Ұлт және ұлтаралық қатынастар социологиясы

1.Этнос,ұлт және олардың белгілері.Қазақстанның әлеуметтік .этностық ерекшелігі.
2.Ұлттардың өзін.өзі билеу құқығының бұзылуы.
3.Ұлт саясатының жаңа кезеңі.
Пайдаланған әдебиеттер
Этносоциология-этнография мен социлогияның түйісуінен пайда болған жаңа ғылыми бағыт.ХХ-ғасырдың 60-жылдарының екінші жартысында Шығыс елдерінде этносоциология ілімінің дербес саласына айналды.Этносоциология термині екі сөзден тұрады:этнос(грекше қоғам жайлы ілім).Этносоциология -әртүрді этностардың (тайпа,халық,ұлт) пайда болуын,мазмұнын және қызметін зерттейтін социологияның саласы.
Этнос белгілі бір сыртқы түр- келбеттің ортақ белгілері,сондай-ақ біршама қалыпты мәдинет және тіл белгілері,мінез-құлық,қоғам және басқа ұлттар мен нәсілдерге ұқсайтын адамдар тобының тарихи қалыптасқан бірлестігі,одағы.Этностың сипатын,қатынасын көрсетеін және басқа этностардан ажырататын белгілері: тіл,халықтық өнер,әдет-ғұрып,дәстүр, қалыптасқан тәртіп,дағды,яғни ұрпақтан ұрпаққа берілетін мәдениет компоненттері.Бұлар өзіндік ерекшеліктері бар этностық мәдениетті құрады.Этностың белгісі-мәдени құндылық.
Сонымен этностың негізгі белгілеріне тіл,өнер,әдет-ғұрып,мәдениет,т.б.бірлігі жатады.Олар жиынтығында белгілі этникалық мәдениетті құрады.Әдетте этнос территориялық және экономикалық бірлік негізінде құралады.
1. Қанапия Ғабдулина. «Құқық социологиясы». Алматы – 2003ж.
2. Аристотель. Социология. – М., 1983, т.4, 384-бет.
3. Аристотель. Социология. – М., 1983, т.4, 396-бет.
4. Энциклопедический социологический словарь. – М., 1995.
5. Дюркгейм Эмиль. Социология. – М., 1995.
6. Социология. Под ред. К. Габдулиной. – Алматы, 1997.
7. Голосенко И. А. Социология Питирима Сорокина. – Самара, 1992.
8. Әпенов С. М. Қылмыстық атқару құқығы. Оқу құралы. Алматы, 2001.
9. Сорокин П.А. Система социологии. т. 1., Пг., 1920.
10. Фролов С. С. Социология. – М., 1996.
11. Социология. Под ред. К. Габдулиной. – Алматы, 1999.
        
        ҰЛТ ЖӘНЕ ҰЛТАРАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР  СОЦИОЛОГИЯСЫ
1.Этнос,ұлт және олардың белгілері.Қазақстанның әлеуметтік –этностық
ерекшелігі.
2.Ұлттардың ... ... ... ... ... жаңа кезеңі.
1.Этносоциология-этнография мен социлогияның түйісуінен пайда болған ... ... ... екінші жартысында Шығыс елдерінде
этносоциология ілімінің дербес саласына айналды.Этносоциология ... ... ... ... жайлы ілім).Этносоциология -әртүрді
этностардың (тайпа,халық,ұлт) пайда ... және ... ... саласы.
Этнос белгілі бір сыртқы түр- келбеттің ортақ белгілері,сондай-ақ
біршама қалыпты мәдинет және тіл ... және ... мен ... ... ... тобының тарихи қалыптасқан
бірлестігі,одағы.Этностың сипатын,қатынасын көрсетеін және ... ... ... тіл,халықтық өнер,әдет-ғұрып,дәстүр,
қалыптасқан тәртіп,дағды,яғни ұрпақтан ... ... ... ... ... бар этностық мәдениетті
құрады.Этностың белгісі-мәдени құндылық.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... этникалық
мәдениетті құрады.Әдетте этнос территориялық және экономикалық бірлік
негізінде құралады.Қазіргі ... ... ... ... ... ... қалыптасқанға дейін пайда болған.
Қазіргі заманғы ең негізгі этностық ... ... ... ... бірлігі,мәдениет бірлігінен көрінетін психикалық
кейіп ... ... ... ... ... ... этнос құлиеленуші және феодалдық қоғамдарға тән
қауымдастық еді.Оның негізгі белгілері территория,тіл және психикалық ... ... ... ... сияқты толып
жатқан ұсақ феодалдық қауымдастықтардың арасында тұрақты экономикалық қарым-
қатынас,бірлік ... ... ... ... ... қалыптаса алмады.
Тек капитализмнің тууы мен ... ғана ... ... ... ... ... ... феодалдық ыдыраудың және
капитализмнің қалыптасуы дәуірінде әртүрлі халықтардың бірігуі ... ... жаңа ... ... ... ... ... және мықты
экономикалық байланысты,т.б. талап етеді.Ұлттың ... ... рөль ... ... екі ... – Орта Азия мен ... арасында
ораналасқан ірі мемлекеттің бірі.Түркі әлеміндегі ... ... ... ... этногенетикалық туыстықтың тамыры көне дәуірден
басталады.Қазақ халқын құраған Қазақстан мен Орта Азия ... ... ... өмір сүрген сақ, үйсін,қаңлы, түркі,түргеш,
қарлұқ,оғыз,қимақ,қыпшақ,найман,арғын,керей,қоңырат,жалайыр,дулат
т.б.көптеген ... ... ... ... тереңде жатқан тарихи
дамуының нәтижесінде ХҮ-ХҮII ғасырларда оның қазіргі ... ... ... мен ... ... ... өз
тілін,туып-өскен жерін сақтап қалды,этностық компенттерді дамыта түсті.
ХҮII ғасырдың басынан ... үш жүз ... жуық ... ... халқының тарихы Ресей империясымен байланысты болды.Уақыт
талабына қарай, қилы кезеңдерде бұл ... ... ... ... жеңісінен кейінгі кезеңдегі ұлт мәселесі КСРО-ның
құрылуымен ... ... ... ... ... ... ... болып жарияланды.КСРО-
ның Қазақстанның,басқа да ... ... ... Қызылорда,1929жылдан бастап астана Алматыға
көшірілді,қазіргі орталық Астана қаласы.Қазақстанда 1913жылы 5597мың
адам,оның 541 мыңы ... ... ... ... 14 ... ауданнан,84 қаладан,197 поселкадан,2130
ауылдық (селолық )округтен ... ... ... ... 16464,4мың тұрғын,соның ... ... ... ... ... ... адам болған еді.1998 жылдың
басында бұл көрсеткіштер ... ... ... ... адамға,оның ішінде қазақтар-8129,7мың (51,82%),орыстар-4905,0
мың (31,4%),украиндықтар -684,3 мың,татарлар-268,2 мың,немістер-247,2 ... ... мың( 9%) адам ... ... 1989 жылы ... халық санағымен салыстырғанда 1997 жылы
1595084 адамға өсті.Мұның өзі ... ... ... елімізден тысқары жүрген
қандастардың көшіп келуі нәтижесі екендігін де айтып өтуі керек.Елімізде
қазір қазақтар халықтың жалпы санының 51,8 % ... ... ... Одағы кезінде ұлт мәселесі шешілді,енді ұлттардың гүлденуі мен
өзара жақындасу тенденциясы ... деп ... ... ... мен ... заң ... ... мәнісінде
Ресей империясының билігінде қалды.
Әртүрлі кезеңдерде, әсіресе ... ... ... игеру жылдарында Қазақстанға басқа
ұлттардың өкілдері күштеп ... Қиыр ... 96 ... ... ... ... ... батыс шекардан 105 мың
поляктар осында жер аударылды.Соғыс ... Еділ ... ... ... бері ... ... отырған 1 миллионнан аса немістер шығысқа
көшірілді.Олардың 400 мыңы Қазақстанға келді.1943 жылы 2 ... ... ... ... ... ... ... татарлары мен балкарлар
көшіріп әкелінді.Осы жылы ... ... ... ... ... ... қыс ... жүк таситын вагондарға
тиеліп, (олардың мыңдағаны жолда үсіп өлді), Қазақстанға жер аударылды.
Оларға қоса гректер,курдтар,грузин-месхиттер,түріктер ... ... ... ... ... ... мен “власовшылар” да
Қазақстанға жіберілді.Сонымен бас-аяғы бес-он ... ... ... ... ... ... саны ... үстіне соғыс кезінде жау қолында қалған жерлерден 1,5мың ... ... ... ... ... ... ... 2,5мың халық
қазақ жеріне келіп қоныстанды.Осының бәріне ақкөңіл,қонақжай қазақ ... ... ... түсінісіп, тіл тауып,араласып кетті.
Басқа жақтардан адамдардың ... ... ... ... соң ... ... саламыз деген желеумен мыңдаған жұмысшы
–құрылысшылар келіп жатты.Сырт халықтың қазақ жеріне ең көп ... ...... ... тың ... ... кезі болды.1953-
1965жылдары ... ... ... келіп қоныс тепті,жұмыс
тапты.Олардың көбі негізінен орыстар мен ... ... ұлт ... ... ... ... фактыларға
тоқтала кетейік.Нәтижесінде,1916-1945жылдар ішінде қазақтардың саны ... 150 ... ... ... ... және ... ... жылдарында шаруашылықтың күйзеліске,ашаршылыққа
душар болуынан 950мың қазақ немесе елде ... ... ... ... ... ұйымдастырылған ашықтықтың нәтижесінде
голощекиндік зұлматтан ... ... 300 мың ... ... ... ... аман қалу үшін 900 мың ... 18 процент шет аймаққа-
шекаралас Ресейге,Орта ... ... ... қаша ... Өлгендерін және шет ... ... ... ... ... ... ... өзінің 70
процентіне жуығынан айрылған.
Бірінен соң бірі қайталанған үш демографиялық апаттың ... ... ... біржолата көшіп кеткендерін қоса санағанда,4-5
млн.адам болды-республиакмыздың кең даласының көп жері қаңырап бос қалды.
Сталиннің тұсындағы жаппай жазалаулар ... ... ... бас ... ... ... соқты.
30-жылдарда елдің барлық жерінде социалистік қатынастар орнады деп
жарияланды.Фабрикалар мен зауыттар,колхоздар мен ... ... ... 1936 жылы КСРО-да сталиндік Конституциясы
жарияланғаннан ... ... ... ... іс ... толық егемендік алған жоқ.Республикалардың
өзінше заң шығару инициативасы болмады,бұған одақтық халық комиссариаттары
орталығының өктемдігі себепші ... ... ... ... социализм жолымен ілгеріленген сайын тап ... ... ... “теориясы” жазалау органдары қызметінің кеңейіп,мемлекеттік
өкімет органы ретінде Кеңестер қызметінің шектелуіне негіз болды.Жеке ... ... ... ... ... ... ... айтқан адам халық жауы
қатарына жатқызылды.
Орталық ішкі істер халық комиссариаты құрамында ... ... ... ... ... лагерлеріне қамау,КСРО-дан тыс жерлерге қуу) үшін
ерекше кеңес құрылды.
Жазалау тасқыны Қазақстанды да жайлап кетті.Соның салдарынан ең ... ... ... ... ... ... тұғырнамасына көшіп,кейінгі
жылдарда оған шамасы келгенше қызмет ете бастаған қазақ ... ... ... ... , ... ,
Ә.Бөкейханов жазаға ұшырады.
1937-1938 жылдарда террор жапай сипат ... ... ... ... мен ... ... көбі:А.Асылбеков ,Ә.Әйтиев ,
С.Арыншиев,С.Мендешев ... ... ... ... ... ... ... ұйымының көрнекті ... және ... да ... ... ... ... қолынан қаза тапты.
Қазақ әдебиетінің негізін салушылар ... ... ... ұшырап,өлтірілді.Атақты ғалымдар
А.Байтұрсынов,Қ.Жұбанов,С.Д.Аспандияров,М.Төлепов және басқалар жазалау
шараларының құрбаны болды.
Баламалы ой-пікірін айтқандар бұдан ... ... да ... құрбаны болған азаматтың бірі тарихшы ғалым ... еді. ... жыл ... бас бостандығынан айрылып,Гулагтың алыстағы ... ... ... ... ... ... саяси айыптаулардың
құрбаны болғандар қатарына республиканың белгілі ... ... ... ... ... т.б. ... табиғи байлығы мол ірі индустриялы ел бола ... ... ... ... ... ... өнімнің 93 процентін орталық билеп төседі.Орталық алуды
білді,тасып әкетуді білді,бірақ жергілікті ... ... ... ... есепке алмағанда,жергілікті
жердегі басқарышы кадрлар да орталықтан жіберіліп отырды.
Ұлт саясатындағы өзекті проблема – тіл ... ... ... ... ... тіліндегі бала –
бақшалар,мектептер көбейе түсті.Орыс тілін ... ... ... ... ... ... жоғарылатылмады,себебі орыс тілі мемлекеттік
тіл болды.Рас, қазақ тілі республикалық ... тіл деп ... ... жоғарыға дейінгі ұйымдарда іс қағаздары орыс
тілінде ... оқу ... ... орыс бөлімдері
ашылды,тіпті қайсыбір ... ... ... ... орыс ... ... ... жастар қабылдау емтиханы кезінде орыс
тілінде шығарма немесе мазмұндама ... ... ... ... ... түсе ... ... негізінен орыс тілінде
дайындалды,диссертациялар да осы тілде қорғалды.
1980жылдан бастап орыс мектептерінде әрбір сыныптағы ... орыс ... ... бөлініп оқыды,ал қазақ тілін қазақ мектебінде ... ... ... ... келген жиналыс орыс
тілінде ... тілі мен ... ... ... пәндер бойынша
қазақ тілінде оқулықтар шығаруға тиым салынды- тек ... ... ... ... ... атап ... нәтижесінде қазақ тілінің мәртебесі өте ... ... ... орыс ... сөйлеуді қолайлы деп ұқты.Халықтың 40
проценттейі ана тілінен айрылып қалды.
Ұлтаралық қарым- қатынастың ... ... ... да атап ... ... тұсында Қазақстан көп ... ... 130 ұлт пен ... ... ... ... ... қарамай,қазақтар мен басқа ұлт
өкілдері ... ... ... ... ... ... бір бөлігі бола отырып,қазақ мемлекетінің бұлжымастығының негізіне
айналды.
Қандай бір ... мен ... ... ... өзара достықта өмір сүрді.Бір-бірімен қарым- қатынастары тығыз
болды,өзара достық қалыптасты.Қазақ ... ... ... ... кең пейілдік білдіріп,көмек көрсетті.Қазіргі азаматтық
татулықтың ... ... ... ... ... берген бір саласы- халыққа білім беру
саласы.Халықтың білімділігі жағынан біз ... ... ... кем
емеспіз.Сауатсыздық деген атымен жойылды.Жаппай жалпыға бірдей білім беруге
көшкенбіз.Әрбір үш жарым адамның бірінің жоғары және орта ... ... ... ... ... ... ... қызмет ету салаларының да жетістігі аз болған жоқ.Денсаулық
сақтау қызметкерлерінің саны,олардың ... ... ... ... ... ... ... нығайтуда да үлкен ... ... ... ... ... ... негізі міне осында
жатыр.
Ұлт ... ... ... интеллигенция қалыптасты.
Жүздеген,мыңдаған ғалымдар, жазушылар,ақындар,дәрігерлер,инженерлер-біздің
мақтанышымыз.
Қазақстандағы экономикалық және ... ... ... ... басты
тұлға-адам.Біз құрып жатқан жаңа қоғамның ең жоғарғы ... да ... ... бәрі сол үшін,соның игілігі үшін соның қолымен
жасалып жатыр.Адамның ... мен ... ... ... ... ... келісім, барлық ұлттар мен ұлыстардың
теңдігі идеяларын негіздеу күрделі ... бірі ... ... Кеңес Одағының Конституциясында да,социализм тұсында да,адам мен
ең жоғары құндылықтың ... ... ... бәрі ... ғана жазылды,олар туралы жоғарыда айтылды.
Сондықтан Қазақстан егеменді ел болып ... ... ... ... ... Қазақстан мемлекетінің саяси-
бағыт бағдары,мемлекеттік органдардың жүйесі,олардың құрылымы мен қызмет
ету ... ... ... мен міндеттері
тұжырымдалды.Егемен,тәуелсіз Қазақстан дегеніміз- ... ... ... ... ... ... “Қазақстан Республикасындағы ”тіл ... ... ... бөлімінің 7-бабында “Қазақстан
Республикасындағы Мемлекеттік тіл-қазақ тілі.Мемлекеттік ... ... ... ... ... орыс тілі ... ... қазақ тілімен
тен қолданылады ”деп тұжырымдалған.
Қазақстанда жүргізіліп жатқан саясат- көп ұлтты халқымызды ... ...... ... ұлттың өз ерекшелігі бар.Сондықтан ұлттық қатынасты жан-жақты
дамыта отырып,әрбір ... ... ... қалыптасқан дәстүрлері
мен әдет-ғұрыптарын,салт-сана жүйелерін байыта түсуге ... ... ... ... ... ұлттардың өкілдері
өздерінің күнделікті тұрмысында сезінуде.Олардың өз тілінде ... ... ... ... ... екені Конституцияда былай
жазылған:” Қазақстан республикасының азаматтарына,ұлтына,жынысына,тіліне,
әлеуметтік,мүліктік және лауазымдық жағдайына,әлеуметтік тегіне,тұрғылықты
жеріне,дінге көзқарасына,сеніміне,қоғамдық ... ... ... ... ... тартылғанына қарамастан құқықтар мен бостандықтар
теңдігіне кепілдік берілді.Азаматтарды кемсітушіліктің кез келген ... ... ... ... ұлтаралық мәдениеттің,оны жүргізудің
бұлжымас негізі.
Республика да Қазақстан халықтарының Ассамблеясы ... ... ұлт ... іске ... ... ... ... қоғамдық
институт.Ол 27 республикалық және аймақтық бірліктерді,250-ден астам ұлттық
мәдени орталықтарды қамтиды.Ассамблея ұлтаралық ... пен ... және оны ... ... үлес қосуда.Ассамблея диаспоралармен жұмыс
істейтін ұйыдық жұмыстың орталығына айналды.Ассамблеяның жұмысшы органына
мемлекеттік мәртебе берілді.Бұл ... ... ... ... ... мүмкіндік берді,олардың қайсы біреулері ... ... ... ... ... ... ... жоғары оқу орындарында
этникалық аз ... ... ... ... ... саны ... ... артты.1995 жылдан бері
республиканың жоғары оқу орындарына аз ... ... ... маңызы үлкен саяси шара болып отыр.
Жаңа Қазақстан ... ... ... мәселенің біріне
айналды.Біз саяси және ... ... ... және ... әртүрлі азаматтарының бірлігі болуы қажет.Қазақтар мемлекет
құрушы этностық рөл атқарады.Қазақстанның тәуелсіздігі – ... ... сыйы ... ... ... ... құру ... және саяси шындыққа ешкімде күмәндана алмайды.
Қазақстан бұрынғы КСРО-да тұратын ұлттардың саны жағынан ... ... да өз ... ... болды,оның ұлттық тілі де
жойылып кете жаздады.Бұл, әрине қоғамдық системаның кемшілігі еді.Қазақ
ұлтының өз ... және ... ... ... ... ... Қазақстандағы әртүрлі басқа ұлттардың ... ... ... ... және ... ... ... стратегиялықнегізі болып табылады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Қанапия Ғабдулина. «Құқық социологиясы». Алматы – 2003ж.
2. Аристотель. ... – М., 1983, т.4, ... ... Социология. – М., 1983, т.4, 396-бет.
4. Энциклопедический социологический словарь. – М., 1995.
5. Дюркгейм Эмиль. Социология. – М., ... ... Под ред. К. ... – Алматы, 1997.
7. Голосенко И. А. Социология Питирима ...... ... ... С. М. ... ... ... Оқу құралы. Алматы, 2001.
9. Сорокин П.А. Система социологии. т. 1., Пг., 1920.
10. ... С. С. ... – М., ... ... Под ред. К. ...... 1999.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құқық әлеуметтанушы 8 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасына қазақ жастарының қатысуы және оның тарихи маңызы25 бет
«Тіл туралы» заң- ана тіліміз қазақ тіліне мәртебе берілді.8 бет
«қазақтың спорт комметаторлары»17 бет
Азаматтық, Қазақстандық елжандылық, этносаралық келісім тұралы ұғым5 бет
Алашорданың құрылуы8 бет
Асқазан мен он екі елі ішектің ойық жара ауруы12 бет
Асқазанжәне ұлтабар сөлін зерттеу6 бет
Дипломатиялық хаттамалар36 бет
Жамбыл облысының туристік географиясы70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь