1929 – 1933 жж. дүниежүзілік экономикалық дағдарыс


1. 1929. 1933 жж. дүниежүзілік экономикалық дағдарыстың ерекшеліктері

2.Кейнсшілдік

3.Дағдарыстан шығу жолдары

4. Тоталитарлық режимдердің ерекшеліктері

5.Либералдық . демократиялық режимдер

6. Авторитарлық саяси режимдер

7. Коминтерннің тактикасы

8. Халық майданы

Қолданылған әдебиеттер
1929 – 1933 жж. Дүниежүзілік экономикалық дағдарыстың ерекшеліктері.
Дағдарыс 1929 ж. Қазандағы Нью – Йорк фондылық биржасында миллиондаған акциялардың бағасының миллиардтаған долларға кеміп кетуіне байланысты үрейден басталды. Бұл бағалы қағаздар рыногігің апатқа ұшырауы еді. Акциялармен биржалық алып – сатушылық және олардың курсын 1928 – 1929 жж. Экономикалық серпіліс кеіндегідей жасанды түрде асыру осындай салдарға алып келетіні күмәнсіз еді. Бірақ биржа апаты терең экономикалық дағдарыстың тек сыртқы көрінісі ғана болды.
Экономикалық циклдің міндетті кезеңі болып табылатын экономикелық дағдарыстардың ең басты себептерінің бірі - өндіріс пен тұтыну арасындағы тепе – теңдіктің бұзылуы болып табылады: шығарылған тауарлар рыногіндегі ұсыныс оларға деген төлем қабілеті – сұраныстан асып кетеді. Тауарлар жатып қалмасын деп өндірушілер әдетте дағдарыс кездерінде бағаны кемітеді, өндірісті азайтады, жұмысшыларды қысқартады, капитал салымын кемітеді. Өндірісті рыногтің тарылғын көлеміне дейін теңестіру циклдік дағдарыстан автоматты түрде шығудың алғашқы адымы болып табылады. Бұл бұрын болған экономикалық дағдарыстарға тән көрініс болатын. Бірақ 1929 – 1933 жж. экономикалық дағдарыс ерекше болды.
Қазіргі дүниежүзі тарихы (1914 – 2004 жж)

«Мектеп» баспасы, 2005 жыл

Авторлары:

К.Қожахметұлы, Ә.Шүпеков, М.Ғұбайдуллина, Р.Бекіш

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

АБАЙ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

1929 – 1933 ЖЖ. ДҮНИЕЖҮЗІЛІК ЭКОНОМИКАЛЫҚ

ДАҒДАРЫС

Дайындаған: Махаева Д.

Тексерген: Мухамеджанов Е.Е.

Алматы 2008 ж.

Жоспар

1. 1929- 1933 жж. дүниежүзілік экономикалық дағдарыстың ерекшеліктері

2.Кейнсшілдік

3.Дағдарыстан шығу жолдары

4. Тоталитарлық режимдердің ерекшеліктері

5.Либералдық – демократиялық режимдер

6. Авторитарлық саяси режимдер

7. Коминтерннің тактикасы

8. Халық майданы

1929 – 1933 жж. Дүниежүзілік экономикалық дағдарыстың ерекшеліктері.
Дағдарыс 1929 ж. Қазандағы Нью – Йорк фондылық биржасында миллиондаған
акциялардың бағасының миллиардтаған долларға кеміп кетуіне байланысты
үрейден басталды. Бұл бағалы қағаздар рыногігің апатқа ұшырауы еді.
Акциялармен биржалық алып – сатушылық және олардың курсын 1928 – 1929 жж.
Экономикалық серпіліс кеіндегідей жасанды түрде асыру осындай салдарға
алып келетіні күмәнсіз еді. Бірақ биржа апаты терең экономикалық
дағдарыстың тек сыртқы көрінісі ғана болды.
Экономикалық циклдің міндетті кезеңі болып табылатын экономикелық
дағдарыстардың ең басты себептерінің бірі - өндіріс пен тұтыну арасындағы
тепе – теңдіктің бұзылуы болып табылады: шығарылған тауарлар рыногіндегі
ұсыныс оларға деген төлем қабілеті – сұраныстан асып кетеді. Тауарлар
жатып қалмасын деп өндірушілер әдетте дағдарыс кездерінде бағаны кемітеді,
өндірісті азайтады, жұмысшыларды қысқартады, капитал салымын кемітеді.
Өндірісті рыногтің тарылғын көлеміне дейін теңестіру циклдік дағдарыстан
автоматты түрде шығудың алғашқы адымы болып табылады. Бұл бұрын болған
экономикалық дағдарыстарға тән көрініс болатын. Бірақ 1929 – 1933 жж.
экономикалық дағдарыс ерекше болды.
Дағдарыстан шығудың автоматтық механизмінің істемей қалуы көп жағдайда
капиталистік шаруашылықтың құрылымының өзгерістерімен байланысты болды.
Капитал мен өндірістің аса ірі бірлестіктерде шоғырлануы ірі бірлестіктерге
олардың өндіріске монополиялықтарына байланысты бағаны төмендетпей, бір
мезгілде өндірісті қысқатуға мүмкіндік берді. Дағдарыстың аса ұзаққа
созылуы дағдарыстан автоматты түрде шығудың дәстүрлі рыноктің механизмнің
бұл жағдайда істемейтіндігін, сол себепті мемлекеттік реттеу механизмінен
толықтырылуы тиіс екендігін көрсетті. Халықаралық тауар алмасу процестеріне
кедергі келтірген қолдаушылық саясаты да дағдарыстан шығуды қиындатты.
XX ғ бірінші үштігінде жасалған жаңа техника мен технологияның жаппай
өндірісті қамтамасыз етуге мүмкіншіліктері бар болатын. АҚШ – та жаңа
дәуірдің белгісі автомобиль шығару болды. Жаппай өндірісті бастау үшін
жаппай сатып алушы, жаппай тұиынушы қажет. 1929 – 1933 жж. дағдарыста дәл
осы өндіріс пен тұтынудың, ұсыныс пен сұранымның арасындағы сәйкессіздік
көрініс тапты.
Ақырында, дағдарыс бұрын болып көрмеген мөлшерде тұрақты жаппай
жұмыссыздық туғызды, миллиондаған адамдар үшін аштық, бүліктер мен
көтерілістер қауіп төндірді, яғни әлеуметтік мәселелер шиеленісе түсті.
Дүниежүзілік экономикалық дағдарыстың аса маңызды ерекшелігі циклдік
дағдарыстың ұзақ мерзімдік құрылымдық дағдарыспен тура келуінде болды. 30
жж. циклдік экономикалық дағдарыс әдетте әрбір 101 – 15 жылда бір рет
келетін құрылымдық дағдарысқа тура келді. Орыс ғалымы Н.Д.Кондратьев 20 жж.
өзінде – ақ экономикалық дамудағы үлкен циклдкр немесе теориясын
тұжырымдаған болатын. XX ғ аса ірі экономикалық және саяси сілкіністері
экономикадағы ұзын толқындар теориясының дұрыстығын дәлелдеп берді.
Экономикада ұзын толқындар деп ұзақтығы шамамен алғанда 48 – 55
жылға созылатын экономикалық белсенділіктің оқтын – оқтын ауытқып тұруын
айтады. Мұндай жартығасырлық аралық келетін кезеңдерде индустриялық
қоғамның техникалық және техноогиялық негізі жаңарып, бұл құбылыс
капиталистік өркениеттің басты – басты экономикалық аймақтарының
шаруашылықтарының барлық салаларын қамтиды. Мұндай циклдер XYIII ғ 80 ж
мен 90 – шы жылдары басынан басталған болатын. Сол кезден бастап батыс
елдері төрт ұзын толқындарды бастарынан өткізді, олардың әрқайсысының
бірінші жартысында конъюнктураны арттыратын кезеңі болса, соңынан
төмендетін кезеңі болады. Арттыратын және төмендететің кезеңдердің түйіскен
жерінің үлесіне әлеуметтік сілкіністердің көп бөлігі ( соғыстар,
революциялар, аса ірі саяси – әлеуметтік қақтығыстар) келеді. Бұл үлкен
циклдердің шеңберлері шамамен мына төмендегідей: 1780ж соңы - 1840ж; 1840
– 1890; 1890 – 1940; 1940 – 1982 – 19,85; сөйтіп, XX ғ екі толық ұзын
толқындар орын алды, немесе кезең XXI ғ аяқталмақшы.
1914 – 1945 жж. аралық кезең конкъюнктураның төмендеу кезеңін қамтиды.
Бұл уақыт ішінде екі дүниежүзілік соғыс, 30 жж дүниежүзілік экономикалық
дағдарыс, Ресей мен кейбір еуропалық елдердегі революциялар, Еуропадағы
тоталитарлық және автолитарлық режимдердің орнауы секілді оқиғалар орын
алды. Бұл кезеңді дүниежүзі тарихында ең ірі омырылу, либералдық
демократияның терең дағдарысы және еуропалық өркениеттің өзін - өзі жойып
жіберу қаупі деп қарастырған жөн. Соғысаралық онжылдықтар мен екі
дүниежүзілік соғыстың күйзелістерінен шығу жолдарының қиындығы мен қарама –
қайшылығы, міне, осында болды.
Кейнсшілдік. Экономистер дағдарыстан байқау және қателіктер әдісі арқылы
да, теория көмегімен де шығу жолдарын іздестірді. әр түрлі көзқарастар
тоқырасты ( әлеуметтік рыноктік шаруашылықтың либералдық теорияларынан
шаруашылықты және социалистік теорияларына дейін). Бұл ізденістерде ең
үлкен табыс ағылшын экономисі Дж. М.Кейнстің үлесіне тиді. Ол өзінің
теориясының негізін жұмыспен қамту, пайыз және ақша теориясы (1936)
кітабында баяндады.
Кейнссшілдік ең алдымен үкіметтер мен кәсіпкерлердің экономикалық
стратегиясын өзгертуді көздеді. Кейнс жағдайды дұрыс бағалады: жаңа
өндірушілік мүмкіншіліктер жаппай өндіріс өнімдерін тұтынуда қоғамның
мүмкіншіліктерінің шектелгенігіне тап болды. Мұндай жаппай өндіріс
үйлесімді және тұрақты даму үшін оған жаппай тұтыну мүмкіншілігі сай келуі
керек. Халықтың қайыршылығы және еңбек ақыны төмендету жолымен тер сығып
алу жағдайында, яғни сатып алушылық қабілетін төмендету жолмен тауарлардың
салыстырмалы артықтығы тұйығынан шығу мүмкін емес еді. Бұл тұйықтан шығудың
бір – ақ жолы болды, ол еңбек ақыны арттыру жолымен ( Кейнсше тиімді
сұраныс) еңбекшілердің сатыпалушылық қабілетін арттыру немесе қорлардың
артығын қоғамдық тұтынуға, қоғамдық жұмыстар шығыны аясын, қызметтерге,
ағарту ісіне ( мемлекеттік шығындар арқылы) аудару жолы еді. Екінші нұсқа
милитарландыру болды. Кейнс тұтыну көлемін, жалпы сұранысты мемлекеттік
шығындарды ұлғайту жолымен де жүргізу қажет деп санады.бұл өндірістің
құлдырауына және тауарлардың жатып қалуына бөгет болып, бір мезгілде
қаржыларды аса жоқшылық көріп отырғандардың пайдасына қайта бөлуге,
қоғамдық жұмыстар ұйымдастыруға, жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік
берер еді. Осы жолмен жұмыссыздықты азайту, тіпті толық жұмыспен қамтамасыз
ету мәселесін де шешуге мүмкін еді.
Кейнс экономиканы дағдарысқа қарсы реттеу жөнінде бірнеше нақтылы шаралар
ұсынды. Ол мемлекеттік шығындарыазайту немесе арттыру, экономикалық
конъюнктураға байланысты салықтар мен бану пайыздарын кеміту немесе көбейту
арқылы экономиканы жалпы мемлекеттік реттеу механизмін жасады. Жағдарыс
жағдайында сұранысты қампиту, яғни өндірісті ынталандыру мақсатында
мемлекеттік шығындарды арттыру, салық пен банк пайызын азайту, ал
экономиканың қызып кеткен және инфляция жағдайында шығындарды азайту,
салықтарды және банк пайызын көбейту ұсынылды. Мемлекеттік реттеудің бұл
шаралары тоқта – жүре бер ұстанымы деген ат алды.
Дағдарыстан шығу жолдары. Тоталитаризм немесе демократия? Мемелекет пен
мемлекеттік реттеудің рөлі туралы мәселе экономикалық дағдарыс пен
әлеуметтік күйзелістерден шығу жолдарына байланысты мәселелер шумағымен
қоса өрілген болатын.
Сайып келгенде, барлық пікірталастардың ұшы ең басты мәселеге – мемлекет
пен азаматтық қоғамның , мемлекеттік және жеке меншіктердің, мемлекеттік
реттеу мен рыноктің рөліне келіп тіреледі. Тіпті дарашылдық пен дәстүрлі
либерализм идеяларының тамырлары тереңге кеткен американ қоғамының өзінде
де мемлекеттік реттеу мәселелері буржуазияшыл саясаткерлер мен
экономистердің, кәсіпкерлердің назарын ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
1929—1933 жж. дүниежүзілік экономикалық дағдарыс
1929-1933 жж. Дүниежүзілік экономикалық дағдарыс
1929-1933 жылдардағы дағдарысты зерттеу
Жетісу өңіріндегі ауыл шаруашылығын күштеп ұжымдастыруға қарсы наразылық (1929-1933 жж.)
Экономикалық дағдарыс
Қаржылық дағдарыс әлемдік экономикалық дағдарыс
Англияның әлемдiк экономикалық дағдарыс кезiндегi сыртқы саясаты
Қазақстан терең дағдарыс жолында (1965-1991 жж.)
Әлемдік қаржы және экономикалық дағдарыс
АҚШ бүкіл дүниежүзілік экономикалық дағдарыстан кейін
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь