Басқарудың ұйымдастыру – құқықтың формалары


Акция – 1. Өз ұстаушысының (акционердің) акционерлік қоғам пайдасының бір бөлігін дививденттер түрінде алуына, акционерлік қоғаммның істерін басқаруға қатысуға және ол таратылғаннан кейін қалған мүліктің бір бөлігін құқығын куәләндыратын бағалы қағаз акция деп танылады.
2. Акционерлік қоғам заңдарда белгіленген тәртіппен чектерде өздерінен ұстаушыларына, әдетте, акционерлік қоғамның шаруашылық қызметінің нәтижелеріне қарамастан акциалардың нақты құнының белгіленген проценттерінде дивиденттер алуға кепілдік беретін, сондай – ақ оларға акционерлік қоғам таралғаннан кейін қалған мүліктің бір бөлігін алуға басқа акционермен салыстырғанда басым құқық және осындай акциялар шығару шарттарында көзделген өзге құқықтар беретін артықшылықты акциялар шығаруға құқылы.
Артықшылықты акциялар өздерін ұстаушылырға, егер оның жарғысында өзгеше көздемесе, акционерлік қоғам істерін басқаруға қатысу құқығын бермейді.

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




І. Басқарудың ұйымдастыру – құқықтың формалары

1. Акционерлік қоғам және оны басқару
Акция – 1. Өз ұстаушысының (акционердің) акционерлік қоғам пайдасының бір
бөлігін дививденттер түрінде алуына, акционерлік қоғаммның істерін
басқаруға қатысуға және ол таратылғаннан кейін қалған мүліктің бір бөлігін
құқығын куәләндыратын бағалы қағаз акция деп танылады.
2. Акционерлік қоғам заңдарда белгіленген тәртіппен чектерде өздерінен
ұстаушыларына, әдетте, акционерлік қоғамның шаруашылық қызметінің
нәтижелеріне қарамастан акциалардың нақты құнының белгіленген
проценттерінде дивиденттер алуға кепілдік беретін, сондай – ақ оларға
акционерлік қоғам таралғаннан кейін қалған мүліктің бір бөлігін алуға басқа
акционермен салыстырғанда басым құқық және осындай акциялар шығару
шарттарында көзделген өзге құқықтар беретін артықшылықты акциялар шығаруға
құқылы.
Артықшылықты акциялар өздерін ұстаушылырға, егер оның жарғысында өзгеше
көздемесе, акционерлік қоғам істерін басқаруға қатысу құқығын бермейді.
3. Акционерлік қоғамдарға құрылтайшылдар жарғылық қорды қалыптастыруға
және дивиденттер алуға қатыспайтын алтын акция енгізу мүмкін. Алтын
акция иесінің жалпы жиналыстың, басқарма мен қадағалау кеңеңсінің жарғымен
белгіленетін мәселелер жөніндегі шешімдеріне тыйым салуға ғана құқығы
болады (Г.М. Осипова 141-142 бб.).
Акцияны шығару мына жағдайларға байланысты жүргізіледі:
– жаңадан акционерлік қоғам құрып, оның жарғылық капиталын
қалыптастырғанда;
– меншікті акцимандырғанда, яғни жұмыс ісвтеп тұрған кәсіпорынды
акулонерлік қоғам ретінде қайта құрғанда;
– қоғамның жарғылық капиталын қосымша молайтқанда.

Сөйтіп, шыарылған акцимардың бастапқы жиынтық құны қоғамның жарғылық
копиталын құрайды. Ол, өз кезегінде, айналымдағы капитал және
компаниялардың портфейнде қалған бағалы қағаздар болып бөлінеді. Оларды
компаниякез-келген уақытта өз ойынша пайдалана алады.
Заң жүзінде акцияны бөлуге де болады. Айналымдағы әрбір акцияны бірнеше
бөлікке болады.
Акция бірнеше түрге жіктелуге (5-кесте). Бір жағынан, бір акционерден
басқа біреуге беру тәсілі бойынша: атаулы және иесі ұсынушы болып екіге
бөлінсе, екінші жағынан, карпорацияны басқаруға қатысуға құқығы бойынша -
жай және артықшылықты акция деп те - екіге бөлінеді. Корпорация тек өзінің
жарғысында бекітілген акцияларды ғана шығарыла алады.

Акциялардың жіктелуі

Акция




Басқаға беру тәсілі
бойынша
Басқаруға қатысу құқығы
бойынша

Атаулы
Ұсынушы Жай Артықшылықты
а) Атаулы акция-иесі міндетті түрде корпорацияның реестірінде тіркеуі
тиіс акция. Акционерлер кітабында қанша және қай уақытта алғандығы туралы
жазылған акция иесі ғана акционер деп есептеледі.
ә) Ұсынушыға арналған акция – иесінің аты – жөні карпорация кітабында
тіркелмеген акция. Кітапта ұсынушыға арнап шығарылған акцияның жалпы саны
ғана көрсетіледі (225-227 бб.).
Корпорацияларға басқару жағынан қолында атаулы акциясы бар акционерлер
қолайлы. Себебі ол акционерлік капиталдың және бағалы қағаздардың
қозғалысын, сонымен қатар қағаздардың кейбір акционерлердің қолында
шоғырлануын, олардың бұл мемлекеттен кеткенін реттеп және бақылап отыруға
басқаруға қатынасу құқығы бойынша акциялар жай және артықшылықты болып
бөлінеді. Жай акцияларды иеленушілердің карпорацияның тапқан пайдасының
мөлшеріне байланысты дивиденттер алу құқы, жиналыстарда дауыс беру арқылы
корпорацияны басқаруға қатысу құқы және корпорация жабысып қалған жағдайда
несие берушілермен есеп айырысқаннан кейін мүліктің бір бөлігін алу құқы
бар.
Жай акцияны меншіктенушілердің өкіметтліктері мыналар:
1 Директорлар кеңесін сайлауға дауыс беруге және сол кеңеске өзі
сайлауға құқықты.
Директорлар корпорацияны басқаруды ұйымдастыруға, менеджерлерді
жұмысқа қабылдауға және шығаруға, сыйлық белгілеуге жауап береді.Олар
капитал құрамының өзгеруін қадағалап, корпорация табысын бөлумен де
шұғылданады.
Директорлар кеңесінің басты мақсаты менеджерлердің өз міндетін
орындауын қадағалау. Менеджерлердің міндетіне төмендегілер жатады:міндетіне
бойсұну, яғни өзінің өкілдік шеңберіндеқызмет істеу, адал ниеттілік
міндеті, карпорацияға адалдық міндеті. Ондай адалдық мүдделерді
таластыруға, директорларға қарыз беруге, карпорацияның мүмкіндіктерін өз
пайдасына қолдануға және онымен бәсекелесуге жол бермейді.
2 Дивиденд алу құқығы. Дивиденд мөлшері карпорацияның жылдық
айналымына байланысты анықталады. Оны тоқсан сайын (әрбір үш ай сайын)
төлеуі мүмкін. Дивидендтің бірнеше түрі бар:
– Қолма – қол төленетін дивиденттер. Бұл табысты бөлудің ең кең
тараған түрі. Ол бір жай акцияға есептеліп төленеді;
– Мүліктік дивидентер. Табысты бөлуді мүліктік формасы акционердің
қолындағы акция санына пропорционалды анықталады.
– Акция формасындағы дивиденттер.
Бұл қосымша акциялар акционерлер арасында акционерлердің қолындағы
бұрыңғы акция санына пропорционалды бөлінеді.Дивиденд төлеудің бұл түрі
компанияның өзін - өзі қорғап қалуын қамтамасыз етеді (228-235 бб.).
Қазақстан нарығында айналатын құнды қағаздардың негізі түрлерінің бірі
– акциялар. Олар акционерлік қоғам мүлкіне қосылған салымды айғақтайды және
ақционерлік қоғамды басқаруға қатысу мен дивидендтер түріндегі кірісті
алуға құқық береді. Үлестік құнды қағаздар салынған қаражатты қайтаруға
кепіл бермейді.
Акцияны құнды қағаздар ретінде айқындау Қазақстан Республикасы
Азаматтық кодексінің 139-бабында берілген. Бұл бапта былай делінеді:
ұстаушының (акционердің) акционерлік қоғамның дивидендтер түріндегі
пайдасымың бөлігін алуға, акционерлік қоғамның істерін басқаруға қатысуға
және оны таратқаннан кейінгі қалған мүліктің бөлігіне құқығын растайтын
құнды қағаз акция болып танылады.
Бұл анықтама акционерлік қоғаи ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Құқықтың формалары
Басқарудың ұйымдық құқықтық формалары
Қоғамдық өндіріс ұйымдастыру формалары
Педагогиканы оқытуды ұйымдастыру формалары
Басқарудың ұйымдастыру формасы
Қоғамдық өндірістердің ұйымдастыру формалары
Қоғамдық өндірісті ұйымдастыру формалары
"Оқытуды ұйымдастыру формалары және әдістемесі
Қоғамдық өндіріс ұйымдастыру формалары жайлы
Кәсіпкерліктің түрлері және бизнесті ұйымдастыру формалары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь