Шикізат, азық-түлік, энергия проблемалары

1. Кіріспе.
Шикізат, азық.түлік, энергия проблемалары және оның туу себептері.
2. Негізгі бөлім.
А) Қалдықтар.потенциалды шикізат көзі.
Б) Экожүйедегі энергия.
В) Зат жэне энергия ағымы.
Г) Экологиялық проблемаларды шешу жолдары.
3. Қорытынды.
Қалдықтарды қосымша шикізат ретінде тиімді пайдалану көптеген прблемалардың шешу жолдарын ашуға мүмкіндік туғызады. Қалдықтардың қайтадан қолдану қоршаған ортаны қорғаумен, бастапқы материалдарды, электрэнергияны үнемдеумен, еңбек ресурстарын босатумен байланысты көптеген мэселелерді шешуге жол ашты.
Кейде ойланбастан көптеген заттектер мен материалдар қалдықтарға жатқызыла береді, шын мэнінде оларды эр түрлі қажеттілікке немесе басқа өндірістерге пшкізат ретінде қолдануға болады. Кезінде Д.И. Менделеев «Химияда қалдықтар болмайды, тек қана қолданылмаған шикізат болады» деп айтқан сонымен қатар ол озат техналогияның басты мақсаты пайдасыздан пайдалы өнім алуға бағытталған болу қажет деп те ескерткен. Сондықтан ішінара немесе толығымен қайта өндеу арқылы қажетке жаратылатын өндіріс пен тұтыну қалдықтарын екінші реттік материалдық ресурстар ретінде қарауға болады.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БШІМЖӘНЕ ҒЫЛЫМ
МИНИСТІРЛІГІ.
АБАЙ А ТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҮЛТТЫҚ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ
УНИВЕРСИТЕТ
Реферат
Тақырыбы: Шикізат, азық-түлік, энергия проблемалары
Орындаған: Лахбаева Ж.1 ХЭК
Танатова А. 1 ... М. 1 ... ... 2007
Жоспар.
1. Кіріспе.
Шикізат, азық-түлік, энергия проблемалары және оның туу
себептері.
2. ... ... ... ... ... Экожүйедегі энергия.
В) Зат жэне энергия ағымы.
Г) Экологиялық проблемаларды шешу ... ... ... ... ... ... ретінде тиімді пайдалану көптеген
прблемалардың шешу жолдарын ашуға мүмкіндік туғызады. ... ... ... ... ... ... ... электрэнергияны
үнемдеумен, еңбек ресурстарын босатумен байланысты көптеген мэселелерді
шешуге жол ашты.
Кейде ойланбастан көптеген заттектер мен ... ... ... шын ... ... эр ... қажеттілікке немесе басқа
өндірістерге пшкізат ретінде қолдануға ... ... Д.И. ... ... ... тек қана қолданылмаған шикізат болады» ... ... ... ол озат техналогияның басты мақсаты пайдасыздан
пайдалы өнім алуға бағытталған болу ... деп те ... ... ... толығымен қайта өндеу арқылы қажетке жаратылатын өндіріс пен
тұтыну қалдықтарын ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығымыздан жыл сайын шығатын қалықтардың көлемі 1
мллиард тоннадай. Статистикалық мэліметтерге сүйенсек біздің елде жиналған
қатты ... ... ... 20 ... т ... Оның ішінде 5,2
млрд. т тусті металлургия өндірістің меншігіне жатады (4 млрд т - ... 1,1 млрд т ... ... жэне 105 млн> ... өңдеу процестерінен шыққан қалдықтар). Сонымен қатар эр
түрлі қоймалар мен кен байыту ... ... көп ... ... жинақталған. Қалдықтардың 70 - 75 %-і ... 20 %-і ... жэне ... ... ... ... ... көбісінің құндылығы едэуір. Оны оларды дұрыс
пайдаланғанда білуге болады. Өндіріс қалдықтарын ... ... ... ... ауыл ... ... жататын біраз жерлерді
босатуға мүмкіншілік туады.
Егер де қалдықтар шаруашылық айналымға түсірілсе, олар қоршаған ортаны
жақсартумен қатар, жердегі шикізат қорында ... ... ... ... ... ... күрт елеулі азаюына әкелді.
Ғалымдардың болжауы бойынша қазіргі ... ... ... ... мен ... қоры 80-170 ... ... никель, мыс қоры 100 жылға көмір
кенін 1700 жылдай уақыт бойы ғана шығаруға жетеді.
Экожүйедегі энергия. Жоғарыда келтірілгендей биоценоздағы организмдер
арасында ... ... ... ... Осы ... ... организімдердің тобын біріктіріп отырады. Ол қоректік тізбектер бірнеше
қүрамдас бөліктерден тұруы мүмкін. Ол үш бөлімнен түрады.
Біріншісі - ... ... ... Бүнда автотрфты жасыл
өсімдіктер органикалық заттар ... ... ... ... ... күн ... ... (сіңіреді).
Екінші- консументтер, бүган жануарлар жатады.
Үшіншісі-редуценттер немесе қайта ... ... ... ... ... ролі ... ... заттарды ыдыратып қайта
қалпына келтіріп зат айналымын жалғастырып отырады.
Әрбір қоректік тізбектің қатарында белгілі бір ... ... Ол ... ... зат жэне ... ағымының активтілігімен
сипатталады. Мэселен, жасыл өсімдіктер - бірінші трофикалық деңгейді түзсе,
фитофагтар - ... ал ... ... ... - ... т.б жалғаса
береді.
Барлық қоректік тізбектер бір - бірімен байланысты жэне тэуелді болып
отырады. Әрбір деңгейден екінші, үшіншіге ... ... зат ... энергия
беру жүзеге асады. Осының бэрі биоценоздағы қоректі тізбектің күрделілігін
жэне біртүтас жүйе ретінде әрекет ететіндігін ... және ... ... В.И. ... ... ... ... ондағы тірі заттардың (биогенді) табиғаттағы үздіксіз
айналымы жемісінің нэтижесі ... ... ... ... тірі ... ... ... ортаға түсіп, одан соң тірі организмдер арқылы
қаитадан ... ... ... ... эрбір элемент тірі
организмдерді элде неше рет пайдаланып отырады. ... ... ... ... дамуы үнемі даму үстінде жүзеге асырып, биоценоздағы
биогенді айналымды жүзеге ... ... та, ... ... айналымын
абсолютті түрғыда деп түсінбеу керек. Себебі, айналымдағы ... ... ... ... өткен кезде элсін-әлсін зат айналымына
түсіп үздіксіз ... ... ... жер ... ... қоры (торф, көмір, мұнай, газ, жаңғыш сланц) жинақталады. Бұл
қорлар да өз ... ... ... айналымға түсіп, зат айналымьшың
үздіксіз (шексіз) процесін жалғастьфып жатады.
Биогенді айналымның негізгі көзі жер ... ... ... ... ... ... ... бастау алады. Мэселен, атмосферадағы
барлық оттегі тірі организмдер арқылы (тыныс алу т.б) 2000, көмір қышқыл
газы ... 300, ... 2 000 000 ... бір рет өтіп ... жоғакрыдағы элемдік биологиялық айналым үшін ауадай қажет.
Оның негізгі көзі автотрофты (жасыл өсімдіктер) организмдер сіңіретін ... Күн ... ... ... эрекет етеді. Күн энергиясыньщ
зат айналымының ерекшелігі сол, ол ... ... ... ал зат ... бір ... ... ... ауысып отыратыны белгілі. Мәселен, күн
энергиясының 30% атмосферада сейілсе, 20% атмосфера ... ... ал 50% ... жэне ... бетіне жылу ретінде сіңІріледі. Тек қана
күн энергиясының 0,1 -0,2% ғана биосфера шегіндегі жасыл өсімдіктер ... ... зат ... қамтамасыз етіп отырады. Оның жартысы
фотосинтез
порцесі кезінде өсімдіктердің тыныс ... ... ал ... ... ... ... ... жүйедегі энергия.
Энергия эрқашан белгілі біржұмысты орындауға, немесе қозғаушы күш
ретінде ... ... ... дененің физикалық қасиеттеріне
тигізетін эсерін зерттейтін бөлім) бірінші (немесе энергияның сақталу) заңы
энергия жоғалмайды немесе жаңадан пайда болмайды, тек ... үрге ... ... ... ... бір түрі ... ... сэулені
(жарықты) жылулыққа өзгертуге, жұмыс істейтін күш ретінде пайдалануға,
организмдерге қорек ... ... ... ... ... Сәуленің
бастапқы энергиясы жоғалмай тек басқа түрдегі энергияға айналады.
Термодинамиканың екінші заңы ... ... - ... ... бұрылу деген сөзі) заңы энергиясының бэрі жылулық энергиясына
айналмайды, бір бөлігі үнемІ шашырап кетеді ... ... ... өздігінен потенциялды энергияға өзгеруі коэффициенті эрқашан 1
ден кем болады.
Заттың молекуладан, молекулалық атомдардан түратыны физикадан белгілі.
Молекулалар (атомдар) ... бос ... ... онда атомдар
үздіксіз жэне ретсіз қимылдар жасап жатады. Оның себебі, ... ... жэне ... ... ... бір ... (дұрыс не теріс)
зарядтар кері тебетін, ... ... жэне ... ... ... ... (атомдар) қимылы үздіксіз әрі ретсіз (шым-
шытырық) болады. Осы қимылдар кезінде атомдар мен ... ... ... ... ... Осылай тараған жылуды кинетикалық энергия деп
атайды. Кинетикалық энергия барлық заттарда бар бар. Егер ... ... ... молекула (атом) шапшаң қимылдап кинетикалық энергияны көп тартады,
керісінше зат салқын болса қимылдар бояулап, кинетикалық ... да ... ... өзіне тартып және кері тебу қимылдары жұмсалатын
күшті потенция^пды энергия деп атайды.
Тұрақты кинетикалық энергия ең аз ... ... кем ... онда зат газ түрінде болады.
Зат бөліктерінің кинетикалық жэне потенциялды энергияларьшың жиынтығы
осы ... ішкі ... деп ... ... ... заңы ... кинетикалық энергия
түгелдей потенциялды энергияға айналмайтын, ол энергияның бір ... жылу ... ... аспайтынын дәлелдейді.
Мысалы, күн сэулесінің табиғи ортаға шашыраған энергиясын емен ағаштың
жапырағы қалай пайдаланатынын N2 суреттен^өруғе көруге болады.
Қоршаған ... ... күн ... тек 2 ... ғана ... жапырағы пайдаланып, өсімдік қантына айналдырады, ал ... ... жылу ... ... тарап кететінін көреміз.
Сонымен термодинамиканың бірінші заңын мынандай формула ... ... ... ... ... ... шашыраған энергия түрі, Б-жылу,
өсімдіктер пайдаланбай қоршаған ортаға шашырап кеткен ... ... ... ... ... ... түрі).
Термодинамиканың екінші заңы мынадай формуламен жазылады А>В. Басқаша
айтқанда, жинақталған энергия (В) әрқашан күн ... ... (А) аз ... ... ... энергия туралы сөз ... ... ... электр
энергиясы, мұнай, тас көмір, газ, отындық, ағаш еске түседі. Дұрысында
экологиялық жүйдегі энергияның негізгі ... ... ... Бұл ... ... ... ... адамдар өте аз
қолданғандықтан ескеріле бермейді.
Минөт сайын 1 см жер ... 2 ... күші бар күн ... ... ... ашық ... түс мезгІліне аспандағы аудан өтіп
жер бетіне 1,34 калориясы жетеді, ал бүлттан, судан өткен сэуленің ... ... ... жэне ... ... ... тек ... белдеуді
алатын болсақ 1 м2 жер бетіне түсетін күн сэулесінің қуаты ... 3000 ... ... ... 1,1-1,5 ... ... ал 1 ... жерге орта
есеппен жылына 10 миллиард килокалория болады. Осынша энергияның 30
проценті жер ... кері ... ... ... 45 проценті жылуға
айналып, 23 проценті жауын-шашын болуына, ... ... 0,2 ... ... су ... ... тек 0,8 проценті ғана фотосинтез процесіне
жұмсалады. (фотосинтез деп жоғары сатыдағы жасыл өсімдіктердің ... ... да ... ... ... ... ... сіңіру
нәтижесінде организмдердің тіршілік қажетіне керек күрделі органикалық
заттар шығаруды айтады).
Мэшине өнім ... ... ... организмдер де өнім береді.
Экологиялық жүйе ... ... ... ... осы фотосинтез
процесі арқылы қос тотық көміртектІ қалпына келтіруді айтады.
Егістік жерден алған астық, ... пен ... ... ... ... парктерде өскен ағаш ағаштар өсімдік
организімдердің күн сэулесін фотосинтез арқылы сіңіру нәтижесінде шығарған
өнімдер ... ... Бір ... ... жер ... орта ... 10 тонна
(құрғақ зат салмағы) өнім берсе ол 50 миллион ... тең ... ... бір гектар жерге түскен 10 миллиард килокалорияның
берген өнімі егістікке 1
процент, жапырақты орманда 0,5 ... ғана ... ... бұл өте ... ... ... ... бірі-күн сэулесін пайдалануды
3-4 есе көбейтіп, астық, басқа да азық-түлік түрлерін ... ... ... құтылу.
Өсімдіктердің өсуіне қолайлы жағдай жасап, оларға қажетті көмір қышқыл
газдың мөлшерін өзгертіп алынатын ... ... күн ... ... көтеруге болар еді. Гендарын сұрыптау нәтижесінде қазірдің
өзінде күн ... 205 30 ... ... ... ... ... ... өскен өсімдіктердің бәрін бірдей жануарлар жемейді,
ішінен керегін, үнатқанын алады да, ... іске ... қала ... Сөйтіп
тағы біраз энергия пайдаға аспайды.
Жануарлар пайдаланған энергияның 80-90 процентін дем (тыныс) алуға,
жылынуға, өмір ... тек 5-10 ... жаңа өнім ... ж^мсайды.
Сөйтіп бұл жолы да энергияның көбі өнім ... үшін ... өмір сүру ... ... дүние жүзі өсімдіктері беретін өнім мөлшерін ... ... ... ... ... бойынша құрылықта орналасқан
барлық экологиялық жүйелер жылына 30 миллиард тонна ... ... ... ... ... Оны төмендегі кестеден көруге болады.
Теңіздер мен мұхиттардың көлемі құрылықтан екі есе ... ... ... ... ... ... өнімі де осы мөлшерде - 30
миллиард тоннаға жуық.
Сонымен құрьілық пен судан өсімдіктер ... 60 ... ... ... оның тең ... органникалық заттардың ең маңызды бөлігі ... ... ...... (С) ... жоғарыда көрсетілген энергия қоры адамдар мен жануарлардың
қажетін толық өтеуге жетер еді. Бірақ, ... мен ... ... мен ормандар жер бетінде бірдей орналаспаған. Бір жерде кісілер ... ... ... ... ... аз, ... ... өнім көп
болса, онда кісілер аз ... ... ... ... ... ... ... қиындығы міне осында.
Энергүия құаты эуелі өсімдіктерден бастальш, оларды ... ... ... ... Мұны табиғаттың қоректік тізбегі деп атайды. Бұл
тізбектің эр сатысында энергияның басым ... (80-90 ... ... өмір сүру ... ... ... ... тізбек
сатылып көп болған сайын энергияның шығын, көбейіп, ... ... ... ... болса, онда шығын азайып тікелей пайдалануға мүмкіндік туады.
Қоректік тізбектің негізгі екі түрі болады:
Бірінші- жайылымдық қоректік тізбек. Ол жасыл ... ... ... ... ... олармен қоректенетін жыртқыштарға
жетеді.
Екінші- детрит қоректік тізбек. Ылай балшықта немесе қара ... өте ұсақ ... ... ... ... олармен
қоркетенетін жәндіктерге, ақыры оларды жейтін жануарларына ... ... ... ... ... ... ... азара тығыз байланысы бар,
жалпы саны бірнеше мыңнан асады. Қоректік тізбектің жұрттың бэрі ... ... жүр. ... ... фитопланктер мен зоопланктан қоректенсе оны
балық жейді ал балықты адамдар ... ... ... Күн ... ... өскен шөпті мал жесе, малды адам ... Ең ... ... ... ... ... айтуға болар еді.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шикізат, азық-түлік, энергия проблемалары және оның туу себептері7 бет
1917 жылғы саяси партиялар мен ағымдар7 бет
Ауыл шаруашылығын дамытудың жаңа кезеңі18 бет
Қазақстанда азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің нормативтік-құқықтық негіздері63 бет
Қазақстандағы тұрақты даму концепциясы11 бет
1917 жылғы Қазан төңкерісі және қазақ шаруалары113 бет
Аграрлык реформа және ауыл шаруашылығындағы экономикалық тұрақтылық28 бет
Аграрлық саясат9 бет
Аграрлық сектор саласындағы кәсіпкерлік және оның экономикалық рөлі31 бет
Аграрлық өнеркәсіптік кешенді мемлекеттік реттеу90 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь