Наурыз мерекеcі

Наурыз – шығыс елінің бүкілхалықтық мейрамы, яғн Ұлыстың ұлы күні. Наурыз бұған дейін мыңдаған жыл бұрын шығыс халықтарында жыл басы мерекесі ретінде тойланып, ерекше күн ретінле аталып өтететін болған. Қазақ халқы да Наурыз мерекесін айрықша бағалап, оны жыл сайын тойлап отыруды әдетке айналдырған. Шығыстық данышпандар Махмұд Қашқари, Әбу Райхан Бируни, Ә.Фердоуси, Ә.Науаи, О.Хаямнан бастап қазақтың Абай, Әлихан, Ахмет, Міржақып, Сәкен сынды ғұламалары да наурыз туралы еңбектер, өлеңдер, жақсы сөздер жазып қалдырған. Наурыз шығыс елдері үшін бірліктің, татулықтың, еңбектің, көктемнің, ізгіліктің, бақыттың мерекесі ретінде тойланған. Сондықтан да болар, бұл күні шаттанбайтын, қуанбайтын, мейірленбеген адам болмаған.
Бұл күні жақсы тілек тілеу, құттықтау, кешірім жасау, жасау, табысу сияқты адамгершілік қасиеттер көрініс тауып, кейінгі ұрпақтар сондай жақсы қасиеттен өнеге алған.
Наурыздың айрықша тәлім-тәрбиелік, үлгі - өнегелік, сән-салтанаттық, мәрт-жомарттық, қадір-қасиеттілік нышан белгілері мен таным-ұғымдарының үлгі өнегелікке, бауырмалдыққа, көрегенділікке, ізеттілік пен білімділікке баулиды. Наурызды әр халықтың асыға күтетіні де осыдан болса керек.
Осы ұлы күнге байланысты халықтың әдет-ғұрыптары мен жол-жоралары, салт-дәстүрлері бар.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗДАР ПЕДАГОГИКА ИНСТИТУТЫ
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: «Наурыз мерекеcі»
Қабылдаған:
Нұрақыш Н.
Орындаған: Жүсіпқазиева А.
Алматы – ...... ... ... ... яғн ... ұлы ... бұған дейін мыңдаған жыл бұрын шығыс халықтарында жыл басы мерекесі
ретінде тойланып, ерекше күн ... ... ... ... Қазақ халқы да
Наурыз мерекесін айрықша бағалап, оны жыл сайын тойлап отыруды ... ... ... ... ... Әбу ... ... Ә.Науаи, О.Хаямнан бастап ... ... ... ... Сәкен сынды ғұламалары да наурыз туралы еңбектер, өлеңдер, жақсы
сөздер ... ... ... ... ... үшін ... татулықтың,
еңбектің, көктемнің, ізгіліктің, бақыттың мерекесі ретінде тойланған.
Сондықтан да болар, бұл күні ... ... ... ... күні ... ... тілеу, құттықтау, кешірім жасау, жасау, табысу
сияқты адамгершілік қасиеттер көрініс тауып, кейінгі ... ... ... ... алған.
Наурыздың айрықша тәлім-тәрбиелік, үлгі - өнегелік, сән-салтанаттық,
мәрт-жомарттық, қадір-қасиеттілік нышан белгілері мен ... ... ... көрегенділікке, ізеттілік пен білімділікке
баулиды. Наурызды әр ... ... ... де ... ... керек.
Осы ұлы күнге байланысты халықтың әдет-ғұрыптары мен жол-жоралары,
салт-дәстүрлері бар.
Наурыз тойы
Наурыз – шат-шадыманды ойын-сауық, той ... «Ол ... ... ... жазғытұрым мейрамы болып, наурызнама қыламыз деп ... ... ... Кей ... ... ... деп те аталады. Бұл күні үлкен
болсын, кіші болсын осы мейрамға келіп, көңілді ... ... ... ішу, ... сияқты жағымсыз әдеттерге қатты тиым салынған.
Тойға ат жарыс, ... ... ... да ... ... ... ... ойындар
мен көңілді жұмбақтар, ән, өлеңдер, наурыз жырлары ... ... бата ... ... ... 8-9 күнге созылатын, халықтың
ұлттық дәстүрлері мен ... ... ... ... үлкен
жиын, той «Қазақтың қазақ болғалы өзіне ... ... ... ...... Ол күні қожаларға оқытатұғын наурызға арналған кітап
болады. Наурыз жайын ... ол ... атын ... ... ... ... қыз-жігіттер жиналып бас қосып «ұйқыашар» әзірлейді.
Ол тәтті ет, уыз ... ... ... ... ... қыз
келіншектерге сақина, сырға, айна, тарақ сияқты сыйлықтар береді. Оны «селт
еткізер» деп атайды. Бұл күн қарттар да ... ... ... ... ... ... «бел көтерер» деп аталатын дәм ... ... соңы ... күні «наурыз көжеге» жалғасады.
Наурыз бата
Халықта батаның түрлері көп. Соның бірі – осы ... ... ... ... осы ... ... «Наурыз көжеге» шақырғандарға,
тойда өнер көрсеткен ақын, әнші, палуандарға тағы басқа өнерпаздарға, жас
талапкерлерге, ақсақалдар мен ... ел ... бата ... Бата ... ... ... ... ауылға да беріледі. Мысалы:
Өркенің өссін!
Әр күнің Наурыз күніндей берекелі болсын!
Ұлың –оңға, қызың – қырға қонсын!
Еліңе елеулі, халқыңа қалаулы бол!
Айың тусын ... ... ... ... ... ... бұл күні ... бата алуға тырысады. Жіне наурызда алған
батаның орны бөлек. ... ... «уыз ... деп ... жұмбақ
Табиғатқа, аспан әлеміне, ауа райына, жерге, күн мен түнге ... ... ... ... ... Онда ақындар, қыз-жігіттер осы
тақырыптарға ғана құбылыстарды жұмбаққа өлеңдетіп айтысатын болған.
Мысалы:
Ұшарқар Айдай туып, Күндей батар
Туғанда Шабансары таң сонда ... ... ... ... туып,
Таң райы Күнменен манаураттар.
Шығыстан үркер туса егінді ор,
Батса көктен егісті егетін бол.
Қырық күн, қырық түн сол Үркер көктен безіп,
Жоғалып қараңғыда ... ... ... адам ... ... ... ... мен жарандарына Ұлыстың
ұлы күнімен құттықтап, жақсы тілек тілейді, ... ... ... дәм
татады.
Мысалы:
Төрт түлік ақты болсын!
Өрісің малға, үйің жанға толсын.
Тілек – достық ... мен ... ... белгісі, әрі
тойдың жарасты салтының бірі ретінде айтылған.
Көк тәңірі нұрыңды ... ... ... ... ... тағынан тайдырма,
Әз халықты бағынан айырма!
Басыма бас қос,
Жасыма жас қос,
Асыма ас қос!
Мұндай жақсылықты әр отбасы өз шаңырағында қол ... шын ... ... ... ... мал ... бастайды. Олар «наурыз төлі» деп аталып, төл
басы ретінде бағаланып, мал ... ... ... оны ... ... ... басы ... ешкімге сыйға берілмейді. Мұндай малды көбінесе өз
қызығына, тойына, құрбан айт күндерінде сойып, ырым етеді.
Наурызкөк
Наурызкөк – ... ... ұшып ... ... ... ... ... ғана,
осы құсты шығыс күтіп жүреді. Оны алғаш көргенде «Наурызкөгім келдің бе?»
деп шақырады, жем шашады. Наурызкөкті ешкім ... ... оны ... ... қосады.
Наурыз есім
Наурыз күні туғандарға халық бақытты, ерекше адамдар деп ... ... ... ... есімін беретін болған. Мысалы қазақ халқында
Наурызбай Құтпанбайұлы ... ... ... ... атты
әйгілі батырлар болған. Алтын ордада Наурыз есімді хан ... ... ... ... ... Наурызәлі деген адам аттары да жиі
кездеседі.
Наурыз шешек
Наурыз айында өсетін ... ... ... ... ... ... Әсемдік үшін үйде де өсіреді. Майының дәрілік қасиеті бар.
Қазақстанның таулы аймақтарында оның ... түрі ... ... шешек
«Қызыл кітапқа» енген сирек кездесетін бағалы өсімдік ... ... күні ... ... жылы ақ мол ... ... бата алсаң,
Сонда олжалы жол болар...
Бай шығады балбырап,
Қасындағы жас ... ... ... ... баста қайқиып.
Келіншек шығар керіліп,
Сәукелесі салбырап.
Қыз шығады қылмиып,
Екі көзі жаудырап,
Ақ бөкендей сырқырап.
Құл құтырар құрықтан,
Күн құтылар сырықтан,
Кетік-ыдыс шөміштің буы ... ... ... оң болсын!
Ақ мол болсын!
Қайда барса жол болсын!
Ұлыс бақытты болсын!
Төрт түлік ақты болсын!
Ұлыс береке берсін!
Бәле-жала жерге ... күні ... ... ... ... ... гөр», - деп терістен,
«Кел таза, бақ, кел!» - десіп,
«Ием, тілек бер!» - десіп,
«Көш, қайраған, көш!» - ... ... өш!» ... бата ... алды қара су ... ... тоймағаным,
Көмілсем де кетер ме көкейімнен,
Қалқаммен ұлыс күні ойнағаным! ...
..Айналайын әкекем!
Неге бердің кедейге?
Қанша ақылды десең де,
Кедейді кедей демей ... ... ... ... айғырды,
Сүбесі сүйем қошқарды,
Ұлыс күні соймас па ем?
Тамам сорлы тоймас па ең?
Жұп шырақ жағып ... па ... ... екеу ... мал ... бұзау, лақ, қозы толды.
Ызғарлы суық қыстың кәрі кеміп,
Аспаннан күн күлімдеп шырайы оңды.
Ұзамай қар да кетер, жаз да болар,
Сай-сала күрілдесіп суға ... жер ... мың ... көк ... ауыл ... иісі бүгін келді, жан жайланды,
Кешегі көрген бейнет артта қалды.
Өмірге жаңа ... ... жыл – ... күн жаздың алды.
Наурыз күні
Күн шуақта маужырап,
Бүргіштеп ескі құрымын.
Аймалап Ұлжан баласын:
«Қарағым, сәулем, құлыным!
Қысқы ызғарда бүрісіп,
Мүгелек болып өліп ... деп жаз туа, ... ... тігіп ем,
Қалың қар еріп су болып,
Сай-салалар гүрілдер.
Көк шөбі шығып желкілдеп,
Ертең дүние ... ... ... ... ат ... ... ... жеке тақ болып..»
Қолда ұршығы бүкшеңдеп,
Кемпір келді шуаққа:
Шалым қайтпай күттірді,
Кетіп ед мына ... ... ... ... қалған секілді.
- Айтпақшы, ене наурызға
Астың ба көже етіңді
- Асқан болдым бірдеме
Көк аттың салып шекесін
Әлде өзің ... ... ... тойлар не күн бар?
- Ұлы күнде үйдеме!
Тап дей ме саған жоғыңды!?
Гу, гу, гу әңгіме беркімбайдың үйінде.
Бидай көже буланып,
Быржия піскен ... ... ... ... жаңа жыл.
Самарқан тасы еріген –
Наурыздың тойы, - деді, бұл»
Шалдар кірді кеңеске,
Баяғыдан басталды,
Қынынан пышақ суырып,
Шал қолына басты алды.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"жануарлар ресурстарын қорғау шаралары"6 бет
"Тұран Әлем Банкі" АҚ28 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
1933-1939 жылдардағы халықаралық қатынастардың дамуы3 бет
60-80 жылдардағы ортасындағы Қазақстандағы нақты социализм12 бет
XVII-XIXғғ патша үкіметінің әкімшілік саяси реформалары.25 бет
XX ғ. 50 жж. Қазақстанның саяси-әлеуметтік жағдайы және экономикасы мен мәдениеті6 бет
«М.Сералин шығармашылығы»4 бет
«Олжабай батыр» жырының тарихи-фольклорлық сипаты3 бет
А.С.Макаренконың педагогикалық ойлары мен тәлімі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь