Кiсен үзген көтерiлiс Бекболат батыр

1916 жылғы тарихи оқиғаға Оралдағы-10, Сырдариядағы-13, Cемейдегi-17, Ақмоладағы-27, Торғайдағы-60, Жетiсудағы-102 болыстың ер азаматтары қатысты. Жетiсуда тұратын қазақ, қырғыз, дұнғандардың ұлт-азаттық көтерiлiсi қазақ даласындағы қозғалыстың ең көлемi маңызды орталығына айналды. Олардың iрi ошақтары Асылдағы — Қызылбөрiк, Үшқоңырдағы — Жайылмыс, Қастек-Самсыдағы — Ботбай, Тайторы болыстарында болды.
Көтерiлiстi қазақ демократиялық интеллигенциясының өкiлi Тоқаш Бокин ұйымдастырды, дайындады. Жер-жердегi топтарды Бекболат Әшекеев, Ұзақ Саурықов, Нүке Сатыбеков, Доқожа Қашағанов, Әли Нұрғожаев, Сатай Көбегенов, Жақабай Құдайбергенов, Байхан Қазыбеков, Сатай Қарашаев, Боранбай Жантөлеев, Әлиасқар Сырабаев, Серғазы Күшiков, Сейдахмет Ысқақаов, Иса Сексенбаев сияқты халық ұлдары басқарды.

Ал, солардын iшiнде Бекболат Әшекеев айрықша көзге түстi, дараланды, ерлiк көрсеттi. Себебi, ол алдына қойған мақсатынан қайтпады, халқына берген уәдесiнен таймады, танбады.
        
        Кiсен үзген көтерiлiс
Бекболат батыр
1916 жылғы тарихи оқиғаға Оралдағы-10, Сырдариядағы-13, Cемейдегi-17,
Ақмоладағы-27, Торғайдағы-60, Жетiсудағы-102 ... ер ... ... ... ... қырғыз, дұнғандардың ұлт-азаттық
көтерiлiсi қазақ ... ... ең ... ... ... ... iрi ошақтары Асылдағы — Қызылбөрiк, Үшқоңырдағы ... ...... ... ... болды.
Көтерiлiстi қазақ демократиялық интеллигенциясының өкiлi Тоқаш Бокин
ұйымдастырды, дайындады. Жер-жердегi ... ... ... ... Нүке ... Доқожа Қашағанов, Әли Нұрғожаев, Сатай Көбегенов,
Жақабай ... ... ... ... Қарашаев, Боранбай
Жантөлеев, Әлиасқар Сырабаев, Серғазы Күшiков, ... ... ... сияқты халық ұлдары басқарды.
Ал, солардын iшiнде Бекболат Әшекеев айрықша көзге ... ... ... ... ол ... қойған мақсатынан қайтпады, халқына
берген уәдесiнен таймады, танбады.
«Рас, мен соғысуға шықпақ болдым,
Басыңды жер астына тықпақ ... ... рас сөз мен ... патшаның тұқымын құртпақ болдым»
деп кiмге қарсы шыққанын ашық, анық айтты топ алдында, көп ... де ... ... ... Жай ... ... ... сендi де, саналы
түрде, сабырлы түрде мойнын дар тұзағына ұсынды...
Бекболат 1843 жылы ... ... ... Жастайынан мал бақты.
Егiншiлiкпен шұғылданды. Ағаш шеберi атанды. ... күй ... ... ел арасындағы дау-жанжалды шешуге қатынасты. Әлiнiң келгенiнше,
әдiл төрешi болды. Осысы үшiн аз ... ... ... де ... ... Үшқоңырда Жайылмыс қазақтарының съезi болды. Отар ... 1 ... күнi ... хабарында Қарағанды, 8 шiлде күнi ... ... ... ... ... ... қазақтары Үлкен Саз
жайлауына жиналады. Мал санағын жүргiзуге келген шенеунiк ... ... ... «Не ... де, балаларымызды солдатқа бермеймiз!» деп жазба
түрде қарсылық ... оған ... ... ... 45 кiсi қол ... шiлде күнi тағы да сол Үлкен Сазда 5 мың адам ... ... ... «Патшаға солдат бермеймiз, бәрiмiз бiрiгiп соғыс
ашамыз!» деп хабарлайды көпшiлiкке.
...Сол екi арада Алматыдан ... ... ... ... ... ... ... — қазақтың қас жауы, Верный уезiнiң подполковнигi
Базилевский ... ... ... ... гарнизонының құр сұлбасын сақтап
отырған Симбирск жаяу әскер полкының солдаттарынан табан астында iрiктелген
жұмысшылар. Олар қаланың атты ... өрт ... ... мiнгiзiлiп, кiшi Алматыдағы соғыс қоймасынан қылыш-сайман, оқ-
дәрi алысымен-ақ ... ... ... ... ... ... және ... бiрқауым казак-орыстар қосылды.
Тамыздың 10 және 11 күндерi. Жазалау отряды анталап асуға шықты. ... ... мұң екен ... ... ... ... сала ... Қару-
жарақ асынған мұншама орысты жөндi көре алмай, жол жиегiнде ... ... ... мал ... жайдақ атты қарияны көзi шалған
Базилевский: «Сен анау шпионды ... ... деп ... солдаттарының
бiрiне. Атын омыраулата түскен жаяу әскер киiмiндегi ебедейсiз кавалерист
ол қарияны ... ... ... Қозы бағып жүрген бiр жасөспiрiмдi,
Базилевский және бiр солдатқа винтовканы көздетiп атқызды. Базилевский
өзiнiң бұл iсiн ... ... ... соғыс өнерiне машығы жоқ, мынадай
шопырды жауынгерлiкке үйреттi деп ... он үшi күнi. ... сап ... солдаттар бiрi жатып, бiрi
тiзерлеп винтовкадан оқ жаудырды. Дара ... аш ... ... ... ... бармай, оққа ұшып жатты. Ат үстiнен үнсiз сырғып түсiп
жатқандар бар. «Қарағым-ай, ... емес пе ... дедi ... ... ... ауып бара ... ... көкпаршы суан Оспанды жанамалап сүйей
берiп. «Солай ма едi, Қойшеке?» деп еңсесiн бiр көтерген еңгезердей ... ... ... деп ... құлап түстi.
Үлкен қантөгiс Герман майданының шебiнде емес, дәл осы ауылдың
ортасында болды.
— Оқтан ... ... ... ... - дедi. ... ... шиыршық атқан сарбаздарға, арт жақты нұсқап. ... ... ... да, Шымбұлақтан да екi бүйiрден шықты, жер қайысқан үйiр жүйткiп кеп
қалды. Сарбаздардың бiр сәтке үмiт оты ... ... ... алу да
ойларында болған. Жылқы бетi ... ... ... ... ... ... жау ... бет алды.
Бiрақ дауылдай ескен қуғыншылрдан құтылмасын түсiнiп, белестегi
қойтасқа бекiнiп, қайта оқ жаудырды. ... ... оқ ... ... ... Омақасқан асау қысырақтар ендi сарбаздардың
өздерiне тосқауылға айналса, сарбаздардың өзi қас ... оқ ... ... ... iрiкпей, жеке дара «төлеп» шапқан Көпесбай мен ... қарт ... ... Осы ... 43 адам қаза ... алты адам ... болды.
— Беке, қайтемiз? Ту құлады! - дедi серiк қарттардың бiрi. ... ... ... ... көз ... ауыл ... жеңiлдiк» деп азан салуы-ақ мұң екен, ... ... ... Қырғызды бет алып, одан әрi Қытай асуға лап көтердi. ... ... ... туғызады.
Алайда жазалаушы отрядпен екi рет соғыста бекболатшылардың бiрнешеуi
оққа ұшады, жараланады. ... «ел ... ... ... ... ... ... тұратын Төлегенов Балғабектiң үйiнде жауына берiледi.
Бекболатты қаралау жұмыстарын «ақ ... адал ... ... ... ... ... Төлегенов, Кенбай Ниязбеков, Сатылған
Тiлемiсов, Қалымбет Қожамқолов, патшаның жансыздары: ... ... ... ... жүзеге асырады.
Сот мүшелерi Бекболаттан бiрнеше рет жауап алады. Бiрақ халықтың адал
ұлы, ержүрек ардагерi: «Көтерiлiстi ұйымдастырған да, бастаған да ... ... ... жоқ» деп өлiм тұзағын саналы қарсы алады.
Көпшiлiктiң құрбаны болуға ... 7 ... күнi ... үкiмi
жарияланады. Жетiсу аймағы 18 шiлдеден бастап, соғыс ... ... қол ... ... пен ... ... қарулы қарсылық
көрсеткен жетпiс үш жасар Бекболат ... ... ... ... ... ... Жетiсудiң генерал-губернаторы Г. Фольбаум қол қояды.
Сәске әлетiнде ... ... ... ... ... айдауыл
тұтқындарды күнi бұрын қазылған апанға айдап келдi. Губернатор әмiрiмен
төңiректегi дүйiм ел ... ... ... ... ... Шошысын!
Дәрменi қашсын!» деген Фольбаум.
7 қыркүйекте, Боралдай деген жерде Бекболат ... ... ... ... ... ... асылады. Жендеттер топырақ бетiн
тегiстеп, жермен жексен еттi және қарулы күзет қойып, қазалы жерге бiр ... жан ... Ел ... ... ... олар. Тек бiр айдан кейiн,
онда да ... жау ... ... ... жетi ... ... Бекболат батырдың төс қалтасынан Балуан Шолақтың ... ... ... ... ... ол ма, Түркiстан генерал-губернаторы Куропаткиннiң сол жылғы 12
желтоқсандағы бұйрығы бойынша Жайылмыс облысының 23 ... ... ... ... ... қарамағына iлiктi. Бас-аяғы 3 күн iшiнде әскери сот
14 адамды «бүлiктi» деген айыппен өлiм ... ... ... iшiнде:
Әшекеев (Бекболаттың ортаншы баласы), Әбiшев, Аманбаев, Нұрабаев, Сұлтанов,
Аманжолов тағы басқалары бар. ... сот ... ... 22 ... бiрақ сол күндерi Петроградта ақпан төңкерiсi басталып, ол үкiм
орындалмай ... ... да елдi ... ... дерт ... бетiнде
қала бердi. («Қазақ әдебиетi», 1996, 14 мамыр).
Қыркүйектiң соңы мен қазанда Жетiсу көтерiлiстерiнiң ... ... ... ... ... көтерiлiсшiлердi ғана емес, олармен
бiрге бейбiт халықты да қатал жазалады. Жалпы Түркiстан өлкесi ... ... 1 ... ... ... ... ... көтерiлiстер сотқа
тартылыпғ 347 адам өлiм жазасына, 168 адам ... ... 129 ... ... ... ... ұшыраған 300 мыңнан астам адам, ... ... ... ... ... бiр ... атамекендерiн тастап
кетуге мәжбүр болды. Сондықтан да Жетiсуды мекендеушi тұрғылықты халықтар
1916 ... тек қана ... жылы ... ... ... «Үркiн» (үрке көшу)
жылы ретiнде көп ... бойы ... ... ... ... тарих ғылымдарының докторы, профессор.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сағырбайұлы Құрманғазы8 бет
Жәнібек батырдың балалық шағы туралы17 бет
Күй атасы құрманғазы5 бет
1836 – 38 ж. Бөкей ордасындағы шаруалар көтерілісі18 бет
1837-1847 жж. кенесары ханның басшылығымен болған көтеріліс10 бет
1837-1847 жылдардағы Кенесары бастаған ұлт-азаттық көтеріліс14 бет
1850-70 жылдардағы ұлт-азаттық көтеріліс49 бет
1870 ж. Маңғыстаудағы көтеріліс23 бет
1916 ж. Ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы13 бет
1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы туралы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь