ... көп күш ... ... көп ... ұйқы ... шамадан тыс жұмыс істеуі
нәтижесінде қант диабетіне ... ... ... ... – жидек,
көкөніс, бал, сөл түрінде пайдаланған жөн. Қант майдың химиялық
серігі болып табылады. ... көп ... ... ... тез семіреді. Майдың түзілуіне әкелетін себеп, ол да қанда
қанттың көбеюі. Қанттың ... ... ... ағзаның
үйренбегенін де есте сақтау керек.
Жануарлар ... ... да ... ... ... Бірақ оны
мөлшерсіз қабылдау зиян. Ол бауырға, бүйрекке күш ... өт ... ... ... ... ішкі ... ерімейтін
тұнбалар пайда болады (атеросклероз).
Бұл айтылғандардың бәрі жануар майын қолданбау керек, бір ... ... ... ... ... Ал ... екісі өсімдік майы
күнделікті ... сай ... ... ... ... ... туралы бірнеше кеңестер беріледі.
Әрине, қазіргі жағдайда рафинделген тағамдардың ... ... ... жетіспеушілігіне байланысты нақты кеңестер
беру қиын.
Сапалы тағамдарды пайдаланыңыздар
Сапалы ... ... ... ... бұзылуын ұзақ
уақытқа жеткізбеу. Тағамның ең басты жауы - ... ... ол ... ... ас тез ... Сондықтан, өнімді
сақтаудың жақсы әдісі – оларды тоңазытқышта ұстау.
Міне, кейбір тез бұзылатын ... ... ... 2 ... ... ... ет – 5 ... балық – 2 күн, мұздатылған балық – 3 күн, сары май ... май - 10 ... ... ... ... ...... аурулардың таралуының, микробты
улармен уланудың, жұқпалы құрт ... ... – бір ...

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азық-түлiк тауарларының сапасы және оның бақылауының қамтамасыз етуi5 бет
Алиментарлық аурулар, олардың алдын алу35 бет
Аспазшылық технологиясы бөлімінің сабақтарын жүргізу әдістемесі18 бет
Ауыр еңбекпен және спортпен айналысатындардың тамақтану ерекшелігі3 бет
Бала емізулі әйелдер мен жүкті әйелдердің тамақтануы8 бет
Балаларды тамақтандыру7 бет
Баланың ас қорыту жүйесі15 бет
Биологиялық белсенді заттар жайлы9 бет
Денсаулық туралы ғылым5 бет
Денсаулық үшін ұтымды тамақтанудың маңызы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь