М. Жұмабаевтың лирикалық өлеңдеріндегі психологиялық қырлары

Мағжан Жұмабаевтың шығармалары жан- жақты сан қырынан қамтылып , философия, тарих, этика,психология және тәрбие мәселелерінің түйінді ой- пікірлеріне негізделген. Абай тәжірибесін бойына сіңірген.Мағжан шығармалары өзі қатары ақын жазушылар С.Торайғыров, С.Сейфулин, І. Жансугіров, Б.Майлин және С.Мұқанов шығармаларына мүлде ұқсамайтын тың жол салған. Ақын шығармаларының ой- қиял ұшқырлығы, сөз кестесінің әрқилы, сан түрлі болып келуі өзгелерге ұқсамайтын негізгі ерекшелігі шығармаларының бір қырында яғни таразы басының бір жағында мұңлы толғаныс, өкініш пен қайғы, қасірет жатса таразының екінші басында романтикалық өршілдік, махаббат, сүйіспеншілік, арман, мақсат, үміт жатады. Ақын шығармаларын оқи отырып оның түйсіну, қабылдау қабылетінің айрықша мол , әрқилы екенін аңғарасың,сонан да эстетикалық ләззат табасың. Әсіресе Мағжан өлеңдерін оқи отырып, өзі көп айтатын тылсым күй кешесің, ойлармен талғамдардың терең тұңғиығына сүңгіп, не жылы, әлде жарық әлде көмескі сезімнен хабар беретін алуан бояудың сырларына қанығып ақынның құдіретті шеберлігін танисың.
Ақын жырларының көпшілігінде табиғат пен адамның жан дүниесі бірге өріліп, бірге астасып жатады. Әлем құбылысын санамен, көңілмен үндестіріп сұлу да , сырлы тіпті кейде адам ақыл ойына сыймайтын фантастикалық суреттерді көз алдыңа әкеледі. Мағжан поэзиасының тағы бір ерекшелігі ол өмірді біртұтас құбылыс, көрініс ретінде, ал адамды сол ұлы табиғат жаратылысының бір туындысы, бөлшегі ретінде суреттейді. Табиғатсыз, жаратылыссыз адам жоқ. Ал табиғат, ол адамсыз күн көре береді.Бірақ сана оған бағынбайды, дене бағынса да сезім бағынбайтындығын жүрегінен тулап шыққан өлең жырлармен жеткізді.
        
        1.2. М. Жұмабаевтың лирикалық өлеңдеріндегі психологиялық қырлары.
Мағжан ... ... жан- ... сан ... , философия, тарих, этика,психология және ... ... ой- ... ... Абай ... ... шығармалары өзі қатары ақын жазушылар С.Торайғыров,
С.Сейфулин, І. ... ... және ... ... ... тың жол ... Ақын шығармаларының ой- қиял ұшқырлығы, сөз
кестесінің әрқилы, сан түрлі ... ... ... ұқсамайтын негізгі
ерекшелігі шығармаларының бір қырында яғни таразы басының бір жағында мұңлы
толғаныс, өкініш пен ... ... ... ... ... ... ... махаббат, сүйіспеншілік, арман, мақсат, үміт жатады.
Ақын шығармаларын оқи отырып оның түйсіну, қабылдау қабылетінің айрықша ... ... ... ... да ... ләззат табасың. Әсіресе
Мағжан өлеңдерін оқи отырып, өзі көп айтатын тылсым күй кешесің, ... ... ... ... не ... әлде жарық әлде көмескі
сезімнен хабар беретін алуан бояудың сырларына қанығып ... ... ... ... ... табиғат пен адамның жан
дүниесі бірге өріліп, бірге астасып жатады. Әлем ... ... ... сұлу да , ... ... ... адам ақыл ... сыймайтын
фантастикалық суреттерді көз алдыңа әкеледі. Мағжан поэзиасының тағы бір
ерекшелігі ол өмірді біртұтас ... ... ... ал адамды сол ұлы
табиғат жаратылысының бір туындысы, ... ... ... ... адам жоқ. Ал ... ол адамсыз күн көре береді.Бірақ сана
оған бағынбайды, дене бағынса да ... ... ... ... өлең ... ... Табиғатпен сырласудан туған толғанысты
жырлары жүрегіңді тербететін мұңлы пейзаж, ғажайып суретші қолынан ... ... ... ... жер ... ... салт көріністері маусым кестесі емес,қайта әр түрлі сезім ... ... ... ... , ... бар реалистік пейзаж
үлгілерімен қоса, фантастикалық суретіде араласып ... ... ... яғни ... ... ... ... жан дүниесімен яғни
күйзелісі мен қуаныштарын байланыстыра отырып жырлайды.Табиғат көрінісі
емес ... ... ... ... де жан бітіріп, адамның өзімен
тілдескендей әсер қалдырады.
Яғни әрбір табиғат құбылыстары жаңбыр, жел, ашық күн , ... күн ... бен ... өзі де ... ... әсер ... ... ұшырағанынан едәуір көрініс береді. Мәселен, жауын-шашынды,
бұлтты ... адам ... ... ... ... ... ашық ... көтеріңкі, жан- жағындағылармен ... ... және ... ... ... ... жайқалған гүлде, сылдыраған
бұлақ суыда , тіпті майда ... жел де ... ... әсер ... әртүрлі
күйге бөлейтіндігін айта отырып, бұлардың барлығы да сол мезеттей адамның
ішкі жан дүниесінің әртүрлі ... ... ... ... ... Мағжан өз өлең шумақтарында табиғат құбылыстарына қан жүгіртіп,
жан кіргізе отырып адам жан дүниесімен теңестіре өте ... ... ... ... атты ... ... кем атпады ғой
таңың»-деп, көңіреніп жатыр ... ... ... ... ... ... жел үһілеп тұр гулеп»-деп тұтқындағы кейіпкерге Сарыарқадағы ел
сағынышын ... ... ... ... ... ... әдеттегі
бейнелі қимылды елестетсе , алғашқы жолдар ... ... ... адам ... мен заман қасіретін қатар жырлайды.
Мағжан өлеңдерінің көп сандығы махаббатқа ... Адам ... ... бір түрі ... ... адам
бойындағы ең бір жұмбақ, , іңкәр ... адам ... ... ... ... мен ... сезімдерінің интимдік аса нәзік
түрі.М.Жұмабаев махаббат сезімінің көп қырлы ғажайып көрінісін , ... ... ... сипаттайтын психологиялық терең бояуы бар шығармалар
жазған. Махаббат мазмұны өте кең. Оның ... , ... ... бір ... жынысқа байланысты түрлері бар екені көпке мәлім.
Мағжан жүрегіндегі халыққа деген махаббат оның өлеңдерінде
ерекше орын ... ... ... мен адам ... ... ... ... жеке бастың қызығы мен қайратын өзі үшін тым ... күш ... ақын ... жалғанның өткіншілігіне ерекшемән бере отырып, әр
мезеттің әртүрлі күй-толқынына көңіл бөліп ... ... ... ... ... көз ... ... жырларындағы
кең әлем , қоғам , мән- мағынасы мен ... ... ... ... ... мен адам ... кереғар бұлқыныс , қақтығысы жайлы
алмастай өткір , сыбызғыдай сырлы, теңіздей тұңғиық талғамдар көз жасындай
мөлдірлігі , ... ... ... ... Ол езу ... ,
қорғансыздыққа ұшыраған , күйзелу үстіндегі халықты қанша аяса да, жаралы
жанның ыңыранған ауыр ... ... де , ... ... Ол ... халық тағдырына қол қусырған жерге ғана ... ... орын ... титығы жеткен мүсәпір халық емес. Мағжан
поэзиясында үнемі ой үстінде, қимыл үстінде көрінетін халық бар. Кең ... ат , ат ... ... ... ... сағыныштарын ән-күймен
түсіндіретін, жасыл даласын, жайқалған орманын, көл-дариясын суреттеген
халық бар. Яғни Мағжан ... ... ақ ... ... күшімен қорғап, тілін-дінін, мәдениетін , әдет-ғұрпын таза сақтап
өз ұрпағына еш мүлтіксіз таза қалпында мұра етіп ... ... ... ... ... ... арналған әрбір өлеңінде, тарихы мен
өзіндік ерекшелігін яғни шығу ... , ... ... ... ... ... шығу тегін, басқа халықтармен қарым-
қатынасын еш айна қатесіз ... өмір ... ... өте күрделі еді. Сол себепті де ол
дүниенің мың ... ... ... көзі жете ... ... ... сыр түйеді. «Өмір» атты өлеңінде жаралы жанына шоқ тиген ақын
шырқыраған зарына мұсылман баласы үшін күнә есепті ... ... , ... ... үзе былай деп жеткізеді. «Адамға ... ... өзі ... ... жете көміл» .Бірде мұз бірде жалын,бірде дауыл.
Құбылған өмір сынап,бейне көңіл» .Не үшін жасау керек өлетін болған соң ... бәрі не ... ... ... сұраулар жалпылама адамның басына келе
бермейді. Не өте сезімтал, не ауыру, ажалдың алдында тұрған ... ... Не үшін ... ... ... ақын әрине адамға аз болса да ... ,бір ... болу ... , ... таза ... ол
табиғат,махаббат, көркемдік дейді.Махаббат кімде болу керек дегенде баласын
сүйген анада , сүйген ғашық ... болу ... ... ... де, ... жандыратын өмірдің қызығы, ләззаты осы махаббат ... мәні ... және ... ... пен ... ... ... сияқты қарама-қарсылықтардың бір
жерге түйісуі арқылы анықталады.Махаббаттың әр түрлі мәні бар. ... ... ... ... ойы, ... ... –күйі,
талпынысы,уайымы, бұл организмнің нейрофизиологиялық құрылыммен әлеуметтік
ортаның әсерінің нәтижесінде көрініс табады. Махаббат ... мәні ... ... ... ... ... лирикасы ерекше мән
иеленеді. Ақын осы бір ... ... ... ... ... Мағжанның
осы тақырыптағы шығармаларында, сан алуан психологиялық күй сезімдер ... ... неше ... ... ... мен қоштасу, қуану мен
қайғыру т.б. ғажайып сезімдерді жырлаған ақын ... осы ... ... ... ... ... тән ... құлай сүю,сүйіспеншілік зарын
кешу, ләззат рахатына бату, бір кездесуге құмарту, жалт еткен ... ... ... ... жан қию секілді алуан сезімдер, күйлер, ... ... ... жүректен қан , тілден «у» ағызатын сырлар
болып төгіледі.».
Ақын жырларында махаббаттың азапты жолы көрінеді. Ол: ... ... ... барып қадалар. Бақытсыз ғой бұл жүрек,Тамшылап одан
қан ағар.Махаббат бір ... у, Шер ... ... ... - деп ... ... ... ғылыми табысы саналатын, психоарализдің атасы
Зигмунт Фрейдтің (1856-1939) ілімі. Ол адам жанының жайшылықта ... ... ... ... ... ... Олар ... әуейіліктері:
сексуальдық,, нәсіпқұмарлық және ... ... . ... ... ... мәдениет тұрғысынан тыйымға ұшырап,
тежелуі мүмкін. Бірақ адам әрекетін тоқтатпайды,оны басқа күйге түсіреді.Ол
адамның өзіне сезілмейді,санасына ... ... жиі ... өлім мен өмір, махаббат,
жамандық пен жақсылық, ізгілік пен ... т. б. ... ... ... ... ... да осы мәселе ерекше ескерілуікерек.
Бір есте ... жәйт , ақын ... ... суреттер анайылықты
дәріптемейді, қайта адамдық сезімге ... жол ... ... ... ... ... жібек жел, Сыбырласып жас қайыңдар бұраң бел. ... . Жас ... ... Бір ... ... ... , бері » ... талдап көрейік.
Мұнда Фрейд ұғымындағы «бейсаналық » күй адамның өзіне сезілмегенмен
сыртқа теппей тұрмайды деген ой « мен ... » тұр. ... ... ... ... өзгерісін «қан қайнайды» , « жас ... ... ... арқылы , түпсанада тұнып жатқан инстинктік әрекетті ақын шебер бере
білген. Ал сен « ... , мен ... , ... , Құшақтарсың , мен
есімнен танармын» деген жолдарда махаббаттың психикалық ... ... ... және ... ... ... ... Естен тану – адам өмірінде аса қуанышты , қайғылы сәттерде орын
алатын стрестік жағдай, ал ... ... ... шарықтау
шегі. Адамның мейірін қандыратын махаббат мөлдірлігінің басты ... ... ... ләззәті. Мағжан шығармаларындағы ... ... ... ... ... ... ие, «ыстық құшақ , отты сүйіс , ... » - бұл шын ... ... ішкі ... сыртқа шыққан
түрі. Ол саналы түрдегі адамның интеллектік , моральдық ... ... ... сезімнің қажетттілігін қанағаттандырған түрі.
Махаббат сезімінің алғашқы белгілері – көзбен ... «Кей ... ... түссе, ойнайды аласұрып неге жаным » ... ... Бұл ... ... ... бар да, ... қатар алай-
дүлей ұйытқан сезім, құмарлық ынтығу бар.
Сүйіспеншілік , махаббаттың осындай ізгі сипаттарын бойына ... ... ... ... ... өзін - өзі сүйюі, туысқандарын
сүйюі ғана ... ол ... ... ... ... ... ... адамзатты сүюі қажет дейтін ұлы Абайдың «өзін ғана сүйген адам, өзі
үшін оттаған хайуанмен тең» деген ... ... ... аса мән берген эстетикалықт сезімнің түрі - ... ... ... Бұл жөнінде ол: «Сұлулық сезімдері - адамның ... ... сұлу ... ... ... нәрседен жиренуіне,
жақсылыққа ұмтылып, жауыздықтан тиылуына көмек ... ... ... ... – бұл аса сұлу ... Жер ... әсемдік атаулының бәрі әйелге деген сүйіспеншіліктен
туады» - М. ... ... ... адам бойындағы әсемдік- ... ... ... ... тақырыбындағы өлеңдерінің негізгі арқауына
айналған Гүлсім бейнесін елестеткенде ... ... ... көзі ... көз, ... ұзын, мөлдірнген әдемі болатындығы ойға оралады. « Бота
көз, сиқырлы сөз, ханым Гүлсім, ... күн ... ... ... ... – күн, көкте ақырын жүзе біледі. Сүйдіріп, ... ... өзі ... ... сұлу ... ... кездері өте көп. Онда
адамның сыртқы суретін бергелі отырып, ішкі ... жан ... ... мол. ... « ... ... бір жағы әзіл, бір жағы шын
етіп, ақын киіз үйді ... ... ауыл ... шаштарына таққан шолпы
сылдырының көңіл ынтықтырар әсерін былайша сипаттайды: « ... ... ... ... ... Шық- шық ... тиеді. Күлпара талқан
боп сынғыр»,- деп келетін « Шолпы өлеңіндегі сылдыр бұлбұлдың ... ... ... ... табыну да, сезім сырының сұлулығына
жан дүниесімен берілу де ... « ... ... ... өртеді
құрғыр. Әдейі іргеден жүреді. Сұлу қыз санадан солғыр». Осы өлең ... ... ... ... ... ... ... көзге
елестетеді.
Адам жанының шындығын , сезім ... ... ... ... қат- ... әбден жетік Мағжан секілді психолог ... ... ... қолынан ғана келмек.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмабаев Мағжанның тілдік тұлғасы26 бет
Мағжан Жұмабаев шығармаларындағы тарихи шындық және көркемдік шешім58 бет
Қазіргі қазақ өлеңінің құрылысы: дәстүр және даму үрдістері70 бет
Абай өлеңдеріндегі кірме сөздердің қолданылу ерекшеліктері мен мағыналары8 бет
Махамбет Өтемісұлының жалынды жырларындағы Исатай бейнесі5 бет
Адам мен азаматтың құқықтары, бостандықтары мен міндеттерінің конституциялық құқықтық қырлары59 бет
Ақан Сері Қорамсаұлы лирикалық ақын12 бет
Журналистік шығармашылықтағы интерактивтілік қырлары45 бет
Жылқы мінезінің кейбір қырлары4 бет
Лирикалық проза18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь