Олжас Сүлейменов өмірбаяны

Олжас Сүлейменов 1936 жылы Алматы қаласында әскери қызметкердің отбасында дүниеге келген. Алдымен әл-Фараби атындағы Қазақтың ұлттық университетін, сонан соң Мәскеудегі М. Горький атындағы Әдебиет институтын бітірген. Орыс тілінде жазады.
Тұңғыш өлеңдер жинағы "Арғымақтар" 1961 жылы жарық көреді. Осы жылы шыққан "Адамға табын, жер, енді" поэмасы О. Сүлейменов есімін әлемге паш етті.
"Нұрлы түндер" (1962), "Шапағатты шақ" (1964), "Мешін жылы" (1967), "Қыш кітап" (1969), т.б. өлеңдер жинақтары жарық көрді. Оның таңдамалы шығармалары қазақ тіліне аударыльш, "Атамекен" деген атпен басылып шықты (1986).
Ақынның балалық шағы қаһарлы соғыс кезіне тап келген. Бүкіл ел басына түскен қиыншылық, ауыр жылдар оны ерте есейтеді. "Атам қырық төртінші жылы көкірек ауруынан қайтыс болды. Жастығының астынан қиын-қыстау қаралы күндері жесін деп маған сақтаған бір үзім қара нанды тауып алдық", — деп ақын өзінің балалық шағын еске алады.
        
        Олжас Сүлейменов.
Олжас Сүлейменов 1936 жылы Алматы қаласында әскери ... ... ... ... ... ... Қазақтың ұлттық
университетін, сонан соң Мәскеудегі М. Горький атындағы ... ... Орыс ... жазады.
Тұңғыш өлеңдер жинағы "Арғымақтар" 1961 жылы жарық көреді. Осы жылы
шыққан "Адамға табын, жер, енді" поэмасы О. ... ... ... ... ... (1962), "Шапағатты шақ" (1964), "Мешін жылы" (1967),
"Қыш кітап" (1969), т.б. өлеңдер жинақтары ... ... Оның ... ... ... аударыльш, "Атамекен" деген атпен басылып шықты
(1986).
Ақынның балалық шағы ... ... ... тап келген. Бүкіл ел басына
түскен қиыншылық, ауыр жылдар оны ерте есейтеді. ... ... ... ... ... қайтыс болды. Жастығының астынан қиын-қыстау ... ... деп ... ... бір үзім қара ... ... алдық", — деп
ақын өзінің ... ... еске ... ... ... ... көп ... кітапханада өткізуі
зерттеушілік қабілетін шыңдай түседі.
1961 жыл жас талапкер үшін әдеби ... ... жылы ... және ... ... жер, ... атты ... жарық көріп,
бүкіл жұртты елең еткізді. Қай тақырыпта сөз ... да, ... ... тартысқа құрылып отырады. Осыдан келіп ақынның биік азаматтық үні,
белсенді позициясы анық байқалады. ... ... ... сезім
астасуы, ойнаңылыққа ойыса білу, т.б. ерекшеліктерімен көзге түседі.
Лирикалары. О. Сүлейменов қазақ ... ... ... ... ... әкелумен бірге, оның уақытқа және кеңістікке тән аясын
кеңітудің үлгісін ... ... Ол ... алауды, ұшқынды сүйеді.
Туындыларының өне бойында — ... да, ... да, ... керуен сүрлеуінде
де — лаулаған алау. Оны:
Қария тарих — қаптаған жалын
Лап етіп жанған түздерде,
Алауға атам ... ... ... ...... өлең ... анық байқауға болады.
О. Сүлейменов өлеңдерінен ("Семсер" аударған Қ. Мырза Әли) ақындық
арыны, екпіні анық көрініп, оқырманға ой ... ... ... ... өріле
суреттеледі.
... Жаным, жігер,
Жарқылдаған от болсын!
Сілтегенде,
қайзаламай
Қақ бөлсін...
немесе:
... Ұшқын шоққа толып кетсін құшағың
Ол — ...... ...... ... өзі ... жігерлендіре
түседі, қуатты күш береді.
Олжас — қазақ ақындарының ішінде ... ең көп ... ... ... Таяу ... араб ... Еуропада, Америкада, т.б. елдерде
болды. "Кешіп келем, ... ... ... ... ... ...
деп үн қатады ол Жерге.
Ақын Америкадағы Небраска штатында
"Жайылма жазирасы — тікен шеңгел.
Аптап күн төмпе томар бүккен белдер" — ... ... ... ... шымылдықтай жағасында
Мұхит ышқына шыңғырған, — деп Африканың шетсіз-шексіз ... Эгей ... ... алыс ұзақ
Жол-шумақтар барады шыған ұзап, — деп жырлай келе:
Түйелер елсіз-күнсіз шөл өлкеде
Маң-маң басып жоқ болады көлеңкеде, - деп ... ... ... ... ... ... Жер ... үңіледі:
Қазып қалшы күрегіңмен жер бетін,
Табасың сен көшпелі елдер бабасын.
Қарғап өткен қаніпезер жеңдетін,
Бабалардың ... ... ... қарғыс па? Үміт отын табасын, - деп сұрақ қоя отырьш, жауап
қайтарып, ол болашаққа ... өтер ... адам ... ... тату ... арасы... — деп, көрегендік танытьш, азамат
ұрпағын бірлікке, татулыққа шақырып, философиялық ой толғанысын білдіреді.
Қазақстанды суреттегенде Олжас ... ... ... ғана ... шебер суреттеп, даралай көрсетеді. "Ақсақ құлан" атты ... ... асау ... ... ... ... тұлға — адам.
"Құланды да қан майданға ерттейді", — дейді ақын.
Ұлы Абайдың қасиетті қабіріне ат басын ... тауы ... ... ... ... ... ... адам баласы.
Болған кезде жоқшылықтан өлесі
Жыр запыранын жұтады екен жұрт содан,
Шөп те сол шақ тұрады екен қалтырап,
Адамдай-ақ улы шарап ... ... сары ... ... ап, — ... өлең ... ұлылыққа
деген сезім шынайылығын тануға болады.
Ақынның лирикалық қаһармандарының бәрі асқақ ... өр ... ... ... ... ... ... өлеңдерінде шьнайылық, дөп басып суреттеулер басым келеді. Қазақ
халқының ұлттық ойындарын көрсетіп, жанды бейнелі суреттерді ... ... сәт ... ... ақын ... ... оның мінез-құлқын соншалықты
шеберлікпен дәл бейнелейді. Мысалы:
Қуып жет мені, жігітім,
Егер де болса ... аяп ... ... ... ... сені ғана ... үшін ғана күйемін.
Қуьш жет те, сүйіп өт,
Өзіңе ғана тиемін.
Қыз ұяты қиын-ақ,
Келесің содан ... ғана ... ... мені ... ... ... ... үмітің?
Еш адам жоқ айнала,
Күледі маған ай ғана
Қарысып қолым сал болды,
Ат сауыры қом болады,
Жетер еді-ау, жігітім,
Жетпесін деген жан болды.
Жігітке нағыз ер ... ... ... қуып мені ... ... есек беріпті...
Ақын сезім түйсігінің шыңдығымен, ішкі жалынымен, әсершіл сезімді
бейнелеудегі сыршылдығымен, тіл ... ... ... "қызды қуьш
жетсем" деген жігіт арманын, енді бірде атын төпелеп ұрып, не ... ... ... ... ... көз ... ... Қарапайым
өлеңнің әр жолы оқырманын үлкен әсерге бөлей-ді, күлдіре отырьш ойлантады,
сол сәтгегі жағдайға ... ... ... мүшкіл халі кімді де болса
"әттең-ай" дегізері хақ.
Олжас Сүлейменовтің ... ... мен ... ... Асан қайғы мен Қаз дауысты Қазыбектің шешендік сарыны, Махамбеттің
темірдей тегеуріні мен Абайдың данышпандығының лебі еседі.
Ол ... ... ... ... ... даланы асқақтатайық",
"Даланың жоғын жоқтайтын жігіттер керек ... деп үн ... ... да ... ... ... әрқайсысы бір әлем, оның,
сырын ашып, тереңіне үңілу керек, сонда ғана ұғьш түсінесің.
Олжас Сүлейменовтің өлеңдері ... ... ... ... ... табылады. Ақын өзінің ... ... ... үлгі тұта ... әлем поэзиясының образдарынан алған тағылым,
оның ойы мен сезіміндегі ... ... ... характерді дамытып байытады.
Қатаң да бопсың, қасарсаң
Қас дұшпанды
Бір-ақ сілтеп
Қақ бөліпсің қылышпен,
Қанды ұрыстан
Құйттай ғана босансаң
Жыр арнапсың
Жүректерге сүйіскен.
Саған берген
Алыптығын алыпсын.
О, ... ... бұл ... ... алыпсың, — деген өлең жолдарынан-ақ ... ... ... ... ... ... оның ұшқыр ойлары мен ... ... ... ... Оның әр ... әр ... лирикалық
герой туып-өскен даламен, өз халқымен, оның ... ... ... Ол ... ... мен ... ... мен-ақындык
үнін, дәстүрін — қазақтың ұлттық мақтанышы болып табылатын қасиеттерінің
бәрін шьш беріле жақсы ... оны ... ... ... ... ... ... деп атауы тегін емес. ... ... ... ...... ... ... кітаптан-кітапқа
көшіп отыратын дәстүрлі поэтикалық тұлғаға айналады.
Олжастың арғымағы — ... ... ... ... ... Ол таусылмас, сарқылмас тіршіліктің өзіндей мәңгілік қозғалысты
танытқан, ... ... ... ... өз ... тәрізді
көрінеді. Ақынның арғымақ мінген азаматы қай кезде болмасын асыл арман ... ... ... ... ... сезім қуаты, қазақ даласының құдіреті ерекше
асқақ суреттелген. Мұнда ішкі әуен, құрыш тұяқ ... ... ... ... ... ... ... ат қандай!
Нөсер шөпке белшесінен батқандай.
Құйғытсам бір,
Дала, қала
Болады-ау
көз алдымда аунап бара жатқандай!
От ... ... ... өтіне,
Шабуылдап
Құрыш-болат тұяқпен
Пергілеші
Тақтақ жолдың бетіне, — деген шумақтардан ақын талантының қуаты анық
байқалады. Оқырман да бей-жай қалмайды, ерекше бір ... ие ... ... ... өзін ат ... құйғытып шауьш келе жатқандай сезінеді.
Мысалы:
Қыпшақтардың, ойхой, құба жондары-ай,
Жер тарпыған ... айт, ... ... ... ... ... ... шалғынды — көк кілемге
Сүртіп болат тұяғын.
Берші менің тақымыма біреуін
Жеті қиян жер түбіне асайын,
Арғымактай аласұрған жүрегім
Тыпыршиды —
Оны қалай басамын... — деген өлең ... ... ... ... ереуілдеген сезімін ұққандай ... ... ... ... ... дүрсілі келеді, мұның өзі ақын жырының өресін
таныта ... ... ... жылы ... көрген ақынның "Қыш кітабы" атты поэмасы ата-
бабаларымыздың артына қалдырған адамгершілік ... ... ... ... құнды еңбектерінің бірі. Кітап бірнеше тілдерге аударылды.
Ақын, аудармашы профессор Леон Робель "Қыш ... ... ... ... ... ... сөз жоқ, біздің кезіміздегі орыс
тілінде жазатын тамаша ақындардың бірі. "Қыш кітабы" тарихи ... ... ... ... ... сәулеге суарылған үлкен дастан дей аламыз.
Бұл кітаптың ерекшелігі — мысқыл-әжуа мен баяндаушылық ... ... ... нәзіктік пен әзіл-оспақтың бір-бірімен қайнап пісуінде. Бұл —
нағыз эпикалық шығарма. Біздің бөлшек-бөлшек әлеміміз талайдан бері ... ... ... жоқ еді, біз ... ... да Гильгамеш, Гюго,
Хлебников секілді ұлылардың табиғи, танымал мұрагері деп білеміз", — ... ... ... ... ... мен ... баю идеясын ақын үнемі
көңілінен шығармайды. Халықтар ... ... ... жол ... ... ғана ... келеді. Көпір екі елге де ортақ, екі елдің де
мақтанышы. Олжастың жыр ... ...... ... бола ... ... қай тілде жазылғанында емес, оның көтеріп тұрған жүгінде,
оқушысына ой салып, ... ... ... ... ... өз халқының
ғана емес, күллі көп ұлтты ... да ... ... ... ... мазмұн таба білуімен құнды бола бермек.
Ақын тарихтың көшкен жұрт, көшкен із емес ... ... ... ...... ... ... — дейді. Өзінің "Қьпп кітабы", тарихи
тақырыптағы ... "Аз и Я" ... сан ... ой-пікір туғызған
еңбектерінде ақын Көне Русь пен ... ... екі ... ... тұстары жайындағы ой-толғанысы арқылы өзінің екі ... ... ... ... ... ... танытты. Олжас поэзиясының қуатты қос
қанаты бар. Оның бір ... — әлем ... мен ... ... қанаты Шығыстың және қазақтың төл поэзиясынан нәр алған. ІПығыс
поэзиясындағы сырлы саз, қазақ фольклорындағы ... кең ... ... отты леп, Абай ... терең ойдың барлығы Олжас
поэзиясына тән дүниелер.
О. Сүлейменов ... ... ... өте кең. ... жеке ... күйі, біресе бүкіл ел өмірі, немесе ел, жер тарихына үңілу, ... ... бар ... көз сала ...... бәрі ақын ... ... жағынан да, уақыт жағынан да шекара қоюға келмейтінін дәлелдейді.
"Батыр Мәмбеттің өлер алдындағы сөзі" ... ... ... ... ... толы ... шемен.
Ат үстінде туған ерді,
Дүние-ай!
Кіріптар ғып айдап өтті-ау
Көшемен!
Енде бірде ... ... ... туьш ... өлер ме едім ... "Мен — ... "Додалайды бір-бірінің түбітін, еріккен көп төбеттер" дейтін
жолдарды естиміз. Батыр тебіренісі ... де ... ... ... ... ... қарама-қарсы қоюды шебер пайдаланатыны да ... ... анық ... ... көп ... ... ... жайында ақын жалаң үгіт айтудан аулақ. Оның есесіне, өлең соңындағы
мына көріністер: құм кезіп бара жатқан аруаналар, ... ... ... ... боп ... — бәрі де өмір ... ... әсерлі
жеткізуге арналған сәтті детальдар.
Өткен тарихты зерттеп үңілу, ондағы елдік пен ізгілік, батырлық пен
қорқақтық, ... пен ... ... жеткізе суреттеуде ақын
жетістігі көп.
"Адамға табын, Жер, енді" ... ақын ... ... ... Юрий Гагариннің ерлігіне арнайды.
Поэма — жиырмасыншы ғасырдағы ең бір ... ... ... ... ... игерудің тамаша көрінісі.
Бұл дастан адамзат мақтанышын биікке көтеріп, сыршылдығымен, ... ... ... ... жол ... жырлары — уақыт, кеңістік жағынан тар ... ... ... ... Қазақстан адамдарын бүкіл әлеммен, әлемдік тыныспен
ұштастыра толғайды.
Олжас поэзиясының басты қаһарманы — жасампаздық. Ол үшін ... ... ... ... ... ... Мысалы:
... Батқанмен күн, атқанмен таң
Батыс та жоқ, шығыс жоқ.
Жер деген сөз тұрса, жаһан
Өтеді ылғи туыс боп, — ... ... ақын ... уақыт рухын аша
түседі, суреттілік, дүниетаным беріктігін танимыз. Бұл поэма ақынның өткен
мен ... ескі мен ... ... мән жайын, философиялық астарын
терең сезініп суреттеуімен биіктей түседі.
Ақын толғанысы оқырманды ой қазынасының ... ... ... ... сыршылдығымен баурап, ерекше әсерге бөлейді. Бұл поэма сан ... ... ... ... ... авторын әлемге танытты,
қазак елінің абырой-мерейін биікке көтерді. Ақынның ұшқыр қиялы, көреген
ойшылдығы, мол ... ең ... ... отты ... ... ... ... көтерілген кезде сонымен қатар көтерілген Олжастың
көркемдік әлемі өз биігінде жарқырап, жыр ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Олжас Сүлейменов13 бет
ХХі ғасырдың жұрты хақ адамзат халқы болып бірігуі керек3 бет
Қазақ халқының ақиық ақыны - Олжас Сүлейменовтың өмірі және қоғамдық - саяси қызметі55 бет
Олжас Сүлейменовтың өмірі14 бет
ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері жайлы15 бет
ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиетінің тарихы6 бет
Ілияс Есенберлин өмірбаяны24 бет
Абай Құнанбаев өмірбаяны және шығармалары18 бет
Абай Құнанбаевтың өмірбаяны, ақындық жолы17 бет
Абай Құнанбайұлы өмірбаяны8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь