Әлеуметтік – экономикалық реформалар

Әлемде өркениеттің дамуы жылдарында шаруашылық жүйелерін реформалаудың мол тәжірибесі жинақталды. Батыс экономистері Э.Уилс, Д.Гордон және басқаларының пікірінше, оның себебі халықаралық іскерлік белсенділігі циклының төмендеу сатысына енуінде жатыр. Мұның өзі халықаралық коңюктураның өзгеруіне барабар қарекет жасауды талап етеді. Олардың пайымдауынша, экономикалық реформаның тереңдігі мен оның мақсаты ұлттық экономиканың әлемдік экономикаға кірігу дәрежесіне, жинақталып қалған макро және микроэкономикалық ұдайы өндіріс проблемаларын тиімді шешу қажеттілігіне, тұтас алғанда отандық экономиканың және оның жекелеген секторларының жай-күйіне тікелей байланысты.
Шаруашылық жүйелерін реформалау практикасына орай Халықаралық валюта қоры мен Батыстың басқа да қаржы ұйымдары шаралардың қоржынын жасап, оларды дамушы елдерге ұсынған.
        
        Әлеуметтік – экономикалық реформалар
 Әлемде өркениеттің дамуы жылдарында шаруашылық жүйелерін реформалаудың мол
тәжірибесі жинақталды. Батыс экономистері ... ... ... ... оның ... ... іскерлік белсенділігі
циклының төмендеу сатысына ... ... ... өзі ... ... ... ... жасауды талап етеді. Олардың
пайымдауынша, экономикалық реформаның тереңдігі мен оның ... ... ... экономикаға кірігу дәрежесіне, жинақталып қалған макро
және ... ... ... ... тиімді шешу
қажеттілігіне, тұтас алғанда отандық экономиканың және оның ... ... ... ... жүйелерін реформалау практикасына орай Халықаралық валюта
қоры мен Батыстың басқа да қаржы ұйымдары шаралардың қоржынын ... ... ... ұсынған. Бұлардың арасында: елдегі әлеуметтік-экономикалық
үрдістерді тікелей басқарудағы мемлекеттің рөлін шектеу, рыноктық тетіктер
пайдасына ... ... бас ... ... мен ... ... ... қызметті ырықтандыру; экономиканың
мемлекеттік емес секторын дамыту және мемлекеттік ... ... ... ... ... ... тапшылығын мейлінше азайту; елде
жүйелі институттық өзгерістерді жүзеге асыру; қаржы ... ... ... қарсы қатаң күрес жүргізу және басқалары бар.
     Бастапқы ... ... мен ... ... ... ... өзінде макроэкономикалық  тұрақтылыққа жету үшін
қаржы институттарының жәрдемімен экономикалық ... ... ... ... ... іске ... ... талдау
көрсеткендей, реформаларға мұндай көзқарас  тұтас ... ... ... Әдетте, макроэкономикалық тұрақтылық, егер ... ... кеш ... ... ... да ... сырт қалған жоқ.  Халықаралық
қаржы ұйымдарының қатаң талаптарына бағыну, стандартты дағдарысқа ... ... ... салу ... ... ... үшін онша ... экономикалық жүйенің кеңестік түрін нарықтық түріне
өзгерту шын мәнісінде қоғамдық даму моделін ... ... ... табылатыны ескерілмеді.
     Екіншіден, шаруашылық жүргізуді жаңғыртудың кезеңдік кестесі де ... ... ... өзі де ... Оның ... ... шаралармен, жай ғана қайталаумен шешу мүмкін емес еді.
     Үшіншіден, белгілі бір әлеуметтік-мәдени ортада қалыптасқан ... ... ... бар ... ... ықпалдастықпен байланысты
қоғамның нарықтық қатынастарға әлеуметтік жағынан икемделу ... ... үш ... ... ... ... экономикасы жалпыға
бірдей, сондай-ақ ұлттық ерекшеліктерді ескеретін өзінің ... ... оның ... ... ... ... ... және кейіннен қоғам дамуының
стратегиялық ... жету үшін ... ... ... ... ету тетіктері
болуға тиіс. Яғни, өтпелі экономика – ұзақ мерзімді әрі күрделі ... пен ... ... ... ... моделді іске
асыруға және жаңа қоғамдық-саяси ... ... ... ... ... ... әрі күрделілігіне қарай түптеп келгенде
экономикалық ... ... ... ... нарықтық қатынастарды
кіріктірудің алуан мақсаттағы міндеті шешіледі.
     Әртүрлі экономикалық мектептер реформалаудың  ... ... Көп ... ... біріне бірі қарама-қайшы және қолдағы экономикалық
әлеуеттің айырмашылығы мен ... және ... ... ... ... ... кеңестік тұрпаттағы экономиканы
нарықтық экономикаға реформалау үрдісінің ... ... ... ... ішкі даму ... ... ... объективті заңдылықтарды
елемеу, сайып келгенде, ұтымды экономикалық ... іске ... ... ... әлеуметтік нормалар жүйесінде  ауытқушылықтар (құқық
бұзушылық, ... ... ... ... бас тарту,
адамгершіліктің құлдырауы және т.б.) белең алады.
     Өтпелі экономика үрдісінің мәні мен кезеңдерін ... ... ... мен сол ... ... дәл айқындаған жөн.
     Санаулы айлар ішінде-ақ ұнамды өзгерістер болып жатты. ... ... ... ... өнімділігі артты, кәсіби шеберлікті арттыратын
әртүрлі үйірмелер мен ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін нысандар мен шикізаттың, құрастырушы,
қолданушы технологиялардың сапасы мен беру ... және ... ... бүкіл өндірістік үрдісті бақылау жөніндегі комиссиялар
құрылды. Яғни, дамушы экономиканы мемлекеттік реттеу резервтерін іске қосу
жолымен ... ... ... ырықтандыру әдістеріне сай келетін
жаңа жағдайға көшірудің алғышарттары жасалды.
     1990 жылы ... ... ... ... ... ... түсті, ал Еуропалық Одақ елдерінде 14%  ғана болатын. ... өнім ... ... – 39,9%, ...... – 43,2%, ... – 50,2%, ... 50,7% еді. 
Ресейде бұл көрсеткіш төмен – 18% ... ... ... ... ... ... еді. Әрине, осындай тереңінен ықпалдасқан және ... ... ... ... бөлу оның дәрменсіздігіне
әкеп соқты.
     Қазақстан мен жаңа Орталық Азия мемлекеттері ... ... ... ... ... ... экономикалық қайта құрудың
бірінші кезеңі (1982-1991 жылдар) Кеңес Одағының ... ... ... ... ... және ... азаматтық соғыстың ықтималдығымен тәмамдалды.
     Өтпелі экономиканың бірінші кезеңінің соңы мен ... ... ... ... ... ... ... кеңестік кеңістіктегі сияқты, нақ
күйзелісті жағдаймен сипатталады. 12 мемлекеттің үшеуі ғана 1991 ... ... құру ... ... қол қойды. Ал экономикасы тұтас
тізбекте әлі ... ... ... ... ... ... төңіректеп бұл үрдістен тысқары қалды.
     Реформалаудың екінші ... ... ... ... ... ... ұлттық валютасын енгізуге дейінгі  кезеңді (1991-1993 ж.)
қамтиды.
     Келесі кезеңде (ІІІ) – ... ... ... ... ... ... (1994-1998 ... ... ... ... ... ... ... немесе экономика ғылымы пайымдайтындай, ... ... ... Азия ... Ресейдегі қаржы дағдарысы Қазақстанға
да соқпай кеткен жоқ. Бірақ 1996 жылдан бастап қатаң ... ... ... ... ... ұстау, жеке секторды дамыту және ең
бастысы – ... ... ... шын ... ... рет ... ... көрініс табуы арқасында республика макроэкономикалық
тұрақтылыққа қол ... ... ... ... ... ... етуі үшін ... жасалды. Төлемдер жасамау проблемасы шешілді,
салықтардың түсуі – индикативтік ... ... ауыл ... ... шығу ... алды, отын-энергетикалық кешен, басқа да
шикізат салалары дами түсті, кәсіпкерлік кызметті, ... ... ... ... ... ... және нормативтік-құқықтық база
жетілдіріле бастады. Нақты жалпы ішкі өнімнің өсу ... ... ... ... ... жылдардағы даму кезеңі транзиттік
ретінде сипатталады. Еліміз ... ... ... ... ... ... қарай  тұрақты даму жолына шықты. Бірақ бұл
жетістіктер оңайлықпен келмеді. Ішкі жалпы ... ... 39 %-ға ... өндірісі 50%-ға төмендеді. Химия және жеңіл ... ... ... материалдары индустриясы іс жүзінде құлдырап кетті. Ғылым өз
әлеуетінен айрылды. Әлеуметтік сала: медицина, білім беру, мәдениет ... тап ... ... ... ... 10% шылқыған байлар мен
10% кедейлер арасындағы кірістер айырмасы 11 еседен асады, яғни ... ... 3-4 есе ... орнықты ұстау, қоғамдық-саяси үрдістерді ... ... ... ... мынадай шараларды жүзеге асырғанда
ғана мүмкін. Бұлар: мемлекеттік реттеу мен бақылауды жандандыру; ... ... ... ... жемқорлықпен және басқа да қылмыстармен
белсене күресу; энергетикада жоспарлы бағдарламаларды ... ... ... ... өз ... ресурстарын айналымға жедел енгізу,
экспортқа шығарылатындарын жасау есебінен тапшылықты жою, саланы жаңғырту
және ... ... ... ... Тек осы ... елдің
энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ете алатын еді.
     Мұнай шығару және өңдеу ... ... ...... ілгерілеу әдісін енгізу, мұнай қайтарымын ұлғайту, көлік
арналарын тұрғызу және ... ... ... ... сыйымдылығын азайту мен экспорттық
әлеуетті ұлғайту; түсті металлургияны дамыту тиімділігі ... осы ... ... ... саласында халықаралық қызмет көрсету базасы
кеңейтілуі керек. Ауыл ... ... ... ... ... ... ... бірсыдырғы арттыруға, шикізатты ұқсатуға
бағдарланады. Әлеуметтік саланы қалпына ... ... ... етіледі.
     Қазақстан Президентінің халыққа Жолдауында белгіленген осынау
міндеттер кейбіреулерге қол ... ... ... бар. ... кейін қайсыбір басшылардың бет әлпетінен ... ... ал ... ... ... ... қосылған оппозиция Президент
тапсырмаларын “өткір” сынға алды.
     Алайда Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуының 2004 жылғы және
2005 жылдың ... ... ... басшысы болжамының
дұрыстығын дәлелдейді. Нақты ішкі жалпы ... өсуі 2003 ... ... ... 9,4 % болды. Өнеркәсіп өндірісінің көлемі 9 ... ... ... 47,5 ... ... ... Кен өнеркәсібінде –
12,8 %, өңдеу өнеркәсібінде – 4,8%,  электр қуатын, газ және су ... ... — 8,6 %, ауыл ... 3,5 %  ... ... тауар айналымы
2005 жылғы қаңтарда 92,5 млрд. теңге болды, бұл 2004 жылғы ... % ... ... ... ... ... 2005 ... қаңтарда
97,1 млрд. теңгеге тең болды, бұл алдыңғы жылдың сәйкес кезеңіндегіден 61 %-
ға жоғары.
     2005 жылғы 1 қаңтарда елде 209884 ... ... ... оның ... адам саны 50-ге дейінгісі 196952 субъект, ... ... ... – 157843.
     Халықтың нақты ақшалай табыстары 2004 жылғы желтоқсанда 2003 жылмен
салыстырғанда 12,8%, жалақы ... ... ... ... ... қаңтарда экономика жағынан белсенді халық санының 8,6%-ын құрады.
     Осынау жетістік экономиканы орнықты дамытуға ... ... ... ... ... тудыруы табиғи нәрсе.  Хабары бар ... үшін ... ... ... деп ... ... іске
асырудың заңды нәтижесі болып табылатыны  айқын. Онда отын-энергетика
ресурстары негізгі басымдылық деп, ал ... ... ... ... ... ... күрт ... – Қазақстан Республикасы
экономикалық дамуының  басты қозғаушы күші деп ... ... орай 2005 ... ... ... ... халық
нақты сезінетін болды, яғни, еліміз өтпелі ... ... ... ... ... ... деп ... жасауға болады. Ол Қазақстанның
әлеуметтік реформалар жағына шұғыл бетбұрыс жасауымен және ... ... ... қатынастарының нарықтық моделін белгілеумен
сипатталады.
     Елбасының Қазақстан халқына 2005 жылғы Жолдауында атап көрсетілгендей,
“Қазақстан өз азаматтары үшін өмір ... ... ... ... ... тиімді дамып келе жатқан елдерінің қатарына ... ... мұны ... бен экономикамыз бәсекеге қабілетті болған жағдайда ғана
істей аламыз”. Осынау ... жету үшін ... ... ... экономиканы жасау және шикізаттық емес секторды ... ... ... ... секторын құрылымдық жағынан қайта ... тиек ... ... ... ... асыру құралдарының бірі ретінде
технополистер құру көзделеді. ... ... ... және ... инновациялық компаниялар, жоғары оқу орындары, консультациялық
кәсіпорындар тоғысуының ұйымдастыру нысаны, қазіргі ... ... ... буыны. Мұндай тетік жасау “Қазақстанның Индустриялық-инновациялық
дамуының 2010 ... ... ... деп ... ... бағдарламада
көзделген. Индустриялық-инновациялық бағдарламаға енетін басқа да мәнді де
ықпалды ... ... ... ... – тасқынды әдіспен
бәсекеге қабілетті өнімдерді шығаратын, жоғары технологияларды, яғни ... және ... ... ... бүкіл бірегей жетістік пайдаланылатын
шаруашылық жүргізудің жоғары индустриялық нысандары. Әлбетте, көптеген
жаңалықтар, ең ... ... ... жылдары Бүкіләлемдік сауда
ұйымына мүше болуына орай бағытталған. Ал ... ... ... аша ... ... ... кәсіпорындар өнімдерінің тіпті
ішкі рынокта да ... ... ... ... ... Еліміз екінші
жүйелі дағдарысқа ұшырауы ықтимал. Әрине, бұған жол беруге ... ... ... ... орай ... ... органдары онда
мемлекеттің экономикалық әртүрлі құрылымдық өзгерістерге ... ... ... Бұл ... ... ... ... болуына ден қоя отырып, мемлекет сонымен бірге ... ... ... ... ... ... кез келген жеке күрделі қаржы 
тиімді болмайды.
     Қазақстанда индустриялық-инновациялық бағдарламаны іске ... ... ... ... әзірлеу керек. Біз жоғарыда сөз еткен ұлттық
даму ... ... ... ... ... ... Бұлардың
кейбіреулерінің жалпы ұлттық ... бар. ... ... Алатау
поселкесінде бұрынғы Қазақстан Ғылым академиясы институттарының негізінде
“Ақпараттық технологиялар паркі” құрылса, бірегей ... ... ... ... сақталған бұрынғы әскери-өнеркәсіп кешені
негізінде Степногорск қаласында сондай парк құрылды. ... ... ... ... бар. Онда ... ... ... қолданудың
технологиялары әзірленіп, таратылады. Салалық технопарктер мен ... ... ... ... технопарктер де, кластерлер де экономиканың дербес модельдері
болып табылады, олар – оның ... ... ... дамуын неғұрлым
жоғары деңгейге көтеретін өзгертуші тетіктері, құралдары іспетті.
     Біз нарықтық экономикаға өтудің әртүрлі ... ... ... ... ... ... оң ... сипаттама бердік. Президент ... ... ... ... ... ең мықты 50 елдің қатарына
кіргізу міндетін алға ... ... ... ... ... қашанда
реттілікті қалайды. Тарихи жауапкершілік пен уақыт ... ... ... ... ... ... қажеттілік және халық
игілігіне бағытталған қадам болып, өзін-өзі ақтап қана ... жоқ, ... даму ... алып шықты

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"әртүрлі шет елдердегі жұмысшыларды ынталандыру және қызметтерін жетілдіру реформалары"13 бет
1867-1868 жылдары патша үкіметі жүргізген реформалардың Қазақстандағы ұлттық білім беру жүйесі82 бет
19 ғасырдағы реформалар13 бет
1922 – 1924 жж. Ақша реформалары6 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
70-80 жж. реформалар және тоталитарлық жүйе11 бет
XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Ресейдің Қазақстанға жүргізген саяси құқықтық реформалары33 бет
XVII-XIXғғ патша үкіметінің әкімшілік саяси реформалары.25 бет
І Петрдің мемлекеттік басқару реформалары20 бет
ІV Иван реформалары39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь